خانه کاشت پسته دستورالعمل احداث و نگهداری باغ پسته

دستورالعمل احداث و نگهداری باغ پسته

52 ثانیه خوانده شده
۰
2
15,479

ایجاد و احداث باغ پسته

انتخاب محل باغ پسته: در مناطق مختلف کشور مالکین یا کشاورزان برای ایجاد باغ پسته از دو قسم اراضی استفاده می کنند که طرز آماده نمودن زمین آنها متفاوت است :
الف – اراضی زراعتی که قبلا آباد بوده و از آن استفاده کشت و کار می شد .
ب – اراضی بایر یا کویری و شوره زار که سابقه زراعت نداشته اند .

الف – ایجاد باغ پسته در اراضی زراعتی :
اراضی زراعتی نیز بر دو قسم است :
۱-اراضی زراعتی که از سالهای خیلی قدیم در آن کشت و زرع معمول بوده و در اثر دادن کودهای آلی به زمین عمق خاک زراعتی زیاد و مسلما یکی از اراضی مرغوب و مطلوب کشت پسته محسوب می شوند .
۲-اراضی زراعتی تازه آباد شده که سابقه زراعی آن به ۱۵-۱۰ سال می رسد که در آن عمق مرغوب به زحمت به ۴۰-۳۰ سانتیمتر می رسد .
در صورتی که عمق خاک زراعتی زیاد باشد زمین را به عمق ۵۰ سانتیمتر و در صورتی که عمق خاک زراعتی کم باشد با افزایش کود حیوانی به زمین عمق شخم را تا ۷۵ سانتیمتر در نظر گرفته و با بیل عمیقا زیرو رو میکنند.

ب- ایجاد باغ پسته در اراضی بایر و شوره زار :
اگر زمین شوره زار باشد ابتدا زمین را شیرین میکنند طرز عمل در مناطق یزد و کرمان به ترتیب زیر است :
ابتدا زمین را به قطعات کوچک (۱۵۰ الی ۲۰۰ متر مربعی ) تقسیم و نهرکشی می کنند سپس آب را در این قطعات بجریان می اندازند بطوری که همیشه عمق آب در داخل قطعات ۱۵-۱۰ سانتیمتر بوده و آب از یک طرف وارد زمین شده و از انتهای آن خارج میگردد این عمل طی دو الی سه روز ادامه یافته و نتیجه آن اینکه آب ، شوری زمین را شسته و پس از حل در خود از زمین خارج میکند.
چند روز پس از این عملیات و گاو رو شدن ، زمین را بعمق ۷۵ سانتیمتر الی یک متر شکاغته که اینگونه شخم را باصطلاح محلی ها (زمین بری) می نامند . سپس در اواخر زمستان مقداری کود حیوانی پوسیده روی زمین ریخته و یک شخم سطحی بعمق۳۵-۲۵ سانتیمتر می زنند تا کود با خاک مخلوط گردد و بعد از آن زمین را جهت کشت تسطیح می نماند در این نوع اراضی کشت غلات مانند جو توصیه می گردد.

بافت خاک

%d8%a8%d8%a7%d9%81%d8%aa-%d8%ae%d8%a7%da%a9-%d9%be%d8%b3%d8%aa%d9%87

تغییرات باف خاک روی زمین و ساختار آن در زیر زمین تاپثیر زیادی در نفوذپذیری خاک دارد زیرا در قسمتی از خاک احتمالا آب به سهولت فرورفته ولی در قسمت دیگر آب قادر به نفوذ نبوده و روی طبقات زمین انباشته یا روان گردد .
یکنواخت نبودن بافت خاک سبب سختی نفوذ آب در خاک و آبیاری غرقابی سبب عدم تعادل توزیع صحیح آب در طبقات مختلف زمین گردیده و باعث تمرکز آب در یک نقطه و کمبود آن در منطقه ریشه و تشدید بیماری های ریشه خواهد شد.

شناخت محدودیت های فیزیکی خاک
بهترین طریقه شناخت جنس خاک قبل از احداث باغ ابتدا جمع آوری اطلاعات خاکشناسی محل از طریق سازمانهای خاکشناسی و آزمایشگاه های مربوطه می باشد که از تجزیه و بررسی های لازم روی پروفیل خاک و نمونه برداری از لایه های مختلف آن بدست می آیند .
با در دست داشتن این اطلاعات و داده ها است که می توان اصلاح خاک اقدام نمود . عموما چهار تیپ خاک وجود دارند که محدودیتهای فیزیکی آنها نیاز مبرمی به اصلاح اولیه دارند که این چهار نوع خاک عبارتند از :
۱-خاکهای مطبق: مرکب از خاک هائی هستند از لایه های مختلف الجنس خاک تشکیل و بر روی هم در زیر زمین قرار گرفته اند .و لایه ای از خاک های ممکن است به سبب فشردگی بیش از حد مانع عبور نفوذ زه آب شده و عملا مانع از تهویه زمین و رشد و گسترش ریشه می شوند . اصلاح چنین اراضی مختطرا از طریق شخم عمیق یا سلولز و با در هم ریختن لایه های سفت و همگن کردن آن میسر می شود .
۲-خاکهای رسی: خاکهای با رس یکدست بصورت فشرده در آمدند مانع نفوذ آب و هوا به زمین شده و در نتیجه در رشد ریشه اختلال ایجاد میکنند در این نوع خاکها اگر لایه رس در ۵ تا ۱۰سانتیمتری سطوح بالای زمین قرار گرفته باشند و زیرا این لایه از شن و رس یا شن و ماسه ترکیب شده باشد با عملیات زراعی می توان خاک را اصلاح نمود .
۳-خاکهای سخت و غیر قابل نفوذ: این نوع خاکها شبیه به تیپ دوم بوده با این تفاوت که ذرات آنها مخلوط با مواد معدنی بسیار سخت چنان بهم چسبیده اند که نرم کردن آنها حتی با رطوبت آب و عملیات زراعی میسر نبوده و عدم نفوذ آب و هوا به داخل زمین در اینگونه خاکها به کلی رشد و نمو ریشه را محدود نموده و قابل اصلاح نیز نمی باشند لذا توصیه می شود که در این قبیل اراضی باغ احداث نشود .
۴-خاکهای دایر (زراعی): آن دسته خاکهائی هستند که اغلب در باغهای پسته عملا دیده می شوند .و این نوع خاکها قابل کشت هر نوع گیاه و درختکاری بوده و طی سالیان متمادی شخم خورده و لایه های نا متجانس آن در اثر عملیات مکانیکی و زراعی یکنواخت و همگن شده اند نقص عمده این نوع خاکها کم عمق بودن ان است ( ۴ تا ۸ سانتیمتر ) لذا برای احداث باغ بایستی اصلاح عمق خاک نیز مورد توجه قرار گیرد.
درخت پسته نسبت به شوری زمین و آب تا حدودی مقاوم بوده ولی اراضی شیرین و زراعتی را ترجیح می دهند.%d8%a8%d8%a7%d9%81%d8%aa-%d8%ae%d8%a7%da%a9

