برنج یکی از محصولات پرمصرف است که نقش مهمی در رونق بخشیدن به سفرههای هر خانوار ایرانی دارد. با این حال، مزارع برنج همواره در معرض تهدیدات متعددی از جمله آفات و بیماری ها قرار دارند که میتوانند بهطور قابلتوجهی بر کمیت و کیفیت محصول تأثیر بگذارند. شناخت این آفات و بیماری های برنج و بهکارگیری روشهای طلایی، برای حفظ و افزایش تولید این محصول ضروری است.
آفات رایج در مزارع برنج
در ادامه به معرفی مهمترین آفات مزارع برنج اشاره میکنیم:
کرم ساقهخوار نواری برنج (Chilo suppressalis)
حشرات بالغ ماده به رنگ زرد روشن یا قهوهای روشن و حشرات نر مایل به خاکستری و کمی تیره دیده میشوند. مادهها از نظر اندازه بدن کمی درشتتر از حشرات نر هستند. تخمها به رنگ زرد روشن به صورت دستهجمعی روی برگ در ردیفهای چندتایی گذاشته میشوند. لاروها دارای سر بزرگ و به رنگ قهوهای روشن هستند.
لاروها با نفوذ به داخل ساقه برنج از بافتهای داخلی تغذیه میکنند که منجر به خشک شدن جوانه مرکزی و کاهش عملکرد محصول میشود.
مقابله با کرم ساقه خوار نواری برنج
1 – روشهای زراعی
شخم عمیق پس از برداشت: انجام شخم عمیق در پاییز و غرقاب کردن زمین برای از بین بردن لاروهای زمستانگذران.
مدیریت بقایای گیاهی: جمعآوری و از بین بردن بقایای گیاهی آلوده بهمنظور کاهش منابع آلودگی در فصل بعدی.
2 – روشهای مکانیکی
نصب تلههای نوری: استفاده از تلههای نوری برای جذب و شکار شبپرههای بالغ.
3 – روشهای بیولوژیکی
رهاسازی زنبور تریکوگراما: این زنبور با تخمگذاری در داخل تخمهای کرم ساقهخوار، از تفریخ آنها جلوگیری میکند.
4 – روشهای شیمیایی
استفاده از حشرهکشهای مناسب: در صورت لزوم و با مشاوره کارشناسان، از حشرهکشهای تأییدشده استفاده شود.
کرم ساقه خوار نواری برنج
کرم سبز برگخوار برنج (Naranga aenescens)
لاروهای این آفت به رنگ سبز روشن بوده و در بسیاری از کشورهای آسیایی گسترش دارند. لاروها از پارانشیم برگ تغذیه کرده و با ایجاد سوراخهای متعدد، فرآیند فتوسنتز را مختل میکنند که میتواند منجر به کاهش رشد و عملکرد گیاه شود. بیشترین انتشار این آفت در استاهای گیلان و مازندران گزارش شده است.
روشهای مقابله با کرم سبز برگ خوار
1 – روشهای زراعی
مدیریت آبیاری: خشک کردن موقت خزانه به مدت 24 ساعت برای کاهش جمعیت لاروها.
2 – روشهای بیولوژیکی
استفاده از شکارچیان طبیعی: حفظ و تقویت جمعیت شکارچیانی مانند زنبورها و مگسها که بهطور طبیعی لاروهای این آفت را شکار میکنند.
4 – روشهای شیمیایی
کاربرد حشرهکشهای مناسب: استفاده از حشرهکشهای توصیهشده برای کنترل لاروهای فعال.
کرم سبز برگ خوار برنج
مگس خزانه (Ephydra afghanica)
این مگس که دارای طولی حدود 4 میلی متر است در مزارعی که آبیاری میشوند زندگی کرده و از برگهای گیاه تغذیه میکند. لاروها این افت پس از حمله به نشا برنج از گیاهچههای برنج تغذیه کرده و باعث زردی، پژمردگی و مرگ آنها میشوند که میتواند به کاهش تعداد نشاهای سالم منجر شود.
روشهای مقابله با مگس خزانه
1 – روشهای زراعی
مدیریت آبیاری: تنظیم مناسب سطح آب در خزانه برای جلوگیری از شرایط مساعد برای تخمریزی مگسها.
2 – روشهای مکانیکی
پوشاندن خزانه: استفاده از پوششهای مناسب برای جلوگیری از دسترسی مگسها به خزانه.
4 – روشهای شیمیایی
استفاده از حشرهکشهای مناسب: در صورت مشاهده آلودگی، استفاده از سموم مناسب برای کنترل جمعیت مگسها.
مگس خزانه برنج
زنجرک سبز برنج (Cicadella viridis)
یکی دیگر از آفات برنج زنجرک سبز است. حشره کامل زنجره دارای بدنی باریک، کشیده و معمولا به رنگ سبز میباشد. زنجرک سبز خرطوم خود را وارد گیاه کرده و از مواد غذایی آن تغذیه میکند و علاوه بر آن با وارد کردن سم خود در گیاه منجر به ضعیف شدن بوتهها و خشک شدن آنها میشود. این آفت نیز بیشتر در شمال کشور دیده شده است.
روشهای مقابله با زنجرک سبز برنج
1 – روشهای بیولوژیکی
حفظ شکارچیان طبیعی: حفظ جمعیت شکارچیانی مانند عنکبوتها و سنجاقکها که زنجرکها را شکار میکنند.
2 – روشهای شیمیایی
استفاده از حشرهکشهای فسفره: کاربرد حشرهکشهای حاوی ترکیبات فسفره برای کنترل زنجرکها.
زنجرک سبز برنج
ملخ آسیایی (Locusta migratoria)
ملخ آسیایی دارای ۵ سن پورگی بوده و معمولا حشره کامل آن به رنگ خاکستری متمایل به سبز میباشد. پورهها پس از خروج از تخم از قسمتهای مختلف گیاه تغذیه میکنند.
روشهای مقابله
1 – روشهای زراعی
مدیریت پوشش گیاهی: حذف علفهای هرز و گیاهان میزبان ملخ در اطراف مزارع.
4 – روشهای مکانیکی
شکار دستی: جمعآوری و از بین بردن ملخها در مراحل ابتدایی تهاجم.
3 – روشهای شیمیایی
استفاده از حشرهکشهای مناسب: در صورت طغیان جمعیت، استفاده از حشرهکشهای توصیهشده برای کنترل ملخها.
ملخ آسیایی
انواع بیماری های برنج
در ادامهی مقالهی آفات و بیماری های برنج به معرفی مهمترین بیماری های برنج میپردازیم؛ پس اگر تا به اینجا نتوانستید مشکلات مزارع برنج خود را پیدا کنید، پیشنهاد میکنیم تا آخر مقاله با ما همراه باشید.
بیماری بلاست برنج (Rice Blast) و راههای مبارزه با آن
از مهمترین بیماری های برنج میتوان به بلاست ( Blast ) اشاره کرد؛ این بیماری معمولا“ به علت انتشار وسیع و تاثیر مخربش در شرایط مناسب، بیماری اصلی به شمار میآید که به عملکرد محصول خسارت قابل توجهی وارد میسازد. علائم این بیماری معمولا به شکل ظهور لکههای لوزیشکل با مرکز خاکستری و حاشیه قهوهای روی برگها و در صورت گسترش، آسیب به خوشه و دانههای برنج است.
ویژگیهای مهم بیماری بلاست برنج
۱- فرم جنسی این نوع بیماری برنج در طبیعت دیده نمیشود و تنها در آزمایشگاه قابل رویت است.
۲- پایداری به صورت میسیلیوم و کلیدی در بذر، بقایای گیاهی و یا کلشهای انبار شده است.
۳- هر قدر مقدار آب موجود در خاک بیشتر و رطوبت هوا کمتر باشد، تولید اسپور و میزان خسارت کمتر است (در سیستم های غرقابی، برنج در برابر بلاست مقاوم است)
۴- در مناطق مرطوب، اندامهای هوایی خسارت می بینند؛ ولی در مناطق خشک، خسارت متوجه طوقه و گرههای پایینی که درون آب هستند میشود.
۵- در شرایط دیم، بیماری مهم تر است و بیشترین خسارت مربوط به بلاست گردن است.
راه های مبارزه با بیماری بلاست برنج (Rice Blast)
۱- تهیهی بذر سالم و استفادهی بهینه از ازت (به صورت تقسیط و به فرم آمونیوم).
۲- آب سرد (آب سد) باعث تشدید بیماری میشود. بهتر است از آب چاه که گرمتر است استفاده کرده و یا آب سد را وارد حوضچههایی کرده و بعد از چند روز آبیاری کنیم.
۳- کنترل شیمیایی با استفاده از محلول پاشی به صورت تری سیکلازول (بیم)، ادیفنفوس (هینوسان)، کارپروپامید(وین)، تیوفانات متیل- تری سیکلازول (ویستا) است.
بیماری بلاست برنج
بیماری باکانه، رشد احمقانه و پوسیدگی طوقه (Foolish Seedling) و راههای مبارزه با آن
بیماری باکانه برنج ناشی از باکتری Xanthomonas oryzae pv. oryzae است که باعث بروز تغییرات قابل توجهی در بافتهای گیاه میشود.
ویژگیهای مهم بیماری باکانه (Foolish Seedling)
۱- در خزانه، گیاهچههای بیمار زرد رنگ، روشن و به طور غیرعادی دراز هستند و در مزرعه مشخص ترین علامت، ظهور پاجوشهای دراز و نازک و غیر عادی در گیاه میباشد.
۲- بیمارگر در خاکهای خشک و با ۹=pH تولید اسید فوزاریک (کوتولگی) و در شرایط مرطوب و با ۴-pH ۳ تولید هورمون جیبرلین (قد کشیدگی) و با توجه به کشت برنج در خاکهای اسیدی علائم به صورت قد کشیدگی دیده میشود.
۳- بیماری بذر زاد است و در خاک به صورت ماکرو کنیدی، پریتسیوم و ریسه با دیوارهی ضخیم بقا دارد؛ ولی عمر آن در خاک کوتاه است.
۴- بذرها قبل از برداشت محصول و از طریق آسكوسپورهای هوازاد و در هنگام برداشت نیز از طریق کنیدیها، آلوده میشود.
۵- درون گیاه سیستمیک میشود؛ ولی خوشه را آلوده نمیکند. گیاه از طریق ریشه و یا طوقه آلوده میشود.
راه های مبارزه با بیماری باکانه، رشد احمقانه و پوسیدگی طوقه (Foolish Seedling)
۱- ارقام مقاوم، استفاده از بذر سالم
۲- تیمار بذر با قارچ کشهای سیستمیک؛ مانند فلودیوکسونیل (سلست)، تری فلوميزول(تریفمین)، کاربوکسین تیرام، (ویتاواکس تیرام) و تیوفانات متیل- تیرام (همای کت). با استفاده از آب نمک می توان بذرهای سبک آلوده را جدا کرد.
۳- خزانه گیری به صورت جوی و پشتهای، تهویه مناسب و مرتب خزانهها زیر پوشش پلاستیکی، عدم کاشت نشانههای آلوده، وجین بوتههای آلوده در مزرعه و از بین بردن آنها قبل از گلدهی و جلوگیری از جریان آب از مزراع آلوده به مزراع دیگر.
بیماری باکانه برنج
بیماری سوختگی غلاف برنج یا بلایت ساقه (Sheat Blight) و راههای مبارزه با آن
ایجاد لکههای بیضیشکل با مرکز روشن یا سفید و حاشیه قهوهای روی غلاف برگها که میتواند به ساقه نیز سرایت کند.
ویژگی های مهم بیماری غلاف برنج یا بلایت ساقه (Sheat Blight)
١- خاکزی، دامنهی میزبانی وسیع و انتشار به وسیلهی آب و خاک است.
۲- پس از انتقال برنج به زمین اصلی، اسکلرتهایی که در تماس با غلافهای گیاه هستند، تندش کرده و ایجاد میسیلیوم چند هستهای آلوده کننده، میکنند.
٣- سوختگی غلاف برگ برنج تا اواخر مرحله پنجه زنی یا در اوایل زمان طویل شدن فاصلهی میان گرهها ظاهر نمیشود.
۴- اینو کلوم اولیه شامل اسکلرتهای خاکزاد و میسیلیوم موجود در بقایا می باشد.
۵- انتشار بیماری توسط آب و جابجایی خاک در موقع تهیهی زمین و کاشت انجام میشود.
راه های مبارزه با بلایت ساقه (Sheat Blight)
1- ارقام پاکوتاهی که دارای برگهای وسیع و قدرت پنجه زنی زیادی هستند، نسبت به رقمهایی که پابلند و قدرت پنجه زنی کمتری دارند، حساس ترند (تراکم و رطوبت).
2- بیمارگر، خاکزی است.
3- مزارعی که زیر کشت برنج هستند غالبا به صورت تک محصولی کشت می شوند و حتی تناوب با سویا، لوبیا، ماش و سورگوم نیز موثر نبوده (دامنه ی میزبانی وسیع)
4- محلول پاشی به وسیله ی ایپرودیون – کاربندازیم (رورال TS)، پروپیکونازول (تیلت)، مانکوزب (دیتان ام ۴۵)
بیماری بلایت ساقه برنج
بیماری پوسیدگی ساقه برنج (Rice Stem Rot) و راههای مبارزه با آن
در این بیماری در ابتدا لکههای سیاه رنگ کوچکی روی غلاف خارجی برگ ایجاد میشود. این لکهها در ادامه بزرگتر میشوند و به غلاف داخلی برگ میرسند. با پیشرفت بیماری غلاف آلوده از بین میرود و به صورت پوسته پوسته میشود. در ادامه این ساختار باقی مانده از قارچهای پوسیدگی ریشه که به صورت معلق روی آب قرار دارند به غلاف برنج میچسبند. پس از چسبیدن به سمت بخش تو خالی ساقه گیاه حرک میکنند و بدین ترتیب باعث نابودی ساقه میشوند.
ویژگیهای مهم بیماری پوسیدگی ساقه برنج (Rice Stem Rot)
١- سیستماتیک قارچ، در قسمت مربوط به بیماری بلاست گفته شده است.
۲- بقا به صورت اسکلرت (یک نوع قارچ است که توانایی زنده ماندن به مدت طولانی در خاک را دارد)، در خاک یا بقایای گیاهی است.
3- چون اسکلرتها همراه با بقایا میباشند، سوزاندن و جمع آوری و یا در معرض تجزیه قراردادن بقایا، جمعیت این اسکلرتها را کاهش میدهد. مدفون کردن بقایا در عمق کم ممکن است اینوکلوم را در حالت مناسبی قرار دهد.
۴- قارچ روی گیاهان آلوده ایجاد کنیدی و آسكوسپور میکند.
۵- کنیدیومها؛ سوسیسی شکل، خمیده و سه حجره ای هستند که روی استریگماهای خمیده و نوک دار قرار دارند.
۶- شدت بیماری به تعداد اسکلرت های واقع در سطح بالایی خاک و مقدار کود شیمیایی از ته افزایش می یابد.
۷- حساس ترین مرحله، مرحلهی طویل شدن فاصلهی میانگرهها است.
راههای مبارزه با بیماری پوسیدگی ساقه برنج (Rice Stem Rot)
١- ارقام مقاوم، مدیریت بقایا و کوددهی صحیح، در مهار بیماری موثر است.
پوسیدگی ساقه برنج
بیماری لکه قهوهای برنج (Rice Brown Spot) و راههای مبارزه با آن
بیماری لکه قهوهای برنج، یک بیماری قارچی ناشی از Bipolaris oryzae است که در شرایط محیطی گرم و مرطوب بهطور جدی بر عملکرد محصول تأثیر میگذارد. قارچ از طریق استوماتا (سوراخهای برگ) یا زخمهای موجود روی برگ وارد گیاه میشود. شرایط مرطوب و دمای بالا سبب فعالیت و تکثیر سریع قارچ میشود.
ظهور لکههای کوچک قهوهای یا زردکمر به صورت پراکنده روی برگها با پیشرفت بیماری اتفاق میافتد، این لکهها بزرگتر شده و به هم میپیوندند. در مراحل پیشرفته، ممکن است برخی از بخشهای برگ بهطور کامل پژمرده شوند. این علائم منجر به کاهش توانایی گیاه در انجام فتوسنتز و در نهایت کاهش عملکرد دانههای برنج میشود.
ویژگیهای مهم بیماری لکه قهوه ای برنج (Rice Brown Spot)
۱- در نواحی معتدل منبع اصلی اینوکلوم، بذر آلوده و مقدار کمی بقایا است؛ ولی در مناطق گرمسیر، مایهی بذر زاد اهمیت کمتری دارد (در مجموع بیمارگر بذرزاد محسوب میشود)
۲- نقش آسكوسپورها در بیماری شناخته نشده است
۳- تصور برخی بر این است که افت عملکرد در این بیماری اساساً در اثر کمبودهای غذایی است که گیاه را مستعد بیماری می کند.
راههای مبارزه با بیماری لکه قهوهای برنج (Rice Brown Spot)
۱- مهم ترین عامل در کنترل این بیماری کاربرد صحیح مواد غذایی در حد صحيح و جلوگیری از تنش آب است بنابراین میتوان علت اصلی بیماری را تنش محیطی به حساب آورد. این بیماری بیشتر فیزیولوژیکی است تا انگلی.
بیماری نماتد نوک سفیدی برگ برنج (Rice White Tip) و راههای مبارزه با آن
گونهای مانند Aphelenchoides besseyi به عنوان عامل اصلی این بیماری شناخته میشود. این نماتد بهطور مستقیم با بافتهای حساس برگها تعامل کرده و با تغذیه از آنها علائم ویژهای ایجاد میکند. ظهور لکههای سفید یا کمرنگ در نوک و لبههای برگها از اولین علائم این بیماری است. با پیشرفت بیماری، لکهها به سمت داخل برگ گسترش یافته و باعث خشک شدن، پژمردگی و در نهایت افت عملکرد گیاه میشوند.
کاهش توانایی گیاه در انجام فتوسنتز به دلیل از دست رفتن قسمتهای سبز فعال برگ و ایجاد زونهای خالی در نواحی مبتلا از تاثیر کلی این بیماری است. شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب، به ویژه در فصلهای رشد برنج، زمینه تکثیر و فعالیت نماتدها را فراهم میکند. پس از ورود به گیاه، نماتدها به سرعت در بافتهای برگ منتشر شده و با تغذیه از سلولهای حساس باعث بروز علائم میشوند.
ویژگی های مهم بیماری نماتد نوک سفیدی برگ برنج (Rice White Tip)
١- نماتد به صورت بالغ و به مدت سه سال روی بذر، بقا دارد.
۲- عامل گسترش نماتد در مزرعه، آب آبیاری است. بیماری پلی سیکل و نماتد هر ۱۵ روز یک نسل دارد.
راههای مبارزه با بیماری نماتد نوک سفیدی برگ برنج (Rice White Tip)
١-برای مبارزه، بذر مشکوک را به مدت ۲۴ ساعت خیس میکنیم (فعال شدن نماتد)؛ سپس به مدت ۵ دقیقه در آب با دمای 52 قرار میدهیم.
۲-ضدعفونی ریشهی نشاها با نماتدکشها یا پاشیدن نماتدکش در آب خزانه در موقع نشاکاری نیز موثر است.
نماتد نوک سفید برنج
بیماری سوختگی باکتریایی برگ برنج (Bacterial Leaf Blight) و راههای مبارزه با آن
بیماری سوختگی باکتریایی برگ برنج از مهمترین بیماری های برنج محسوب میشود که در شرایط گرم و مرطوب بهویژه در دورههای بارانی، شیوع گستردهای دارد. این بیماری با ایجاد لکههای نواری و حالت سوختگی در برگها، به کاهش عملکرد و کیفیت محصول منجر میشود. Xanthomonas oryzae pv. oryzae عامل اصلی این بیماری است. این باکتری از طریق استوماتا (سوراخهای برگ) یا زخمهای موجود وارد بافتهای گیاه شده و پس از ورود، به سرعت در برگ گسترش پیدا میکند.
در ابتدای بروز بیماری، لکههای آبکی و زردکمر در حاشیههای برگ ظاهر میشوند. این لکهها به صورت نواری در طول برگ گسترش یافته و در نهایت به رنگ قهوهای تغییر میکنند، به طوری که برگها حالت سوختگی پیدا کرده و خشک و پژمرده میشوند. از دست رفتن بخشهای فعال سبز برگ موجب کاهش توانایی گیاه در انجام فتوسنتز و کاهش عملکرد دانههای برنج میشود.
ویژگیهای مهم بیماری سوختگی باکتریایی برگ برنج (Bacterial Leaf Blight)
۱- در شرایط آب و هوایی گرم دیده می شود. علائم به صورت سیستمیک است (وارد آوند چوبی می شود).
۲- پایداری در سطح بذر (نه به طور یقین)؛ همچنین روی میزبانهای وحشی جنس Oryzae (در خاک و بذر دوام کمی دارد)
۳- باکتریها اصولا بیمارگرهای فعالی نیستند و برای نفوذ به میزبان به زخم (زمان نشاکاری، قطع برگها، برخورد قطرات باران به سطح برگها، عمق زیاد کاشت، باد شدید، مصرف زیاد ازت) و منافذ طبیعی (روزنهها، هیداتودها و غیره) وابسته هستند که در مدیریت باید در نظر گرفته شوند.
4- استفاده از سیستمهای آبیاری که باعث ماندن طولانیمدت رطوبت بر سطح برگ میشوند، ورود و رشد باکتری را تسهیل میکند.
راه های مبارزه با بیماری سوختگی باکتریایی برگ برنج (Bacterial Leaf Blight)
۱- ارقام مقاوم و استفاده از بذر سالم.
۲-دقت در جلوگیری از زخمی شدن نشاها هنگام انتقال به زمین اصلی، خودداری از مصرف غیر ضروری ازت، رعایت عمق کاشت، شخم زدن و از بین بردن علفهای هرز.
بیماری سوختگی باکتریایی برگ برنج
بیماری لکه نواری برگ برنج (Leaf Stripe Spot Bacterial) و راههای مبارزه با آن
باکتری Xanthomonas oryzae pv. oryzicola عامل اصلی این بیماری است که از طریق آسیبهای مکانیکی یا از طریق قطرات آبی (باران یا شبنم) وارد گیاه میشود. در مراحل اولیه، نوارهای باریک و شفاف (آبکی) بر روی برگ ظاهر میشوند. این نوارها به تدریج به رنگ زرد و سپس به رنگ قهوهای تغییر میکنند. نوارها معمولاً به صورت عرضی در طول برگها دیده میشوند و در مراحل پیشرفته، ممکن است بخشهایی از برگ خشک و پژمرده شوند.
ویژگیهای مهم بیماری لکه نواری برگ برنج (Leaf Stripe Spot Bacterial)
۱- پایداری و مبارزه، مانند بیماری قبلی است با این تفاوت که علائم سیستمیک نبوده و به صورت نواری دیده شود.
۲- این باکتری بذر زاد میباشد. این دو باکتری میتوانند توام با هم باشند؛ بنابراین تفکیک آنها از طریق علائم در این حالت امکان پذیر نیست.
۳- هر دو باکتری در تمام مراحل رشد گیاه قادر به ایجاد خسارت هستند که در هنگام کاشت بذر در خزانه بیشترین خسارت را وارد میسازند.
بیماری لکه نواری برگ برنج
بیماری سیاهک دروغی یا گالزای برنج یا سیاهک سبز (Rice False Smut/ Green Smut) و راههای مبارزه با آن
بیماری سیاهک دروغی برنج یکی از بیماریهای نوظهور و مهم در کشت برنج است که به واسطه تولید تودههای قارچی (سُمات) روی دانههای در حال شکلگیری، هم از نظر کیفیت و هم از نظر کمیت محصول خسارات قابل توجهی به بار میآورد. عامل این بیماری، قارچ Ustilaginoidea virens است. این قارچ معمولاً از طریق آلودگی بذر یا از محیطهای آلوده به مزارع وارد گیاه میشود.
در ابتدای عفونت، تودههای کوچک و سفید رنگی در داخل خوشه برنج ظاهر میشوند که به تدریج رشد کرده و به تودههای سیاه یا تیره رنگ تبدیل میشوند. این تودهها باعث تغییر شکل و افت کیفیت دانههای برنج میشوند و در نهایت عملکرد کلی محصول را کاهش میدهند. عفونت اغلب ابتدا در خوشههای برنج رخ میدهد و سپس به دیگر قسمتهای گیاه گسترش پیدا میکند.
شرایط مساعد بروز
آب و هوا: شرایط گرم و مرطوب بهویژه در دورههای رشد حساس برنج، محیط مناسبی برای تکثیر قارچ ایجاد میکند.
آلودگی بذر: استفاده از بذرهای آلوده یا عدم رعایت بهداشت در مراحل کاشت و برداشت میتواند به افزایش شیوع بیماری منجر شود.
تنظیم نامناسب آبیاری: آبیاریهای نامناسب و نگهداری طولانیمدت رطوبت بر روی گیاهان، شرایط مساعدی برای رشد قارچ فراهم میآورد.
ویژگیهای مهم بیماری سیاهک دروغی برنج
۱- این قارچ جزء اسکومیستها است. به همین دلیل به آن سیاهک دروغی گفته می شود. ( سیاهکهای حقیقی جزء بازیدیومیستها میباشند).
۲- روی برنج ایجاد گال و روی خوشه ایجاد اسکلرت میکند که این بیماری از نظر سیکل بیماری و محل حمله بیمارگر، شبیه ارگوت غلات است.
۳- تخمدان را در مراحل اولیه ی گلدهی آلوده میکند؛ ولی قادر است، دانه های رسیده نیز آلوده کند.
۴- به صورت اسکلرت یا اندام اسپورزایی سخت به نام Pseudomorph بقا دارد.
۵- جهت کنترل بیماری باید در زمان خوشه دهی محلول پاشی کرد.
سیاهک دروغی برنج
پرسش و پاسخ
بیماری بلایت برنج چیست؟
بیماری بلایت برنج ناشی از قارچ Magnaporthe oryzae است که با ایجاد لکههای آبکی و سپس قهوهای روی برگها، ساقه و خوشه برنج، عملکرد محصول را کاهش میدهد. شرایط گرم و مرطوب از عوامل مساعد بروز این بیماری محسوب میشوند.
بیماریهای خزانه برنج شامل چه مواردی هستند؟
بیماریهای خزانه برنج شامل مواردی مانند بیماری باکتریایی خزانه (مثلاً باکتری Xanthomonas oryzae pv. oryzae) و بیماریهای قارچی مانند سیاهک دروغی برنج میشوند که باعث زردی، پژمردگی و خراب شدن خوشههای برنج میگردند.
بهترین قارچ کش برای برنج کدام است؟
انتخاب قارچ کش مناسب به نوع بیماری قارچی موجود بستگی دارد. محصولات مبتنی بر ترکیبات تریازول و استروبیول از میان گزینههای موثر بهشمار میآیند. توصیه میشود با کارشناسان کشاورزی و مشاوران تخصصی جهت تشخیص دقیق نوع بیماری و انتخاب قارچ کش مناسب مشورت کنید.
بیماریهای باکتریایی برنج چه هستند؟
از مهمترین بیماریهای باکتریایی برنج میتوان به بیماری باکانه برنج و سوختگی باکتریایی برگ برنج اشاره کرد. این بیماریها عمدتاً توسط باکتریهایی مانند Xanthomonas oryzae pv. oryzae ایجاد شده و در شرایط مرطوب و گرم، به سرعت گسترش پیدا میکنند.
علائم قارچ برنج چگونه است؟
علائم قارچ برنج شامل ظهور لکههای قهوهای یا زرد روی برگها، تشکیل تودههای قارچی (مانند بیماری سیاهک دروغی برنج) و تغییر رنگ بخشهای مختلف گیاه میشود که به کاهش فتوسنتز و عملکرد دانهها منجر میگردد.
علت سوختگی نوک برگ برنج چیست؟
سوختگی نوک برگ برنج معمولاً به دلیل مشکلات آبیاری (مانند کمبود یا اضافه آب) و یا نارسایی در تامین عناصر غذایی مورد نیاز گیاه ایجاد میشود. شرایط محیطی گرم و خشک نیز میتواند عاملی در بروز این مشکل باشد.
بیماری ژیبرلا برنج چیست؟
این بیماری همان بیماری طوقه برنج میباشد.
آفات برنج در خانه چه مشکلاتی ایجاد میکنند؟
در صورت نگهداری نامناسب برنج در انبار یا خانه، آفات مانند مگس خزانه و کرمهای ساقهخوار میتوانند به بستهبندی یا انبار برنج آسیب برسانند. رعایت بهداشت در نگهداری و کنترل شرایط محیطی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
علت خراب شدن خزانه برنج چیست؟
خراب شدن خزانه برنج میتواند ناشی از بیماریهای باکتریایی یا قارچی، آفات (مانند مگس خزانه) و یا شرایط نامساعد آبیاری و بهداشت ضعیف در مزارع باشد. کنترل دقیق شرایط محیطی و بهبود بهداشت زراعی نقش مهمی در پیشگیری از این مشکل دارد.
درمان کوتولگی برنج چگونه است؟
کوتولگی برنج (که ممکن است بهعنوان کوتوله شدن یا کاهش رشد گیاه تعبیر شود) اغلب به علت نقص تغذیهای، استفاده ناصحیح از کود یا شرایط نامساعد محیطی ایجاد میشود. اصلاح شیوههای آبیاری، بهبود تغذیه گیاهی با استفاده از کودهای متعادل و در صورت نیاز، به کارگیری تنظیمکنندههای رشد میتواند به بهبود رشد گیاه کمک کند.
درمان سوختگی برگ برنج چگونه انجام میشود؟
درمان سوختگی برگ برنج ابتدا با تعیین علت آن (مشکلات آبیاری، تغذیهای یا عفونتهای قارچی/باکتریایی) شروع میشود. اصلاح آبیاری و بهبود تغذیه، استفاده از مواد شیمیایی یا بیولوژیکی مناسب تحت نظارت کارشناسان و پایش مداوم مزارع از راهکارهای مؤثر در درمان این مشکل هستند.