انتخاب زمین باغ
معمولا زمینی که برای پسته کاری انتخاب می شود باید خاک آن عمیق با بافت یکنواخت و قابل نفوذ باشد چنین خاکی می تواند با حفظ مقدار زیادی آب مفید در خود و تهویه امکان رشد مطلوب ریشه را فراهم کند ریشه درخت پسته می تواند به اعماق زمین نفوذ نموده وآب و رطوبت لازم و مورد نیاز خود را جذب نماید لذا اگر جنس اعماق زمین مناسب باشد طبعا به حاصلخیزی باغ کمک موثری انجام خواهد شد.
اراضی شنی و رسی ( سبک) نمو درخت پسته بخصوص نمو و طولی آن را زیاد می کند. احداث باغ پسته در ایران به دو طریق زیر انجام می شود :
الف- کشت بذز در زمین اصلی باغ پسته
ب- تهیه نهال در خزانه و انتقال ان به زمین اصلی

%d9%85%d8%ad%d9%84-%d8%a8%d8%a7%d8%ba-%d8%b2%d9%85%db%8c%d9%86-%d8%ae%d8%a7%d9%84%db%8c-%d8%ac%d9%87%d8%aa-%da%a9%d8%b4%d8%aa

تهیه و انتخاب بذر
باغداران و کشاورزان مناطق پسته کاری تا حدودی اطلاعات لازم جهت انتخاب بذر برای کشت وتکثیر نهال پسته دارند ولی غالبا پسته هایی برای این منظور انتخاب می کنند که آفت زده و نامرغوب بوده و قیمت ان ارزان باشد.
بعضی از باغداران نیز بذوری انتخاب می کنند مقاومتشان در مقابل عدم مرغوبیت خاک و بیماری گموز (شیره سیاه ) یا ابتلا به آفات و بیماری های کم است.
چون غالبا درختان پسته را در کلیه مناطق پیوند می زنند لذا بهتر است بذوری که جهت نهال پیوندی انتخاب می شوند از درختان پسته وحشی یا پسته بادامی مخصوص بذرکه دارای مقاومت بیشتری در مقابل امراض و آفات هستند انتخاب گردند. به نظر میرسد اگر بذور سالم و درشت پسته وحشی از جنس P.mutica انتخاب شود مقاومت های آن نسبت به کم آبی و نامرغوب بودن اراضی بیشتراز سایر پایه ها باشد.
بذوری که برای کشت انتخاب می شوند باید از محصول همان سال و فاقد پوسته خارجی (سبز) و خندان باشد و بهتر است پوست سبز آن با دست گرفته شود .
آماده کردن بذوز: بذور انتخابی می بایست بمدت ۲۴ ساعت در آب نیم کرم (ولرم) خیس کرده و سپس آنها را در داخل یک کیسه از نوع کنفی یا پارچه کتان که مرطوب باشد در انبار یا اطاق گرمی بمدت ۴ تا ۶ روز نگهداری میکنند ، ضمنا هرروز روی کیسه آب می باشند تا رطوبت بذور حفظ و شروع به جوانه زدن نمایند .
در غالب مناطق کشور باغداران معتقد به عمل جوانه زدن بذور قبل از کاشت نیستند فقط بذور را مدت ۲۴ ساعت در آب خیس کرده و سپس کشت می نمایند ولی اگر جوانه بذر قبل از کشت انجام شود دو مزیت بشرح زیر خواهد داشت :
۱- بذور که به علت فساد جوانه نزده اند معلوم و از کشت آنها خودداری می شود .
۲- بذوری که جوانه زده اند پس از کاشت سریعتر رشد خواهند نمود .

%d8%a2%d9%85%d8%a7%d8%af%d9%87-%da%a9%d8%b1%d8%af%d9%86-%d8%a8%d8%b0%d8%b1
کشت بذر در زمین اصلی :
بطوریکه قبلا هم اشاره شد نهال پسته در ابتدای رشد ریشه های اصلی و عمودی آن زیاد نمو نموده حتی در سال اول ریشه عمودی آن بعمق ۷۰-۵۰ سانتیمتر زمین نفوذ میکند و ریشه های فرعی و جانبی آن بطور ۲۰-۱۰ سانتیمتر باطراف پراکنده می شوند . کشت بذر در زمین اصلی باغ باین ترتیب انجام می شود که ابتدا زمین را شخم و تسطیح نموده و جویهائی بعرض ۳۰ الی ۴۰ سانتیمتر بعمق ۲۰تا ۳۰ سانتیمتر به فاصله ردیف ۷-۶ متر حفر می نمایند سپس در کنار این جویها در بستر کرت های ایجاد شده به فاصله درخت ۴-۲ متر بذر پسته را می کارند . روی بذرهای کاشته شده شن خالص جهت نگهداری رطوبت در این چاله ها ریخته سپس آبیاری می کنند .
غالبا در اینگونه کاشت ها بعصی از پرندگان و حیوانات صحرائی مانند کلاغ و موش و خرگوش بذور کاشته شده را از زمین بیرون می آورند . ممکن است در این قبیل مواقع برای ترساندن کلاغها از آدمک (مترسک ) استفاده می شود که درغالب موارد این کار نتیجه مثبتی ندارد . و اکثرا کلاغها خطوط بذزکاری شده راپیدا کرده و مرتبا با منقار از زمین در آورده و به نقاط دیگری حمل و ذخیره سازی می نمایند . بعضی از باغداران جهت واکاری باغات متوسل به کاشت بذر در خزانه می شوند و به این ترتیب بجای نهال های از بین رفته از نهال های از بین رفته از نهال های گلدانی و موجود در خزانه استفاده میکنند .
تاریخ اصلی کاشت بذر در زمین اصلی در نواحی و مناطق مختلف کشور از اول تا آخر فروردین ماه طول میکشد . در اواخر فصل پائیز نهال هائی که از کاشت بذور به دست آمده تنک می کنند به این ترتیب که در هر چاله یم نهال قوی نگاهداشته و بقیه نهال ها را از سطح زمین قطع میکنند .
در رفسنجان در داخل هر چاله کاشت بذر پسته یک عدد تخم کرچک نیز به همراه بذر پسته کاشته و روی آن شن شسته ریخته و روی شن مقداری خاک مخلوط یا کود پوسیده می ریزند علت کاشت توام پسته با بذر کرچک این است که چون جوانه کرچک قوی است به بیرون آمدن جوانه پسته کمک می کند . در این روش فواصل چاله ها را در حاشیه پشته نزدیک به هم یعنی ۲-۱ متر در نظر میگیرند که اگر به هر علتی تعدادی از بذور سبز نشده یا بوسیله حیوانات از بین برود نیازی به واکاری نهال پیدا نشود.%d8%a8%d8%b0%d8%b1-%d9%85%d9%86%d8%a7%d8%b3%d8%a8-%d9%be%d8%b3%d8%aa%d9%87

تهیه نهال در خزانه و انتقال به زمین اصلی
طرز تهیه نهال پسته در خزانه بین باغداران و کشاورزان مناطق مختلف کشور قبلا مرسوم نبوده دلیل عمده اش هم این بود که در نهال به زمین اصلی دقت های لازم نمی شد و تعدادی از آنها از بین می رفت ، خوشبختانه در سالهای اخیر به همت کارشناسان کشاورزی این مشکل مرتفع شده و باغداران می توانند هر موقع اراده بکنند نهال مورد نیاز خود را از قویترین و سالم ترین نهال های پیوندی با دقت و رعایت اصول فنی انتقال نهال از نهالستانهای مورد اعتماد تهیه و به موقع رفع نیاز نمایند  و امروزه تولید و تکثیر نهال پیوندی مرغوب پسته در خزانه معمول و یکی از روشهای تهیه و تدارک نهال برا ی احداث باغ پسته می باشد .

همچنین کشاورزان می توانند به جای نهال های معمولی پسته از نهال های هیبریدی آمریکایی(ucb1) که از طریق کشت بافت تولید می شوند استفاده کنند. این نهال های اصلاح شده دارای رشد بالایی هستند که می توان بعد یکشال آن ها را پیوند زد همچنین مقاومت بالایی در برابر شوری . کم آبی . سرما و گرما و بیماری ها و آفات دارند و باردهی آن ها چند برابر نهال ها معمولی پسته نیز میباشد و زمان رسیدن به باردهی آن هم کمتر هست و به کشاورزان پیشنهاد می شود در صورت امکان از این نهال استفاده کنند که هم یک باغ یکدست و شناسنامه دار داشته باشند و همجنین سریع تر به باردهی سریع تر و مطلوب برسند.

برای کسب اطلاعات بیشتر  در مورد نهال های هیبریدی پسته و یا خرید با شماره زیر تماس بگیرید

۰۹۱۳۵۴۵۹۲۸۲ مهندس زینلی (شرکت آریا نهال رفسنجان)

 

لازم می داند که در اینجا بطور خلاصه به روش تهیه نهال معمولی در خزانه اشاره شود و مراحل عمده آن به شرح زیر می باشد :
الف- آماده کردن زمین خزانه: یک قطعه زمین زراعتی را که خاک آن مرغوب و سبک بوده و در محل مناسبی از نظر دسترسی به آب ، نور و … واقع باشد باید برای ایجاد خزانه اتخاب کرده و در پاییز مقدار۴۰-۳۰ تن کود حیوانی پوسیده به آن داده و شخم نمود .
در اواخر زمستان مجددا زمین را شخم کرده و آن را صاف می نمایند سپس جوی های کوچکی به عمق ۳۰-۱۵ سانتیمتر و به عرض ۳۰-۲۰ سانتیمتر به فاصله ۵۰ سانتیمتر ایجاد میکنند بهتر است جهت جلوگیری از تبخیر زیاد و حفظ رطوبت خزانه سطح آن را با مقداری از خاک برگ پوسیده پوشاند .
ب- بذرکاری: تاریخ بذر کاری در خزانه در خزانه بسته به شرایط جوی از ۱۵ اسفند تا اواخر فروردین متغییر می باشد جهت کاشت بذر باید حاشیه جوبهای تهیه شده را در نظر گرفته و در محل داغ آب جوبهای گودالی بعمق ۶-۴ سانتیمتر و به فواصل ۲۵-۲۰ سانتیمتر از هم ایجاد نموده سپس در هر گودال یک عدد بذر پسته جوانه زده را کاشته روی آن شن خالص شسته ریخته و روی شن را با مقداری خاک برگ پوسیده می پوشانند.%d8%a8%d8%b0%d8%b1-%da%a9%d8%a7%d8%b1%db%8c
زمین خزانه را در سال اول می بایست هر ۸-۶ روز یکبار آبیاری نمود . به منظور تسریع در رشد و تقویت نهال های خزانه یهتر است هر ۲۴-۱۶ روز یک مرتبه کود شیمیائی کامل به زمین داده سپس اقدام به آبیاری کرد .
ج- انتقال نهال های خزانه: معمولا نهال های خزانه را در سالهای اول ودوم به زمین اصلی باغ انتقال داده و می کارند .
سپس موقعی که نهال پسته ۳-۲ ساله شد (بسته به مناطق مختلف) نسبت به پیوند آنها در زمین اصلی اقدام می کند .
بعضی از کارشناسان باغبانی معتقدند که نهال های قوی پسته در خزانه در همان سال اول یا سال دوم پیوند شده سپس در زمستان همان سال به زمین اصلی منتقل گردند. برای انتقال درختان به زمین اصلی باید نهایت دقت بعمل آید تا ریشه های اصلی و فرعی آسیب ندیده و بادقت بیشتری نهال ها از زمین خزانه برداشت و به زمین اصلی منتقل شوند. امروزه یکی از روش های معمول وقابل توصیه تولید و توزیع نهال پسته تولید آن در کیسه های نایلونی(گلدانی) است از مزایای این روش امکان دستیابی باغداران به نهال های پیوندی مرغوب وانتقال سالم و غرس مطمئن آن در زمین اصلی است که ۲الی۳ سال باردهی باغات را جلو می اندازد.%d8%aa%d9%87%db%8c%d9%87-%d9%86%d9%87%d8%a7%d9%84-%d8%af%d8%b1-%d8%ae%d8%b2%d8%a7%d9%86%d9%87
تاریخ انتقال نهال از خزانه به زمین اصلی بسته به نواحی مختلف از اول آذر تادهم اسفند ماه است ولی در اراضی شور و کویری کمی دیرتر مثلا از اواخر بهمن ماه تا اوایل اسفند انجام می شود. بطور کلی درخت پسته را به چهار طریق زیر می توان تکثیر کرد.
۱- بوسیله خوابانیدن شاخه
۲- بوسیله پاجوش
۳- تکثیر سلولی یا بافتی (کشت بافت )
۴- بوسیله کاشت بذر و پیوند آن