کلام آخر
در مجموع، آفات و بیماری های برنج از مهمترین چالشهای کشاورزی این محصول ارزشمند بهشمار میآیند که میتوانند به طور قابلتوجهی عملکرد و کیفیت محصول را تحت تأثیر قرار دهند. استفاده از روشهای مدیریتی مناسب شامل انتخاب ارقام با مقاومت بالا، تنظیم صحیح آبیاری و بهبود بهداشت زراعی از کلیدهای کنترل مؤثر این مشکلات هستند. به کارگیری راهکارهای مکانیکی، بیولوژیکی و در مواقع ضروری شیمیایی به کاهش فشار آفات و بیماریها کمک میکند. پایش مستمر مزارع و مشاوره تخصصی از اهمیت ویژهای برخوردار بوده و در پیشگیری از گسترش بیماریها نقش حیاتی دارند. این رویکرد جامع به افزایش بهرهوری و حصول محصولی سالم و با کیفیت منجر میشود.
منبع: بیماری های زراعی ایران و راهنمای تشخیص در مزرعه (محسن امانی مهر)
شته خالدار هلو که با نامهای شته سیاه هلو و شته خونی هلو نیز شناخته میشود، یکی از آفات جدی درختان میوه هستهدار مانند هلو، بادام، آلو و زردآلو است. این شته با مکیدن شیره گیاه، باعث ضعف عمومی درختان و کاهش کیفیت و کمیت محصول میشود. علاوه بر این، ترشحات شیرهای آن محیطی مناسب برای رشد قارچهای دودهای ایجاد میکند که سلامت درختان را به خطر میاندازد.
در این مقاله، با نشانههای حمله شته خالدار هلو، چرخه زندگی آن و روشهای کنترل این آفت آشنا میشوید. همچنین، راهکارهای ارگانیک و شیمیایی برای مدیریت این آفت را بررسی خواهیم کرد تا بتوانید به موقع و با کمترین آسیب، باغ خود را از این آفت در امان نگه دارید.
شناخت شته خالدار هلو
نام علمی شته خالدار هلو
Pterochloroides persica Chol
ویژگیهای ظاهری شته خالدار هلو
شته خالدار هلو حشرهای کوچک با بدنی خاکستری مایل به قهوهای است. روی بدن آن دو ردیف لکههای سیاه دیده میشود که باعث شده این شته با نام شته سیاه هلو نیز شناخته شود. برخی از گونههای آن دارای غبار مومی روی بدن خود هستند.
نکته قابل توجه درباره این شته، مایع قرمز رنگی است که هنگام له شدن از بدن آن خارج میشود. به همین دلیل، برخی باغداران به آن شته خونی هلو نیز میگویند.
برای درمان شته خونی هلو میتوانید از محصولات زیر استفاده کنید:
[products p_ids=”790, 789, 792, 706″]
چرخه زندگی و رفتار شته خالدار هلو
این شته در تمام طول سال روی درختان میزبان باقی میماند و تمام مراحل زندگی خود را روی درختان میوه هستهدار سپری میکند. در زمستان، به صورت تودههای متراکم تخم روی تنه و شاخههای اصلی درختان دیده میشود. این تخمها در اوایل بهار، همزمان با باز شدن برگها، باز شده و شتههای جوان شروع به فعالیت میکنند.
در اوایل بهار و تابستان، معمولاً جمعیت این شتهها کمتر است؛ اما از اواسط تابستان به بعد، تعداد آنها افزایش پیدا میکند و خسارت قابل توجهی به درختان وارد میشود.
شته خالدار هلو
علائم و نشانههای خسارت شته خالدار هلو
شناخت بهموقع علائم آلودگی به شته سیاه هلو، کمک میکند تا پیش از افزایش جمعیت آن، اقدامات لازم برای کنترل انجام شود. برخی از مهمترین علائم این آفت شامل موارد زیر است:
وجود لکههای سیاه و تودههای شته روی تنه و شاخههای اصلی درخت
ضعف عمومی درخت، زرد شدن و ریزش برگها
ترشح عسلک فراوان که باعث چسبناک شدن شاخهها، برگها و خاک اطراف درخت میشود
جذب قارچهای مولد دوده که باعث تیره شدن سطح برگها و کاهش فتوسنتز گیاه میشود
حملهی ثانویه حشرات پوستخوار و چوبخوار به درختان آلوده
از بین بردن شته درخت هلو
کنترل زراعی و طبیعی (روشهای غیرشیمیایی)
برای کاهش جمعیت شته خونی هلو و جلوگیری از آلودگی گسترده، برخی اقدامات زراعی و طبیعی مؤثر هستند. این روشها علاوه بر کاهش نیاز به سمپاشی، باعث حفظ سلامت محیطزیست و درختان میشوند.
شستشوی درختان: بارندگیهای شدید بهطور طبیعی باعث کاهش جمعیت شتهها میشود. در مناطقی که بارندگی کم است، میتوان با شلنگ آب پرفشار، شتهها را از روی شاخهها و تنه شست.
هرس شاخههای آلوده: در پاییز، شاخههای آلوده را هرس کرده و از باغ خارج کنید تا محل تخمریزی شتهها کاهش یابد.
بهبود تغذیه درخت: درختان قوی و سالم، مقاومت بیشتری در برابر شتهها دارند. تغذیه مناسب با استفاده از کودهای پتاسیمدار و آبیاری منظم، به تقویت درختان کمک میکند.
کاشت گیاهان دورکننده شته: برخی گیاهان مانند سیر، پیاز، ریحان و گل همیشهبهار میتوانند به کاهش جمعیت شتهها کمک کنند.
کنترل بیولوژیک (استفاده از دشمنان طبیعی شته)
استفاده از حشرات مفید برای کنترل جمعیت شته خالدار هلو، یکی از روشهای مؤثر و کمهزینه است. برخی از مهمترین دشمنان طبیعی این شته عبارتند از:
زنبورهای پارازیت (Aphidius sp و Pachyneuron sp): این زنبورها تخمهای خود را داخل بدن شته قرار میدهند و موجب از بین رفتن آن میشوند.
کفشدوزکهای شکارگر (Thea vigintidoupunctata): این کفشدوزکهای زرد رنگ با خالهای سیاه، از شتههای هلو تغذیه میکنند.
لاروهای مگس سیرفیده: این لاروها، شتهها را شکار کرده و جمعیت آنها را کاهش میدهند.
کنترل شیمیایی (سمپاشی علیه شته خالدار هلو)
در صورتی که جمعیت شتهها زیاد باشد و روشهای طبیعی مؤثر واقع نشوند، سمپاشی یکی از راههای ضروری برای کنترل این آفت است. بهترین زمان برای سمپاشی، اواخر زمستان و اوایل بهار، قبل از شکوفهدهی درختان است. در این زمان، شتههای تازه از تخم خارج شده و بیشترین تأثیر را از سموم میگیرند.
بهترین سم برای شته خونی
نام سم
فرمولاسیون
مصرف در هر هکتار
تیومتون
EC 60%
یک در هزار
اکسی دیتون متیل
EC 25%
یک در هزار
مالاتیون
EC 25%
سه در هزار
پریمیکارپ
DF 50%
نیم در هزار
پریمیکارپ
WP 50%
نیم در هزار
هپتنوفوس
EC 50%
یک در هزار
دیازینون
EC 60%
یک در هزار
توجه: سم دیمتوآت برای درختان هلو مناسب نیست، زیرا باعث ریزش برگها و میوهها میشود.
پیشگیری از آلودگی در سالهای آینده
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. با رعایت این نکات، میتوان احتمال آلودگی درختان به شته خالدار هلو را کاهش داد:
استفاده از روغن ولک در زمستان: روغن ولک باعث از بین رفتن تخمهای شته روی شاخهها و تنه درخت میشود.
مدیریت صحیح باغ: تقویت درختان با کودهای مناسب و آبیاری منظم، مقاومت آنها را در برابر آفات افزایش میدهد.
کنترل علفهای هرز: برخی علفهای هرز میتوانند به عنوان میزبان شتهها عمل کنند.
مراقبت از درختان مجاور: شتهها به راحتی از درختی به درخت دیگر منتقل میشوند. در صورت مشاهده آلودگی درختان همسایه، اقدامات کنترلی را سریعتر انجام دهید.
سخن آخر
شته خالدار هلو یکی از آفات مهم درختان هستهدار است که با مکیدن شیره گیاه، تولید عسلک و جذب قارچهای دودهای باعث ضعف شدید درختان میشود. برای کنترل این آفت، میتوان از روشهای زراعی، بیولوژیک و شیمیایی استفاده کرد. همچنین، پیشگیری از طریق هرس، روغنپاشی زمستانه و بهبود شرایط رشد درختان نقش مهمی در کاهش آلودگی دارد.
با مدیریت صحیح و اقدامات بهموقع، میتوان از آسیبهای جدی این آفت جلوگیری کرد و باغی سالم و پربار داشت.
برای خرید کود میتوانید به صفحه فروشگاهی پسته رفسنجان مراجعه کنید:
روغن ولک یا روغن امولسیون شونده را میتوان برای سمپاشی محصولات زراعی، درختان میوه، سبزیجات و گیاهان زینتی به محلول علفکش، قارچکش و حشرهکش اضافه نمود. با این عمل محلول سمی از چسبندگی بهتر و دوام طولانیتری در سطح هدف برخوردار میگردد.
جدا از استفاده روغن امولسیون شونده بهعنوان آفتکش، این روغن برای تأمین نیاز سرمایی در درختان میوه هم استفاده میشود.
شناخت، نحوه استفاده و میزان مصرف روغن ولک نیازمند تجربه و علم در این زمینه است. در ادامه به برسی نکات در مورد این روغن میپردازیم.
انواع روغن ولک
روغن امولسیون شونده در دو نوع زمستانی و تابستانی وجود دارد که طریقه مصرف آنها متفاوت است.
در ادامه به بررسی موضوعاتی میپردازیم که به درک کاملی از میزان مصرف روغن ولک برسیم.
روغن ولک در انواع گستردهایی ساخته میشود؛ برای شناخت انواع آن به پارامتر های زیر توجه کنید.
[products p_ids=”80″]
سرعت تبخیر روغن
هر چه شدت تبخیر روغن کندتر باشد اثر حشرهکشی آن بیشتر و دوام آن نیز طولانیتر خواهد بود. البته هر چه روغن سنگینتر باشد احتمال گیاه سوزی آن نیز بیشتر خواهد بود؛ لذا باید میزان مصرف روغن ولک به گونهایی باشد که برگ گیاهان را نسوزاند و حداقل رقیق بودن آن نیز حدی است که خاصیت حشرهکشی داشته باشد.
غلظت یا روانی
غلظت روغن رابطه مستقیمی با سرعت تبخیر آن دارد. هر چه روغن غلیظتر باشد خاصیت حشرهکشی قویتری دارد؛ ولی به همان نسبت نیز ممکن است باعث گیاهسوزی شود. غلظت روغن ولک بر اساس واحد سیبولت سنجیده میشود. روغنهای مصرفی برای سمپاشیهای زمستانه غلظتی بین 150- 200 درجه سیبولت دارند و روغنهای تابستانی داری 50-100 درجه سیبولت هستند.
(سیبولت واحد اندازه گیری برای رقیق یا غلیظ بودن است )
درجه سولفوناسیون
روغنها مخلوطی از انواع هیدروکربنهای اشباعشده و غیراشباع شده هستند. هیدروکربنهای اشباع نشده برگها را میسوزانند؛ لذا باید از روغن حذف شوند تا بتوان روغن را روی گیاه پاشید. برای این کار، روغن را در مجاورت اسیدسولفوریک قرار میدهند و مولکولهای اشباع نشده را از آن خارج میسازند؛ این عمل را سولفوناسیون مینامند.
روغنهای که در زمستان بهعنوان حشرهکش و کنه کش مصرف میشوند معمولاً درجه سولفوناسیون بین 70-90 دارند و آنهایی که درجه سولفوناسیون بالاتر از 90 است در تابستان مصرف میشوند. هر چه این درجه بیشتر باشد احتمال سوختگی برگها کمتر است.
میزان مصرف انواع روغن ولک متفاوت است.
نقطه اشتعال
نقطه اشتعال نیز از پارامترهایی است که در شناخت روغن ولک اهمیت دارد. برای سمپاشی از روغنهایی استفاده میشود که نقطه اشتعال آنها بالاتر از 52 درجه سانتیگراد باشد.
کاربرد
روغن ها هیدروکربن هایی هستند که به عنوان حشره کش، کنه کش و تخم کش در زمستان و تابستان مصرف میشوند. اغلب این روغن را با حشرهکش مخلوط میکنند تا اثر بهتری داشته باشد. روغنهای زمستانه برای اندامهای سبز گیاه سوزی دارند؛ ولی روغنهای تابستانی بسیار سالمترند.
روغنهای زمستانه گاهی برای تأمین نیاز سرمایی به کار میروند.
نکته مهم
روغن ولک میبایست داری 80 درصد پارافین باشد؛ متأسفانه برخی سازندگان سودجو بجای پارافین از جوشانده گازوئیل و اسیدسولفوریک استفاده میکنند که بهشدت مضر بوده و باعث سوختگی برگها میشود. از همین حیث، باید دقت داشته باشیم روغن ولک خریداری شده بوی پارافین بدهد.
سموم قابل اختلاط با روغن ولک
همانطور که قبل از این گفتیم، روغن ولک را با برخی از سموم ترکیب میکنند؛ اما گاهی اوقات مجاز به ترکیب این روغن نیستیم که در ادامه به آن اشاره میکنیم.
موارد غیرمجاز اختلاط روغن ولک
ترکیب روغن ولک با تمامی سموم گوگردی ممنوع است؛ چون این روغن با گوگرد واکنش میدهد و باعث رسوب و تهنشینی میشود که بسیار تا بسیار برای سمپاشی مضر است.
همچنین ترکیب این روغن با قارچ کش کاپتان باعث ایجاد ترکیبات مضر میشود و بههیچوجه توصیه نمیگردد.
ترکیب روغن امولسیون باابامکتیننیز ممنوع است؛ چون باعث کاهش اثر سمپاشی میشود.
تأمین نیاز سرمایی درختان با استفاده از روغن ولک
عدم تأمین نیاز سرمایی در باغات میوه میتواند منجر به مشکلات جدی زیر شود
1. اختلال در سیستم رویشی و تولیدمثلی در درختان میوه که میتواند به کاهش میزان محصول و کیفیت آن منجر شود.
2. ریزش جوانههای گل در ابتدای فصل که باعث کاهش تولید گل، در نتیجه کاهش میوهدهی میشود.
3. ناهماهنگی در بیدارشدن درختان و تفاوت در رشد اندامهای رویشی که ممکن است باعث کاهش یکنواختی و کیفیت محصول شود.
4. کوتاهشدن میانگرهها و عدم توانایی در تشکیل گلبرگها و میوهها که منجر به کاهش میزان محصول میشود.
5. کاهش شدید کیفیت محصول که ممکن است باعث افت تقاضا و افت شهرت محصول در بازار شود.
نیاز سرمایی درختان
تیم کارشناسی پسته رفسنجان با تجربهای که دارد، آماده است تا با ارائه مشاورههای لازم، به حل مشکلات شما در باغات میوه کمک کند.
طریقه مصرف روغن ولک برای تأمین نیاز سرمایی درختان میوه
ترکیباتی مانند روغن_ولک می توانند روشی نسبتا موثر در کمک به شکستن هورمون های خواب زمستانه و منجر به رشد مناسب و یکنواخت جوانه ها در ابتدای فصل شوند.
روغن ولک یک لایه غیر قابل نفوذ از اکسیژن روی جوانه ها ایجاد می کند که از ورود اکسیژن به جوانه ها جلوگیری می کند. کمبود اکسیژن ایجاد شده توسط این لایه روغن باعث از بین رفتن رکود در جوانه ها و افزایش متابولیسم گیاه برای تجزیه روغن می شود. این فعالیت باعث شکستن هورمونهای بازدارنده رشد در گیاه و جوانه ها می شود.
زمان استفاده از روغن ولک
در زمان مناسب از روغن ولک استفاده کنید. برای این کار، ابتدا هواشناسی را بهطور دقیق بررسی کنید تا در دورههای رشد و باروری درختان اقدام به پاشش نمایید. برای انجام این کار، بهتر است با کارشناسان و خبرگان کشاورزی مشورت کنید.
همچنین باید به نوع هدف مورد استفاده از کاربرد روغن از جمله رفع نیاز سرمایی و یا مبارزه با آفات توجه کرد.
مقدار و زمان مصرف روغن ولک به منظور هدف مورد استفاده، بسیار مهم است و اگر رعایت نشود، آسیب جدی به باغ شما وارد خواهد شد.
شرایط آبوهوایی و هواشناسی را مورد بررسی قرار دهیم. درصورتیکه بعد از سمپاشی باد شدید یا بارش داشته باشیم، زحمت و هزینههای ما به هدر میرود. بنابراین، میبایست بدون ریسک و با اطلاعات قبلی سمپاشی کنیم.
توجه به میزان مصرف روغن ولک. برای نیازهای سرمایی بسیار حیاتی است. درصد محلول مورداستفاده باید با توجه به ساعات تامین شده نیاز سرمایی درختان در فصل خزان و زمستان و با در نظر گرفتن شرایط دیگر مثل نوع درخت، ارقام مختلف، نوع خاک و … بادقت محاسبه شود؛ زیرا اگر این درصد بیش از حد زیاد باشد، ممکن است به درخت آسیب برساند، و اگر کمتر از اندازه باشد، هدف موردنظر حاصل نمیشود. بنابراین، همکاری با کارشناسان در این زمینه بسیار ضروری است.
مراحل و نکات استفاده از روغن ولک
سمپاشی روغن ولک باید در زمانی صورت بگیرد که دماهای منجر به یخزدگی را حداقل تا ۲۴ ساعت در باغ نداشته باشیم. این باعث میشود که روغن بهخوبی به درختان جذب شود و تأثیر موردنظر را داشته باشد.
میزان مصرف روغن امولسیون باید به نحوی باشد که بهاندازه کافی به درختان پاشیده شود، اما بیش از اندازه مصرف نشود. برای این منظور، میتوانید با کارشناسان مربوطه مشورت کنید.
پس از پاشش، به درختان خود دقت کنید در صورت مشاهدی هر گونه عوارض یا مشکل به کارشناسان مربوطه مراجعه کنید.
طریقه استفاده از روغن ولک برای گیاهان آپارتمانی
1. به درصدها و میزان ترکیب محلول دقت کنید، نوع سم ترکیبی را با مشاوره انتخاب کنید.
2. محلول را بهگونهای بسازید که بعد از رقیق نمودن و پاشش روغن ولک به گیاه به سبب وجود پارافین استاندارد در روغن بایستی روی تنه و شاخه گیاه مثل روغن جلا، درخشنده شده و این حالت چندین روز پایداری داشته باشد.
3. اگر در خانه نیاز به سمپاشی دارید، از پارچه آغشته به محلول استفاده کنید که سم فقط روی گیاه پخش شود.
4. پشت و روی گیاه را کاملا آغشته به محلول کنید تا آفات به طور کامل از بین بروند.
طریقه استفاده روغن ولک
میزان مصرف روغن ولک، ارائه شده توسط سازمان حفظ نباتات
محصول
آفت
مصرف
مرکبات
کنه قرمز، کنه زرد شرقی، سپردارها، شپشکهای مومی و نرمتنان، مینوز و مگس سفید
بهطورکلی سم نوردوکس با روغن ولک قابل اختلاط نیست اما برخی شرکت های سازنده به گونه ایی سم نرودوکس را میسازند که می توان این سم را با روغن مذکور ترکیب کرد.
قابلاختلاط است و کارایی سمپاشی، با ترکیب روغن ولک افزایش پیدا میکند.
میزان مصرف روغن ولک در هکتار چقدر است؟
میزان مصرف روغن ولک در هر باغی متفاوت است؛ میبایست هر درخت به طور کامل از روغن پوشانده شود.
سخن پایانی
یادآور میشویم؛ در هر زمینهای دانش و مشورت با کارشناسان بسیار ارزشمند است؛ بهخصوص در زمینهٔ باغبانی، زیرا شناخت و درک میزان مصرف روغن ولک نیازمند اطلاعات دقیق و مشورت با متخصصان است.
تیم پسته رفسنجان با کوله باری از تجربه، آماده است تا بهترین راهنمایی را به شما ارائه دهد. امیدواریم اطلاعاتی که در این مقاله به اشتراک گذاشته شد، برای شما مفید واقع شود و در تصمیمگیریهای آیندهٔ شما در این زمینه مؤثر باشد.
روغن ولک، به عنوان یکی از راهکارهای مدیریت و کنترل آفات و بیماریها، جایگاه خاصی در میان کشاورزان و باغداران دارد. با این حال، موفقیت در استفاده از روغن ولک نیازمند شناخت دقیق زمان و نحوهی استفاده از آن است. زمان استفاده از روغن ولک میتواند تفاوت بین موفقیت و شکست در کنترل آفات را رقم بزند.
در این مقاله از وبلاگ پسته رفسنجان با ارائه اطلاعات جامع و دقیق، نکات کلیدی در خصوص زمان مناسب استفاده از روغن ولک را بررسی میکند تا کشاورزان و باغداران بتوانند بهترین نتیجه را از این روش حفاظتی کسب کنند تا کشاورزی پایدار و موفقیتآمیز را تضمین کنند.
روغن ولک چیست؟
روغن ولک نوعی روغن معدنی است که از مشتقات نفتی به دست میآید. این روغن امولسیون شونده یک ماده ضد آفت است که از گروه هیدروکربنهای آلیفاتیک بوده و دارای 80 درصد روغن معدنی و 20 درصد مواد همراه آب و امولسیفایر میباشد. روغن ولک علاوه بر حشرهکش و کنهکش قابلیت تخمکشی نیز دارد که به شما امکان میدهد آفات را در مرحله اولیه کنترل کنید.
برای خرید روغن ولک روی عکس کلیک کنید.
مزایای استفاده از روغن ولک
استفاده از روغن ولک فواید و مزایای زیادی دارد. تعدادی از این مزایا را میتوان به کنترل طیف وسیعی از آفات و بیماریها، بهبود سلامت گیاهان، کم خطر برای انسان و محیطزیست و مزایای اقتصادی اشاره کرد.
کنترل طیف وسیعی از آفات و بیماریها
روغن ولک میتواند برای انواع آفات، از جمله شتهها، کنهها، شپشکها، پسیلها، زنجرهها، مگس سفید گلخانه، مینوز و لارو پروانهها، همچنین برای کنترل برخی از قارچها، مانند سفیدکهای پودری در انگور، استفاده شود. استفاده از روغن ولک در زمستان میتواند جمعیت آفات را در بهار و تابستان به طور قابل توجهی کاهش دهد.
بهبود سلامت گیاهان
روغن ولک با از بین بردن آفات و بیماریها، به شادابی و طراوت گیاهان کمک میکند. بنابراین تمیز کردن سطح برگها، به افزایش فتوسنتز و رشد بهتر گیاهان کمک میکند. این روغن همچنین در تأمین نیاز سرمایی درختان مانند پسته نیز مفید است.
کم خطر برای انسان و محیطزیست
روغن ولک به مراتب از حشرهکشها و کنهکشها و سایر سموم برای انسان کم خطر میباشد و به محیط زیست آسیب نمیرساند. در نتیجه استفاده از روغن ولک میتواند به کاهش مصرف سموم شیمیایی در کشاورزی کمک کند زیرا به سرعت در محیط زیست تجزیه میشود و باقیماندهای در خاک و آب به جا نمیگذارد.
مزایای اقتصادی
روغن ولک به راحتی با استفاده از سمپاش قابل استفاده است و در مقایسه با سایر آفتکشها قیمت مناسبتری دارد، در نتیجه میتواند به کاهش هزینههای تولید محصولات کشاورزی کمک کند.
روغن ولک چگونه باعث کنترل آفات میشود؟
روغن ولک با یک لایه نازک بر روی سطح بدن آفات، سطح سخت روی بدن آنها را از بین میبرد. این لایه روغن، منافذ تنفسی و حیاتی آفت را مسدود میکند، بنابراین حشره به دلیل کمبود اکسیژن و به مشکل خوردن راههای ورود و خروج هوا، اعصاب و ماهیچههای آنها هنگام تماس روغن با بدنشان، دچار خفگی شده در نتیجه باعث نابودی حشرات میشود.
این روغن آفتکش در صورتی که در تماس با تخم حشرات قرار بگیرد، باعث عدم خروج پورهها و لاروها از تخم میشود. روغن ولک برای پرندگان و سایر حشرات مفید، مضر نیست، اما ماهیها و زنبورهای عسل تحت تأثیر این روغن قرار میگیرند.
روغن ولک روی آفت شته
روغن ولک بر سرمازدگی درختان چه تأثیری دارد؟
شکوفههای تازه درخت بعد از اینکه هوا کمی گرم شده، شروع به جوانهزدن میکنند. اما سردی هوا و سرمازدگی ناگهانی باعث از بین رفتن شکوفههای درختان میشود. زمان استفاده از روغن ولک در زمستان با دزهای بالا (4-3 درصد)،اگر قبل از بیداری درخت استفاده شود، موجب افزایش دوره خواب می گردد. اما اگر یک الی دو هفته قبل از تورم جوانه ها بکار رود، باعث تسریع در باز شدن جوانه ها می گردد.
برای دانستن اینکه روغن ولک را به چه میزان، چگونه و در چه زمانی به کار ببرید که بهترین نتیجه را بگیرید، ادامه مقاله را مطالعه فرمایید.
میزان مصرف روغن ولک
مقدارهای مصرف روغن ولک در داخل جدول بر اساس سازمان حفظ نباتات بوده و توصیه شده که برای مقابله با آفات درختان میوه به خصوص مرکبات، با سموم حشرهکش و کنهکش در محلولپاشیهای زمستان و تابستان به کاربرده شود.
نام محصول
نام آفت
مقدار مصرف
مرکبات
کنه قرمز، کنه زرد شرقی، سپردارها، شپشکهای مومی و نرمتنان، مینوز و مگس سفید
محلولپاشی روغن ولک باید به گونهای باشد که تمام سطوح بالا و پایین درخت را به طور یکنواخت بپوشاند. برای اینکه بدانید چگونه از آن استفاده کنید مراحل زیر را انجام دهید:
تمام دستورالعملها و اقدامات احتیاطی روی برچسب را بخوانید و به طور کامل آنها را دنبال کنید.
ابتدا روغن ولک را درون یک ظرف بزرگ ریخته و با مقداری آب حل کنید.
یک دوم مخزن سمپاش را پر از آب کنید محلول آماده شده روغن ولک را داخل مخزن سمپاش ریخته، و همزمان با آن همزن سمپاش را روشن کنید.
در آخرین مرحله مخزن سمپاش را از آب پر کرده و سپس اقدام به روغنپاشی کنید.
در نظر داشته باشید دوره کارنس روغن ولک به طور متوسط بین 3 تا 4 هفته است.
زمان استفاده از روغن ولک
زمانی که دما بین 5 تا 30 درجه سانتیگراد است، یک روز آرام و بدون باد را برای سمپاشی انتخاب کنید. اگر انتظار میرود دما از 30 درجه سانتیگراد فراتر رود، محلولپاشی را در اوایل صبح یا اواخر بعد از ظهر زمانی که هوا خنکتر است (و زمانی که شبنم تبخیر شده است) انجام دهید.
همچنین در مواقعی که هوا آرام است و هیچگونه بادی وجود ندارد روغنپاشی را آغاز کنید، تا از رانش روغن از روی درختان جلوگیری شود. به طور کلی دو زمان زدن روغن ولک برای درختان وجود دارد که بر حسب اینکه به چه منظوری روغن ولک را استفاده میکنید، متفاوت است.
بهار (فصل رشد): در بهار وقتی حشرات وجود دارند و زمانی که اولین بار متوجه خسارت ناشی از تغذیه حشرات شدید میتوانید محلولپاشی روغن ولک را انجام دهید. روغنپاشی در بهار را در زمان ظهور آفت انجام دهید و دو هفته بعد تکرار کنید.
فصل رشد برای برخی از درختچهها و درختان مانند مرکبات در تمام طول سال است. در صورتی که درختچههای زینتی را بین شکوفههای بهار و پاییز نیز میتوان روغنپاشی کرد.
زمستان (فصل خواب درخت): در زمستان که فصل خواب درختان است قبل از تورم جوانهها میتوان از روغن ولک استفاده کرد. در زمستان هم برای تعیین نیاز سرمایی درختان و هم برای از بین بردن حشرات آفت محلولپاشی روغن ولک را انجام میدهند.
در عین حال باید این نکته را در نظر داشته باشید که از پاشیدن روغن ولک در سرمای شدید، یخبندان و یا گرمای زیاد خودداری کنید.
بهترین زمان سمپاشی روغن ولک برای مبارزه با آفات
بیشتر محلولپاشی روغن ولک برای کنترل آفات در بهار و در زمان قبل از بهار است، که لاروها و پورهها از تخم خارج میشوند. در جدول زیر زمان استفاده از روغن ولک برای مبارزه با آفات در درختان مختلف، ذکر شده است.
زمان مصرف
نام آفت
نام محصول
مرکبات
کنه قرمز، کنه زرد شرقی، سپردارها، شپشکهای مومی و نرمتنان، مینوز و مگس سفید
زمستان قبل از تورم جوانهها، بهار و تابستان
درختان میوه سردسیری
کنه قرمز اروپایی، پسیل گلابی، سپردارها و شپشکها
زمستان قبل از تورم جوانهها و بهار
خرما
شپشک سفید خرما و شپشک شفاف خرما
قبل از بهار و در بهار در قالب مبارزه
چای
شپشک آردآلود و کنه پاکوتاه قرمز
مخلوط با یکی از سموم فسفره
زیتون
شپشک سیاه و سپردار بنفش
قبل از بهار
درختان غیرمثمر و گیاهان زینتی
شپشک سفید تاغ
قبل از بهار همراه با یکی از سموم فسفره
زمان استفاده از روغن ولک برای پسته
زمان استفاده از روغن ولک برای پسته در زمستان از اواسط بهمن تا اوایل اسفند حداکثر تا یک هفته قبل از تورم جوانهها میباشد که به نوع منطقه بستگی دارد. البته برای نهالهای پیوندی پسته 3 تا 4 ساله تا اواسط اسفند نیز استفاده میشود.