مراحل مختلف احداث باغ
۱- مرحله آماده کردن زمین باغ
پس از تسطیح زمین نقشه باغ را پیاده ومحل غرس نهال ها را در ابعاد ( حداقل ۶متر فاصله ردیف ها و۲ متر فاصله درختان) تعیین نموده سپس اقدام به حفر چاله های کاشت می کنند.
اگر محل انتخاب شده در اراضی مزروعی نبوده و زمین بکر باشد ابتدا با دستگاه زیرشکن (سلولز تا عمق یک متری زمین را نرم نموده و قابل نفوذ به آب و هوا شود سپس باشخم عمیق خاک را نرم و آماده کاشت می نمائیم بدیهی است با شخم سطحی باید ۱۵ الی ۲۰ تن کود دامی به زمین باغ داد شود.
درصورتی که به هر علت استفاده از زیر شکن(دستگاه سوسلز)مقدور نباشد بایستی پس از شخم عمیق و تسطیح زمین و پیاده نمودن نقشه باغ حفر گودال ها با خاک مرغوب و کود پوسیده مخلوط پر می کنند.
گودال ها۸-۱۰ روز قبل از کاشت با خاک و کود پر شده و لزوما یک نوبت آبیاری می کنند تا خاک چاله ها نشست نموده و سپس اقدام به کاشت نهال می نمایند و موضوع مهم واساسی در این مرحله اینکه پس از قرار دادن نهال در گودال باید اطراف آن را خاک ریخته و با فشار پا خاک را فشرده تا سطح تماس با ریشه ها سریعتر برقرار شود که به اصطلاح((هواگیری)) می گویند.
بلافاصله پس از کاشت باید آبیاری کرد. و دقت نمود که طوقه(یقه) درخت در سطح خاک قرار گیرد تا از ابتلا درخت به بیماری گوموز جلوگیری گردد که این بیماری در رفسنجان (شیره سیاه) می نامند.
۲- تهیه طرح و نقشه احداث باغ پسته
درخت پسته یکی از بادوام ترین درختان میوه است که تهیه طرح دقیق فنی و نقشه مناسب برای احداث باغ مطلوب جهت صرفه جویی در هزینه های اضافی بعدی و اتلاف وقت ضروری است و موجب درآمد بیشتری در آینده خواهد گردید.
در پیاده کردن طرح و نقشه پسته کاری با مشخصات کامل موقعیت خیابان های اصلی و فرعی،محل چاه و تاسیسات آبرسانی،محل استخر ذخیره آب، قطعه بندی برای کاشت ارقام مختلف، جهت و فرم کاشت درختان( شرقی،غربی و مستطیلی) با فاصله ردیف های حداقل ۶ متر و با فاصله بین درختان حداقل ۲ متر، محل احداث بادشکن و محل قرار گرفتن درختان نر که باید در جهت باد غالب منطقه در ابتدا و وسط ردیف ها باشد، بایستی مد نظر قرار گیرد.
۳- حفرگودال
معمولا در اراضی ای که خاک شرایط خیلی مناسبی برای رشد درختان پسته نداشته باشد به وسیله گوده زن یا با دست چاله ای به قطر ۶۰ سانتی متر و به عمق ۸۰ سانتی متر ایجاد نموده و پس از خاک برداری مقداری کود آلی پوسیده با خاک مرغوب مخلوط کرده و اقدام به کاشت نهال می کنند به طوریکه یقه نهال( حدفاصل ریشه و ساقه) در سطح قرارگیرد.
۴- مرحله انتخاب ارقام
ارقامی که دارای پتانسیل تولید کمی و کیفی مطلوب و مقاوم به آفات و بیماریها و تنش های محیطی و … باشند از اهمیت و ارزش بیشتری برخوردار خواهند بود که به پاره ای از آنها اشاره می گردد.

۴-۱- زودرسی یا دیر رسی نحوه تشکیل و تکمیل میوه آن
ارقام پسته از نظر ظهور و خاتمه گل به سه گروه پسته های زودرس، متوسط رس و دیر رس تقسیم بندی می شوند بعد از تلفیح و بارور شدن گلهای ماده تخمدان به سرعت رشد کرده و بزرگ می شود در اواسط تا اواخر خرداد به حداکثر اندازه نهائی رشد خود رسیده و پس از آن یک دوره استراحت ۲۰-۲۵ روزه یعنی حدود ه۸۰ روز پس از تلقیح مغز در دانه پسته شروع و در عرض ۲۰-۲۵ روز تکمیل می شود پوسته سخت و سلولزی آن بلافاصله پس از رشد کامل تخمدان شروع و تا چند هفته ادامه و خندان شدن آن از اواسط مرداد آغاز و تارسیدن کامل مغز ادامه می یابد. زمانی که پوسته نرم و روئی پسته براحتی جدا شود پسته کاملا رسیده و محصول قابل برداشت است. بسته به نوع رقم از نظر زودرسی و دیرسی پسته از شهریورماه تا اوایل آبان ماه قابل برداشت هستند( البته نوعی پسته زودرس مانند تیرماهی در رفسنجان وجود دارد که اواخر تیرماه کاملا رسیده است)

۴-۲- خندان بودن پسته
خندان بودن یک رقم با درصد بالا صفات خوب و بارز در استاندارد های تجاری پسته محسوب می شود..
این صفت در گونه p.vera ژنتیکی و در بین واریته های مختلف متفاوت است واز نظر تحقیقات نیز بسیار مهم است.
در یک واریته در سالهای مختلف نیز میزان خندان بودن آن فرق می کند براساس تحقیقات انجام شده به غیر از پدیده های ژنتیکی عوامل جوی و فیزیولوژیکی و بالاخره مواد غذایی و غیره در میزان خندان بودن پسته موثر است.