زمان استفاده از روغن ولک برای پسته
برای اطلاع بیشتر در مورد زمان، نحوه و مقدار مصرف روغن ولک برای گیاه پسته میتوانید به مقاله روغن ولک برای پسته مراجعه کنید.
مصرف روغن ولک در تابستان
خلوص روغن ولک را از نظر وجود هیدروکربنهای غیراشباع، با درجه سولفوناسیون نشان میدهند. درجه سولفوناسیون در تعیین روغن ولک برای سمپاشی زمستانه و تابستانه مؤثر میباشد. روغن ولک با درجه سولفوناسیون 85 تا 95 برای سمپاشی در تابستان و روغنهای با درجه سولفوناسیون 65 تا 75 برای سمپاشی در زمستان مناسب هستند.
چه سمومی قابلیت اختلاط با روغن ولک را ندارند؟
روغن ولک میتواند با تعداد زیادی از سموم مختلف ترکیب و به صورت محلولپاشی به کار برده شود. اما تعدادی از سموم هستند که نباید آنها را با این روغن ترکیب کرد. سمومی مانند قارچکش کاپتان، سموم گوگردی مانند سولفور و آبامکتین قابلیت اختلاط و سازگاری با روغن ولک ندارند.
در صورتی که نیاز به ترکیب روغن ولک با دیگر سموم دارید از سموم نفوذی مانند اتیون استفاده کنید. از نمونه قارچکشهایی که قابلیت اختلاط با این روغن را دارند بردوفیکس هستند. افزودن روغن ولک به آفتکشهای مجاز برای مخلوط کردن، باعث دوام بیشتر آفتکش نیز میشود.
آیا از روغن ولک برای گیاهان آپارتمانی میتوان استفاده کرد؟
بله، برای درخشان و براق کردن گیاهان آپارتمانی و برای دفع و از بین بردن حشرات موجود روی این گیاهان میتوان از روغن ولک مخصوص گیاهان آپارتمانی استفاده کرد. 3 قاشق غذاخوری روغن ولک در یک لیتر آب حل کنید و هر دو هفته یکبار برای تمیز کردن برگ گیاهان استفاده کنید.
از چه موادی به عنوان جایگزین برای روغن ولک میتوان استفاده کرد؟
اکثر روغنهای ولک که برای کنترل آفات استفاده شده، نوعی روغن معدنی هستند که از فرآوردههای نفتی تصفیه شده به دست میآید. در سالهای اخیر شاهد افزایش علاقه به استفاده از روغنهای گیاهی برای کنترل آفات بودهایم.
برخی از روغنهای گیاهی برای کنترل آفات مانند روغن چریش، عصارهای از دانههای درخت چریش (Azadirachta indica) هستند که حاوی ترکیبات آزادیراختین هستند که خاصیت حشرهکشی و قارچکشی دارند. علاوه بر روغن چریش میتوان از روغن امولسیون شونده گیاهی حاوی عصاره پوست مرکبات استفاده کرد که ضرری برای گیاهان و محیطزیست ندارد.
قیمت روغن ولک
قیمت روغن ولک به عوامل مختلفی از جمله حجم، کیفیت و برند آن بستگی دارد. هر چه روغن ولک باکیفیتتر باشد قیمت آن بالاتر است. برندهای مختلف روغن ولک قیمتهای مختلفی دارند. برخی از برندهای روغن ولک خارجی قیمت بالاتری نسبت به انواع روغن ولک های داخلی دارند.
هنگام استفاده از روغن ولک به چه نکاتی باید توجه داشت؟
دستورالعمل روی برچسب روغن ولک را قبل از استفاده با دقت مطالعه کنید.
در طول فصل رشد، تا 30 روز قبل یا بعد از استفاده از سموم حاوی گوگرد، آهک-گوگرد یا کاپتان، از روغن ولک روی شاخ و برگ درختان استفاده نکنید.
روغن ولک برای ماهی سمی است، پس در جایی که احتمال وقوع رواناب وجود دارد، سمپاشی روغن ولک توصیه نمیشود.
در زمانی که درجه حرارت بیش از حد بالا است یا زمانی که گیاهان از خشکی رنج میبرند، از سمپاشی با روغن ولک اجتناب کنید.
روغن ولک در هنگام یخبندان یا نزدیک به دمای انجماد نباید روی درختان استفاده شود.
در حین سمپاشی از لباسهای محافظ، از جمله ماسک تنفسی، عینک و دستکش استفاده کنید.
روغنپاشی با لباس محافظ
سخن پایانی
روغن ولک به عنوان یک ماده کنترلکننده آفات در باغبانی و کشاورزی استفاده میشود. استفاده از روغن ولک نه تنها یک رویکرد محیط زیستی برای مبارزه با آفات به شمار میرود، بلکه میتواند به کاهش وابستگی به مواد شیمیایی سنتزی در کشاورزی کمک کند. این روغن میتواند برای انواع گوناگونی از گیاهان، از جمله گیاهان آپارتمانی، درختان میوه و گیاهان زینتی استفاده شود.
در نهایت، استفاده از روغن ولک میتواند به عنوان بخشی از یک برنامه جامع مدیریت آفات در نظر گرفته شود که تمرکز بر رویکردهای پایدار و کمخطر برای انسان و محیطزیست دارد، در صورتی که دوزهای توصیه شده و شرایط آب و هوایی مناسب برای محلولپاشی در نظر گرفته شود.
گل رز به عنوان نمادی از زیبایی، عشق و شکوه شناخته میشود و رنگها و انواع مختلفی دارد. این گل همچون گیاهان دیگر در طبیعت، نیز با چالشهایی روبرو است که میتواند جذابیت آن را تحت تأثیر قرار دهد. آفات و بیماریهای گل رز، از دیرباز تاکنون، تهدیدی جدی برای سلامت و زیبایی گلهای رز بودهاند.
در این مقاله، ما به اکتشاف عمیقی در دنیای پیچیده و چالشبرانگیز آفات و بیماریهایی که گلهای رز را تهدید میکنند، میپردازیم. از بیماریهای مختلف تا آفاتی که به سرعت سلامت گیاهان را تحت تأثیر قرار میدهند. در کنار شناخت این چالشها، راهکارهایی برای مبارزه و مدیریت این مسائل نیز ارائه میدهیم تا اطمینان حاصل شود که گلهای رز همچنان در برابر این آفات و بیماریها، قوی و زیبا باقی میمانند.
خسارت آفات و بیماریهای گل رز چه اهمیتی دارد؟
اهمیت شناخت و مدیریت این آفات و بیماریها به دلایل متعددی حائز اهمیت است. از یک سو، برای باغبانانی که به کشت و پرورش گل رز به عنوان بخشی از کسب و کار یا به عنوان زیبایی در فضای زندگی خود اهمیت میدهند، حفظ سلامت گلها اولویت بالایی دارد.
از سوی دیگر، در سطح تجاری، خسارات ناشی از آفات و بیماریها میتواند تأثیر معناداری بر بازار گل و صادرات آن داشته باشد، زیرا آفات و بیماریهای گل رز نه تنها موجب افت کیفیت ظاهری و کاهش عمر گلها میشوند بلکه در موارد شدید، میتوانند منجر به مرگ گیاه نیز بشوند.
برای شناخت آفات و بیماریهای گل رز که در ادامه به آنها اشاره شده است با ما همراه باشید.
آفات گل رز
آفات مختلفی به گل رز خسارت وارد میکنند که میتوانند شامل آفات مکنده (تغذیه از شیره گیاهی)، آفات برگخوار (تغذیه از برگ و جوانهها)، آفات گلخوار (تغذیه از قسمتهای مختلف گل) و آفات چوبخوار (تغذیه از ساقه، ریشه و شاخههای گل رز) باشند.
برای مطالعه آفات گل رز و نحوه خسارت و روش مبارزه هر کدام، در ادامه مقاله همراه ما باشید.
شته گل رز
شته گل رز از اوایل بهار تا اوایل تابستان روی گل رز وجود دارد و در خلال تابستان جمعیت این شته بسیار پایین است. در اوایل پاییز این آفت مجدداً کلونیهای جدید و انبوهی را روی بوتههای رز ایجاد مینماید.
نحوه خسارت شته
شته گل رز بر روی سرشاخهها، جوانههای برگ و غنچهها مستقر شده و با خرطوم خود از شیره نباتی گیاه تغذیه میکند. شته موجب عدم رشد شاخه و باز نشدن جوانهها و غنچهها خواهد شد و در نهایت گیاه ضعیف و پژمرده میشود.
روش مبارزه با شته
در صورتی که آفت در سطح کمی قرار داشته باشد میتوانید از آفتکشهای خانگی که در ادامه مقاله در مورد آنها توضیح داده شده است استفاده کنید.
کنترل شیمیایی با استفاده از سموم سیستمیک نظیر ایمیداکلوپراید (کنفیدور) و اکسی دیمتون متیل (متاسیستوکس)
استفاده از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکهای شکاری Coccinellidae، مگسهای شکارگر Chamaemyidae، لارو مگسهای Syrphidae، سنهای شکارگر Miridae و به خصوص زنبورهای پارازیتوئید Braconidae و Anthocoridae
شپشک سپردار سفید گل رز
شپشک سپردار سفید زمستان را به صورت تخمهای سفید رنگ شکری به تعدادی در حدود 100 عدد در زیر سپر ماده میگذراند. پورهها روی تنه درختان میزبان حرکت میکنند و به سهولت توسط باد جابهجا میشوند.
این شپشک پس از تغییر جلد پاها و شاخکها را از دست داده و ثابت میشوند. در این موقع در اطراف بدن حشره رشتههای مجعد مومی شبیه به پنبه مشاهده میشود که به مرور متراکم شده و به صورت هالهای اطراف بدن حشره را فرا میگیرد.
شپشک سپردار سفید
نحوه خسارت شپشک سپردار سفید
این حشره به شکل پولکهای خیلی ریز و گرد به رنگ سفید مایل به خاکستری روی ساقههای گل محمدی و رز دیده میشوند و از ساقههای آن تغذیه میکنند.
روش مبارزه با شپشک سپردار سفید
مبارزه شیمیایی باید موقعی انجام شود که 75 درصد پورهها از زیر سپر خارج شده باشند.
استفاده از سموم اتیون 1.5 در هزار، اتریمفوس (اکامت) 1 در هزار، کلرپیریفوس (دورسبان) 1-1.5 در هزار
سمپاشی در اواخر زمستان به صورت روغنپاشی با روغن ولک 0.5 در هزار پس از سپری شدن اوج سرمای زمستان و قبل از بیداری درختان انجام میشود.
سفیدبالک گل رز
مگس سفید یا سفیدبالک، حشرات کامل آنها فعال بوده و میتوانند آزادانه به اطراف پرواز کنند و عموماً در زیر برگ گیاهان و در حال تغذیه از شیره گیاهان مشاهده میشوند.
نحوه خسارت سفیدبالک
سفید بالک رز مانند شتهها در اثر تغذیه از برگها، مقادیر زیادی عسلک تولید میکنند که در گیاهان باعث جذب گرد و خاک و مخصوصاً رشد قارچ میگردد. این عامل سبب کاهش مشتری محصولات گیاهان زینتی و گیاهان گلخانهای در بازار میشود.
سفیدبالکها همانند شتهها از توانایی بسیار بالایی در تولیدمثل برخوردارند و جمعیت خود را در مدت زمان کوتاهی بسیار افزایش میدهند. چنانچه این آفت روی محصولات کشاورزی یا گیاهان زینتی بنشیند نوعی بیماری تولید میکند که باعث خشکیدگی گیاه میشود.
روش مبارزه با سفیدبالک
استفاده از آبشوییهای مستمر با استفاده از صابون حشرهکش به نام تجاری پالیزین که قابل حل در آب است، بهترین روش برای از بین بردن حشرات است.
استفاده از بندپایان شکارگر مگس سفید، مانند بالتوری سبز، کفشدوزک هفت نقطهای، مگس شکارگر و سنهای شکارگر
زنبور برگبُر گل رز
زنبور برگبُر رز به دلیل داشتن نرخ بالای باروری در مدت بسیار کوتاه، خسارت جبرانناپذیری به گل رز وارد میکند. یکی از نشانههای آلودگی مشاهده توده قهوهای تا سیاه رنگ تخمها در شکاف ساقه میباشد.
نحوه خسارت زنبور برگبُر
لاروهای زنبور برگبُر با تغذیه از برگهای جوان، درخت را لخت میکنند. لارو زنبور از کنار برگها تغذیه نموده و حشره کامل با تخمریزی داخل شاخههای جوان به آنها صدمه میرساند. حشره ماده تخمهای خود را به صورت ردیفی میگذارد که این قسمت کج و معوج میگردد.
روش مبارزه با زنبور برگبُر
روش مکانیکی جمعآوری لاروهای روی شاخهها و برگها
روش بیولوژیکی با استفاده از نماتدهای بیماریزای حشرات، متعلق به خانواده Steinernematidae و Heterorhabditidae در محیط کشت
استفاده از سم ایمیداکلوپراید همراه با نماتد اثربخشی بسیار بیشتری در مرگ و میر آفات دارد.
کاربرد سم دیپترکس 1.5 در هزار و یا سموم فسفره مناسب دیگر
سوسک ژاپنی گل رز
یکی از مخربترین آفات حشرهای، سوسک ژاپنی است. این سوسک علاقه خاصی به گیاهان گلخانهای و باغچهای دارد. این سوسکها معمولاً به صورت دستهای حمله میکنند و در فصلهای گرم و روزهای آفتابی بیشترین فعالیت را دارند.
سوسک ژاپنی گل رز
نحوه خسارت سوسک ژاپنی
خسارت سوسک ژاپنی به صورت اشکال تورمانند یا اسکلتی بر روی برگهای گیاه دیده میشود. لاروهای این آفت گل رز از ریشه علفها و جوانههای بذری تغذیه میکنند و باعث نابودی آنها میشوند.
روش مبارزه با سوسک ژاپنی
بهترین راه مبارزه با این آفت پیشگیری از هجوم آنها و شناسایی فوری حمله این حشره مضر به گیاهان است.
حفظ سلامت گیاهان نیز یکی از روشهای جلوگیری از حمله سوسک ژاپنی است، زیرا این حشرات به بوی میوه خراب یا بیمار جذب میشوند.
مواد طبیعی دافع سوسک ژاپنی عبارتند از سیر، پیازچه، کاسنی بری و سنبل بری
استفاده از صابون حشرهکش خانگی یا صابون روغن کرچک
از بین بردن لاروهای حشرات با استفاده از روشهای بیولوژیک مانند کاربرد باکتری باسیلوس تورینجینسیس (BT) و یا هاگ شیری در خاک
کرم سفید ریشه گل رز
حشرات کامل معمولاً در ماههای آخر بهار و اوایل تابستان ظاهر شده و همگی شبپروازند و اکثراً در اطراف چراغ جمع میشوند. خسارت اصلی این آفت به وسیله لاروهای آنها ایجاد میشود.
نحوه خسارت کرم سفید ریشه
حشرات کامل مختصری از برگ درختان را میخورند و لکههای خورده شده در روی پهنک برگ ایجاد میکنند. درختان و گیاهان مورد حمله، زرد میشوند و رشد شاخهها شدیداً در آنها متوقف میشود.
میوهها میریزند و یا کوچک میمانند. این درختان به دلیل قطع ریشه و آسیب رسیدن به طوقه، در خاک استحکام چندانی ندارند و به سهولت کنده میشوند در نتیجه به زودی خشک میگردند.
روش مبارزه با کرم سفید ریشه
جمعآوری و از بین بردن حشرات کامل با کمک نور چراغ (تله نوری)
بیل زدن و برگرداندن خاک باغ در فصل بهار و پاییز برای از بین بردن لاروها
از بین بردن علفهای هرز یکساله و چندساله سطح باغ و مزرعه
شخم زمستانه و جمعآوری لاروها در اسفند ماه و یخآب زمستانه
استفاده از عوامل کنترل بیولوژیک نظیر باکتری Bacillus popilliae که موجب بیماری شیری در لاروها میشود و قارچ Metarrhizium anisopliae باعث به وجود آمدن بیماری در لاروها میشود.
روش شیمیایی استفاده از سم دیازینون به نسبت 1 تا 1.5 لیتر در هزار
سوسک شاخک بلند رزاسه
سوسک شاخک بلند رزاسه به عنوان اصلیترین و جدیترین قاتل خاموش برای درختان میباشد. این حشره یک نسل در سال تولید میکند و زمستانها را به صورت لارو کامل درون شاخههای درختان مخصوصاً زردآلو سپری میکند.
نحوه خسارت سوسک شاخک بلند رزاسه
حشره کامل روی شاخهها و سرشاخهها مستقر میشوند و اندکی از شیره برگها تغذیه میکنند. لاروها پس از خروج از تخم وارد شاخهها شده و شروع به تغذیه از چوب شاخهها میکنند و پس از مدتی درختان ضعیف شده در نهایت منجر به شکسته شدن شاخهها و سرشاخهها و نابودی کل درخت میشود.
روش مبارزه با سوسک شاخک بلند رزاسه
کوددهی و آبیاری به موقع باعث تقویت و شادابی درختان میشود، زیرا این آفت به درختان ضعیف و دچار تنش تغذیهای و آبیاری بیشتر خسارت میزند.
هرس شاخههای آلوده پس از مشاهده لاروهای آفت و سوزاندن و منهدم ساختن آنها
قراردادن پنبه آغشته به پارادیکلروبنزن در سوراخهای لاروهای آفت
فروبردن میلههای مفتولی درون سوراخهای لاروی و استفاده از خمیرسم مانند خمیر زئوزران در سوراخهای لاروی
کاشت گیاهان دارای گلهای سفید به عنوان گیاه تله در اطراف درختان
رهاسازی زنبور پارازیتوئید لارو به نام Xorides coroyrensis
مبارزه شیمیایی علیه این حشره اثر چندانی ندارد، ولی در صورت نیاز باید در زمان ظهور کامل حشرات و قبل از تخمریزی سمپاشی انجام شود.
کنه تارعنکبوتی یا کنه دو نقطهای گل رز
گونه اصلی کنه که رزها را مورد حمله قرار داده Tetranychus urticae است. تعداد بسیاری از آنها بر روی برگ تخمگذاری کرده و با مکیدن آب برگ باعث خشک شدن برگ میگردند. سطح برگها کاملاً از تار عنکبوت مانندی پوشیده میشود.
نحوه خسارت کنه تارعنکبوتی
خسارت مستقیم از طریق تغذیه کنهها از برگها است. برگها ابتدا لکهدار شده و سپس خشک میشوند. کنه تارعنکبوتی ماده میتواند روزانه 10 عدد تخم و بیش از 100 عدد تخم در طی دوران زندگی خود تولید کند که از سلولهای کلروپلاست و معمولاً از سطح زیرین برگ تغذیه میکند.
خسارت کنه تارعنکبوتی گل رز
روش مبارزه کنه تارعنکبوتی
آبیاری متعادل تأثیر زیادی در جلوگیری از خسارت کنه دارد، بیشترین خسارت این آفت گل رز روی درختانی است که دچار تنش آبی هستند.
در مراحل اولیه آلودگی استفاده از مخلوط آب و مایع ظرفشویی یا صابون پتاسیم به نسبت 0.5 تا 3 لیتر هزار که در گونههای حساس تکرار در هر 15 روز یکبار
استفاده از سموم کنهکش اختصاصی نظیر آبامکتین (ورتیمک)، هگزیتیازوکس (نیسورون)، آمیتراز (مایتاک)، فنازاکوئین (پراید)، فنپیروکسیمیت (ارتوس)، پروپارژیت (امایت)، پروموپروپیلات (نئورون)، تترادیفون (تدیون) و غیره هر 10 روز یکبار
از کاربرد گوگرد و ترکیبات آن جهت کنترل بیماریهایی مانند سفیدک خودداری کنید، زیرا دشمنان طبیعی این کنه به آن حساس بوده و به راحتی از بین میروند.
درمان خانگی آفات گل رز چگونه است؟
از درمانهای خانگی که برای انسان بیخطر هستند، برای کنترل آفات استفاده میکنند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
پاک کردن یا شستشو با آب کفدار که از چند قطره مایع شوینده در یک لگن آب، تهیه میشود و درمان خانگی مفیدی برای کاهش جمعیت کنه و شتهها است. با اسفنج و محلول رقیق میتوان آفات را پاک کرد و برای اجتناب از ماندن لایه نازک صابون، آبکشی گیاه توصیه میشود.
3 عدد سیر با 1 عدد فلفل قرمز تند و 1 لیوان آب در مخلوطکن خورد کرده و از صافی عبور داده شود و به حجم یک لیتر برسانید و یک قاشق شامپو بدن بچه به آن بیفزایید و بر روی آفات (کنه و شتهها) اسپری کنید.
جمعآوری حشرات و آفات بزرگتر مانند شپشکها به صورت مکانیکی
استفاده از خلال دندان یا گوشپاککن آغشته به الکل و مالیدن بر روی آفات
یک قاشق غذاخوری مایع با یک قاشق غذاخوری شامپو بچه در یک لیتر آب جهت کنترل شپشکها (چون روغن ممکن است باعث گیاهسوزی شود، این محلول روی یک برگ تست شود و در صورت عدم بروز عوارض تا 2 روز اقدام به محلولپاشی گردد.)
این محلولها دوام زیادی ندارند و پس از تهیه بلافاصله باید استفاده شوند.
علاوه بر آفات مختلف، بیماریهای متعددی نیز به گل رز خسارت وارد میکنند که در ادامه به آنها پرداخته شده است.
بیماریهای گل رز
هر گونه فرآیند غیرعادی در گیاه در اثر تحریک مداوم یک عامل را بیماری میگویند. عامل بیماریهای گل رز که زنده هستند شامل قارچ، باکتری، ویروس و نماتدها هستند. تعدادی از بیماریهای مهم گل رز را در ادامه مطالعه کنید.
بیماری قارچی سفیدک پودری یا حقیقی گل رز
سفیدک پودری رز یکی از گستردهترین و خطرناکترین بیماریهای رزهای گلخانهای و فضای باز است. این بیماری اکنون در همه کشورهایی که در آن رز کاشته میشود شناخته شده است.
علائم بیماری سفیدک پودری
علائم سفیدک پودری رز در ابتدا به صورت نواحی قرمز شبیه تاول در سطح بالایی برگ
ظاهر شدن پوشش سفید قارچ به صورت لکههای مشخص روی سطح برگهای جوان
در حالات شدید بیماری، برگها پیچ خورده و بدشکل شده و در نهایت به طور کامل با پوشش سفید قارچ پوشانده میشوند.
حمله قارچ عامل بیماری به ساقهها به ویژه قاعده خارها و گلها
علائم بیماری سفیدک پودری گل رز
عامل بیماری سفیدک پودری
عامل بیماری قارچی به نام Sphaerotheca pannosa. var. rosae است که به ندرت روی رز تشکیل میشود و بیشتر فرم غیرجنسی آن روی گیاه دیده میشود. در رطوبت بالا بهترین درجه حرارت برای توسعه بیماری 18-25 درجه سانتیگراد است.
کنترل بیماری سفیدک پودری
هرس شاخههای آلوده در انتهای فصل و از بین بردن آنها
جمعآوری و نابود کردن برگهای ریخته شده
استفاده از قارچکشهایی مانند دینوکاپ، بنومیل، کاپتان، مانب، مانکوزب و سولفور
استفاده از برخی ترکیبات مانند بیکربنات سدیم، فسفات هیدروژن پتاسیم (KH2PO4)، کربنات هیدروژن سدیم (NaHCO3) به میزان 0.5 درصد و شیر به میزان 0.05 در مقایسه با سموم شیمیایی کارآیی بهتری دارند.
بیماری قارچی سفیدک داخلی یا دروغین گل رز
سفیدک دروغی یکی از بیماریهای شایع رز است و عمدتاً در فصل پاییز بروز میکند. این قارچ به تمام گونههای رز حمله میکند اما شدت خسارت در همه گونهها یکسان نخواهد بود.
علائم بیماری سفیدک دروغین
ظاهرشدن لکههای قرمز-ارغوانی و سیاه-خاکستری به طور نامنظم روی برگهای آلوده و سپس زرد شدن برگها
گسترش پوشش سفید میسلیومی در سطح زیرین برگ و سپس ریزش برگها
لکههای ارغوانی روی ساقه و سپس خشک شدن بعضی سرشاخهها
عامل بیماری سفیدک دروغین
عامل بیماری قارچ Pseudoperonospora sparsa میباشد که به صورت سیستمیک گیاه را آلوده میکند. رطوبت نسبی بالای 85 درصد و هوای خنک مناسب رشد قارچ است.
کنترل بیماری سفیدک دروغین
بریدن شاخهها و بخشهای آلوده گیاه
جمعآوری بقایای گیاهی ناشی از ریزش برگها و گلهای خشکیده و سپس سوزاندن آنها
استفاده از ارقام مقاوم
سم کاراتان به نسبت یک در هزار مخلوط با مویان یک در هزار
ترکیبات گوگردی اگر در برگهای گیاه سوختگی پدید نیاورد مناسب است.
بیماری قارچی زنگ گل رز
بیماری قارچی هوازی با نام Rose Rust است. رزهای دورگه و بالارونده بیشتر مستعد این بیماری گل رز هستند.
علائم بیماری زنگ
ایجاد لکههای زرد روشن در سطح رویی برگ
جوشهایی به رنگ قهوهای متمایل به سیاه در سطح زیرین برگ
عامل بیماری زنگ
عامل بیماری قارچ Phragmidium mucronatum است. دانههای برآمده و متورم قرمز و نارنجی رنگی هستند که در پشت برگها ظاهر میشوند سپس به مرور زمان به سیاه تغییر رنگ میدهند.
کنترل بیماری زنگ
جدا نمودن قسمتهای مبتلا و سوزاندن آنها
گیاهان طوری کاشته شوند که از تهویه هوای خوبی برخوردار باشند.
اواخر فروردین ماه یا در تابستان به فاصله زمانی هر 10 تا 14 روز یکبار کاربرد سمومی مانند مانب، تیرام، اکسیکاربوکسین و قارچکش تریفورین
بیماری باکتریایی گال طوقه یا سرطان طوقه گل رز
مهمترین بیماری باکتریایی رز سرطان طوقه است. این بیماری به عنوان خسارتزاترین بیماری باکتریایی قرن بیستم شناخته شده است.
علائم بیماری گال طوقه
ایجاد زخمهای گرد یا باد کرده روی ساقهها
زخمهای جوان در حال رشد صاف و سفید تا سبز روشن، اما به مرور سایهتر و سختتر شده
برگها زرد و کوچک و شکوفههای کمی تولید میکنند، درنهایت رزها از رشد باز میمانند.
کوتولگی گیاه، رشد رویشی کم و کاهش تعداد جوانههای گل
علائم بیماری گال طوقه گل رز
عامل بیماری گال طوقه
عامل بیماری گال طوقه باکتری Agrobacterium tumefaciens است که در میان باکتریها بیشترین تعداد میزبانهای گیاهی را به خود اختصاص داده است. میزبان اصلی این باکتری گیاهان دولپهای هستند.
کنترل بیماری گال طوقه
استفاده از گیاهان عاری از آلودگی و ضدعفونی خاکها با استفاده از مواد تدخینی
شستشوی وسایل برش و هرس با آب و صابون و مواد گندزدا مانند الکل مصنوعی و هیپوکلرید سدیم 0.5 درصد
کاشت متناوب محصول با استفاده از محصول تک لپه
مبارزه بیولوژیک با استفاده از باکتری Agrobacterium raduibacter استرین K84
بیماری ویروس موزائیک گل رز
ویروس موزاییک رز زمانی که جوانهها و قلمه و ریشه آلوده به بیماری، به گیاهان سالم پیوند زده شوند، منتقل میشوند. برخلاف اکثر ویروسهای گیاهی این ویروس به وسیله حشرات منتقل نمیشود.
علائم بیماری موزائیک
الگوهای خطی (کلروز)، لکه یا نقاط مدور زرد و خطوط رنگارنگ سبز و زرد به صورت شبکه و موزاییک زردی روی شاخ و برگ
طرح برگ بلوطی، مشخص شدن رگبرگ و زردشدن معمول برگها و نابودی برگ
کاهش جوانههای گل و بلندشدن نهال در برخی واریتههای خاص رز
عامل بیماری موزائیک
عامل بیماری ویروس موزاییک رز Rose mosaic virus است، که با ویروس لکه حلقوی نکروتیک مرکبات ارتباط نزدیکی داشته و باعث کندی رشد و بیماری در رزها میشود.
کنترل بیماری موزائیک
هیچ درمان عملی برای این بیماری گل رز شناخته نشده است. اما زمان کشت جدید رز به نکات زیر توجه داشته باشید:
استفاده از گیاهان سالم و عاری از علائم آلودگی ویروسی
از بین بردن رزهای آلوده به ویروس
انجام عملیات گرمایی برای تکثیر گلهای جدید جهت تولید جوانههای بدون ویروس
نماتد زخم ریشه یا گره ریشه گل رز
نماتد گره ریشه نماتدهای داخلی هستند که به راحتی میتوانند از طریق قلمهها جابهجا شوند.
علائم بیماری نماتد زخم ریشه
کاهش قدرت رشد گیاه، کوتولگی برگها و قسمتهای هوایی
کلروز، پژمردگی، ریزش برگ، کاهش کیفیت گل (طول ساقه و اندازه گل) و افزایش حساسیت به عوامل بیماریزای پوسیدگی ریشه
روی ریشه علائم مختلفی بسته به گونه نماتد و تعداد نماتدهای تغذیه کننده از ریشه گال ایجاد میکنند.
علائم بیماری نماتد زخم ریشه گل رز
عامل بیماری نماتد زخم ریشه
نماتدهایی که در روی ریشه یافت میشوند از جنسهای متعددی هستند که شامل Meloidogyne، Helycotylenchus، Xiphinema و Pratylenchus هستند.