۴-۳- عامل پوکی در پسته
این عامل نیز مانند عامل خندانی در اثر عوامل مختلف از جمله عدم گرده افشانی رشد ناقص جنینی یا تغذیه نامطلوب درخت و پارتنوکارپی و غیره ممکن است اتفاق افتد. در ضمن درصد پوکی در واریته ها و حتی در سالهای مختلف متغیر می باشد.

۴-۴- سال آوری در پسته
در پسته سال آوری نیز مانند خندان شدن یک پدیده ژنتیکی است. در اکثر محصولات باغبانی علت اصلی سال آوری این است که گیاه در سالی که دارای محصول زیاد است جوانه گل کم تولید می کند درنتیجه سال بعد به علت کمبود جوانه گل مقدار محصول کم می شود. ولی در پسته همه ساله مقداری جوانه گل تولید اما در سال بارآوری مقدار زیادی از جوانه های ریزش نموده و مقدار محصول سال را کاهش می دهد.

۴-۵- شکل رقم
ارقام پسته از نظر شکل به دو دسته تقسیم می شوند که عبارتند ار ارقامی بادامی و فندقی. در ارقام بادامی معمولا راس میوه باریکتر از قاعده و درازی آن بیشتر از قطر آن می باشد ولی در ارقام فندقی معمولا راس میوه باریکتر از قاعده و درازی آن بیشتر از قطر آن می باشد ولی در اقام فندقی معمولا این اختلاف کمتر است علاوه براین خندان بودن در ارقام فندقی بیش از بادامی می باشد.
۴-۶-اندازه:
اندازه میوه از روی تعداد آن در ۱۰۰ گرم پسته یا تعداد آن در یک اونس(۳/۲۸ گرم) پسته معلوم می شود.
از لحاظ تجارتی هرچند تعداد دان پسته در یک اونس کمتر باشد ارزش پسته بیشتر است و یکی از فاکتور های اصلی قیمت گذاری تجارتی پسته به شمار می رود.

۵- تراکم درخت در واحد سطح 
باغ پسته مطلوب باغی است که در فضای کافی جهت تهویه و نفوذ نور خورشید به درختان از یک طرف و از طرف دیگر تعداد درخت در واحد سطح آن چنان در نظر گرفته شود که حداکثر محصول را بتوانیم تولید نمائیم .
۶- تناسب تعداد درخت نر وماده 
درخت پسته جزو گیاهان دو پایه است یعنی گلهای نر روی یک درخت و گلهای ماده روی درخت دیگری می باشد .
برای بارور نمودن گلهای درخت ماده وجود درخت نر در باغ ضروری است و اگر در باغ پسته درخت نر به تعداد کافی وجود نداشته باشد گلهای ماده تلقیح نشده و بارور نمی شوند.
تامین تلقیح کننده های کافی و مناسب یکی از مسائلی است که غالب باغداران به اهمیت آن خیلی توجه نمی کنند . بررسی های انجام شده در باغات پسته استان کرمان نشان داده که به ازاء هر ۱۵۰ تا۱۸۰ اصله درخت ماده یک درخت نر کاشته شده است . در حالیکه در باغات کالیفرنیا به ازا هر ۱۰ تا ۱۲ درخت ماده یک درخت نر وجود دارد . ذکر این نکته را لازم می داند که زنبوران عسل به گلهای درخت نر جذب شده اما به گلهای ماده درختان پسته که فاقد نکتار می باشند جذب نمی شود. بنابراین در اکثر باغات پسته فقط باد عامل اصلی گرده افشانی درختان پسته می باشد در مناطق پسته خیز استان کرمان بخصوص رفسنجان معمولا ظهور و تلقیح گلهای ماده از نیمه دوم فروردین تا نیمه اول اردیبهشت صورت میگیرد این زمان برای هر رقم بین ۵ تا ۷ روز و برای کلیه ارقام حدود ۱۴ تا ۱۵ روز طول میکشد در عرض این مدت در صورتیکه گرده مناسب به گلهای ماده نرسد گلها بارور نشده و میوه پوک می شود .
بر اساس تجربیات و یافته های تحقیقاتی خارج و داخل کشور نسبت تعداد درختان نر به ماده ۱:۹ یا ۱:۸ با آرایش زیر توصیه می شود.
در ایران به ازا هر تا ۱۲ تا درخت ماده یک درخت نر کافی است که صد البته باید درختان در مسیر باد غالب منطقه غرس گردد.
به طور کلی داشتن یک تلقیح کننده خوب و مناسب تضمین کننده یک محصول پسته با کیفیت مطلوب و پوکی کمتر است.
به طور کلی عوامل زیر در مورد تلقیح کننده باید منظور نظر باشد:
۱.زمان آزاد شدن گرده توسط تلقیح کننده مورد نظر همزمان با دوره پذیرش گرده توسط گلهای ماده رقم موجود در باغ باشد.
۲.دوره گلدهی تلقیح مورد نظر طولانی باشد طوریکه دوره گلدهی مفید آن بین ۱۶-۱۵ روز طول بکشد .
۳.میزان گل تولید شده در درخت های تلقیح کننده بالا و همه ساله باشد.
۴.قدرت باروریگرده های تلقیح کننده زیاد باشد.