کنترل بیماری نماتد زخم ریشه
ضدعفونی بسترهای مزرعه و بسترهای گلخانه قبل از کاشت
بررسی ریشههای رز قبل از کشت برای علائم صدمه نماتد
کاربرد واپام یا متیل بروماید روی بستر جدید یا تازه تعمیر شده، از نماتد برای یک یا دو سال جلوگیری میکند.
سخن آخر
در این مقاله، به بررسی آفات و بیماریهای گل رز و روشهای پیشگیری و درمان آنها پرداختیم. تنوع آفات و بیماریهای گل رز بسیار زیاد است و هر کدام علائم و روشهای درمان خاص خود را دارند. در صورت مشاهده علائم آفات و بیماریها ابتدا باید آنها را شناسایی و سپس نسبت به درمان آنها اقدام کنید.
استفاده از روشهای خانگی برای آفات گل رز بهترین روش درمان برای آنها است. در صورت نتیجه نگرفتن از روشهای خانگی و فیزیکی میتوانید از سموم مناسب برای آفات و بیماریهای گل رز با نظر کارشناسان پسته رفسنجان، استفاده کنید.
در دنیای کشاورزی و باغبانی امروزی، تکنیکها و استراتژیهای نوینی برای حفظ و بهبود سلامت گیاهان به کار گرفته میشوند. یکی از این روشها که شاید در نگاه اول ساده به نظر رسد؛ اما تأثیرات عمیقی بر روی درختان دارد، رنگ کردن تنه درختان است. این روش، که از دیرباز در فرهنگهای مختلف مورد استفاده قرار گرفته، امروزه با دانش علمی توسعه یافته و به یکی از اساسیترین اقدامات حفاظتی در باغبانی تبدیل شده است.
رنگ کردن درختان نه تنها به محافظت از درخت در برابر آفات و بیماریهای مختلف کمک میکند؛ بلکه نقش مهمی در کاهش آسیبهای ناشی از تغییرات دمایی دارد. در این مقاله، به بررسی دقیق و علمی این روش میپردازیم و نشان میدهیم که چگونه رنگآمیزی تنه درختان میتواند به عنوان یک سپر محافظتی عمل کند و به درختان کمک کند تا در برابر شرایط سخت آب و هوایی مقاومت بیشتری داشته باشند.
دلایل رنگ کردن تنه درختان
رنگ کردن تنه درختان یک روش سنتی است که با گذر زمان و پیشرفت علوم کشاورزی، به یک تکنیک علمی و مؤثر تبدیل شده است. این روش بیش از آنکه تنها یک اقدام زیباییشناختی باشد، دارای دلایل عملی و حیاتی برای سلامت درختان است در ادامه مزایای رنگ کردن تنه درختان را با شما در میان خواهیم گذاشت:
محافظت در برابر آفات و بیماریها: یکی از مهمترین دلایل رنگ زدن تنه درختان، محافظت آنها در برابر آفات و بیماریهای مختلف است. رنگهای مخصوص تنه درختان حاوی ترکیباتی هستند که میتوانند جلوی نفوذ حشرات و جانوران مضر را بگیرند. بهتر است بدانید که رنگ کردن تنه درخت با بردوفیکس میتواند از رشد قارچها و باکتریهای مضر بر روی پوست درخت جلوگیری کنند.
کاهش آسیب ناشی از تغییرات دمایی: رنگ کردن درختان به محافظت از آنها در برابر تغییرات دمایی شدید کمک میکند. در زمستان، رنگ سفید باعث میشود تا تنه درخت نور خورشید را به خوبی منعکس کند و از ایجاد ترکهای ناشی از سرمای شدید جلوگیری میکند. در تابستان نیز، این رنگ مانع از گرم شدن بیش از حد تنه درخت و آسیب دیدن بافتهای آن میشود.
جنبههای زیباییشناختی: علاوه بر دلایل عملی، رنگ کردن تنه درختان میتواند به زیبایی باغها و فضاهای سبز کمک کند. این اقدام زیباییشناختی، ظاهری منظم و دلنشین به فضای سبز میبخشد و نشاندهنده مراقبت و دقت در نگهداری از فضای سبز است.
محافظت در برابر آفات مکنده: آفات مکنده از جمله آفات رایجی هستند که به تنه و شاخههای درختان حمله میکنند. این آفات میتوانند با فرو کردن خرطوم مکنده خود در پوست درخت و مکیدن شیرههای آن، به درخت آسیب جدی وارد کنند. رنگ کردن تنه درختان با رنگهای حاوی مواد دفع کننده یا سمی برای این آفات میتواند از حمله آنها به درخت جلوگیری کند.
محافظت در برابر حیوانات کوچک و جوندهها: علاوه بر آفات، برخی حیوانات کوچک مانند موشها، خرگوشها و سنجابها نیز ممکن است به پوست درختان حمله کنند و از آن تغذیه کنند. رنگ کردن تنه درختان با مواد دفع کننده خاص میتواند این حیوانات را دور نگه دارد و از آسیب به پوست درخت جلوگیری کند.
مزایای رنگ کردن تنه درختان
انتخاب بهترین رنگ برای تنه درختان
انتخاب صحیح رنگ برای تنه درختان یکی از مهمترین مراحل در فرایند رنگآمیزی است. در بازار انواع گوناگونی از رنگها عرضه میشود که هر یک خواص و کاربردهای متفاوتی دارند:
رنگهای مخصوص باغبانی
برخی رنگها مانند رنگ تیمار به عنوان رنگهای مخصوص باغبانی شناخته میشوند. این رنگها معمولاً حاوی ترکیبات خاصی هستند که برای محافظت از درختان در برابر آفات و بیماریها طراحی شدهاند. استفاده از این نوع رنگها در میان کشاورزان رواج دارد و به خاطر خواص محافظتیشان محبوب هستند.
تیمار یکی از بهترین رنگها برای تنه درخت
بردوفیکس و قارچ کش اکسی کلرور مس
برخی دیگر از سموم مانند بردوفیکس که به طور معمول به عنوان قارچ کش استفاده میشوند، نیز در رنگآمیزی تنه درختان کاربرد دارند. استفاده ار دوغاب این قارچکش، میتوانند به عنوان یک لایه محافظتی عمل کنند و در مقابله با بیماریهای قارچی مؤثر هستند.
اهمیت انتخاب رنگهای غیرسمی و سازگار با محیط زیست
در انتخاب بهترین رنگ برای رنگ کردن تنه درختان، مهم است که به ترکیبات شیمیایی و تأثیرات آنها بر محیط زیست توجه شود. انتخاب رنگهایی که کمترین آسیب را به درخت و اکوسیستم اطراف وارد میکنند، از اهمیت بالایی برخوردار است.
نکته مهم: استفاده از رنگ پلاستیک و لاتکس برای تنه درختان
گرچه رنگهای پلاستیک و لاتکس به دلیل دسترسی آسان و قیمت مناسب در بازار محبوب هستند، به دلیل وجود مواد نفتی در آن ها و ایجاد تنش در گیاهان، استفاده از آنها برای رنگ آمیزی تنه درختان به طور کلی توصیه نمیشود.
رنگهای پلاستیک و لاتکس میتوانند مانع تنفس طبیعی پوست درخت شوند. این موضوع به خصوص در مورد درختان جوان و حساس، میتواند باعث آسیبرسانی به بافتهای درخت و کاهش سلامت کلی آن شود.
بهترین رنگ برای تنه درختان
زمان رنگ زدن تنه درختان
انتخاب زمان مناسب برای رنگ زدن تنه درختان از اهمیت بالایی برخوردار است و به عوامل متعددی بستگی دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
مقابله با تنشهای سرمایی در زمستان: یکی از مواقع کلیدی برای رنگ کردن تنه درختان، زمانی است که پیشبینی میشود درختان با تنش سرمایی مواجه شوند. در این شرایط، رنگ زدن تنه درختان میتواند به عنوان یک لایه محافظتی عمل کرده و تا حدی از آسیبهای ناشی از سرمای شدید جلوگیری کند.
همزمان با هرس در اوایل یا اواخر خزان: انجام رنگ زدن همزمان با هرس درختان در اوایل یا اواخر فصل پاییز نیز میتواند مفید باشد. این اقدام به محافظت از زخمهای ناشی از هرس کمک کرده و از ورود آفات و بیماریها به درون درخت جلوگیری میکند.
برای مقابله با تنشهای گرمایی در تابستان: رنگ زدن تنه درختان در فصل تابستان نیز میتواند به کاهش تأثیرات تنشهای گرمایی کمک کند. رنگهای منعکسکننده نور خورشید به محافظت از پوست درخت در برابر گرما و اشعههای مضر خورشید کمک میکنند.
زمان رنگ زدن تنه درخت
روشهای رنگ کردن تنه درختان
قبل از شروع به رنگ کردن تنه درختان، تنه درخت باید به خوبی تمیز شود. از برداشتن پوستههای مرده و پاک کردن هر گونه کثیفی و گرد و غبار اطمینان حاصل کنید. این کار باعث میشود رنگ بهتر به پوست درخت بچسبد و تأثیر بیشتری داشته باشد.
استفاده از رنگهای مخصوص باغبانی و ابزار مناسب برای این کار مهم است. برسهای نرم و پهن برای پوشاندن سطح وسیعی از تنه درخت مناسب هستند. اطمینان حاصل کنید که رنگ به صورت یکنواخت و بدون تجمع بیش از حد در هیچ نقطهای اعمال شود.
هنگام رنگآمیزی، شروع از پایین تنه درخت و حرکت به سمت بالا توصیه میشود. این کار به جلوگیری از ریزش بیش از حد رنگ کمک میکند؛ همچنین مطمئن شوید که تمام قسمتهای قابل دسترس تنه درخت به طور کامل پوشیده شدهاند.
بعد از اتمام رنگآمیزی، به رنگ زمان کافی برای خشک شدن دهید. این مدت زمان میتواند بسته به نوع رنگ و شرایط آب و هوایی متفاوت باشد. اجتناب از رنگ آمیزی در روزهای بسیار گرم یا مرطوب به خشک شدن بهتر رنگ کمک میکند.
معرفی روش رنگ کردن تنه درختان
بررسی قیمت و خرید رنگ تنه درخت
در بازار، انواع مختلفی از رنگها با قیمتهای گوناگون موجود هستند. از رنگهای تخصصی باغبانی گرفته تا رنگهای عمومی که برای کاربردهای خاص توصیه میشوند، هر یک ویژگیها و قیمتهای خاص خود را دارند. مهم است که قیمت رنگ را در نظر گرفته و آن را با کیفیت و خصوصیات مورد نیاز مقایسه کنید.
اگرچه قیمت پایین ممکن است جذاب به نظر برسد؛ اما کیفیت و دوام رنگ باید اولویت اصلی باشد. رنگهای ارزانتر ممکن است در بلندمدت کمتر مقاوم باشند و نیاز به تجدید پوشش در فواصل زمانی کوتاهتر داشته باشند.
قبل از خرید، تحقیق و مقایسه قیمتها در بازار میتواند به شما کمک کند تا بهترین گزینه را با توجه به بودجه و نیازهایتان انتخاب کنید؛ همچنین مطالعه نظرات دیگر کاربران و متخصصان میتواند در تصمیمگیری مؤثر باشد.
سوالات متداول کشاورزان درباره رنگ کردن درختان
چرا باید تنه درختان را رنگ کنیم؟
رنگ کردن تنه درختان به چندین دلیل انجام میشود: محافظت در برابر آفات و بیماریها، کاهش آسیب ناشی از تغییرات دمایی و افزایش زیبایی باغها. این کار به عنوان یک لایه محافظتی عمل میکند که درختان را در برابر شرایط سخت محیطی مقاوم میکند.
چه نوع رنگی برای تنه درختان مناسب است؟
بهترین رنگ برای تنه درختان، رنگهایی هستند که برای استفاده در باغبانی طراحی شدهاند. این رنگها معمولاً غیرسمی، دوستدار محیط زیست و تنفسپذیر هستند. استفاده از رنگهایی که مواد شیمیایی سمی کمتری دارند و به پوست درخت آسیب نمیرسانند، توصیه میشود.
بهترین زمان برای رنگ کردن تنه درختان چه زمانی است؟
بهترین زمان برای رنگ کردن تنه درختان معمولاً در زمستان یا اوایل بهار است. این زمان به رنگ اجازه میدهد تا قبل از شروع فصل رشد کاملاً خشک شود. همچنین رنگ آمیزی بعد از هرس در اواخر پاییز نیز میتواند مفید باشد.
آیا رنگ کردن تنه درختان برای هر نوع درختی مناسب است؟
بیشتر درختان میتوانند از رنگ کردن تنه بهرهمند شوند؛ اما مهم است که قبل از اعمال رنگ، نوع درخت و ویژگیهای خاص آن را در نظر بگیرید. برخی درختان با پوست حساستر ممکن است به رنگهای خاصی واکنش نشان دهند.
چگونه باید تنه درخت را برای رنگ آمیزی آماده کنیم؟
قبل از رنگ زدن تنه درختان، تنه درخت باید به دقت تمیز شود. پوستههای مرده برداشته شوند و سطح تنه از هر گونه کثیفی و گرد و غبار پاک گردد. این کار به افزایش چسبندگی رنگ کمک میکند و اطمینان میدهد که رنگ به صورت یکنواخت اعمال شود.
کلام پایانی
در پایان این مقاله، میتوان گفت که رنگ کردن تنه درختان نه تنها یک روش سنتی در باغبانی است؛ بلکه یک تکنیک علمی و کاربردی با اهمیت بالا در حفاظت از درختان محسوب میشود. از طریق این روش، میتوان در برابر آفات، بیماریها و شرایط دشوار آب و هوایی مقاومت کرد.
ما در این مقاله، به اهمیت انتخاب رنگ مناسب، توجه به زمانبندی مناسب برای رنگ کردن درختان و دقت در اعمال رنگ پرداختیم؛ همچنین تأکید شد که رنگ زدن تنه درختان باید با توجه به نوع درخت و شرایط محیطی انجام گیرد.
حبوبات بهعنوان یکی از اصلیترین منابع پروتئین گیاهی در سراسر جهان شناخته میشوند و نقش مهمی در امنیت غذایی و تغذیه انسان دارند. از نخود و عدس گرفته تا لوبیا و باقلا، این گروه از گیاهان نه تنها به دلیل ارزش غذایی بالای خود بلکه به خاطر تواناییشان در بهبود خاک و کمک به چرخه نیتروژن مورد توجه هستند. بااینحال، مانند هر گروه گیاهی دیگر، حبوبات نیز با چالشهایی از جمله بیماریهای مختلف مواجه هستند که میتوانند تأثیرات قابل توجهی بر کیفیت و کمیت محصول داشته باشند.
بیماری حبوبات میتوانند از عوامل مختلفی نشئت گیرند، از جمله قارچها، باکتریها، ویروسها و حتی نارساییهای فیزیولوژیک ناشی از شرایط محیطی نامناسب. تشخیص به موقع این بیماریها و اتخاذ راهکارهای مؤثر برای مدیریت و کنترل آنها از اهمیت ویژهای برخوردار است. در این مقاله، ما به بررسی متداولترین بیماریهایی که حبوبات را تحت تأثیر قرار میدهند و راهکارهایی برای مدیریت این بیماریها میپردازیم. هدف ما ارائه دیدگاهی جامع برای کمک به کشاورزان در فهم بهتر چالشها و راهکارهای موجود در این زمینه است.
بیماری حبوبات
در میان متنوعترین چالشهایی که در مزارع حبوبات با آنها مواجه میشویم، بیماریهای گوناگون و پیچیدهای قرار دارند که میتوانند بر سلامت و بازده محصولات تأثیرگذار باشند. از برق زدگی نخود گرفته تا پوسیدگی ریزو کتونیایی لوبیا، هر یک از این بیماریها میتوانند به شکلهای مختلفی بر گیاهان تأثیر بگذارند. جدولی که در ادامه ارائه شده، خلاصهای از این بیماریها و راهکارهای متداول برای مبارزه با آنها را به تصویر میکشد.
بیماری برق زدگی نخود عمدتاً توسط اسپورهای غیر جنسی عامل بیماری ایجاد میشود که در یک ماده ژلاتینی قرار دارند و توسط باران و باد پراکنده میشوند.
عامل بیماری دارای فرم جنسی نیز هست که در بعضی مناطق و به صورت زمستان گذرانی مشاهده میشود.
بیماری بذرزاد بوده و میتواند در پوسته بذر وجود داشته باشد.
علائم و نشانهها
علائم بیماری بسته به منشأ آلودگی متفاوت است؛ اگر ناشی از بذرهای آلوده باشد، علائم در قسمتهای زیرین بوتهها دیده میشود.
در صورتی که آلودگی از اسپورهای هوازاد باشد، لکههای نکروز شده در برگهای جوان مشاهده میشود.
این بیماری تمام قسمتهای هوایی گیاه را تحت تأثیر قرار داده و لکههای قهوهای با پیکنیدیومهای متحدالمرکز ایجاد میکند.
روشهای پیشگیری و کنترل
کشت دیرهنگام و عمیق بذر میتواند به کاهش بیماری کمک کند.
شخم بقایا به عمق حداقل ۱۰ سانتیمتر برای از بین بردن زادمایههای قارچ مؤثر است.
جلوگیری از آبیاری بارانی که باعث افزایش بیماری میشود.
استفاده از بذر سالم و ضدعفونی بذر با قارچکشهای سیستمیک مانند مانکوزب.
مبارزه و درمان
استفاده از قارچکشهای مانند مانکوزب، کاپتان و کلروتالونیل به صورت محلول پاشی پس از هر بارندگی تا پایان فصل بارندگی.
رعایت تناوب زراعی و کشت مخلوط نخود با گندم و جو میتواند در کاهش بیماری موثر باشد.
بیماری بوته زردی فوزاریومی نخود
بیماری بوته زردی فوزاریومی نخود که توسط عامل قارچ Fusarium oxysporum f.sp. ciceri ایجاد میشود، یک بیماری مهم و چالشبرانگیز در کشت نخود است. این بیماری از طریق بذر و خاک منتقل میشود و قادر است تا ۶ سال در خاک به صورت میسیلیوم و کلامیدوسپور باقی بماند.
علائم و نشانهها
زردی بوتهها: بوتههای بیمار در مقایسه با بوتههای سالم زرد رنگ میشوند.
ظهور لکهها: علائم بیماری به صورت لکههای مختلف در مزرعه ظاهر میشوند و میتوانند در هر مرحلهای از رشد گیاه ظاهر شوند.
تفاوت با سایر بیماریها: باید توجه داشت که زردی ناشی از این بیماری با زردی ناشی از ویروسها و آفات ریشه نخود متفاوت است.
روشهای پیشگیری و کنترل
استفاده از ارقام مقاوم: انتخاب گونههای مقاوم به این بیماری برای کاشت.
ضدعفونی بذر: استفاده از مواد شیمیایی مانند ایپرودیون-کاربندازیم و کاپتان برای ضدعفونی بذر.
تناوب زراعی: تناوب موثر به منظور کاهش فشار بیماری در خاک.
مبارزه و درمان
آفتابدهی خاک: استفاده از آفتابدهی به عنوان یکی از روشهای کنترل غیر شیمیایی است که به طـور روزافزون مـورد توجـه قرارگرفته اسـت. آفتابدهـی خـاک باعـث ازبین رفتـن قـدرت بیماریزایـی، قـوه نامیـه و میـزان کربن کالمیدوسـپورهای قارچ فوزاریوم شده است.
آبیاری صحیح: کنترل دقیق آبیاری برای جلوگیری از انتقال بیماری از طریق آب
بیماری آنتراکنوز لوبیا
بیماری آنتراکنوز لوبیا که توسط قارچ Colletotrichum lindemuthianum (به شکل تلومورف آن Glomerella lindemuthiana) ایجاد میشود، یکی از بیماریهای مهم در کشت لوبیا است. این بیماری با علائم خاصی همراه است و نیاز به روشهای مشخصی برای پیشگیری، کنترل و مبارزه دارد. عامل بیماری از بذر و بقایای گیاهی منتقل میشود و در شرایط محیطی خاص قادر به زمستان گذرانی است. بیماری بیشتر در مناطق خنک و مرطوب شیوع پیدا میکند.
علائم و نشانهها
لکههای قرمز مایل به قهوهای روی غلاف: این لکههای کوچک حلقوی مهمترین نشانههای بیماری هستند.
زخمهای قهوهای تا سیاه روی کوتیلدون و هیپوکوتیل: این لکهها میتوانند موجب پوسیدگی و شکستگی ساقه شوند.
لکههای زاویهدار تیره روی برگها: علائم بیماری روی برگها کمتر مشخص هستند.
روشهای پیشگیری
پیشگیری از بیماری آنتراکنوز لوبیا بسیار مهم است و شامل اقدامات زیر میشود:
استفاده از بذر سالم: انتخاب بذر عاری از بیماری و گرفتن بذر سالم از مناطق نیمه خشک.
تناوب زراعی: اجرای تناوب دو ساله با غلات برای کاهش فشار بیماری در خاک.
ضدعفونی تجهیزات: اطمینان از پاکیزگی دستگاههای بوجاری و بستهبندی برای جلوگیری از انتقال بیماری.
کاهش حرکت در مزرعه: اجتناب از حرکتهای غیر ضروری در مزرعه برای جلوگیری از گسترش بیماری.
روشهای درمان و مبارزه
در صورت بروز بیماری، مبارزه و درمان شامل اقدامات زیر است:
تیمار بذر: استفاده از مانکوزب برای ضدعفونی بذر قبل از کاشت.
محلولپاشی گیاهان: استفاده از تیابندازول برای محلولپاشی گیاهان در زمان گلدهی و پر شدن غلافها.
شخم بقایای گیاهی: شخم زدن بقایای گیاهان در پایان برداشت محصول برای کاهش منابع زمستان گذرانی قارچ
بیماری زنگ لوبیا و باقلا
بیماری زنگ لوبیا و باقلا که عمدتاً توسط قارچهای خاصی ایجاد میشود، یکی از مشکلات جدی در کشت این گیاهان است. تمام مراحل بیماری زنگ روی لوبیا اتفاق میافتد. بیماری بیشتر در دماهای بالاتر و اواخر فصل رشد ظاهر میشود.
علائم و نشانهها
ظهور جوشهای مدور: علائم به صورت جوشهای مدور به رنگ قهوهای مایل به قرمز روی برگها دیده میشوند که یوریدیومهای عامل بیماری هستند.
آسیب به برگها: برگهای شدیداً آلوده ممکن است پاره شده و بخشهایی از آنها بریزد که این امر به کاهش عملکرد گیاه منجر میشود.
روشهای پیشگیری و کنترل
استفاده از ارقام مقاوم: انتخاب گونههای مقاوم به بیماری زنگ برای کاشت.
رعایت تناوب زراعی: تناوب با گیاهان غیر میزبان برای کاهش فشار بیماری.
روشهای مبارزه و درمان
استفاده از قارچکشها: استفاده از قارچکشهایی مانند تبوکونازول یا آزوکسی استروبین به محض مشاهده علائم بیماری
بیماری ویروس موزاییک معمولی لوبیا (Potyvirus)
بیماری ویروس موزاییک معمولی لوبیا، ناشی از ویروسی از خانواده Potyvirus است. این ویروس بذرزاد بوده و از طریق شتهها به سایر بوتهها منتقل میشود. دامنه میزبانی این ویروس نسبتاً محدود است و بیشتر لوبیاها را تحت تأثیر قرار میدهد.
علائم و نشانهها
رگ نواری بر روی برگها: رگبرگهای سبز با فاصلههای روشن، برگهای قاشقی شکل (چروکیده و دراز).
نقاط زرد رنگ روی برگها: ظهور نقاط زرد رنگ روی برگها.
غلافهای آلوده کوچکتر از حالت معمولی: تأثیر بیماری روی غلافهای لوبیا.
روشهای پیشگیری و کنترل
استفاده از ارقام مقاوم: انتخاب و کاشت ارقام لوبیا که در برابر ویروس موزاییک مقاوم هستند.
استفاده از بذر سالم: کاشت بذر عاری از ویروس برای جلوگیری از انتقال بیماری.
کشت زودهنگام: کاشت لوبیا در زمانی که شرایط برای شتهها نامناسب است، میتواند به کاهش خطر انتقال ویروس کمک کند.
روشهای درمان و مبارزه
در حال حاضر، هیچ درمان مشخصی برای بیماریهای ویروسی وجود ندارد؛ بنابراین، تمرکز اصلی بر روی پیشگیری و کنترل شیوع بیماری است؛ اما اقداماتی مانند از بین بردن و دور کردن بوتههای آلوده از مزرعه میتواند به جلوگیری از گسترش بیماری کمک کند. همچنین، کنترل جمعیت شتهها در مزرعه از طریق استفاده از روشهای زیستی یا شیمیایی میتواند به کاهش انتقال ویروس کمک کند.
بیماری ویروس موزاییک زرد لوبیا (Bean Yellow Mosaic Virus)
ویروس موزاییک زرد لوبیا، عمدتاً باقلا را تحت تأثیر قرار میدهد و نسبت به ویروس موزاییک معمولی لوبیا، دامنه میزبانی وسیعتری دارد. این ویروس عمدتاً توسط شتهها منتقل میشود و انتقال آن از طریق بذر بسیار کم است. میزان خسارت بستگی به زمان آلودگی دارد و در صورت آلودگی در زمان گلدهی، خسارت ناچیز است.
علائم و نشانههای بیماری
علائم بیماری شامل بدشکلی و رنگپریدگی کمتری نسبت به ویروس موزاییک معمولی لوبیا است.
برگها ممکن است نقاط زرد رنگ یا رگنواری داشته باشند.
غلافهای آلوده کوچکتر از حالت معمولی هستند.
روشهای پیشگیری و کنترل
استفاده از بذرهای سالم یا گواهی شده: تضمین اینکه بذر استفاده شده عاری از ویروس است.
استفاده از گیاهان مقاوم: کاشت ارقام پاک که نسبت به این ویروس مقاوم هستند.
تغییر تاریخ کاشت: تغییر زمان کاشت میتواند به کاهش جمعیت شتههای ناقل کمک کند.
تناوب زراعی: کاشت محصولاتی مانند گندم، جو، سورگوم و آفتابگردان به مدت ۲ تا ۳ سال.
حذف علفهای هرز و گیاهان آلوده: از بین بردن گیاهان آلوده و علفهای هرز اطراف مزرعه.
روشهای درمان و مبارزه
کنترل ارگانیک: کنترل جمعیت شتهها با استفاده از حشرهکشهای صابونی، روغن نیم یا محصولات ارگانیک بر پایه پیرتروئیدها. همچنین، استفاده از حشرات شکارچی که از شتهها تغذیه میکنند.
کنترل شیمیایی: به کارگیری رویکرد پیشگیرانه تلفیقی با کنترل بیولوژیک. توجه داشته باشید که کنترل شیمیایی آلودگیهای ویروسی ممکن نیست، بلکه تنها از طریق کنترل شتهها، بیماری قابل کنترل است.
بیماری ویروس پیچیدگی برگ نخودفرنگی (Pea Leaf Roll Virus)
بیماری ویروس پیچیدگی برگ نخودفرنگی از جمله بیماریهای مهم ویروسی نخودفرنگی است که علیرغم اینکه بذرزاد نیست، تأثیرات قابل توجهی بر روی گیاه دارد. این ویروس به گونههای مختلفی از خانواده حبوبات حمله میکند و دارای دامنه میزبانی وسیعی است.
علائم و نشانهها
قهوهای شدن بافت آبکشی و قاشقی شدن برگها به عنوان مشخصترین علائم بیماری.
تغییر رنگ بوتهها: بوتههای آلوده به رنگهای زرد، نارنجی یا قهوهای در میآیند و کوتوله میشوند.
برگهای پیچیده و ضخیم: برگها به هم پیچیده و ضخیم شده و احساس تردی و شکننده دارند.
روشهای پیشگیری و کنترل
زمانبندی کشت: انجام کشت در زمانی که فعالیت شتههای ناقل کم است، مانند پاییز و زمستان.
کاهش آلودگی پاییزه: اقداماتی مانند دیر کاشتن در پاییز و انجام سمپاشیهای زمستانه با سموم سیستمیک برای کنترل ناقلها.
شناسایی و حذف گیاهان آلوده: بررسی مزارع در آبان ماه برای شناسایی و حذف گیاهان آلوده.
روشهای درمان و مبارزه
کنترل شتهها: به عنوان عامل اصلی انتقال ویروس، کنترل جمعیت شتهها از طریق روشهای شیمیایی یا بیولوژیک ضروری است.
تمرکز بر پیشگیری: از آنجا که درمان مشخصی برای این بیماری وجود ندارد، تمرکز بر روی پیشگیری و کنترل انتشار ویروس مهم است.
بیماری بلایت باکتریایی لوبیا (Bean Common Bacterial Blight)
بیماری بلایت باکتریایی لوبیا، ناشی از باکتری Xanthomonas compestris pv.Phaseoli است و اغلب در مزارعی که از بذرهای آلوده استفاده میشود یا در مزارعی که قبلاً سابقه بیماری داشتهاند، شیوع پیدا میکند. این بیماری حبوبات در شرایط گرم و مرطوب و در صورت خیس بودن سطح بوتهها تشدید میشود.
علائم و نشانهها
لکههای بافت مرده که معمولاً توسط هالهای به رنگ زردلیمویی احاطه شدهاند.
زخمهای قهوهای تیره روی غلافها که ممکن است کمی فرو رفته باشند.
قهوهای شدن بافت آبکشی در صورت برداشت پوست در ناحیه طوقه.
بوتههای آلوده که به رنگ زرد، نارنجی یا قهوهای و کوتوله هستند.
روشهای پیشگیری و کنترل
استفاده از بذر سالم: تضمین اینکه بذر مورد استفاده عاری از باکتری است.
تناوب زراعی: اجرای تناوب حداقل دو ساله برای کاهش فشار بیماری.
حذف علفهای هرز و لوبیای میزبان: از بین بردن میزبانهای احتمالی بیماری.
روشهای درمان و مبارزه
تیمار بذر: استفاده از روشهای تیمار بذر قبل از کشت برای کاهش احتمال آلودگی.
کنترل پراکنش باکتری: اقداماتی برای جلوگیری از پراکنش باکتری، مانند استفاده از ترکیبات قارچکشی حاوی مس و کنترل فعالیتهایی که باعث پخش باکتری میشوند
بیماری لکه قهوهای باقلا (Chocolate Spot)
بیماری لکه قهوهای باقلا، ناشی از قارچ Botrytis fabae، به صورت لکههای نکروتیک و قهوهای رنگ روی اندامهای مختلف گیاه از جمله برگ، ساقه و غلاف دیده میشود. این قارچ عمدتاً به قسمتهای مسن و ضعیف گیاه حمله میکند و در شرایط بروز شدید، باعث ریزش برگهای گیاه میشود.
علائم و نشانهها
لکههای کوچک و بزرگ نکروتیک: به رنگ قهوهای روی برگها، ساقهها و غلافها.
زخمهای تیره: که به تدریج مدور و فرو رفته شده و قهوهای تیره در میآیند.
پراکنش باکتری: از طریق واپاشی قطرات آب، فعالیتهای انسان و حشراتی مانند مگس سفید و مینوز.
روشهای پیشگیری و کنترل
استفاده از ارقام مقاوم: انتخاب ارقام مقاوم به بیماری برای کاشت.
انتخاب تاریخ کاشت مناسب: کاشت در زمانی که مراحل حساس گیاه با دورههای مرطوب تقارن نداشته باشد.
حذف بقایای گیاهان: از بین بردن بقایای گیاهی که ممکن است حاوی ریسه یا سختینهی قارچ باشند.
تناوب با گیاهان غیر میزبان: تناوب با گیاهانی مانند غلات برای کاهش جمعیت قارچ و آلودگی اولیه.
روشهای درمان و مبارزه
استفاده از قارچکشها: مانند زینب، مانب، مانکوزب و کاپتان برای کنترل بیماری.
استفاده از وینکلوزولین: برای سمپاشی شاخ و برگ که میتواند بیماری را به طور موثر کنترل کند
بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی ریشه و طوقه در لوبیا
بیماری پوسیدگی ریزو کتونیایی ریشه و طوقه در لوبیا، ناشی از قارچ Rhizoctonia solani است. این بیماری، به ویژه در گیاهچهها و گیاهان جوان لوبیا، خسارت قابل توجهی ایجاد میکند و در گیاهان مسن کمتر مهم است.
علائم و نشانهها
زخمهای کوچک و فرورفته: به رنگ قهوهای مایل به قرمز روی ریشه و هیپوکوتیل.
ایجاد حلقه کالوزی: در اطراف زخمها وقتی که بیماری پیشرفت میکند.
تخریب ریشه و سیستمهای آوندی: منجر به زردی و کوتولگی در کل بوتهها میشود.
پوسیدگی غلاف: در صورت تماس با خاک مرطوب.
روشهای پیشگیری و کنترل
تناوب زراعی: تناوب ۳ تا ۵ ساله با گیاهان غیر میزبان.
تیمار بذر: استفاده از تیمارهای مخصوص مانند PCNB برای کنترل قارچ.
کشت دیرهنگام: برای کاهش خطر آلودگی در دماهای پایینتر.
برنامه آبیاری منظم: جلوگیری از ورود آبهای آلوده به مزرعه.
روشهای درمان و مبارزه
کاهش مدت زمان قرار گرفتن بافت حساس در اختیار بیمارگر: کاشت بذر در خاکهای گرم و مرطوب برای جوانهزنی و سبز شدن سریع گیاه.
استفاده از قارچکشها: کنترل بیماری با استفاده از قارچکشهای مؤثر مانند کاپتان.
حذف بقایای گیاهان آلوده: جلوگیری از انتقال قارچ از طریق بقایای آلوده.
بیماریهای ناشی از پیتیوم
بیماریهای ناشی از پیتیوم (Pythium sp.) در لوبیا شامل پوسیدگی بذر، گیاهچهمیری قبل و بعد از ظهور گیاهچه از خاک، پوسیدگی ساقه و ریشه، سوختگی و کوتولگی است. این قارچ عمدتاً به گیاهچههای کوچک حمله میکند و در خاکهای فقیر امکان ایجاد پوسیدگی بالاست. این بیماری حبوبات را بیشتر بشناسیم:
علائم و نشانه
پوسیدگی و سوختگی: پوسیدگی دانه یا گیاهچه، همراه با تودههای نرم، کرکمانند و سفید روی غلافهای آلوده.
اشتباه با بیماری Bean White Mold: عدم ایجاد اسکلرتهای سیاه رنگ در پوشش سفید ایجاد شده توسط پیتیوم.
پوسیدگی ریشه و ساقه: زخمهای قهوهای مایل به قرمز روی ریشه و هیپوکوتیل.
پراکنش: بیماری ممکن است به صورت پراکنده در مزرعه دیده شود.
روشهای پیشگیری و کنترل
تیمار بذر: استفاده از سموم تماسی و سیستمیک برای جلوگیری از پوسیدگی بذر و گیاهچهمیری.
کشت دیرهنگام در مناطق سردسیر: کاشت بذر در خاکهای گرم برای رشد سریعتر گیاه.
آبیاری متعادل و تناوب با غلات: تنظیم آبیاری و تناوب زراعی برای کاهش جمعیت قارچ.
شخم زدن متوسط زمین: بهبود شرایط خاک برای کاهش شرایط مساعد برای رشد قارچ.
روشهای درمان و مبارزه
اعمال تیمار بذر: استفاده از مواد شیمیایی مانند کاپتان و متالاکسیل و کاربوکسین.
افزایش فاصله بین بوتهها: برای کاهش رطوبت هوا و بهبود زهکشی.
جلوگیری از ورود آبهای آلوده: اجتناب از انتقال بیماری از مزارع دیگر.
بیماری پوسیدگی فوزاریومی ریشه، طوقه، پوسیدگی خشک ریشه
بیماری پوسیدگی فوزاریومی ریشه، طوقه و پوسیدگی خشک ریشه در گیاهان لوبیا ناشی از قارچهای جنس Fusarium است. این بیماری بیشتر در گیاهانی که تحت تنش محیطی نیستند، خسارت کمتری وارد میکند. این قارچ میتواند به عنوان یک ساپروفیت در خاک بقا داشته باشد و در شرایط مناسب به یک بیمارگر تبدیل شود.
علائم و نشانه
ایجاد لکههای قهوهای روی هیپوکوتیل و ریشههای نابجا در ناحیه هیپوکوتیل.
پوسیدگی خشک ریشه و طوقه: بافت ریشه و طوقه خشک و کاغذی میشود و به راحتی متلاشی میگردد.
عدم ایجاد شانکر: بر خلاف بیماریهای مشابه دیگر.
روشهای پیشگیری و کنترل
تناوب زراعی: خصوصاً با گیاهانی مانند یونجه برای تغییر ترکیب خاک و افزایش مواد آلی.
بهبود وضعیت فیزیکی خاک: از طریق شخم عمیق و کاربرد تکنیکهای بهینه کشاورزی.
اجتناب از کشت در اراضی مرطوب: کاهش تردد در اراضی آلوده و اجتناب از خاککوبی.
تیمار بذر با سموم سیستمیک: برای جلوگیری از انتقال قارچ توسط بذر.
کاربرد تکنیکهای مدیریتی: در صورت وجود بقایای آلوده، اعمال روشهای مختلف مدیریتی.
کاهش انتشار بیماری: از طریق افزایش فاصله بین بوتهها و اجتناب از ورود هرزآبهای آلوده.
سوالات رایج کشاورزان
علت ریزش گل لوبیا چیست؟
ریزش گل در لوبیا معمولاً به دلیل استرسهای محیطی مانند دمای بسیار بالا یا پایین، آبیاری نامناسب (خیلی زیاد یا خیلی کم)، کمبود مواد مغذی و حمله آفات و بیماری حبوبات اتفاق میافتد. مدیریت مناسب شرایط محیطی و تغذیهای گیاه میتواند به جلوگیری از این مشکل کمک کند.
بیماری های لوبیا کدامند؟
بیماریهای رایج لوبیا شامل آنتراکنوز، بیماری ریزوکتونیا، بلایت باکتریایی، پوسیدگی فوزاریومی ریشه، ویروس موزاییک لوبیا، زنگ لوبیا، پوسیدگی اسکلروتینیایی، بیماری پوسیدگی پیتیوم و ویروس موزاییک زرد لوبیا هستند. این بیماریها میتوانند به شکلهای مختلفی بر گیاهان لوبیا تأثیر بگذارند و نیاز به توجه و مدیریت مناسب دارند.
از کدام سموم حبوبات استفاده کنیم؟
در کنترل بیماریها و آفات حبوبات، استفاده از سموم خاصی کلیدی است. مانکوزب (دیتان ام ۴۵)، کاپتان، کلروتالونیل (داکونیل)، تبوکونازول (راکسیل، فولیکور) و آزوکسی استروبین از جمله قارچکشهای رایج هستند. برای کنترل بیماریهای خاص، تیرام، متالاکسیل (ریدومیل)، زینب (دیتان زد ۷۸)، مانب (دیتان ام ۲۲) و PCNB نیز مورد استفاده قرار میگیرند. این سموم در مدیریت بیماریهای قارچی و آفات حبوبات مؤثر بوده و باید طبق دستورالعملهای ایمنی و بهداشتی استفاده شوند.
گیاهان، همانند انسانها، برای مقابله با بیماریها به یک سیستم دفاعی قوی نیاز دارند. این سیستم دفاعی در ابتدا بر اساس ویژگیهای ژنتیکی گیاه شکل میگیرد؛ اما آیا میدانستید که خوراک گیاه نیز در این مقاومت نقش مهمی دارد؟ بله آنچه گیاه میخورد میتواند به آن کمک کند تا در برابر بیماریها قویتر شود؛ اما این تغذیه باید متعادل باشد؛ زیرا اگر گیاه مواد غذایی بیشازحد نیاز دریافت کند، ممکن است تأثیر منفی داشته باشد.
در واقع، تغذیه نامناسب میتواند باعث شود حتی برای کوچکترین بیماریها نیز گیاه آسیبپذیر شود. پس مهم است که گیاهان را با مقدار مناسب و درستی از مواد مغذی تغذیه کنیم تا آنها بتوانند به بهترین شکل ممکن در برابر آفات و بیماریها از خود دفاع کنند. در این مقاله به نقش تغذیه در مقاومت گیاهان در برابر بیماری ها خواهیم پرداخت. در پایان خواهید دانست که مبارزه با بیماری گیاهان از طریق تغذیه مناسب چگونه انجام میگیرد.
تأثیر ژنتیک گیاه در مقاومت گیاهی
در بسیاری از خاکها و محیطهایی که گیاهان در آنها رشد میکنند، عوامل زیادی وجود دارند که میتوانند باعث بیماری گیاهان شوند. اگر گیاهان به میزان کافی مواد مغذی دریافت نکنند، احتمال اینکه به این بیماریها مبتلا شوند، بیشتر میشود.
مواد مغذی نه تنها برای رشد گیاهان ضروری هستند، بلکه در کنترل و مدیریت بیماریها و آفات نیز نقش مهمی دارند. این مواد بر شکل ظاهری، ساختار داخلی و ویژگیهای بیوشیمیایی گیاهان تأثیر میگذارند و میتوانند به کاهش یا افزایش میزان آلودگی به بیماریها کمک کنند.
در واقع، توانایی گیاهان برای مقابله با عوامل بیماریزا به نوعی واکنش شیمیایی در بدن گیاه بستگی دارد که میتواند تحت تأثیر مواد غذایی تغییر کند. برخی گیاهان که مقاومت ژنتیکی بالایی دارند، ممکن است با دریافت مواد مغذی کافی، در برابر بیماریها مقاومتر شوند؛ بنابراین، انتخاب و تأمین مواد مغذی مناسب برای گیاهان میتواند به آنها کمک کند تا در برابر بیماریها و آفات قویتر باشند.
راهنمای تغذیه صحیح گیاه برای افزایش مقاومت
برای اطمینان از اینکه گیاهان در برابر بیماریها مقاوم هستند و همزمان نیازهای غذایی آنها به طور کامل برآورده میشود، توصیههای دقیق و مناسب در مورد کودها ضروری است.
استفاده از مواد مغذی بیشازحد مورد نیاز رشد گیاه میتواند دو جنبه متفاوت داشته باشد: از یک طرف ممکن است به افزایش مقاومت گیاه در برابر بیماریها کمک کند و از طرف دیگر ممکن است شرایط مناسبی برای شیوع بیماریها فراهم کرده و گیاه را نسبت به عوامل بیماریزا آسیبپذیرتر کند؛
بنابراین، مهم است که در توصیههای کودی، هم میزان مقاومت گیاه به بیماریها و هم تعاملات بین مواد مغذی را در نظر بگیریم. مقاومت فیزیکی گیاه که از استحکام دیواره سلولی و فضاهای بین سلولی گیاه ناشی میشود، اولین خط دفاعی گیاه در برابر عوامل بیماریزا است. مواد مغذی در تقویت این دیواره سلولی و بافتهای استحکامی نقش مهمی دارند و به این ترتیب به افزایش مقاومت گیاه کمک میکنند.
مبارزه با بیماری گیاهان از طریق تغذیه مناسب
تغذیه مناسب و مقاومت در برابر بیماری های قارچی
بیماریهای قارچی در گیاهان اغلب از طریق رشد اسپورهای قارچ بر روی سطوح گیاهی شروع میشوند. این اسپورها با مواد شیمیایی که گیاهان ترشح میکنند، فعال میشوند. نوع و میزان مواد ترشح شده از ریشههای گیاه به نوع تغذیه آن بستگی دارد.
زمانی که گیاه کمبود مواد مغذی داشته باشد، میزان برخی ترکیبات مانند قندها و اسیدهای آمینه در ترشحات گیاه افزایش یافته و شرایط را برای رشد قارچهای بیماریزا فراهم میکند.
گیاه برای دفاع در برابر این قارچها، ترکیبات ضد قارچی مانند فلاوونوئیدها و ترکیبات فنولی مهارکننده تولید میکند که هم در محل آلودگی و هم در سایر بخشهای گیاه وجود دارند. تولید و انتقال این ترکیبات ضد قارچی توسط تغذیه مناسب گیاه کنترل میشود.
اگر گیاه کمبود مواد مغذی داشته باشد، مقدار این ترکیبات ضد قارچی در محل آلودگی کاهش پیدا میکند که این میتواند موجب ضعیفتر شدن دفاع گیاه در برابر بیماریهای قارچی شود.
بیماریهای باکتریایی در گیاهان و نقش تغذیه در مقابله با آنها
هنگامی که باکتریها در گیاهان میزبان رشد میکنند، تولید آنزیمهایی مانند هیدرولاز و پکتیناز که دیواره سلولی گیاه را تجزیه میکنند، افزایش مییابد. این آنزیمها توسط برخی عناصر غذایی کنترل میشوند.
گیاهانی که کمبود مواد مغذی دارند و تغذیه مناسبی نمیشوند، بیشتر در معرض این آنزیمهای تجزیهکننده قرار میگیرند. در نتیجه، این گیاهان بیشتر در معرض خطر نفوذ و گسترش باکتریها در بافتهای خود هستند.
بیماریهای ویروسی در گیاهان و اهمیت تغذیه مناسب گیاه
ویروسها زمانی که وارد سلولهای زنده گیاهی میشوند، شروع به تکثیر میکنند. شرایطی که برای رشد سالم گیاهان مناسب است، میتواند برای تکثیر ویروسها نیز مناسب باشد. بقای ویروسها به موادی مانند اسیدهای آمینه و نوکلئوتیدهای موجود درون سلول گیاه میزبان وابسته است.
در برخی موارد، با بهبود تغذیه گیاه میتوان علائم بیماریهای ویروسی را کاهش داد یا از ظهور آنها جلوگیری کرد. تغذیه مناسب گیاه میتواند در پیشگیری از فعالیت حاملان ویروسها در گیاه میزبان مؤثر باشد. این حاملان شامل حشرات مکنده مانند شتهها و برخی از قارچها هستند که ویروسها را به گیاه منتقل میکنند.
نقش عناصر کلیدی در تغذیه گیاهی
نقش کلیدی سیلیسیوم در کاهش بیماریهای گیاهی
استفاده از سیلیسیوم در کشاورزی میتواند به طور چشمگیری در کنترل بیماریهای مختلف مانند بلاست، لکه قهوهای و سوختگی غلاف در برنج مؤثر باشد. همچنین، این عنصر به افزایش مقاومت علفهای مرتعی در برابر بیماریهای گوناگون کمک میکند. یکی از روشهای عملکرد سیلیسیوم، افزایش ضخامت دیوارههای سلولی گیاه است که بهعنوان مانعی فیزیکی در برابر نفوذ عوامل بیماریزا عمل میکند.
علاوه بر این، سیلیسیوم به تشکیل ترکیبات آلی حاوی سیلیس کمک میکند که این ترکیبات نیز به نوبه خود به پایداری دیواره سلولی در برابر تخریب توسط آنزیمها کمک میکنند. این عنصر همچنین در واکنشهای دفاعی گیاه نقش دارد و ممکن است عملکردی مشابه با سنتز پلیفنولها و لیگنینها داشته باشد.
مطالعات نشان دادهاند که مناطقی که کمتر آلوده هستند، معمولاً دارای میزان بالاتری از سیلیسیوم هستند که نشاندهنده تأثیر این عنصر در افزایش مقاومت گیاهان در برابر آلودگی است.
افزایش سیلیسیوم در گیاهان همچنین میتواند مشکلاتی را برای حشرات مکنده مانند شتهها یا کرمهای برگی ایجاد کند که در نهایت به کاهش گسترش بیماریهای ویروسی کمک میکند؛ بنابراین، سیلیسیوم نقش فعالی در مقابله با بیماریها در گیاهان ایفا میکند.
کود سیلیکات پتاسیم تشکیل شده از دو عنصر سیلیسیم و پتاسیم است که تاثیر فوقالعادهای در افزایش مقاومت گیاهان در برابر بیماریها دارد.
نقش پتاسیم در کنترل و شیوع بیماریها
پتاسیم یکی از مهمترین عناصر غذایی برای گیاهان است که نقش مؤثری در کنترل بیماریها و آفات دارد، زیرا در تقریباً تمامی عملکردهای سلولی و فعالیتهای آنزیمی گیاه نقش دارد. استفاده کافی از کودهای پتاسیمی میتواند مقاومت گیاهان را در برابر بیماریها افزایش دهد، درحالیکه کمبود پتاسیم باعث حساسیت بیشتر گیاهان به بیماریها و آفات میشود.
تغذیه متعادل با پتاسیم همچنین به تقویت دیواره سلولی گیاهان کمک کرده و به این ترتیب مکانیزم دفاعی گیاه را در برابر حمله میکروبها تقویت میکند. تعادل دریافت پتاسیم و نیتروژن میتواند بر شیوع بیماریها تأثیر بگذارد و مطالعات نشان دادهاند که استفاده از کودهای پتاسیمی میتواند شدت چندین بیماری مانند Rust of cereal، Root rot of fieldpeas، TMV، Brown spot of rice را کاهش دهد.
پتاسیم نقش حیاتی در سلامت گیاهان دارد، به طوری که کمبود آن میتواند میزان ترکیبات ضد قارچی طبیعی گیاهان را کاهش دهد، خصوصاً در نواحی که آلوده هستند. این عنصر همچنین در تشکیل کوتیکول، لایه محافظ بیرونی گیاه، نقش دارد که بهعنوان سدی فیزیکی در برابر نفوذ آلودگیها و حشرات مکنده عمل میکند. حفظ تعادل بین پتاسیم و دیگر عناصر معدنی برای سلامت گیاه ضروری است.
بهعنوانمثال، در گیاه ذرت، کمبود پتاسیم میتواند متابولیسم نیتروژن را کاهش دهد و به شیوع بیماریهایی مانند پژمردگی باکتریایی کمک کند. همچنین، کودهای پتاسیمی کافی میتوانند به کاهش شدت آلودگی نماتدی در گیاهان کمک کنند که تحقیقات نشان دادهاند در کاهش خسارات ناشی از نماتد ریشه گرهی و نماتدهای سیست سویا مؤثر هستند.
کلسیم: حافظ سلامت و دفاع گیاهان در برابر بیماریها
کلسیم بهعنوان یکی از عناصر مغذی مهم، تأثیر قابل توجهی بر کاهش شیوع بیماریهای گیاهی دارد. گیاهانی که دچار کمبود کلسیم هستند، در مقاومت و سیستم دفاعی خود ضعف نشان میدهند. کلسیم نقش حیاتی در حفظ پایداری غشای سلولی و دیوارههای سلولی گیاه دارد. همچنین کلسیم به بهبود ساختار فیزیکی گیاه کمک میکند، مانند دیوارههای سلولی محکمتر و سیستم ریشهای قویتر. این امر به گیاه کمک میکند تا در برابر نفوذ پاتوژنها مقاومت بیشتری نشان دهد.
کمبود کلسیم باعث میشود غشای سلولی تجزیه شود و ترکیبات سبک وزن مانند اسیدهای آمینه، اسیدهای آلی و آمیدها از داخل سلول به فضای بیرونی منتقل شوند. این روند میتواند به رشد میکروارگانیسمهای بیماریزا کمک کند و به این ترتیب، کلسیم در کاهش شیوع بیماریهای گیاهی نقش مهمی ایفا میکند.
کلسیم نگهبان ساختار سلولی و دفاع گیاه در برابر بیماریها
کلسیم بهعنوان یکی از اجزای اصلی دیواره سلولی و غشاهای گیاهی، نقش مهمی در حفظ تمامیت و کارکرد این ساختارها دارد. وقتی کلسیم به اندازه کافی در دسترس گیاه نباشد، ساختارهایی شکل میگیرند که در برابر موجودات بیماریزا مقاومت کمتری دارند.
دیواره سلولی سالم، انتقال قندها و سایر ترکیبات بین سلولها و بخشهای مختلف سلول را تنظیم میکند؛ اما در شرایط کمبود کلسیم، این انتقال افزایش یافته و منجر به بالا رفتن سطوح قند در فضاهای بین سلولی میشود که این امر شانس آلودگی و رشد عوامل بیماریزا را افزایش میدهد.
علاوه بر این، کمبود کلسیم باعث افزایش حساسیت گیاهان به بیماریهای قارچی میشود، به ویژه آنهایی که آوندهای چوبی را هدف قرار میدهند و میتواند منجر به نفوذ عوامل بیماریزا و بروز علائم پژمردگی در گیاه شود.
نیتروژن: تأثیر دوگانه بر رشد گیاه و شیوع بیماریها
نیتروژن یک عنصر کلیدی است که روی رشد گیاه و شیوع بیماریها تأثیر زیادی دارد. استفاده بیشازحد از کودهای نیتروژنی میتواند باعث افزایش آفات و شدت بیماریها شود. درحالیکه نیتروژن برای ساخت ساختارهای مختلف مانند برونینها و آنزیمها ضروری است و در رشد و مقاومت گیاه به بیماریها نقش دارد، تغذیه مناسب گیاه با نیتروژن میتواند به کنترل شیوع بیماری کمک کند.
نیتروژن همچنین بر تقسیم سلولی تأثیر دارد و مصرف بیشازحد آن میتواند ضخامت دیواره سلولی را کاهش دهد که این امر احتمال حمله عوامل بیماریزا را افزایش میدهد. افزایش مصرف نیتروژن باعث بالا رفتن غلظت اسیدهای آمینه و سایر ترکیبات ارگانیک در گیاه میشود که میتواند بر رشد میکروارگانیسمهای بیماریزا اثر مثبت بگذارد.
با این حال، میزان و نوع استفاده از نیتروژن در شیوع بیماریها نقش دارد و استفاده بیشازحد از کودهای نیتروژنی میتواند رشد بیشازحد گیاه را تحریک کرده و به افزایش بیماریهای مختلف منجر شود. نیتروژن اضافی همچنین باعث افزایش رطوبت اطراف گیاه شده و سرعت شیوع بیماریها را افزایش میدهد.
اهمیت عناصر کممصرف در پیشگیری و درمان بیماریهای گیاهی
استفاده از عناصر کممصرف در تغذیه مناسب گیاهان میتواند تأثیر قابل توجهی در کاهش شیوع بیماریها داشته باشد. این عناصر با ایجاد مکانیزمهای دفاعی در گیاه و تولید ترکیبات خاص که بهعنوان مواد دفعکننده میکروارگانیسمها عمل میکنند، به صورت غیرمستقیم در کنترل بیماریها مؤثر هستند.
استفاده از این عناصر میتواند به گیاهان در دستیابی به مقاومت سیستمیک کمک کند. برای مثال، بیماریهایی مانند کپکهای پودری را میتوان با استفاده از محلولهایی مانند اسید بوریک، سولفات مس، کلرید منیزیم، یا پتاسیم پرمنگنات در گیاهان کشاورزی مدیریت کرد.
سخن پایانی
در این وبلاگ، ما به اهمیت عناصر مغذی مختلف و نقش آنها در سلامت و مقاومت گیاهان در برابر بیماریها و آفات پرداختیم. از نقش کلیدی پتاسیم و کلسیم در تقویت دیواره سلولی گیاهان گرفته تا تأثیر عناصر کممصرف در کنترل بیماریهای گیاهی، همه نشاندهنده این است که تغذیه مناسب گیاهان چقدر حیاتی است.
تغذیه مناسب و اصولی گیاهان نه تنها به رشد و نمو بهتر آنها کمک میکند، بلکه به آنها این توانایی را میدهد که در برابر بیماریهای مختلف مقاومت بیشتری داشته باشند. این امر به ویژه در کشاورزی پایدار و اکولوژیکی اهمیت فراوانی دارد. یک رژیم غذایی متعادل به گیاهان کمک میکند تا مواد مغذی را به طور موثرتری جذب و استفاده کنند. این امر باعث میشود که گیاهان در شرایط محیطی مختلف انعطافپذیرتر و مقاومتر باشند.
برای اطمینان از سلامت و پویایی محصولات کشاورزی خود، کودهای با کیفیت و دقیقاً متناسب با نیازهای گیاهانتان را از سایت پسته رفسنجان انتخاب کنید. بازدید از مجموعه متنوع محصولات ما گامی مؤثر در بهبود کیفیت و سلامت محصولات کشاورزی شما خواهد بود.
گل محمدی از گلهای زیباست؛ که عطری بینظیر دارد؛ که در بسیاری از محصولات به وفور استفاده میشود. از گل محمدی میتوان در تهیهی گلاب، دمنوش و روغن گل محمدی استفاده کرد. علاوه بر مصارف زیاد، خواص قابلتوجه آن برای سلامتی اهمیت استفاده از آن را دوچندان میکند.
پرورش گل محمدی میتواند مفید و پرسود باشد. پرورش گل محمدی بدون دفع آفات و مراقبت از آن امکانپذیر نیست. برای مبارزه با آفات گل محمدی روشهای مختلفی دارد. ما در ادامه سعی کردیم به بررسی مهمترین آفات گل محمدی و راههای مبارزه با آنها بپردازیم.
انواع آفات گل محمدی و روشهای مبارزه
گل محمدی یکی از مهمترین و زیباترین گلهایی است که در سراسر جهان کاشته میشود. مانند بسیاری از گیاهان دیگر، گل محمدی نیز توسط برخی آفات مورد حمله قرار میگیرد. در ادامه به برخی از رایجترین آفات گل محمدی اشاره میشود:
شتههای گل محمدی
شته یکی از مهمترین و رایجترین آفات گل محمدی است. این حشرات کوچک، با پرواز نسبتاً ضعیف، به قسمتهای مختلف گیاه حمله میکنند و از شیره گیاهی آن تغذیه میکنند.
ویژگیها و آسیبهایی که شته به گل محمدی وارد میکند عبارتند از:
تغذیه از شیرابه گیاه: شتهها با نیشهای خود به بافتهای نرم گل محمدی میچسبند و شیره گیاهی را مکیده و باعث ضعف گیاه میشوند.
ترشح شیره: وقتی شتهها از گیاه تغذیه میکنند، شتهها مادهای به نام “عسلک” ترشح میکنند که بر روی برگها جمع میشود و باعث جلب قارچهای کپکزا میشود. این قارچها باعث تشکیل لکههای سیاه روی برگها میشوند، این قارچها میتوانند رنگ برگها را تیره کنند و فتوسنتز را مختل کنند.
انتقال بیماریها: شتهها میتوانند باعث انتقال بیماریهای ویروسی به گل محمدی شوند.
افزایش تعداد به سرعت: شتهها میتوانند با یک سرعت بسیار زیادی تکثیر شوند، و این باعث میشود شتهها با تغذیه از موارد غذایی گیاه و جذب شیرههای قندی آن، باعث ضعف و کاهش رشد گیاه شده و درنتیجه به سرعت مشکلات زیادی برای گیاه ایجاد کنند.
مبارزه با شتهی گل محمدی
افزایش سریع شتهها گیاه را زود از بین میبرد؛ بنابراین بهمحض دیدن شتهها بر روی گل محمدی فوراً اقدام کنید.
از روشهای مؤثر برای از بین بردن شتههای گل محمدی میتوان به
بریدن ساقه و برگهایی که توسط شتهها آسیبدیدهاند.
برای جذب دشمنان طبیعی شتهها اطراف گیاه گل محمدی دانه پرنده بپاشید.
کاشتن گلهای شهد دار اطراف گل محمدی برای جذب حشرات شکارچی
استفاده از سموم کنفیدور، دیکلروس و پی متروزین اشاره کرد.
از بین بردن شته گل محمدی با سرکه
در سالهای اخیر استفاده از روشهای بیولوژیکی به علت تأثیر عالی و عدم اثرات منفی برای از بین بردن شتهها رواج پیداکرده است. بطوریکه استفاده از سرکه از بهترین روشها برای مبارزه با شتههای گل محمدی است.
این روش علاوه بر اینکه برخلاف روشهای شیمیایی هزینه پایینی دارد، به گیاه آسیب نمیرساند.