اصلاح باغات پسته از لحاظ تعداد نر وماده:
در باغات پسته از لحاظ تعداد نر و ماده :
در باغات پسته که تعداد درختان نر و ماده متناسب نیستند بایستی باغ را از این لحاظ اصلاح نمود.باین ترتیب که در ازا هر ۱۰ اصله درخت ماده یک اصله درخت نر پرورش می دهند معمولا یک درخت ماده را از بالای تنه یا شاخه های قطور آن قطع کرده و روی جوانه های دو ساله ایکه روییده اند با جوانه درختان نر پیوند می کنند . چون ۸عمل اصلاح باغ ممکن است چند سالی طول بکشد تا پیوند های نر بزرگ شده و گل فراوان داده و کافی برای تلقیح درختان ماده بشوند بایستی طی این مدت برای بارور کردن درختان ماده اقدام به تلقیح مصنوعی یا بااصطلاح گرده ریزی نمود. از لحاظ اهمیت موضوع تلقیح مصنوعی در باروری باغات قدیمی پسته به رئوس مطالب تلقیح مصنوعی ذیلا اشاره می شود.%d8%a7%d8%b5%d9%84%d8%a7%d8%ad-%d8%af%d8%b1%d8%ae%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d9%be%db%8c%d9%88%d9%86%d8%af-%d8%b2%d9%86%db%8c

طرز تلقیح مصنوعی درختان پسته
۱- آمادگی گل های ماده برای تلقیح
رنگ کلالهذگل ماده در اول ظهور غنچه سبز است و موقع رسیدگی رنگ آن سفید مایل به صورتی میشود و آماده برای تلقیح میباشد. اگر در این موقع گل بطور طبیعی یا مصنوعی تلقیح نگردد یعنی گرده نر روی آن ننشیند بعد از دو روز رنگ کلاله قرمز مایل به قهوه ای می شود در این وضع وقت تلقیح گل ماده گذشته و دیگر گرده نر نمی تواند گل بارور نماید ینا بر این تنها وقت تلقیح گلهای ماده طی مدت دو روزی است که رنگ کلاله ها سفید مایل بصورتی میباشد.
۲- آمادگی گل نر برای گرده دهی 
رنگ گل های نر در روی خوشه در ابتدا سبز است سپس رنگ گلی که در راس خوشه قرار گرفته زرد رنگ و باصطلاح رسیده می شود در این موقع اگر آن را تکان بدهند گرده زرد رنگی (گرده نر) از آن خارج می گردد. رسیدگی گلهای نر از راس خوشه شروع شده و ۷ تا ۱۰ روز طول می کشد که رسیدگی آن بتدریج به گل های قاعده خوشه رسیده و زرد بشود.
۳- طرز جمع آوری گرده های گل نر
وقتی که گلهای راس خوشه زرد شد میبایستی شاخه ای از درخت نر را که حداقل دارای ۴-۳ خوشه گل باشد قطع نمود.
سپس شاخه های قطع شده زا در داخل ظزف تمیز گذاشته به ساختمان باغ (محل گرده گیری) می برند.
باید توجه داشت که فقط ۳۰ الی ۴۰ درصد خوشه های گل نر از روی درخت برداشته شود و بقیه گلهای نر برای تلقیح طبیعی باغ روی درخت باقی می ماند .
شاخه های قطع شده را در یک اتاق محفوظ که درجه حرارت آن ۲۲ الی ۲۵ درجه سانتیگراد باشد روی صفحات بزرگ کاغذ کاهی یا مومی قرار می دهند بعد از دو روز باید شاخه های گل را آهسته بهم کوبیده و گرده های نر ریخته شده روی کاغذ را جمع آوری نمود. سپس گرده های ریخته شده روی کاغذ را از الک خیلی ریز می گذرانند تا مواد خارجی آن جدا گردد.
گرده هایی که باین ترتیب بدست آمده اند بایستی به صورت لایه های خیلی نازک روی کاغذ پهن نمود تا خشک شود.
۴- طرز تلقیح مصنوعی درختان پسته
هنگامی که رنگ کلاله های گل های ماده سفید مایل به صورتی شد یعنی گلهای ماده شروع به رسیدن نمودند. مقداری از گرده گل نر را که قبلا مقداری از انرا در کیسه کوچک نازک ریخته اند بر چوبی به درازای ۳-۲ متر وصل نموده و بوسیله کارگران کیسه گرده را روی هر درخت پسته آهسته تکان می دهند. تا مقداری از گرده روی گلهای ماده درخت پسته ریخته شود.
برای هر درخت ماده مقدار ۲ گرم گرده که روی گلها باید پخش شود کافی است و این عمل میبایست در روز هایی که هوا صاف و آفتابی است هنگام صبح یا عصر انجام شود.
عمل تلقیح را در سه مرحله انجام می دهند . باین ترتیب که دو روز بعد از تلقیح اول تلقیح مرحله دوم و بعد از سه روز مرحله سوم تلقیح درختان پسته را انجام و گرده ریزی می نمایند.

عملیات داخل باغ
باغ پسته پس از کاشت نهال از اغاز تا هنگام بلوغ و باردهی نیاز به یکسری مراقبت های فصلی دارد که به منظور حفظ خاک کمک به رشد و بهداشت درخت با توجه به انتخاب محل اقلیم و منطقه باید انجام شود که از آن جمله اند آبیاری به موقع ، مبارزه با علف های هرز ،آفات ، بیماریها، تقویت خاک، تسهیل در رفت و آمد ماشین آلات پس از بارندگی ، جلوگیری از یخبندان، پوشش خاک با گیاهان خاص پوششی ، حذف پا جوش و غیره.

نحوه آبیاری باغ
تسطیح و آماده سازی زمین باغ پسته به روش های مختلف آبیاری بستگی به دارد و هدف از برنامه ریزی و پیاده کردن طرح آبیاری تامین آب مورد نیاز درخت با زمان بندی منظم در حد مصرف درخت است به طوریکه رطوبت خاک را در حد اعتدال نگهدارد. اتخاذ چنین تصمیم و اجرای آ« مستلزم شناخت آب مورد مصرف ، سیستم های آبیاری ، و اهنگ آبدهی و ابرسانی است.
نمونه برداری از آب و خاک باغ قبل از احداث و اطلاع از میزان املاح آن رابطه مستقیمی با اقتصاد تولید محصول دارد. باین معنی که اطلاع از کم و کیفیت خاک و آب محل در رفع محدودیت ها و موانع تولید کمک نموده و می توانیم با اقدامات لازم نسبت به حل مسائل آنها تلاش نمائیم.