شتهها علاقهی زیادی به مزهی ترش دارند، لذا سرکه میتواند شتهها را بهسرعت جذب کند. میتوان سرکه را بهتنهایی یا ترکیب با سایر مواد برای به دام انداختن شتهها استفاده کرد.
اسپری صابون و سرکه به مدت 3 بار یا بیشتر
شته گل محمدی
سفیدبالک گل محمدی
آفت “سفیدبالک” بهصورت نقاط سفیدرنگ در پشت ساقهها و برگها قابلمشاهده است. از شیره گیاه تغذیه میکند؛ و باعث بروز علائمی نظیر لکهای سفید یا قهوهای بر روی برگها میشود. درنهایت برگها زرد شده و میافتند. این آفت همچنین باعث از بین رفتن گل میشود.
ویژگیها و آسیبهایی که سفیدبالک به گل محمدی وارد میکند عبارتند از:
تغذیه از مایعات گیاه: سفیدبالکها، مانند شتهها، با نیشهای خود به بافتهای گیاه میچسبند و مایعات آن را مکیده و باعث ضعف گیاه میشوند.
ترشح شیره: وقتی سفیدبالکها از شیره گیاهی تغذیه میکنند سفید بالک موادی را ترشح میکند که میتواند باعث جلب بعضی از قارچها شود و موجب بیماریهای قارچی در گیاه شود.
انتقال بیماریها: سفیدبالکها نیز مانند شتهها، میتوانند باعث انتقال بیماریهای ویروسی به گل محمدی شوند.
افزایش تعداد به سرعت: این حشرات توانایی تکثیر سریعی دارند و میتوانند به سرعت به تعداد زیادی رسیده و به گیاه آسیب بزنند.
روشهای از بین بردن سفید بالک گل محمدی
حذف فیزیکی آفت با پارچه مرطوب
استفاده از سموم حشرهکش نظیر دیازینون، مالاتیون، افوریا، دی کلرووس
برای کنترل سفیدبالکها میتوان از روشهای مختلف مبارزه با آفات گل محمدی استفاده کرد، از جمله استفاده از حشرات دشمن طبیعی، استفاده از اسپریها، یا حتی استفاده از سموم شیمیایی خاص که در فوق اشاره شد. با این حال، همیشه پیشنهاد میشود قبل از استفاده از هرگونه سم، به مشاوره با متخصصان در این زمینه مراجعه کرد.
زنجرک گل محمدی
در ادامه مقاله مبارزه با آفات گل محمدی به آفت زنجرک گل محمدی میپرداریم.
زنجرک گل محمدی، به نام علمی “Edwardsiana rosae” یا Rose leafhopper، است که پورههای آن (که به آنها “کرم زنجرک” میگویند) میتوانند به گل محمدی و دیگر گیاهان آسیب بزنند. حشرات کامل و پوره ها با فرو بردن خرطوم خود در سطح زیرین برگهای گیاه میزبان و مکیدن شیره گیاهی از یک طرف و نیز ترشح بزاق خود که باعث از بین رفتن کلروفیل سلولهای اطراف محل نفوذ خرطوم میگردد، سبب ضعف گیاه و کاهش فتوسنتز میزبان میشوند. فعالیت حشره به طور معمول در سطح زیر برگ انجام میشود و اثر خسارت آن در سطح رویی برگ به صورت نقاط و یا لکه های رنگ پریده به خوبی قابل تشخیص است.
از نظر زیستشناسی، این آفت به خانواده Sphingidae تعلق دارند و اغلب در غروب و شب فعالیت دارند. وقتی که بزرگ میشوند، به زنجرکهایی با بالهای بزرگ تبدیل میشوند که به سرعت و با دقت پرواز میکنند.
برای مبارزه با آفت زنجرک گل محمدی میتوان از روشهای مختلفی استفاده کرد، از جمله روشهای بیولوژیکی (مانند استفاده از باکتری (Bacillus thuringiensis)، جمعآوری دستی برگهای آلوده، یا استفاده از سموم شیمیایی. باز هم، همیشه پیشنهاد میشود قبل از استفاده از هرگونه سم، به مشاوره با متخصصان در این زمینه مراجعه کرد.
روشهای از بین بردن زنجرک گل محمدی
برای مبارزه با آفت زنجرک از آفات گل محمدی میتوان از روشهای مختلفی استفاده کرد، از جمله روشهای بیولوژیکی (مانند استفاده از باکتری (Bacillus thuringiensis)، جمعآوری دستی برگهای آلوده، یا استفاده از سموم شیمیایی. باز هم، همیشه پیشنهاد میشود قبل از استفاده از هرگونه سم، به مشاوره با متخصصان در این زمینه مراجعه کرد.
در ادامه برخی روشهای دیگر جهت جلوگیری از این حشره پیشنهاد شده است:
استفاده از نوار چسب جاذب حشرات
میتوان از سموم تماسی، نفوذی و سیستمیک مثل دیازینون، کنفیدور و متاسیستوکس برای مبارزه با زنجرکهای گل محمدی استفاده کرد.
زنجرک گل محمدی
تریپس توتون (Thrips tabaci Lindeman) گل محمدی
آفت تریپس توتون دارای بدن پهن بهاندازه 0.9 تا 1.5 میلیمتر به رنگ زرد مایل به قهوهای تیره است.
تریپس توتون (Thrips tabaci Lindeman) یکی از آفات گل محمدی است که به دسته تریپسها متعلق است. این حشره کوچک و باریک، به میزبانهای متعددی حمله میکند، از جمله گل محمدی. تریپسها میتوانند باعث تغییرات فیزیولوژیکی در گیاهان شوند و در برخی موارد ویروسها را نیز منتقل کنند.
ویژگیها و آسیبهایی که تریپس توتون به گل محمدی وارد میکند عبارتند از:
آسیبهای فیزیکی: تریپسها با اندام دهانی مکندهی خود به سلولهای گیاه حمله کرده و محتویات آنها را مکش میکنند. این باعث خشکی، کرمرنگ شدن یا تیرگی روی برگها میشود.
انتقال ویروسها: تریپس توتون یکی از مهمترین واسطههای انتقال ویروسهای گیاهی است، و میتواند ویروسهایی که بیماریهای جدی در گیاهان ایجاد میکنند، از جمله ویروس پژمردگی لکهای بر روی برگها، را منتقل کند.
افزایش تعداد به سرعت: تریپسها توانمندی تولید مثل و تکثیر سریعی دارند، و این میتواند باعث شود آنها به سرعت جمعیتشان افزایش یافته و به گیاه آسیب بزنند.
روشهای کنترل و از بین بردن آفت تریپس توتون در گل محمدی
برای مبارزه با آفات گل محمدی از جمله آفت تریپس توتون میتوان از روشهای مختلفی استفاده کرد، از جمله استفاده از حشرات دشمن طبیعی مانند کفشدوزکها، استفاده از اسپریهای طبیعی یا شیمیایی، یا اجرای روشهایی به زراعی مانند کاشت در زمانهایی که فعالیت آفت تریپس کمتر است
در ادامه برخی روشهای رایج برای از بین بردن این آفات گل محمدی بیان شده است:
استفاده از سموم متاسیستوکس، دیازینون، اتیون، دی کلرووس، کنفیدور، پرمترین، مونتو
تریپس توتون
کنه دونقطه گل محمدی
این آفات در سطح زیرین برگها زندگی میکنند.
حشرات پس از تغذیه از شیره گیاه باعث ایجاد نقاطی به رنگ سبز کمرنگ، زرد، خاکستری و قهوهای میشوند.
این نوع آفات گل محمدی تارهایی را به وجود میآورند. به گیاه حالت غبارآلود میدهد و درنهایت منجر به خشک شدن گیاه میشود.
روشهای مبارزه با کنه دونقطه گل محمدی
محلول شوینده و صابون محلولپاشی
استفاده از سموم اختصاصی آبامکتین، فن پیروکسی میت، پروپارژیت، فلورامایت، تترادیفون
پروانه جوانه خوار سبز گل محمدی Eucnaemidophorus rhododactylus
جوانهخوار سبز از جوانهها، گلها و برگهای نوی گل محمدی تغذیه میکند. با خوردن جوانهها، این آفت موجب مختل شدن رشد نرمال گیاه میشود و میتواند باعث مرگ جوانهها شود.
آسیب به جوانهها و برگهای تازه میتواند باعث کاهش رشد گل محمدی و در نتیجه کاهش تولید گل و گلاب شود.
این حشره به رنگ قهوهای مایل به خاکی است. با تنیدن تار لانهای تشکیل میدهد.لارو این حشره از جوانهها و غنچهها تغذیه میکند. درنهایت باعث کاهش تعداد گل و عطر و اسانس آن میشود.
برای مقابله با جوانهخوار سبز گل محمدی، میتوان از روشهای بیولوژیکی،و شیمیایی مانند استفاده از سموم فسفره تماسی نفوذی با غلظت مناسب استفاده کرد.
روشهای مبارزه با پروانه جوانه خوار گل محمدی
استفاده از سموم فسفره تماسی نفوذی
استفاده از روغنهای زمستانه در اواخر زمستان
پرورش شکارچیان طبیعی آفات زنبور تریکوگراما
زنبور برگخوار گل محمدی
زنبورهای برگخوار ماده به رنگ سیاه هستند. حشره کامل 7 تا 10 میلیمتر طول دارد. این حشرات به جوانهها و برگهای جوان خسارت میزنند. در اثر گسترش حملهی این حشرات برگهای سرشاخههای انتهایی ریزش میکند؛ و درنهایت به اندامهای گل دهنده آسیب میرسانند.
روشهای مبارزه با زنبور برگخوار گل محمدی
جمعآوری لاروها روی شاخه و برگها
سموم دیپتریکس و کنفیدور
زنبور برگخوار گل محمدی
کرم سفید ریشه گل محمدی
این حشرات بسیار بزرگ تر از سایر حشرات هستند؛ چرا که سایز آنها به اندازه 3 سانتی متر میباشد. لاروهای کرم سفید ریشه از ریشههای گل محمدی تغذیه میکنند، و باعث آسیب به ریشه و کاهش قدرت جذب مواد مغذی و آب گیاه میشود.
آسیب به ریشهها موجب ضعف گیاه و کاهش رشد آن میشود. گیاه ممکن است نسبت به بیماریها و شرایط محیطی نامساعد حساستر شود.
روشهای مبارزه با کرم سفید ریشه گل محمدی
سموم فسفره مثل کلرپیروفوس و دیازینون
کرم غنچه گل محمدی
کرم غنچه گل محمدی به Tuta absoluta یا “کرم گوجهفرنگی” معروف است، اگرچه نام “کرم گوجهفرنگی” به دلیل آسیبهایی که به این گیاه وارد میکند معروفتر است.
این حشره از خانواده Gelechiidae است و یکی از جدیدترین و خطرناکترین آفات گوجهفرنگی محسوب میشود. با این حال، همانطور که از نام اشاره شده، این کرم همچنین میتواند به گل محمدی آسیب وارد کند.
ویژگیها و آسیبهایی که کرم غنچه گل محمدی وارد میکند عبارتند از:
آسیبهای فیزیکی: لاروها (یا کرمها) به برگها، غنچهها، و میوهها حمله میکنند و تونلهایی درون آنها حفر میکنند، که باعث آسیب و تغییر شکل آنها میشود.
کاهش محصول: با توجه به آسیبهای زیادی که این حشره به گیاهان میزند، میتواند منجر به کاهش شدید محصول شود.
افزایش تعداد به سرعت: این کرم توانمندی تکثیر سریعی دارد و میتواند به سرعت به تعداد زیادی رسیده و به گیاه آسیب بزند.
روشهای مبارزه با کرم غنچه گل محمدی
برای کنترل کرم غنچه از آفات گل محمدی میتوان از روشهای مختلفی استفاده کرد، از جمله:
استفاده از حشرات دشمن طبیعی یا انگلهای مفید استفاده از سموم بیولوژیکی مانند باکتری Bacillus thuringiensis استفاده از سموم شیمیایی اجرای روشهای به زراعی مانند پوشش خاک، کاشت در زمانهایی که فعالیت حشره کمتر است، یا از بین بردن محصولات آلوده در کنترل این آفت موثر میباشد. بهتر است قبل از استفاده از هرگونه سم یا روش مبارزه با آفات گل محمدی، به مشاوره با متخصصان در این زمینه مراجعه کرد.
انواع آفات گلخوار گل محمدی
سوسک گلخوار سیاه
این حشره از آفات گل محمدی به طول 10 تا 12 میلیمتر به رنگ سیاه با لکههای سفید روی بال پوشهایی میباشد. حشرات بالغ در بهار روی گل محمدی ظاهر میشوند. از شهد گل تغذیه میکنند. برای مبارزه با این حشرات این آفات را از روی گل محمدی جمعآوری کنید.
سوسک سبز گل محمدی
این حشرات به طول 1 تا 2 سانتیمتر و به رنگ سبز روشن با جلای فلزی هستند. در بهار ظاهر میشوند؛ و از گرده و شهد گل محمدی تغذیه میکند. جمعآوری حشرات بالغ از روی گلها از روشهای مناسب مبارزه با این حشرات است.
سوسک سبز گل محمدی
زنبور گالزای گل محمدی
حشرات بالغ به طول 3 میلیمتر زنبور ماده داخل جوانههای و غنچهها تخمریزی میکند. پس از تحریک سلولها گال های توخالی ایجاد میشود. با رشد و نمو گال ها رشد سرشاخهها و گلدهی متوقف میشود. برای مبارزه با این حشره و جلوگیری از تشکیل گال باید گال ها از روی درختچه گل محمدی جمعآوری شوند.
سوسک گلخوار بور
سوسک گلخوار بور به رنگ سیاه با بالپوشها دارای لکههای سفید ظاهر میشوند. این حشرات در بهار ظاهر میشوند؛ و ازگلها و سایر اندامهای گل تغذیه میکنند. جمعآوری مکانیکی حشرات از رو گیاه از مؤثرترین روشهای مبارزه است.
بیماریهای گل محمدی و روشهای مبارزه با آنها
قارچهای متعددی میتوانند درخت گل محمدی را آلوده کنند؛ و خسارات فراوانی به آنها وارد کنند. بیماریهای درخت گل محمدی متفاوت هستند؛ که در ادامه بیماریهای مهم را بررسی میکنیم.
لکه سیاه مهمترین بیماری گل محمدی
یکی از بیماریهای قارچی است که به گل محمدی خسارت وارد میکند. این قارچ باعث ایجاد لکههای تیره و بزرگی بر روی برگهای گل محمدی میشود که در مراحل ابتدایی به رنگ زرد و در ادامه به رنگ قهوهای مایل میشود و در حالتهای شدید، برگها ممکن است زودتر از موعد افت کنند، که موجب ضعف گیاه و کاهش تولید گل میشود.
راههای مبارزه با بیماری لکه سیاه
برای جلوگیری از گسترش بیماری باید برگهای آسیبدیده را از گیاه جدا کرد. در صورت شیوع وسیع بیماری، ممکن است نیاز به استفاده از سموم قارچکش باشد.
کپک خاکستری مؤثر در پوسیدگی گل محمدی (Botrytis cinerea)
این قارچ باعث پوسیدگی سریع گلها، برگها و شاخهها میشود. در مراحل پیشرفته بیماری، میتوانید پوشش پرزهای خاکستری روی قسمتهای مبتلا مشاهده کنید.
این قارچ باعث بسته ماندن غنچه های گل و ریزش آنها می شود. غنچه های آلوده قهوه ای شده و می پوسند و در موارد شدید، تمام قسمتهای یک گل ممکن است به وسیله کپک خاکستری رنگ قارچ پوشیده شود.
راههای مبارزه با کپک خاکستری
قسمتهای گیاه که نشانههای بیماری را نشان میدهند باید حذف و نابود شوند تا منبع آلودگی کاهش یابد. برای مبارزه با این بیماری از قارچکشهای مسی استفاده میشود.
سفیدک پودری از مخربترین بیماریهای گل محمدی (Podosphaera pannosa)
این بیماری باعث ایجاد پوشش سفید رنگ روی برگ و ساقه میشود. گسترش این بیماری منجر به ریزش برگها و کوتاه شدن طول دوره گلدهی میشود.
راههای مبارزه با سفیدک پودری
در صورت مشاهده علائم سفیدک پودری قسمت آسیبدیده را از گیاه جدا کنید. همچنین از قارچکش شیمیایی اختصاصی مانند آذیلون برای برطرف کردن این بیماری گل محمدی میتوانید استفاده کنید.
بیماری مرگ گیاهچه و پوسیدگی ریشه در گل محمدی
عامل بیماری قارچ phytophthora capsici میباشد. این بیماری در خاکهای با زهکشی ضعیف، به خصوص در شرایط آبیاری غرقابی و رطوبت بالای خاک شروع میشود. ریشهها بهطور کلی پوسیده و سیاه میشوند و قابلیت جذب مواد مغذی و آب را از دست میدهند. در حالتهای شدید، گلها ممکن است به سرعت پژمرده شوند و خشک شوند.
راههای مبارزه با بیماری مرگ گیاهچه و پوسیدگی ریشه
در صورت نیاز به قارچکش از قارچکش کاربندازیم،اکسی کلرورمس و بنومیل جهت ضد عفونی خاک استفاده کنید.
سفیدک پودری گل محمدی
شپشک گل محمدی
شپشکها بهصورت تجمعی در پشت برگها قابلمشاهده هستند؛ و رنگی مشابه برگ دارند. از شیره گل محمدی تغذیه میکنند. با تغذیه مستمر از گیاه، شپشکها موجب کاهش رشد و توسعه گل محمدی میشوند. شپشکها میتوانند واسطهای برای انتقال ویروسها و بیماریهای دیگر به گل محمدی باشند.
برخی از شپشکها موادی چسبناک ترشح و تولید میکنند، که گیاه حالت چسبناک میگیرد. این شیرهی چسبناک میتواند موجب رشد قارچهای سیاه بر روی برگها شود که ظاهر ناخوشایندی به گیاه میدهد و میتواند فتوسنتز را مختل کند. یکی از مؤثرترین روشها برای مبارزه با شپشها استفاده از کفشدوزکهاست.
قارچ گل محمدی
در رطوبت بالا شرایط برای رشد انواع قارچهای بیماریزا فراهم میشود. در فصل بهار همزمان با باز شدن جوانهها در شرایط مرطوب اسپور قارچها جوانه میزند و گیاه را آلوده میکند.
با گسترش بیماری منجر به پوسیدگی گلبرگها میشود. بیماری سوختگی غنچه و جوانه گل محمدی از شایعترین بیماریهای قارچی گل محمدی است.
علائم این بیماری بهصورت لکههای قهوهای بر روی اندامهای گل و جوانههای برگ میشود با گسترش بیماری باعث سیاه شدن غنچه، دمگل و جوانههای انتهایی میشود.
غنچههای آلوده باز نمیشوند جوانههای آلوده سیاه و سر عصایی میشوند؛ و پس از خشک شدن از شاخه جدا میشود. با هرس کردن شاخههای آلوده و گلهای آلوده میتوان از پراکندگی اسپور قارچ جلوگیری کرد.
درمان قارچ گل محمدی
در زیر چند راهکار کلی برای درمان قارچهای گل محمدی آورده شدهاند:
روشهای بهزارعی: اطمینان حاصل کنید که گلها در زمینهایی با زهکش خوب کاشته شدهاند. آبیاری را در زمانهای مناسب انجام دهید، و از آبیاری بیش از حد خودداری کنید. برگهای مرده یا آلوده را حذف کنید. از آلودگی مجدد خاک به وسیله ادوات کشاورزی، ابزار و لباس کار آلوده جلوگیری کنید. سمهای قارچکش: میتوانید از سمهای قارچکشی استفاده کنید که برای کنترل قارچهای گل محمدی توصیه میشوند. این سمها باید طبق دستورالعملها و با دقت استفاده شوند.
ترکیبهای بیولوژیک: برخی از باکتریها و قارچهای مفید میتوانند به کنترل قارچهای بیماریزا کمک کنند. به عنوان مثال، Trichoderma یک قارچ است که به عنوان یک عامل کنترل بیولوژیک در برخی از موارد استفاده میشود.
کاهش استرس گیاهی: گیاهان استرسزده به انواع بیماریها، از جمله قارچها، حساستر هستند. تأمین نیازهای غذایی گیاه و مدیریت فاکتورهای استرسزا میتواند به جلوگیری از بیماریهای قارچی کمک کند.
روتاسیون گیاهی: اگر مزرعه یا باغچه شما با قارچهای خاصی مشکل دارد، ممکن است به نفع شما باشد که گل محمدی را با گیاهان دیگر در چرخه کاشت و برداشت قرار دهید و گونههای گیاهی مختلف به طور دورهای و برنامهریزیشده در یک قطعه زمین کشت کنید.
وقتی با بیماریهای قارچی مواجه میشوید، همیشه بهتر است با متخصصان در زمینهی بیماریهای گیاهی مشورت کنید تا راهکار مناسب برای درمان و کنترل را پیدا کنید.
علت عدم گلدهی گل محمدی
گل ندادن گل محمدی دلایل مختلفی دارد که در این قسمت به آنها اشاره میکنیم.
عدم هرس شاخهای خیلی بلند، خشک و یا گلهای خشکشده
آفات مختلف مثل قارچها، سفیدکها، شتهها، شپشک ها
عدم تأمین نور کافی
تغذیه نامناسب گل محمدی
کاهش دمای شدید در شب
زمان سمپاشی گل محمدی
مبارزه با آفات گل محمدی باید بر اساس نوع آفتی که به گل محمدی حمله کرده، وضعیت محیطی و دوره رشد گل انجام شود. در زیر چند نکته کلی در مورد زمانهای مناسب سمپاشی گل محمدی آورده شده است:
رویه کلی: همیشه بهتر است از روشهای بیولوژیک برای کنترل آفات گل محمدی استفاده کنید و تا جای ممکن از سمپاشی خودداری کنید. وقتی که سمپاشی لازم است، زمان مناسب را انتخاب کنید تا تاثیر مطلوب را داشته باشد.
زمان روز: بهتر است سمپاشی در زمانهایی که دمای هوا خنک و هوا آرام است، انجام شود، معمولاً صبح زود یا عصر.
دوره رشد: برخی سموم باید در دورههای خاصی از رشد گل محمدی اسپری شوند. به عنوان مثال، برخی سموم مخصوص مراحل جوانی گیاهان هستند و باید قبل از بلوغ کامل گیاهان استفاده شوند.
نوع آفت: هر آفت خاصی دورههای فعالیت مختلفی دارد. به عنوان مثال، برخی آفات در دورههای خاصی از سال فعال هستند و باید در همان زمانها سمپاشی شوند.
بازدید مداوم: بهتر است به صورت مداوم از گلهای محمدی بازدید کنید تا در صورت مشاهده آفات، به موقع واکنش نشان دهید.
روشهای غیرشیمیایی: همیشه ابتدا به دنبال روشهای غیرشیمیایی بگردید. استفاده از حشرات دشمن طبیعی، مانند کفشدوزکها یا زنبورهای شکارگر، میتواند به کنترل آفات کمک کند.
درستی محلول: وقتی سمپاشی میکنید، مطمئن شوید که محلول سم به درستی آماده شده و با توجه به دستورالعملها استفاده شده است.
هنگام استفاده از سمهای شیمیایی برای مبارزه با آفات گل محمدی، همیشه دستورالعملهای برچسب را با دقت مطالعه کرده و از وسایل حفاظتی مناسب استفاده کنید. همچنین، از سمپاشی در نزدیکی آبهای سطحی یا مناطق حساس اجتناب کنید تا تأثیرات زیستمحیطی را کاهش دهید.
سم پاشی گل محمدی
سخن پایانی
به پایان مقاله مبارزه با آفات گل محمدی رسیدیم؛ آفات و بیماریها میتوانند خسارات جدی به محصولات کشاورزی وارد کنند. با شناخت و مدیریت به موقع، میتوان خسارتهای اقتصادی را به حداقل رساند؛ بنابراین با شناخت آفات گل محمدی و مبارزه با آنها میتوان به کنترل و درمان بیماریها کمک کرد.
استفاده بیرویه از سموم آفتکش میتواند به آلودگی محیط زیست و تأثیرات منفی بر سلامت انسانها و حیوانات منجر شود. با شناخت دقیق آفات، میتوان به بهینهسازی استفاده از روشهای مبارزه بیولوژیک و … پرداخت. با استفاده از روشهای مکانیکی و همچنین استفاده از سموم و مواد شیمیایی میتوان به مبارزه با آفات گل محمدی پرداخت.
کشاورز با داشتن اطلاعات کافی در مورد آفات و بیماریها میتواند تصمیمهای بهتر و براساس اطلاعات دقیقتری در مورد استفاده از سموم و روشهای کشاورزی اتخاذ کند.
حشرات مهاجم مقاومت بیشتری نسبت به حشرات مفید در برابر سموم دارند. علاوه بر این به دلیل اثرات منفی سموم بر محیطزیست و موجودات زنده استفاده حداقلی از سموم و بهکارگیری مبارزه بیولوژیک در حال گسترش است.
برای خرید کود و سموم کشاورزی میتوانید به صفحه فروشگاه پسته رفسنجان مراجعه نمایید.
آفت و بیماری به کلیه جانورانی گفته میشود که به گیاهان و اندامهای گیاهی و محصولات کشاورزی آسیب میرسانند؛ مانند حشرات، کنهها، نماتدها، جوندگان، پرندگان، حلزونها و … . در بین آفات و بیماری درخت بادام، بالاترین درصد خسارت مربوط به حشرات میباشد؛ بنابراین حشرات از مهمترین عوامل زیانآور محصولات کشاورزی محسوب میگردند که از زمان کاشت تا برداشت و به دنبال آن در انبار خسارت این گروه از جانوران قابل ملاحظه است.
در ردهبندی جانوری، حشرات در گروه جانوران چند سلولی و شاخه بندپایان قرار دارند که تا کنون حدود یک میلیون گونه آنها شناسایی شدهاند و در همین حدود نیز ناشناخته باقیمانده است. چنانچه عوامل گوناگون طبیعی مانعی برای رشد و نمو و تکثیر حشرات نبود، کوشش انسان برای جلوگیری از خسارات آنها به جایی نمیرسید. همچنین عوامل زنده مانند دشمنان طبیعی، انگلها و حشرات شکارگر مفید به انسان کمک میکنند تا از تکثیر و ازدیاد جمعیت حشرات جلوگیری شود.
در این مقاله شایعترین آفات و بیماری درخت بادام را که بیشترین خسارات را به اندامهای ریشه، طوقه، تنه، شاخه و برگ درختان بادام وارد میسازند به اختصار توضیح دادهایم. سعی بر آن شده است که در روش مبارزه شیمیایی به زمان مناسب سمپاشی با توجه به مرحله حساس آفت، نوع سم و غلظت سم مصرفی تأکید شود. علاوه بر آن روشهای دیگر مبارزه نیز پیشنهاد میگردد تا حشرات مفید در چرخه اکولوژیکی حفظ گردند.
آشنایی با زنبور مغز خوار بادام
زنبور مغز خوار بادام یکی از آفات درخت بادام است که در تمام مناطق کشور انتشار دارد ولی در استانهای آذربایجان شرقی، چهارمحال بختیاری و اصفهان انتشار آن بیشتر از سایر نقاط میباشد. این زنبور علاوه بر بادام، زردآلو و آلو را نیز موردحمله قرار میدهد.
مورفولوژی زنبور مغز خوار بادام
طول حشره کامل ماده آن به 8-6 میلیمتر میرسد درحالیکه حشره نر کوچکتر و اندازه آن بین 6-4 میلیمتر میباشد. سر و سینه و شکم حشره کامل سیاه براق ولی بند آخر شکم قهوهای روشن و شکم حشره دوکی شکل و اندازه آن در نرها کوچکتر و در مادهها بزرگتر و متورمتر است.
شاخکها دارای 9 بند و از نوع زانویی میباشد لاروها بدون پا، کوتاه و قوسی شکل و در وسط برآمده میباشد و طول آن به 9 میلیمتر میرسد. بعضی از قسمتهای بدن لارو پوشیده از پرزهای ریز و کمرنگ است. طول شفیره آن بین 9-6 میلیمتر است که در ابتدا به رنگ سفید براق و بهتدریج به رنگ تیره و سپس در آخر مراحل شفیرگی به رنگ سیاه درمیآید.
علائم و نحوه خسارت زنبور مغز خوار بادام
طرز خسارت این حشره بدین ترتیب است که لارو آن طی مدت 11 ماه زندگی داخل میوه از مغز بادام تغذیه میکند. در اثر تغذیهاین آفت مقداری از میوهها میریزد که گاهی درصد ریزش میوه به ۵۰ درصد هم میرسد. مقداری از میوهها نیز که در مراحل بعدی آلوده میشوند روی درخت خشک شده و حتی پس از برداشت محصول همچنان روی درخت باقی میماند.
بیولوژی زنبور مغز خوار بادام
زنبور مغز خوار بادام زمستان را به صورت لارو کامل در داخل میوههای خشک شده روی درختان بادام و یا روی سطح زمین میگذرانند. قبل از این که شکوفههای بادام باز شوند تبدیل به شفیره میشود و همزمان با ریختن گلبرگها حشرات کامل ظاهر میشوند.
در این موقع میوه بادام به صورت چغاله بوده و دارای پوست سبز و نرم میباشد. زنبورهای نر و ماده پس از مختصر تغذیه از شبنم و مایعات دیگر، جفتگیری مینماید. سپس حشره ماده تخمهای خود را که تعداد آن 150 عدد است در داخل میوه بادام قرار میدهد. لاروهای جوان پس از خروج از تخم با حفر تونلی خود را به مغز میرساند و از مغزهای در حال رشد شروع به تغذیه میکنند.
این حشره در سال یک نسل دارد ولی گاهی لاروهای کامل میتوانند تا دو سال در داخل میوههای آلوده به حالت انتظار باقی بمانند. طبق مشاهدات در داخل هر مغز بادام فقط یک عدد لارو زندگی میکند ولی بادامهایی که دارای دو مغز هستند در داخل هر مغز یک لارو بهطور مستقل زندگی میکنند.
کنترل زنبور مغز خوار بادام
مبارزه مکانیکی، جمعآوری و مدفون کردن بادامهای آلوده از روی درخت و سطح زمین در پاییز و زمستان به صورت گروهی (در بادامستانهای مجزا که با فاصله بیشتری از سایر باغها واقع شدهاند مناسبترین روش مبارزه میباشد).
۲- کشت ارقام مقاوم و حذف ارقام حساس در مناطق با آلودگی وسیع (در خصوص ارقام مقاوم بایستی مطالعات بیشتری صورت گیرد).
شته سبز بادام چیست؟
یکی دیگر از آفات درخت بادام شته سبز بادام در تمام مناطق کشور انتشار دارد. این شته علاوه بر بادام، زردآلو، هلو، گلابی و گوجه وحشی را نیز موردحمله قرار میدهد.
مورفولوژی شته سبز بادام
حشره ماده زنده زا، بی بال، رنگ بدن آن سبز تیره و در قسمت عقبی نیز سبز روشن است. طول آن به 2.2 میلیمتر میرسد و دم آن به صورت نامشخص و بسیار کوتاه است و کورتیکول به رنگ سبز روشن و کوتاه و شاخکها 6 مفصلی است.
حشرات ماده زنده زا بالدار که رنگ شکم آن سبز و سر و سینه سیاه است طول آن به 1.8 میلیمتر میرسد. دم با انتهای مدور آن کوتاه و کورتیکول به رنگ قهوهای تیره است. چشمهای شته قرمزرنگ و تخمها سیاه است.
علائم و نحوه خسارت شته سبز بادام
این شته با تغذیه از پشت برگ و شاخههای جوان باعث پیچیدگی برگ بادام میگردد.
بیولوژی شته سبز بادام
این شته زمستان را به صورت تخم روی درختان میوه میزبان سپری میسازد.
اوج فعالیت و خسارت شدید آن در بهار است و از اوایل تابستان جمعیت آن در بعضی شرایط ناپدید میشود و یا در شرایطی دیگر بسیار تقلیل مییابد.
بر اساس منابع خارجی تابستان گذرانی این شته روی گونههای جنس polygonum یا بارهنگ میباشد.
بهعبارتدیگر این شته پس از فعالیت بهاره و ظاهر شدن حشره بالدار به طرف این نباتات مهاجرت مینماید.
درحالیکه در ایران علیرغم جستجوی فراوان پدیده مهاجرت مشاهده نشده است و در مقابل در بعضی مناطق مانند نقاط مرتفع استان مرکزی در طول تیر و حتی مردادماه مادههای بکرزای این شته روی پاجوشهای بادام در حال زندهزایی ملاحظه گردیده است (رجبی 1368).
کنترل شته سبز بادام
بلافاصله بعد از ریختن گلبرگها که در این موقع هنوز اغلب برگها پیچیده نشدهاند با استفاده از سم مالاتیون 60% به نسبت دو در هزار درختان باید سمپاشی شوند.
چنانچه سمپاشی درختان با تأخیر انجام شود و پیچیدگی در برگها ایجاد شده باشد باید از سموم نفوذی مانند دیازینون به نسبت یک در هزار و یا سموم سیستمیک مانند متاسیتوکس به نسبت یک در هزار و پریمور به نسبت 0.7-0.5 در هزار استفاده شود.
برسی شته آردی بادام
این آفت درخت بادام احتمالاً در تمام مناطق میوه خیز کشور انتشار دارد و از روی بادام و نی گزارش شده است. گونه دیگری از این شته به نام شته آرد آلود آلو که شباهت زیادی به هم دارند دارای میزبانهای بادام، آلو، زردآلو و هلو میباشد.
مورفولوژی شته آردی بادام
مادههای بدون بال به رنگ سبز متمایل به آبی بیرنگ و تخممرغی شکل و کشیده و پوشیده از دانههای خاکستری که منظره آرد آلود به سطح بدن میدهد. طول شاخک بیش از نصف طول بدن است و کورنیکول کوتاه و ضخیم است و بین مفاصل شکمی خطهای افقی به رنگ سبز مشاهده میشود.
علائم و نحوه خسارت شته آردی بادام
در ماههای تابستان میتوان این شتهها را روی برگهای انواع نی که میزبان ثانوی هستند مشاهده کرد. این برگها در سطح بالایی دارای لکههای خشکیده (نکروزه سیاهرنگ) با هاله زردرنگ میباشند.
معمولاً برگ گیاهان میزبان خود را نمی پیچیاند ولی در سرشاخههای جوان پیچیدگی ایجاد میکنند. این شتهها اغلب عسلک ترشح نمیکنند و تودههای وسیع و مجتمع آنها را در زیر برگها میتوان مشاهده کرد.
بیولوژی شته آردی بادام
این شته دو میزبانه بوده و حشره بالدار به وجود آمده در اواخر بهار به طرف میزبانهای ثانوی که همان گونه جنس phragmites میباشند پرواز مینمایند و سپس در اوایل پاییز بهسوی درختان میوه یعنی میزبانهای اصلی خود مراجع مینمایند (رجبی 1368).
کنترل شته آردی بادام
مشابه مبارزه با شته سبز بادام
تحلیل شته سبز هلو بادام
شته سبز بادام در تمام مناطق کشور انتشار دارد. این شته علاوه بر هلو، بادام، گوجه و زردآلو نباتات زراعی را نیز موردحمله قرار میدهد.
مورفولوژی شته سبز هلو بادام
شته ماده بدون بال، رنگ بدن آن زرد متمایل به سبز روشن که در شکم آن نوارهای رنگینی مشاهده و طول آن 2.4-2.3 میلیمتر است.
کورتیکول ها نسبتاً طويل و سبزرنگ و در قسمت انتهایی به طرف یکدیگر تمایل مییابند. شته ماده بالدار به رنگ سبز زیتونی که لکههای تیرهرنگ بر روی مفصلهای سوم تا ششم دیده میشود و طول آن نیز 2.3 میلیمتر است. کورنیکول های ماده بدون بال بلندتر از ماده بالدار است.
علائم و نحوه خسارت شته سبز هلو بادام
بر اثر تغذیه شتهها برگهای جوان شیره گیاهی خود را از دست داده و باعث پیچش برگها میشوند. نهایتاً درختان بادام از رشد باز مانده و ضعف درخت را به همراه دارد.
با توجه به این که طول دوره زندگی این شته کوتاه و تولیدمثل آن زیاد است خسارت قابلتوجهی به درختان وارد میشود. این شته باعث انتشار بیماری درخت بادام نیز میگردد.
بیولوژی شته سبز هلو بادام
همزمان با باز شدن برگها در بهار، تخمها نیز تفریخ و شتههای موسس شروع به تغذیه از برگهای جوان مینمایند و روی این میزبان چند نسل ماده زنده زا و بکرزا تولید میکنند. افراد بالدار مهاجر در اوایل بهار به میزبانهای ثانویه از خانوادههای Solanaceae، Malvaceae و علفهای هرز مهاجرت کرده و به روش بکرزایی چندین نسل تولید مینمایند.
با نزدیک شدن پاییز نرها و مادههای بکر زای بالدار تولید میشود و به طرف گیاهان مختلف از ژانر prunus پرواز میکنند. مادههای بکرزا و زنده زا انواع مادههای جنسی را تولید کرده که پس از جفتگیری تخمهای لقاح شده خود را روی میزبانهای زمستانی قرار میدهند.
کنترل شته سبز هلو بادام
مشابه مبارزه با شته سبز بادام
آفت شته خالدار هلو درخت بادام چگونه است؟
شته خالدار هلو در تمام مناطق کشور انتشار دارد. این شته از آفات درخت بادام، هلو، زردآلو و گوجه میباشد.
مورفولوژی شته خالدار هلو درخت بادام
به دلیل وجود خالهای سیاهی که روی بدن گلابی شکل این شته وجود دارد به آن شته خالدار هلو گفته میشود و در بین شتههای درختان میوه بزرگترین شتهای است که دیده شده است.
شته کامل بدون بال، گلابی شکل و رنگ آن خاکستری متمایل به قهوهای است و طول آن 5-3.5 میلیمتر میباشد، ولی شته تخمگذار بی بال گلابی شکل و طول آن به ۵ میلیمتر میرسد. تخم این شته بیضیشکل، به رنگ قهوهای روشن تا سیاه براق که روی آن برجستگیهای ریزی دیده میشود.
علائم و نحوه خسارت شته خالدار هلو درخت بادام
این شته به صورت گروهی روی قسمتهایی از تنه و سرشاخه دیده میشود و با تغذیه از شیره گیاهی و به همراه آن ضعف درختان باعث جلب آفات ثانویه ازجمله حشرات پوست خوار و چوبخوار به سمت درختان ضعیف میگردد.
بیولوژی شته خالدار هلو درخت بادام
این شتهها زمستان را به صورت تخم روی تنه درختان بادام میگذرانند.
بسته به شرایط آبوهوایی در اواخر اسفندماه تخمها تفریخ و شتههای خارج شده که به آنان شته موسس گفته میشود در همان محل به صورت گروهی فعالیت نموده و به طریق پارتنوژنز ( توانایی تولید مثل غیر جنسی) تا پاییز به تولیدمثل ادامه داده و تا 11 نسل در سال تولید مینمایند.
کنترل شته خالدار هلو درخت بادام
مشابه مبارزه با شته سبز بادام
ویژگی سپردار سفید آسیایی
این آفت در اغلب مناطق میوه خیز کشور انتشار دارد. در اصفهان و چهارمحال و بختیاری خسارت آن روی بادام زياد است همچنین از کشورهای ارمنستان، ازبکستان، آذربایجان، تاجیکستان و قفقاز نیز گزارش شده است. درختان موردحمله این آفت عبارتاند از بادام، زردآلو، گوجه و آلو.
مورفولوژی سپردار سفید آسیایی
سپردار ماده به طول یک میلیمتر و عرض نیم میلیمتر و به رنگ نارنجی در زیر سپر قرار دارد.
سپر ماده به رنگ سفید مایل به قهوهای، کشیده و گلابی شکل دیده میشود.
پوسته پورگی در انتهای سپر به رنگ زرد متمایل به نارنجی مشاهده میشود.
تخمها به رنگ زرد و در محل سر دارای دو نقطه قهوهای تیره میباشد.
پورههای جوان کاملاً مشخص و متحرک و پورههای نر دراز و اغلب از ترشحات سفید و کرکی شکل پوشیده شده است.
علائم و نحوه خسارت سپردار سفید آسیایی
سپردار سفید ابتدا روی سرشاخههای فرعی و نهایتاً زیر برگها و میوه در اطراف جوانهها به صورت متراکم خسارت میزنند، تراکم شدید این آفت درخت بادام ریزش کل برگ و میوه و خشکیدن سرشاخه را به همراه دارد و میوههای آلوده شکل غیرطبیعی پیدا میکند.
بیولوژی سپردار سفید آسیایی
این آفت درخت بادام دو نسل در سال دارد. زمستان را به صورت پوره سن دو و گاهی هم حشره کامل در زیر سپر به سر میبرد. بسته به شرایط آبوهوایی منطقه معمولاً در اواخر فروردین تخمریزی صورت میگیرد.
از اوایل اردیبهشت پورههای متحرک ظاهر و بهتدریج بر تعداد آنها افزوده میگردد. پورهها تدریجاً ثابتشده و روی شاخه و ساقههای جوان نسل اول را سپری مینماید و نسل دوم را در کنار رگبرگهای اصلی میگذارند.
کنترل سپردار سفید آسیایی
سمپاشی زمستانه: با توجه به این که استفاده از سموم موجب از بین رفتن دستهجمعی شکارگرها و پراداتورها شده، لذا بهمنظور کاهش مصرف سموم و حفظ حشرات مفید در زمان متورم شدن جوانهها و قبل از شکوفایی گل استفاده از روغن ولک به نسبت 3 درصد تا حدود 90% آفت را کنترل مینماید.
سمپاشی بهاره: مبارزه شیمیایی هم زمان با خروج 50 تا 70% پورههای نسل اول در بهار (این زمان تقریباً برای نسل اول اواخر اردیبهشت تا اوایل خرداد و برای نسل دوم اواخر مردادماه میباشد و بایستی توسط شبکههای مراقبت و پیشآگاهی تعیین و اعلام گردد) و با استفاده از سموم فسفره نظیر دیازینون 60% به نسبت یک در هزار و دورسبان به نسبت 1.5- 1 در هزار توصیه میگردد و همچنین اضافه نمودن روغن ولک به نسبت 2 – 3 لیتر در هزار به هر یک از سموم توصیه شده اثرات این آفت کش ها را افزایش میدهد.
آشنایی با شپشک نخودی درخت بادام
احتمالاً در تمام مناطق میوه خیز کشور انتشار دارد. تاکنون از استانهای اصفهان، تهران، کرمان، خراسان، آذربایجان، کرمانشاه، فارس و لرستان گزارش شده است. درختان موردحمله این آفت علاوه بر بادام عبارتاند از سیب، به گلابی، زردآلو.
مورفولوژی شپشک نخودی درخت بادام
حشره کامل گرد و کروی و تقریباً به اندازه یک نخودفرنگی میباشد. قطر بدن ماده بالغ 5.5- 4 میلیمتر و به رنگ زرد تا قهوهای تیره با لکههای زیتونی رنگ است در حشره نر استطاله انتهایی بدن باریک و طویل و به سمت پایین و دارای یک جفت بال شفاف و بزرگ میباشد. تخمها به اندازه حدود 0.5 میلیمتر و دارای سطحی شفاف و به رنگ کرم تا نارنجی رنگ میباشد. پورههای سن اول کشیده و نارنجی رنگ و پورههای سن دوم کشیده و نسبتاً مسطح و بزرگتر و کمرنگ تر است.
علائم و نحوه خسارت شپشک نخودی درخت بادام
این آفت درخت بادام با مکیدن شیره نباتی باعث ضعف درختان میزبان شده و برخلاف سایر شپشک ها به میوه خسارت نمیزند بلکه خسارت آن به برگها و شاخهها میباشد.
با ترشح عسلک باعث تجمع گردوخاک در سطح تنه، سرشاخه، برگها و احیاناً تولید دوده (فوماژین) میگردد و درنتیجه باعث رکود فعالیتهای فیزیولوژیک درخت بهخصوص کربن گیری و تنفس میگردد.
بیولوژی شپشک نخودی درخت بادام
این آفت یک نسل در سال دارد و هم زمان با گل کردن درختان میوه شروع به تخمریزی نموده و بعد از 25-20 روز تخمها تفریخ و پورههای جوان پس از ظهور فعال بوده و برای تغذیه روی برگها و شاخه ثابت میشوند.
از اوایل آبان ماه، با کاهش درجه حرارت از برگها به روی شاخههای جوان مهاجرت و در کنار هم قرار میگیرند که این زمان مصادف با خزان برگهاست. در اوایل اسفندماه با افزایش دمای محیط، تورم اصلی پورهها و رشد سریع آنها به شکل اصلی شپشک نخودی شروع میگردد.
کنترل شپشک نخودی درخت بادام
با توجه به اهمیت کنترل طبیعی این آفت توسط چند نوع زنبور پارازیت، مبارزه شیمیایی در مناطقی که درصد پارازیتیسم بالاست توصیه نمیشود (سوراخ خروجی زنبور پارازیت روی سپر شپشک به سهولت قابلرؤیت است). از طرف دیگر چون خروج حشرات کامل زنبورهای پارازیت از سپرها اغلب با ظهور پورهها همراه است سمپاشی توصیه نمیشود.
در صورت لزوم مبارزه شیمیایی میتوان از سمومی مثل دورسبان به نسبت 1.5-1 در هزار و یا دیازینون 60٪ به نسبت یک در هزار برعلیه پورههای جوان در نیمه اول خردادماه استفاده نمود. تعیین زمان دقیق و مناسب مبارزه توسط شبکههای مراقبت و پیشآگاهی صورت میگیرد.
پوست خوار مدیترانهای و خسارت به درختان بادام
این بیماری درخت بادام در اغلب مناطق ميوه خیز کشور انتشار دارد. علاوه بر بادام به سایر درختان میوه هستهدار ازجمله زردآلو، هلو، گوجه، آلو، گیلاس و آلبالو و درختان میوه دانهدار خسارت میزند.
مورفولوژی پوست خوار مدیترانهای
حشره کامل سوسک کوچکی است به طول 2 میلیمتر به رنگ سیاه براق، بالپوش ها قرمز آجری و روی آن نقاط فرورفته و بیضیشکل زیادی وجود دارد. لاروها بدون پا و شکل عمومی آن خمیده و رنگ آن سفید و به طول 2.5 میلیمتر میباشد. دارای 5 سن پورگی و بعدازآن به شفیره سفیدرنگ تبدیل میشود.
علائم و نحوه خسارت پوست خوار مدیترانهای
ضعف عمومی درختان، خشک شدن سریع شاخهها و نهایتاً مرگ درختان
عدم جریان شیره گیاهی در قسمتهای هوایی و کوچک ماندن میوهها
ایجاد سوراخهای ریز و دایرهای شکل در سطح شاخهها و تنه و ایجاد شبکه کانالهای طولی و عرضی متقاطع در زیر پوست و سطح چوب.
بیولوژی پوست خوار مدیترانهای
حشرات کامل پس از ظاهر شدن و جفتگیری، تخمهای خود را به فواصل معین در زیر پوست تنه درختان و در جهت طولی تنه و شاخه با ایجاد دالانهایی قرار میدهد. پس از تفریخ تخمها، لاروها ظاهر و اقدام به حفر دالانهای عمود به دنبال دالانهای قبلی مینمایند و در داخل آن تبدیل به شفیره میشوند.
شفیرهها سپس تبدیل به حشرات کامل شده و با ایجاد سوراخ در بالای دالان شفیرگی از آن خارج و نسلهای بعدی را به وجود میآورند. این آفت درخت بادام در مناطق نیمه سرد و مرتفع سه نسل در سال دارد که نسل سوم ممکن است کامل نباشد.
کنترل پوست خوار مدیترانهای
تقویت درختان از طریق آبیاری مرتب و استفاده از کودهای شیمیایی مناسب
هرس شاخههای خشک و آلوده و سوزاندن آنها
سوسک پوست خوار بادام و چگونگی تشخیص آن
این آفت از مناطق آذربایجان شرقی و اصفهان گزارش شده است ولی احتمال دارد در سایر نقاط بادام خیز کشور نیز وجود داشته باشد. مهمترین میزبان آن بادام است ولی به زردآلو و هلو نیز خسارت میزند.
مورفولوژی سوسک پوست خوار بادام
این حشره با دو مشخصه قابلتفکیک است:
سر آن در قسمت پیشانی دارای یک خط برجسته میانی است.
در اکثر نمونهها یک صلیب به رنگ سیاه روی بالپوش ها به چشم میخورد.
حشره کامل آن به رنگ قهوهای تیره که طول آن به 2.5 میلیمتر هم میرسد.
علائم و نحوه خسارت سوسک پوست خوار بادام
این آفت درخت بادام جزو آفات ثانویه است و درختان بادامی را که به نوعی ضعیف شدهاند موردحمله قرار میدهند.
دارای رژیم چوبخواری بوده و لارو و حشره کامل از ناحیه زیر پوست درختان بادام تغذیه مینماید. تعداد دالانهای لاروی از 50 عدد تجاوز نمییابد.
بیولوژی سوسک پوست خوار بادام
این آفت حداقل دو نسل در سال دارد و زمستان گذرانی آن به صورت لارو در زیر پوست شاخه و تنههای درختان بادام سپری میگردد.
کنترل سوسک پوست خوار بادام
مشابه مبارزه با پوست خوار مدیترانهای درختان میوه
آشنایی با کرم طوقه و ریشه بادام
این آفت در استانهای مرکزی، اصفهان، فارس، هرمزگان، لرستان و ایلام به فراوانی انتشار دارد و احتمالاً در تمام مناطق میوه خیز کشور وجود دارد. علاوه بر بادام به سایر درختان میوه هستهدار و دانهدار خسارت میزند.
مورفولوژی کرم طوقه و ریشه بادام
حشرات کامل به طول 25-16 میلیمتر و به رنگ سیاه یا قهوهای تیره و جلای فلزی دیده میشود. شاخکهای این آفت درخت بادام، بلند بهطوریکه طول آن از انتهای بدن میگذرد. دارای پاهای نسبتاً بلندی میباشند. لاروها به رنگ زرد روشن و حلقههای بدن برجسته و بهخوبی از یکدیگر قابلتفکیک است.
علائم و نحوه خسارت کرم طوقه و ریشه بادام
لاروها در داخل سرشاخهها شروع به تغذیه میکنند و باعث قطع آوندها شده که منجر به اختلال در جریان شیره نباتی میشود و نهایتاً برگها و میوهها پلاسیده میشوند. همچنین بر اثر وزش باد شاخههای آلوده شکسته و همین ضایعات بر روی تنه نهالهای 23 ساله، موجب شکسته شدن و یا خشک شدن آنها میگردد.
بیولوژی کرم طوقه و ریشه بادام
این حشره یک نسل در سال دارد و زمستان را به صورت لارو سن سوم و سن آخر میگذراند. در بهار همزمان با گرم شدن هوا از ناحیه چوب و مجاور آوندهای آبکش تغذیه مینماید.
و در اواخر اردیبهشت در داخل دالانهای لاروی تبدیل به شفیره میگردد. حشرات کامل پس از ظهور در ساعات گرم روز فعال گشته و با تغذیه از برگها، تخمهای خود را در محل اتصال دمبرگها قرار میدهند. پس از 15-10 روز تخمها تفريخ و لاروها از سطح وارد پوست میشوند و تغذیه خود را شروع میکنند.
کنترل کرم طوقه و ریشه بادام
تنظيم دور آبیاری با توجه به نیاز گیاه و جلوگیری از تنش آبی درختان بادام
تقویت درختان با استفاده از کودهای فسفره همراه با کود حیوانی در نیمه اول آذرماه
استفاده از گیاهان تله که دارای گل سفیدرنگ بوده و زمان گلدهی آنها مصادف با زمان خروج حشرات بالغ در طبیعت باشند جهت جلب حشرات کامل و جمعآوری آنها
هرس سرشاخهها و شاخههای آلوده و سوزاندن آنها
بررسی کرم سفید ریشه بادام
این آفت درخت بادام از اکثر استانهای کشور گزارش شده است. از آفات پلی فاژ است که به اکثر گیاهان زراعی و درختان میوه ازجمله بادام خسارت میزند.
مورفولوژی
حشره کامل سوسک بزرگی به رنگ قهوهای روشن تا تیره که بالپوش های آن دارای نقاط سفیدرنگ نامنظم زیادی است. طول این آفت به 35 میلیمتر میرسد.
لارو این آفت که در حداکثر رشد خود به 9 میلیمتر میرسد سفیدرنگ، قوسی شکل و دارای سه جفت پای سینه ای میباشد. شفیرهها در یک محفظه گلی با نام گهواره شفیرگی که توسط لاروها ساخته میشوند به وجود میآیند.
علائم و نحوه خسارت
خسارت اصلی مربوط به مرحله لاروی است که در طول 3-2 سال در زیر خاک از ریشههای گیاه میزبان تغذیه میکند و با جویدن ریشههای فرعی و پوست ریشههای اصلی موجب زرد شدن و خشکیدن کامل گیاه میزبان میگردد.
بیولوژی
بررسیها و مشاهدات چند ساله اخیر نشان داده که این آفت در شرایط آبوهوایی متفاوت میتواند یک نسل خود را طی 3-2 سال کامل کند.
زمستان گذرانی آن به صورت لارو و در عمق 0.5 متری خاک است و در بهار تبدیل به شفیره میشود. اوج ظهور حشرات کامل در شرایط آبوهوایی کرج 20-7 تیرماه میباشد. حشرات کامل شبها به پرواز درآمده و 6-5 روز پس از جفتگیری، حشرات ماده تخمهای خود را که تعداد آن 30-20 عدد است در داخل خاک قرار میدهند.
پس از تفریخ تخمها لاروهای سن اول بر روی ریشه گیاهان یک ساله و لاروهای سن دوم به بالا روی ریشه درختان میوه ازجمله بادام تغذیه مینمایند.
کنترل
شخم زدن پای درختان در بهار و تابستآنکه لاروها در سطح بالایی خاک فعالیت دارند بهمنظور از بین بردن آنها
جمعآوری حشرات کامل به دو صورت:
تکان دادن درختان در صبح زود (زیرا حشرات کامل شبها روی درختان به استراحت میپردازند)
جمعآوری حشرات با کمک تلههای نوری مبارزه شیمیایی در سه سال متوالی و هرسال 30-25 روز بعد از ظهور حشرات کامل با استفاده از سمومی نظیر
گرانول دیازینون 10% به مقدار 20 کیلوگرم و یا دورسبان گرانول 50% به مقدار 20 کیلوگرم در هکتار و یا دیازینون مایع به صورت محلول 2 در هزار در پای درخت.
ویژگی سرشاخه خوار هلو درخت بادام و جلوگیری از خسارت آن
این آفت درخت بادام در نقاط مختلف کشور ازجمله اصفهان، مشهد، اطراف تهران، دماوند گزارش شده است ولی در باغهای بادام قزوین، کرج و آذربایجان خسارت آن شدیدتر است. علاوه بر هلو به سایر درختان میوه هستهدار ازجمله بادام، زردآلو، گوجه و آلو خسارت میزند.
مورفولوژی
حشرات کامل خاکستریرنگ با لکههای تیره و عرض بدن با بالهای باز حدود 12 میلیمتر میباشد. لاروها قهوهای متمایل به قرمز به طول 10 میلیمتر، شفیره قهوهایرنگ و در انتهای بدن دارای یک دسته مو به طول 6 میلیمتر، تخمها سبز روشن متمایل به سفید و بیضیشکل به طول حدود 0.5 میلیمتر.
علائم و نحوه خسارت
در مراحل اولیه رشد، لاروها وارد سرشاخه شده و موجب خشک شدن آنها و ایجاد سرشاخههای فرعی میگردد و در مراحل بعدی وارد میوه شده و موجب از بین رفتن آنها میگردد.
بیولوژی
این آفت درخت بادام زمستان را در داخل پیلههای قهوهایرنگ که در محل اتصال شاخههای فرعی به تنه و شاخه اصلی چسبیده، به صورت لاروهای سنین 2 و 3 میگذراند. همزمان با تورم جوانهها در بهار فعالیت آنان آغاز و ابتدا در داخل شاخههای جوان و آبدار به رشد خود ادامه داده و سپس در داخل شاخههای توخالی با تنیدن پیله تبدیل به شفیره میگردند.
کنترل
هرس بهاره درختان قبل از کامل شدن دوران تغذیه لاروها.
مبارزه شیمیایی
محلول پاشی پیش بهاره با روغن ولک به نسبت 2.5- 2 درصد.
سمپاشی اول پس از ریختن گلبرگها با استفاده از دیازینون به نسبت یک در هزار.
سمپاشی دوم همزمان با ظهور لاورهای نسل بهاره و قبل از نفوذ آنها به داخل میوه که مصادف با اوایل تیرماه میباشد (زمان دقیق مبارزه توسط شبکههای مراقبت و پیشآگاهی تعیین میگردد).
چگونگی پروانه پوست خوار درختان بادام
این آفت درخت بادام تاکنون از استانهای آذربایجان شرقی و غربی، خراسان، مرکزی، اصفهان و خراسان گزارش شده است. درختان بادامی که در استان مرکزی موردحمله قرارگرفتهاند تماماً درختانی هستند که دچار ضعف عمومی شدهاند. این آفت علاوه بر بادام به درختان سیب، گلابی، به و گیلاس نیز خسارت میزند.
مورفولوژی
عرض حشره کامل با بالهای باز 15-12 و طول بدن 6-5 میلیمتر است. بال رویی به رنگ قهوهای تیره و دارای نقش و نگار زیبایی است.
در حاشیه بیرونی هر بال رویی چهار خط کوتاه سیاه دیده میشود. بال زیری خاکستری پررنگ و دارای ریشک های کوتاه و به رنگ روشن است.
تخمها به شکل عدس و رنگ آن اول شیری بوده و سپس به رنگ قرمز روشن درمیآید. لارو به رنگ ارغوانی روشن و سر آن قهوهای روشن و ضخامت سینه اول و مقعدی به رنگ قهوهای متمایل به خاکستری کمرنگ میباشد. طول لارو در حداکثر رشد خود به 10 میلیمتر میرسد. شفیره به رنگ قهوهای روشن و طول آن 7-6 میلیمتر است (رجبی، 1365)،
علائم و نحوه خسارت
مشخصترین نشانه این آفت وجود شیرابههای سفیدرنگی است که از پوست تنه درختان خارج میشود و این بر اثر تغذیه لاروها از زیر پوست و ناحیه کامبیوم میباشد. سوراخهای تغذیهای توسط فضولات حشره مسدود میگردد.
بیولوژی
از این آفت درخت بادام یک نسل در سال دارد و زمستان گذرانی آن به صورت لاروهای سنین مختلف میباشد. پروانهها پس از ظهور در ساعتهای اولیه صبح به پرواز درآمده و پس از جفتگیری، حشرات ماده تخمهای خود را که به تعداد 90-60 عدد میباشد، به صورت انفرادی بر روی پوستهای زخمی و شاخههای درختان میگذارد. پس از تفریخ تخمها، لاروهای جوان خارج شده و با حرکت به دور پوست تنه، سوراخی در آن ایجاد و وارد پوست میشوند.
کنترل
در صورت بالا بودن جمعیت آفت پس از تفریخ تخمها و ظهور لاروهای جوان و قبل از آنکه لاروها داخل پوست درخت شوند با استفاده از سموم فسفره مانند دیازینون 60% به نسبت یک در هزار درختان باید سمپاشی شوند.
آشنایی با کنه عمومی یا کنه تار عنکبوتی درخت بادام
این آفت در تمام مناطق کشور انتشار دارد. آفتی پلی فاز بوده و روی اغلب نباتات زراعی و درختان میوه ازجمله بادام مشاهده میشود.