%d8%a2%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c
با توجه به مراتب فوق الذکر دو راه منطقی برای تهیه نمونه های آب و خاک و تجزیه و تشخیصمیزان املاح آنها وجود دارد:
۱.نمونه برداری قبل از احداث باغ
۲.نمونه برداری پس از کاشت درخت هر سال یا دو سال یکبار
حل مشکلات مربوط به اب و خاک در حد امکان قبل از کاشت درختان بهتر و آسانتر است.
نمونه برداری باید صحیح ، دقیق و به طوری انجام گیرد که نماینگر واقعی ترکیبات آب و خاک محل باشد و اشتباهی در تجزیه و ارزیابی آنها روی ندهد . چون نتیجه مطلوبی از آینده باغ بدست نخواهد آمد.

نگهداری سطح باغ بدون پوشش گیاهی
یعنی باغی که زمین آن با شخم و دیسک و تیلر زدن و غیره دائما تمیز نگهداشته و خالی از هر گونه رستنی و گیاه باشد طبیعی است که چنین زمینی نیاز به دفع علف هرز با مواد شیمیایی یا مکانیکی ندارد زیرا با شخم دو طرفه و دائم علفی فرصت سبز کردن در زمین و سطح باغ پیدا نخواهد کرد .
بدیهی است که باغاتیکه با سیستم های آبیاری تحت فشار آبیاری می شوند جابجا کردن چنین تاسیساتی از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نخواهد بود در اراضی که سیستم های آبیاری تحت فشار بخصو قطره ای اجرا می شود اولا سطح باغ تقریبا بعلت عدم آبیاری غرقابی غالبا عاری از علف بوده و در صورت وجود علف های هرز می توان بوسیله مواد شیمیایی نسبت به رفع آنها اقدام کرد .

نگهداری سطح باغ با پوشش گیاهی
هر چند که پوشش گیاهی سطح باغ پسته مزیت هایی از قبیل جلوگیری از فرسایش و کنترل علف های هرز مزاحم و خنک کردن فضای باغ ئ تا حدودی جلوگیری از سرمازدگی دارد ولی در مناطق پسته خیز ایران بخصوص اراضی حاشیه کویری که کاشت پسته در آنجا معمول است بعلت کمبود آب ایجاد و احداث پوشش سبز دائم علاوه بر مصرف زیاد آب و کود موجب تکثیر جوندگان و آفات و بیماریهای پسته می گردد.

کنترل علف های هرز در اراضی عاری از پوشش گیاهی
در این روش علف های هرز اطراف درخت را با علف کش ها کنترل نموده و علف های بین ردیف ها را با وسایل مکانیکی پاک می کنند.
این روش علف ردائی اگر همراه با آبیاری تحت فشار باشد . مدتها داخل باغ اری از علف های هرز مانده و فقط آب به مصرف درختان کاشته شده خواهد رسید .

%d8%b9%d9%84%d9%81%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%87%d8%b1%d8%b2

خصوصیات آب و خاک باغ و اصلاح آن
مطالعات و بررسی کارشناسان نشان می دهد که در اغلب مناطق پسته خیز ایران بخصوص استان کرمان و رفسنجان سنگهای مادری تشکیل دهنده خاک این اراضی قلیائی بوده و بافت خاک در اراضی زیر کشت پسته از سبک نسبتا سنگین متغییر می باشد .
همانطور که قبلا نیز اشاره شد خاکهای این منطقه غالبا شور یا قلیایی و آب آنها نیز در همین راستا قرار دارند . بنابراین آب و خاک باغ پسته از چهار نقطه نظر باید مورد توجه قرار گیرد :
۱- شوری یا غلظت کل نمکهای محلول
۲- قلیائی بودن یا غلظت سدیم موجود در آب نسبت به سایر کاتیونها
۳- ترکیبات آنیونی آب به ویژه غلظت کربنات و بی کربنات
۴- غلظت بر یاد گیریعناصری که ممکن است برای رشد گیاه مضر می باشد.
برای اصلاح این نوع خاکها دو فرآیند عمده صورت می گیرد :
یکی خارج ساختن نمکهای محلول و دیگری کاهش درصد سدیم قابل تبادل ، تنها راه ممکن برای خارج ساختن نمکهای محلول شسشوی خاک است که عمل نستا ساده است . اما باید با احتیاط انجام شود چون اگر خاکهای خیلی شور بدون در نظر گرفتن مواد اصلاح کننده آبشوئی شوند به خاکهای قلیایی تبدیل می شوند که مشکل مضاعف می شود ولی کاهش درصد سدیم قابل تبادل تا اندازه ای مشکل است ، زیرا یونهای سدیم که جذب ذرات خاک شده اند باید از طریق فرآیندهای شیمیایی بوسیله یونهای دو ظرفیتی موجود در محلول خاک جایگزین و سپس شسته و از منطقه ریشه با زهکشی طبیعی ( درخاکهای سبک ) یا با زهکشی مصنوعی (در خاکهای سنگین و رسی ) خارج گردد . بنابراین اصلاح خاکهای سدیک ترکیبی از فرآیندهای شیمیایی و شستشوی خاک است .

اصلاح خاکهای قلیائی
در خاکهای قلیایی سدیم بصورت تبادلی روی ذرات کلوئیدی قرار دارد حال جهت بهبود خاک مورد نظر می بایست سدیم تبادلی بوسیله کلسیم جایگزین گردد برای افزودن کلسیم به خاک منابع متعددی از جمله آهک ، گچ و یا در خاکهای آهکی با افزودن اسید یا مواد تولید کننده اسید ، مانند گوگرد را وارد محلول خاک می نمایند .
تخمین و برآورد میزان و مقدار ماده اصلاح کننده برای خاکهای قلیایی بستگی به ظرفیت تبادلی کاتیونی خاک و وزن مخصوص ظاهری و عمق خاک دارد .
زمان تبدیل گوگرد به اسید سولفوریک در خاک حدود یک هفته تا ۳ ماه و مقدار نیاز با در نظر گرفتن سایر شرایط فیزیکی و شیمیایی خاک حداکثر ۲ تن در هکتار است . در باغات پسته به سبب دور آبیاری طولانی باید قبلا از میکروارگانیسم های لازم در خاک اطمینان حاصل نموه سپس گوگرد را با کود حیوانی مخلوط و بخاک داده شود .

%d8%ae%d8%a7%da%a9-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%82%d9%84%db%8c%d8%a7%db%8c%db%8c
کلرو کلسیم نسبت به سایر املاح کلسیم (گچ و آهک ) بیشتر و آسانتر در آب حل می شود ولی استفاده از آنها در خاکهای خیلی شور توصیه نمی شود .
معمولی ترین ماده اصلاح کننده خاک گچ است (CaSo4,N2O2) است که به آب آبیاری و خاک اضافه می شود . اگر خاک آهکی باشد می توان از اسد سولفوریک یا سولفات آهن و آلومینیم یا گوگرد نیز استفاده نمود . به ازا هر ۱۰۰ کیلو گرم ازت می توان تا ۶۰۰کیلو گرم گچ به زمین اضافه کرد مقدار گچ گرانوله که بخاک داده می شود بین ۲ تا ۲۰ تن در هکتار می باشد . معمولا گچ در خاک پاشیده می شود و سپس بوسیله دیسک با خاک سطحی مخلوط می شود .
اگر گچ مستقیما به خاک اضافه شود بیش از ۷۰۰کیلو گرم آن در ۱۰۰۰متر مکعب آب آبیاری حل نخواهد شد چنانچه مستقیما گچ با آب مخلوط گردد به مقداری کمتری از آن نیاز خواهد بود .
جدول (۵) مقادیر گچ ، کلرور کلسیم و سولفور مورد نیاز برای جایگزین شدن مقادیر مختلف سدیم قابل تبادل در لایه ۳۰ سانتیمری سطح زمین با در نظر گرفتن وزن مخصوص ظاهری ۴۷/۱ گرم در سانتی تر مکعب خاک را نشان می دهد .

اصلاح خاک های شور
در خاک های شور بعلت موجود نبودن سدیم در سطح خاک در نتیجه نفوذپذیر بودن خاک اصلاح این نوع خاک ها معمولا بوسیله غرقاب کردن زمین انجام می شود عمق خاکی که با این ترتیب اصلاح می شود برابر عمق نفوذ آب در ان می باشد .
در هنگام استفاده از آب شور باید تکنیک های خاصی بکار برده شود تا دو هدف اصلی تامین گردد یکی از هدفها کاهش میزان شوری خاک و دیگری بهبود وضع فیزیکی خاک بخصوص افزایش نفوذ آب در خاک است .
استفاده مکرر از شستشوی خاک بوسیله آب مزیت های زیر را نیز برخواهد داشت :
۱- کوتاه کردن فاصله آبیاریها موجب می گردد تا متوسط رطوبت خاک افزایش یافته با این ترتیب غلظت نمک بحدب نخواهد رسید که برای گیاه زیان آور باشد .
۲- آبیاریهای مکرر باعث شستشوی خاک شده نمک های محلول خاک را که معمولا در لایه های سطحی تجمع می کنند از دسترس ریشه خارج نموده و به اعماق زیر یا بوسیله زهکش ها خارج می کند.
۳- در نهایت افزایش تعداد آبیاری ها بیشتر باعث نفوذپزیری خاک شده و سدیم اضافی خاک را نیز شسته و حتی با کاهش میزان سدیم خاک نسبت به نفوذپذیری آن نیز کمک شده است .
روش های آبیاری باغ در شستشوی خاک و کاهش مواد مضر آن موثر است با این ترتیب که اگر آب در تمام سطح باغ بطور یکنواخت پخش شود میزان شوری بطور یکنواخت به عمق زمین نفوذ می کند ولی اگر دور آبیاریها طولانی شود یعنی باغ را دیر به دیر آبیاری کنیم میزان تبخیر از سطح زمین زیاد شده و در اینصورت شوری خاک در لایه های سطحی در فاصله بین دو آبیاری افزایش پیدا می کند.
در آبیاری جوب و پشته نمک در دو جهت افقی و عمودی جمع می شود و نمک بیشتر متوجه پشته ها می شود و خمواره میزان نمک در بالای پشته ها بیش از سایر نقاط می باشد . واین یکی از معایب آبیاری جوب و پشته است .

%d8%ae%d8%a7%da%a9-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%b4%d9%88%d8%b1
آبیاری قطره ای و طشتکی نیز می تواند با آب شور مطرح شود که در اینصورت آبیاری طشتکی نسبت به آبیاری تحت فشار قطره ای رحجان دارد زیرا در آبیاری قطره ای معمولا مشکل گرفتگی قطره چکان ها با آب شور وجود دارد که مشکلاتیبرای باغدرا ایجاد میکند ولی در این روش همواره خاک مرطوب نگه داشته شده و اثر شوری در این نوع آبیاری (قطره ای) زیاد محسوس نخواهد بود .
آبیاری قطره ای در مقایسه با غرقابی ریشه گیاه را فشان تر نموده و تراکم آن در شعاع رطوبتی قطره چکان ها محدود می سازد .
روش های آبیاری غرقابی (کرتی و جوب و پشته) از نظر تغییر فاصله بین دو آبیاری و میزان ارتفاع آب قابلیت انعطاف زیادی ندارد مثلا نمی توان ارتفاع آبرا از ۸۰ تا ۱۰۰ میلیمتر در هر نوبت آبیاری کمتر داد لذا گرچه کم کردن فاصله بین دو آبیاری از نظر کنترل شوری مفید خواهد بود ولی باعث هدر رفتن مقداری زیادی آب میگردد .
درخت پسته یکی از مقاوم ترین درختان نسبت به خشکی و کم آبی می باشد و از نظر شوری می تواند تا ۸ میلی موس بر سانتیمتر بدون کاهش محصول تحمل نماید و از ۸ تا ۱۲ میلی موس بر سانتیمتر کاهش محصول شروع شده و هنگامی که شوری خاک از ۱۷ میلی موس تجاوز کرد گیاه فقط زنده می ماند و میزان محصول به حداقل رسیده یا اصلا محصولی تولید نمی کند از نظر میزان مصرف آب باغ باید متذکر شد که در سالهای اول تا سوم کاشت هر ۱۷ تا ۱۵ روز یکبار آبیاری و در سالهای چهارم و پنجم هر ۲۰ روز یکبار آبیاری کافی بنظر می رسد و برای درختان ۱۰ سال به بالا هر ۳۰ تا ۴۵ روز یکبار آبیاری کافی خواهد بود .

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
مطالب بیشتر از این نویسنده مهندس نادر زینلی
بارگذاری بیشتر در کاشت پسته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

مناطق مناسب برای کاشت پسته در ایران

به طور معمول درختان پسته در ارتفاع۹۰۰ تا ۲۰۰۰ متری از سطح دریا قرار گرفته اند . برای بعضی …