مورفولوژی
روی بدن این آفت درخت بادام دو نقطه دیده میشود. به این جهت به آن کنه، دو نقطهای میگویند. این کنه بیضیشکل و در بهار به رنگ سبز مایل به زرد و در تابستان به رنگ قرمز نارنجی و طول بدن آن به حدود پنج میلیمتر میرسد.
کنه نر حدود یک میلیمتر کوچکتر است. تخمها که قطر آن کمی بیش از 0.1 میلیمتر است گرد و به رنگ زرد و پورههای زردرنگ و کروی دارای سه جفت پا میباشند.
علائم و نحوه خسارت
کنههای ماده در زیر برگها تارهای بسیار نازکی میتنند. بر اثر تغذیه برگهای درختان آلوده گرد آلود و حالت تار عنکبوتی میگیرند. در صورت خسارت شدید برگ درختان ریزش میکند. میوهها کوچک و نهایتاً موجب ضعف درختان در سالهای بعد میگردند.
بیولوژی
این آفت چندین نسل در سال دارد و 20-15 روز طول میکشد تا دوره زندگی یک نسل آن کامل شود. زمستان گذرانی آن به صورت ماده بالغ در شکاف پوست تنه درختان، کلوخهها و برگها در زیر درختان است. هم زمان با گرم شدن هوا در اوایل بهار پس از تغذیه، توسط کنههای ماده در پشت برگها به تعداد 80-40 عدد تخم گذاشته میشود. این تخمها پس از 12- 5 روز تفریخ و پورهها خارج میگردند. اوج فعالیت کنهها در اوایل تابستان که هوا گرم و خشک و شرایط مساعد برای ادامه فعالیت آنها است، میباشد.
کنترل
کاهش گردوخاک اطراف باغ و آبیاری منظم
سمپاشی علفهای هرز باغها که میتواند میزبان کنهها باشند.
سمپاشی با سموم کنهکش مناسب مانند سیترازون به نسبت یک در هزار، اومایت به نسبت یک در هزار، نئورون به نسبت 2 در هزار.
انواع بیماری درخت بادام که باعث خسارت میشود
هرگونه اختلالی که در عملیات تولید و استفاده مواد غذایی توسط عوامل زنده بیماری زا (قارچها، باکتریها، ویروسها و گیاهان عالی انگل) به وجود آید و باعث تغییرات ظاهری و کاهش میزان محصول گردد، بیماری گیاهی نامیده میشود.
علم بیماری شناسی گیاهی به مطالعه درباره عوامل زنده بیماری زا و شرایط محیطی که در گیاهان تولید بیماری میکند، چگونگی ایجاد بیماری و روشهای مبارزه و یا پیشگیری با بیماری میپردازد.
این علم اگرچه اطلاعات ما را در مورد عوامل و چگونگی ایجاد بیماریها افزایش میدهد ولی هدف اساسیتر آن شناسایی روشهای اصولی مبارزه با بیماریهای گیاهی و جلوگیری از خسارات وارده به محصولات کشاورزی است که بر اثر بیماریها به وجود میآیند.
تقسیمبندی بیماری درخت بادام
بیماریهای درختان بادام را بر اساس عوامل بیماری زا به چهار دسته تقسیم میکنند:
بیماریهای باکتریایی شامل بیماریهای (شانکر باکتریایی، گال طوقه، بیماری جارویی بادام)
بیماریهای ویروسی شامل (ویروس موزائیک زردی جوانهها)
گیاهان انگل گلدار شامل (دارواش، گل جالیز و سس درختان میوه)
در این فصل شایعترین بیماریهایی را که بیشترین خسارات را به اندامهای ریشه، طوقه، تنه، شاخه و برگ درختان بادام وارد میسازد به اختصار توضیح داده و سعی بر آن شده است که علاوه بر مبارزه شیمیایی، سایر روشهای مؤثر نیز موردبررسی قرار گیرد تا خسارات وارده به حداقل ممکن برسد.
بیماریهای قارچی بادام
تشخیص بیماری لکه آجری بادام
این بیماری درخت بادام برای اولین بار از ارومیه و لرستان توسط اسفندیاری (1948) گزارش شده است و بیشتر در ایران شایع است و درمجموع این بیماری در دنیا پراکندگی زیاد ندارد. بهطورکلی در بیشتر مناطق بادام خیز کشور انتشار دارد ولی شدت آن در قزوین، نجف آباد، شهرکرد و شهرهای آذربایجان شرقی بیشتر است.
این بیماری در کشورهای فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، تونس، یونان و رومانی نیز گزارش شده است. این بیماری ازنظر اقتصادی خسارت زیادی وارد میکند.
تشکیل لکههای آجری روی برگهای بادام، باعث کاهش سبزینه و نهایتاً خزان زودرس برگهای درخت میشود و این خود موجب فعال شدن جوانههای در حال خواب و تشکیل برگهای جدید خارج از فصل میشود که این امر موجب ضعیف شدن درختان بادام و کاهش محصول میگردد بهطوریکه خسارت وارده به درختان بادام بهطور متوسط 20% تخمین زده شده است.
علائم بیماری
با شروع فعالیت این بیماری درخت بادام ابتدا روی برگهای بادام لکههای سبز کمرنگ ظاهر میشود سپس در محل این لکهها برگ کلروفیل خود را از دست داده و به رنگ زرد با حاشیه نامشخص درمیآید و با پیشرفت بیماری این لکهها به پررنگ نارنجی و سپس قرمز آجری درمیآیند.
جایی که لکهها روی برگ به وجود میآید در سطح برگ حالت فرورفته و در زیر برگ درست زیر فرورفتگی حالت برجستگی دیده میشود.
گاهی لکههای روی برگ به هم پیوسته و تمام پهنک برگ را فرا میگیرد و موجب خزان زودرس برگ میگردد. اندازه لکهها متفاوت و از چند میلیمتر تا یک سانتیمتر متغیر میباشد. بیماری لکه آجری فقط به برگ درختان بادام حمله میکند و روی شاخهها کمتر دیده میشود.
عامل بیماری و زیست شناسی
عامل بیماری لکه آجری قارچی است به نام Polystigma occhraceum این قارچ از رده Ascomycetes و از خانواده Polystigmataceae میباشد.
پریتیسیوم اندام تولیدمثل جنسی قارچ در اواخر فصل تابستان به وجود میآید و بعد از ریختن گلها مراحل تکاملی خود را در داخل بافت برگهای ریخته شده در کف باغ میگذراند.
در ابتدای بهار آسكوسپورها آزاد میشوند و بهعنوان عامل آلودگی، کنیدی ها را ایجاد مینماید و کنیدی ها در فصل بهار فعال هستند. فعالیت تغذیهای قارچ با مرگ برگها در پاییز پایان میگیرد و بعدازاین در طول مدت پاییز و زمستان پریتیسیوم قارچ از مواد ذخیره خود استفاده و در اوایل بهار کاملاً میرسد.
کنترل
برای مبارزه علیه این بیماری درخت بادام دو روش توصیه میگردد:
مبارزه زراعی: با جمعآوری برگهای بیمار و آلوده ریخته شده در پای درختان آلودگی اولیه کاهش یافته و باعث کاهش بیماری میگردد.
مبارزه شیمیایی
سمپاشی زمستانه: قبل از باز شدن جوانههای گل و برگ با محلول بردو 2 درصد
سمپاشی بهاره: اولین سمپاشی دو هفته بعد از ریزش گلبرگها و سمپاشی دوم دو هفته پس از سمپاشی اول با محلول بردو 1 درصد یا اکسی کلرور به نسبت 3 در هزار و یا مانکوزب به نسبت دو در هزار
بررسی بیماری سفیدک سطحی بادام
قارچ عامل این بیماری درخت بادام ابتدا در مهرماه 1347 توسط بهداد از روی درختان بادام در اصفهان گزارش شده است.
مناطق انتشار این سفیدک در ایران در بعضی از مناطق آذربایجان و خراسان و همچنین شهرهای اصفهان، نجف آباد، قزوین، اقلید، شیراز، کرج و دماوند میباشد. اهمیت این بیماری به لحاظ خزان زودرس برگها و نهایتاً ضعف عمومی درختان بادام میباشد.
علائم بیماری
وجود لکههای خاکستریرنگ در سطح تحتانی برگها که از به هم پیوستن لکهها، لایه سفیدرنگ که همان میسیلیوم ها هستند در سطح زیرین برگهای بادام به وجود میآیند. در مقابل این لکههای سفیدرنگ که در سطح تحتانی برگها قرار دارند ظهور لکههای قرمز یا قهوهایرنگ غالباً در سطح فوقانی برگها مشاهده میشود.
عامل بیماری و زیست شناسی
عامل بیماری سفیدک سطحی قارچی است به نام phyllactinioa guttata (Wallr.: Fr) این قارچ از رده Ascomycetes راسته Erisiphales و خانواده Erisiphaceae میباشد. میسلیوم های این قارچ در سطح زیرین برگ رشد مینماید و گاهی در عمق پهنک نفوذ میکند و در پارانشیم میانی پیشروی کرده و بعضی از میسلیوم ها نیز سطحی است و دائماً در سطح زیرین برگ لکههایی تولید میکند.
کنترل
مبارزه زراعی: عدم استفاده از کود ازت زیاد زیرا بافت جوان ایجاد مینماید که این بافت های جوان حساس میباشند و قارچ روی آن بهخوبی رشد میکند و آلودگی ادامه مییابد. هرس صحیح موجب میشود نور خورشید به راحتی بدون تاج درخت بتابد و موجب خشک شدن قارچ عامل بیماری میگردد.
مبارزه شیمیایی: سه نوبت سمپاشی با یکی از سموم گوگرد و تابل یا الوزال به نسبت در هزار کاراتان 50% به نسبت 1 در هزار و بنومیل 50% به نسبت 0.5 در هزار
اولین سمپاشی قبل از باز شدن شکوفهها
دومین سمپاشی بعد از ریزش گلبرگها زمانی که هنوز برگها کوچک هستند
زمانی که اولین علائم سفیدک به چشم میخورد
چگونگی بیماری صفحه غربالی بادام
این بیماری درخت بادام برای اولین بار توسط اسفندیاری در سال 1325 از روی درختان میوه هستهدار در آذربایجان گزارش شده است و در تمام نقاط کشور وجود دارد و در آذربایجان و خراسان خسارت آن نسبتاً زیاد است اهمیت این بیماری به لحاظ مشبک شدن برگها و کاهش سطح سبز برگها است که خود موجب ضعف درختان و کاهش محصول میگردد.
علائم بیماری
مشخصترین علائم بیماری سوراخ سوراخ شدن برگها میباشد. روی برگ ابتدا لکههای کوچک ارغوانی به وجود میآید و به دنبال آن لکهها بزرگتر شده و به رنگ قهوهای درمیآیند پس از مدتی قسمت وسط لکهها جدا شده و برگ حالت مشبک به خود میگیرد.
در بادام به میوه خسارتی وارد نمیآید و علائم غربالی روی میوه بادام مشاهده نشده است ولی سرشاخههای سبز بادام با ظاهر شدن لکههای گرد یا بیضی موردحمله قرار میگیرند که رنگ آن ابتدا ارغوانی و سپس قهوهایرنگ میشود.
معمولاً در مرکز لکهها رنگ قهوهای روشن و اطراف آن نوار قهوهای تیرهرنگ مشهود میباشد. این تفاوت قهوهای روشن و تیره روی لکهها، لکههای سرشاخههای بادام را شبیه چشم نشان میدهد.
عامل بیماری و زیست شناسی
عامل بیماری صفحه غربالی قارچی است به نام Stigmina Carpophila این قارچ از رده Deutromycetes راسته Melanconiales و خانواده Melanconiaceae میباشد. اندامهای رویشی این قارچ عبارت است از میسیلیوم، کنیدی و کنیدیوفور. زمستان گذرانی آن روی زخمهای سرشاخهها و جوانههای آلوده است که در بهار با مساعد شدن شرایط جوی، ایجاد کنیدی مینماید.
کنیدی ها به وسیله باد و باران پخش شده و روی میوه و سرشاخهها قرار میگیرند و چنانچه هوا مرطوب باشد جوانه زده و تولید آلودگی مینماید. بنا بر مطالعات ساموئل در سال 1927، آلودگی برگ بادام به طریق نفوذ مستقیم لوله تندشی در کوتیکول اتفاق میافتد.
بازتاب و واکنشهایی که در برگ در اثر قارچ عامل بیماری درخت بادام اتفاق میافتد عبارت است از افزایش اندازه سلولها در مزوفیل سالم مجاور نسج منهدم شده که منجر به انسداد فضاهای بین سلولی و درنتیجه ظهور یک خط لهیدگی و همچنین چوبی شدن لایههایی از سلولهای داخل این ناحیه میگردد.
در این حالت اگر رطوبت زیاد باشد و برگها نسبتاً جوان، بریدگی اپیدرم در سطح برگ پیدا شده و تیغههای بین جدار سلولهای خارج ناحیه چوبی حل شده و قرص آلوده میافتد.
کنترل
در ایران حداقل 4 نوبت سمپاشی به شرح زیر توصیه میگردد.
قبل از بیدار شدن درختان و تورم جوانهها در اواخر زمستان (سمپاشی زمستانه) با محلول بردو 3 درصد یا اکسی کلرور مس 3 در هزار
بعد از ریختن گلبرگها (اولین سمپاشی بهاره) با کاپتان به نسبت سه در هزار
۳ و ۴ به فاصله دو هفته از همدیگر (دومین و سومین سمپاشی بهاره) با کاپتان به نسبت سه در هزار
آشنایی با بیماری پوسیدگی سفید ریشه درخت بادام
این بیماری درخت بادام برای اولین بار توسط شریف گزارش شده است و در اکثر مناطق میوه کاری کشور وجود دارد ولی در نقاط مرکزی ایران توسعه بیماری بیشتر است. در استان اصفهان بهخصوص شهرستان نجف آباد به لحاظ وجود مراکز تولید نهال خسارت آن زیاد است. دامنه میزبانی وسیعی دارد که علاوه بر بادام از روی گیلاس، سیب، گلابی، به، زردآلو، پسته، گوجه، هلو، مو، انار، گردو و آلبالو نیز گزارش شده است. اهمیت این بیماری از دو جهت قابل بررسی است.
آلوده شدن باغ و از بین رفتن درختان
خسارت مادی زیرا علاوه بر این که درختان از بین میروند خاک هم آلودهشده و نمیتوان در این زمین درخت کاشت. مگر این که زمین ضدعفونی شود و سپس در آن کشت و کار شود که این کار مشکل و پرهزینه است.
علائم و بیماری
زردی برگ درختان و ریزش آنها قبل از فصل خزان طبیعی (خزان زودرس)
ریزش گل و میوه بهطوریکه پوست تنه درخت به رنگ قهوهای قرمز درمیآید.
سبز خشک شدن درختان بهطوریکه میوههای نارس روی آن باقی میمانند.
برگها کوچک و به تعداد کم ولی شکوفهها زیادتر، تشکیل میوههای کوچک و نارس و خشکیدن سرشاخهها
در نهالستانها درختان آلوده به دلیل این که ریشههای فرعی ندارند و ریشههای اصلی هم آسیبدیدهاند به راحتی از خاک بیرون میآیند.
در زیر خاک ریشههای معین کاملاً از بین رفته و روی قسمتهای ریشه اصلی، پوشش سفیدرنگی از ریشههای قارچ مشاهده میشود.
عامل بیماری و زیست شناسی
عامل بیماری پوسیدگی سفید ریشه قارچی است که شکل جنسی آن و شکل غیر جنسی آن Rosellinia necatrix میباشد. جنس rosellinia متعلق به رده Ascomycecs راسته Xylariales و خانواده Xylariaceae میباشد.
انتشار این بیماری درخت بادام به وسیله رشتههای میسیلیوم قارچ عامل بیماری از درختان مبتلا به درختان سالم صورت میگیرد و تا زمانی که ریشههای آلوده به قارچ عامل بیماری زنده هستند. این رشتههای میسیلیوم قابلرؤیت میباشند و بعد از مرگ ریشهها میسیلیوم ها ناپدید و به جای آن سختینه ها که به صورت تکههای سیاهرنگی هستند روی ریشه به وجود میآیند و به دنبال آن كورميوم (coremium) که کنیدیوفورهای قهوهایرنگ هستند بر روی سختینه ها به وجود میآیند.
کنترل
توصیههای شیمیایی
ضدعفونی ریشه نهال تا محل طوقه قبل از کاشت نهال با فرمول زیر:
بنومیل توپسین ام 300 گرم
خاکستر 10 کیلوگرم
پهن الک شده 5 کیلوگرم
آب 100 لیتر
محلول پاشی درختان بادام که به تازگی آلوده به بیماری شدهاند. همچنین پاشش قارچکش در ناحیه سایهانداز درخت با بنومیل توپسین ام به مقدار 50-30 گرم برای هر درخت آلوده از توسعه بیماری جلوگیری میکند.
توصیههای زراعی
از قرار گرفتن طوقه و تنه درخت در زیر خاک باید جلوگیری شود زیرا این عمل باعث ضعف درختان بادام شده و شرایط را برای فعالیت قارچ عامل بیماری فراهم میسازد.
به دلیل اینکه رشتههای قارچ عامل بیماری توسط آب آبیاری منتقل میشود با استفاده از سیستم آبیاری قطرهای عامل بیماری توسط آب آبیاری از درختان آلوده به درختان سالم سرایت نمیکند.
ریشهکنی درختان آلوده و امحاء آنها در محیطی خارج از باغ.
بیماری پوسیدگی طوقه درخت بادام و چگونگی جلوگیری از آن
پوسیدگی طوقه از بیماریهای مهمی است که در باغهایی که درختان آن بهطور صحیح کاشت نشدهاند و طوقه آنها در تماس مستقیم با آب میباشد خسارت زیادی را موجب میشود. درختان مبتلا ابتدا ضعیف و سپس در معرض خشکیدن قرار میگیرند. شدت بیماری در مناطقی که آبوهوای خنک دارد ازجمله استان چهارمحال بختیاری زیاد است.
علائم بیماری
مانند تمام بیماریهایی که ریشه را موردحمله قرار میدهند از قبیل پوسیدگی سفید ریشه و پوسیدگی قارچ عسلی این بیماری نیز باعث ضعف عمومی، پریدگی رنگ برگها، ریزش میوه، کوچک ماندن میوهها و خشکیدن سرشاخهها میگردد ولی شناسایی آن با مشخصههای زیر قابلتفکیک میباشد.
وقتیکه خاک را پس بزنیم ریشههای مویین سیاهرنگ و مرده هستند.
در ناحیه طوقه (کمی زیر خاک و کمی بالای خاک) پوست را جدا کرده، چوب درخت آلوده کاملاً قهوهایرنگ است و از بافت سالم که چوب آن کاملاً سفیدرنگ است قابل تمایز است.
چنانچه درختان جوان آلوده گردند در پاییز برگها ارغوانی و اگر درختان مسن مبتلا گردند در پاییز رنگ زرد پیدا میکنند که زردی آن با زردی خزان متفاوت است (زودتر صورت میگیرد).
در ناحیه طوقه ایجاد زخم میکند (canker) و اگر این زخم طوقه درخت را دور بزند قطعاً منجر به مرگ آن میشود.
عامل بیماری و زیست شناسی
عامل بیماری پوسیدگی طوقه قارچی است به نام. Phytophthor: SPP
از رده Oomycetes راسته Peronospories خانواده Phythiceae. ریسه بدون دیواره عرضی اسپرانژون ها لیموئی شکل و زئوسپورها در داخل آن قرار دارند و تعداد زئوسپورها 90-40 عدد و به صورت دو تاژکی هستند. زئوسپورها توسط آب آبیاری پراکنده میشوند و فقط از طریق زخم وارد میگردند چون در موقع شخم زدن ممکن است تنه درخت زخمی شده زئوسپورها به راحتی با تنه درخت تماس پیدا میکنند و وارد بافت های گیاه میشوند.
کنترل
توجه به کاشت صحیح درخت بهطوریکه محل پیوند حدود cm 20 بالاتر از خاک باشد.
تراشیدن محل زخمها تا رسیدن به بافت سالم و ضدعفونی نمودن محل برش با محلول بوریتو غليظ (8%) يا ريدومیل 5%
خارج کردن درختان آلوده همراه با ریشههای آنها
هوا دادن اطراف طوقه به وسیله پس زدن خاک مرطوب از اطراف طوقه
در آبیاری درختان مخصوصاً در خاکهای سنگین باید از غرقاب شدن پای درخت خودداری شود و آبیاری به نحوی صورت گیرد که از جمع شدن آب دور طوقه جلوگیری شود برای این منظور بهتر است نهالها روی پشته کاشت شوند و یا دور درخت تشتکی ایجاد نمود تا آب در آن جریان یافته و به طوقه نرسد.
بیماری پوسیدگی قارچ عسلی ریشه بادام و چگونگی خسارت ان
این بیماری درخت بادام در استانهای آذربایجان شرقی و غربی، خراسان و اصفهان مشاهده دیده است. خسارت آن شدید بهطوریکه درختان 5-2 ساله بر اثر حمله این قارچ از بین میرود. دامنه میزبانی وسیعی دارد و در ایران تاکنون علاوه بر بادام از روی ریشه درختان آلو، آلبالو، به، سیب، توت، گلابی، زالزالک، گردو، گوجه، گیلاس و مو جمعآوری و گزارش شده است.
علائم بیماری
اندامهای هوائی علائم مشابه پوسیدگی سفید ریشه و پوسیدگی طوقه ازجمله ضعف عمومی زردی برگها و خزان زودرس، ریزش میوه و خشکیدگی سرشاخهها و بالاخره مرگ درختان را نشان میدهد ولی علائم مشخصه این بیماری عبارتاند از:
وجود plaque (پلاک) که عبارت است از ریشه یا میسیلیوم های قارچ عامل که به صورت یک ورقه سفید یا کرمی رنگ بین پوست و چوب در ناحیه طوقه مشاهده میشود.
روی ریشههای آلوده رشتهای باریک و قهوهای متمایل به سیاه به نام رایزومورف دیده میشود.
در فصل پاییز در شرایط مرطوب کلاهکهای عسلیرنگ به صورت دستهجمعی و با هم در اطراف درختان آلوده که به آنها Mushroom گفته میشود مشاهده میشود.
عامل بیماری و زیست شناسی
عامل بیماری پوسیدگی ریشه قارچ عسلی قارچی است به نام Armillaria mellea از رده Basidiomycetes راسته Agaricales خانواده Agaricaceae میباشد این قارچ سالها در خاک باقیمانده و انتشار به دو طریق است:
در فواصل نزدیک از طریق تماس ریشههای آلوده و سالم در فواصل زیاد از طریق انتقال نهال، خاک و آب آبیاری کلاهکهای قارچ زمانی که درختان مرده و یا نزدیک به مرگ هستند ظاهر میشود که مصادف با فصل پاییز است. این اندام به صورت دستهای روی تنه، پایه و یا قسمت طوقه درختان مرده و خشک شده و حتی روی زمین از ریشههای آلوده بیرون میآید.
کنترل
خارج نمودن درختان آلوده همراه با ریشه و خاک اطراف آن و ضدعفونی خاک با آب آهک یا بردو
استفاده از قارچکشهای بنومیل 50% و توپسین ام 70% به مقدار 40 گرم در سایهانداز درختان آلوده
جلوگیری از پراکنده شدن عامل بیماری درخت بادام هنگام بیرون آوردن درختان آلوده
انتخاب نهالهای سالم و عاری از بیماری (از نهالستانهای معتبر تهیه گردد)
آغشته نمودن ریشه و طوقه نهالهای بادام با سوسپانسیون قارچ Trichoderma viride. به نظر میرسد این قارچ بتواند تا حدودی از شدت خسارت جلوگیری نماید.
قارچ مزبور به وسیله مکانیسمهای هیپرپارازیتیسم و تولید ترشحات خارجی سلولی و مواد فرار، میسیلیوم و حتی ریزومورف های قارچ A. mellea را موردحمله قرار دهد و بعد از رخنه به درون آنها در آنجا اسپورزائی مینماید. مشاهدات نشان میدهد که احتمال دارد این قارچ از ریزومورف بهعنوان مواد غذایی استفاده نماید.
بررسی بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی (قلب سیاه) درخت بادام
طی سالهای 76-75 بر اساس نمونهبرداریهای متعدد از زوال و مرگ باغهای بادام حاشیه زایندهرود در استان چهارمحال و بختیاری مشخص گردید که 19% مرگ میر درختان مربوط به بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی میباشد و خطر گسترش آن نیز وجود دارد. این بیماری از باغهای بادام کالیفرنیا نیز گزارش شده است. واریته Nec. plus. ultra نسبت به این بیماری حساس است.
علائم بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی درخت بادام
علائم بیماری به صورت پژمردگی، قلب سیاه، نکروز اوندی و درنهایت زوال و مرگ درختان بادام است که غالباً با گرم شدن هوا شروع و در تابستان به اوج خود میرسد.
در گرمای اولیه تابستان برگها پلاسیده و بسیاری از آنان میریزد و بعضی دیگر به رنگ قهوهای روی درخت باقی میماند و جوانههای جدید از بین میرود. اگر شاخهای از گیاه بیمار برش داده شود بهطور آشکار منطقه اوندها که قهوهای شدهاند جلب نظر مینماید.
عامل بیماری و زیست شناسی بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی درخت بادام
عامل بیماری قارچی است به نام Verticillum dahliae از رده Deutromycetes خانواده Monilaceae. قارچ عامل بیماری خاکزی بوده و به صورت میسیلیوم یا اسکلریت در خاک بسر میبرد.
انتشار بیماری درخت بادام از طریق جریان آبوخاک آلوده و یا بقایای گیاهی آلوده و یا توسط باد است. قارچ مولد بیماری مستقیماً از راه ریشه وارد گیاه شده و ازآنجا داخل آوندهای چوبی رفته و به اعضای دیگر گیاه انتقال مییابد. موادی که قارچ ترشح مینماید سبب اشغال آوندهای چوبی، انسداد آنها و کندی جریان عناصر غذایی جذب شده در گیاه و پژمردگی آن میگردد و بدینجهت علائم بیماری بروز مینماید. هوای خنک بهاری و رطوبت بالای خاک این بیماری را افزایش میدهد.
کنترل بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی درخت بادام
از کاشت محصولات حساس مخصوصاً پنبه، گوجه، هندوانه، خربزه، سیبزمینی در زمین انتخابی برای احداث باغ به مدت 3 سال قبل از کاشت نهال خودداری گردد.
بیشترین توجه بایستی در انتخاب نهال سالم و عاری از بیماری و سالم بودن خاک زراعی و یا بستر کاشت معطوف گردد.
کنترل علفهای هرز باغهای بادام، به دلیل این که تعداد زیادی از علفهای هرز متداول، میزبان قارچ عامل بیماری میباشند.
تقویت درختان تا در افزایش تحمل درختان میزبان به عامل بیماری مؤثر میباشد.
بیماریهای باکتریایی بادام
چگونگی بیماری شانکر باکتریایی درخت بادام
این بیماری درخت بادام برای اولین بار توسط بهار و مجتهدی از اصفهان و چهارمحال و بختیاری گزارش شده است.
در نجف آباد و آذربایجان خسارت این بیماری روی بادام شدید است و ازلحاظ گستردگی این بیماری در تمام دنیا خصوصاً ایالات متحده شیوع دارد. در ایران یکی از بیماریهای مهم بهحساب میآید و تقریباً جزء بیماریهای درجه اول درختان میوه هستهدار است.
علائم بیماری شانکر
شدیدترین خسارت ایجاد شانکر یا زخم روی تنه اصلی و شاخههای درجه دوم است. روی شاخههای کوچک و جوان هم شانکر وجود دارد ولی خسارت کمتر است اگر به وسیله چاقو زخم را برش دهیم زیر زخم محل زیر پوست کاملاً قهوهای و نکره شده است و بالا و پایین زخم، چوب کاملاً سفید است. شانکر همیشه به سمت پایین و کمتر به سمت بالا میرود و تا سطح خاک هم ممکن است برسد ولی هرگز به زیر خاک نمیرسد.
وجود صمغهای فراوان در محل شانکر است که در بهار این صمغها تازه و بعد در اثر مرور زمان خشک شده و روی زخم باقی میماند.
وجود پاجوشهای فراوان در کنار تنه اصلی درخت زیرا باکتری عامل بیماری باعث میشود که تاج درخت خشک شود ولی ریشهها کاملاً سالم باقی بمانند. بهغیراز این علائم نشانههای دیگری ازجمله ضعف عمومی درخت، خشکیدگی سرشاخهها و خشکشدگی در یکطرف یا یک سمت درخت مشاهده میشود.
عامل بیماری و زیست شناسی شانکر
عامل بیماری شانکر باکتریایی، باکتری گرم منفی Pseudomonas syringae از خانواده Pseudomonaceae میباشد که معمولاً هوازی است ولی در بعضی شرایط میتواند به صورت بی هوازی هم وجود داشته باشد ممکن است یک یا چند تاژک در یکی از قطب ها داشته باشد. زمستان گذرانی معمولاً در محل شانکرها صورت میگیرد. گاهی باکتری عامل بیماری میتواند مدتها در صمغ زنده باقی بماند. پراکندگی عامل بیماری توسط باد همراه با باران صورت میپذیرد. راههای اصلی ورود این بیماری درخت بادام به میزبان از محل زخم و روزنهها است؛ اما بیشتر از محل زخمهای هرس وارد میزبان میشود.
کنترل شانکر
مبارزه زراعی
جمعآوری شاخههای آلوده و سوزاندن آنها
عدم تماس محل پیوندک با خاک
هرس دیرتر از موقع مخصوصاً در اواخر بهار زیرا باران کم شده و بیماری کاهش میابد.
مبارزه شیمیایی
در پاییز با محلول بوردو 2-1.5 درصد و یا اکسی کلرور 5-3 در هزار پس از ریزش حدود 75% برگها در آبان ماه یا اواسط پاییز.
سمپاشی پیش بهاره در زمان تورم جوانهها با مخلوط بوردو 1 درصد یا اکسی کلرور مس 3 در هزار
بیماری سرطان درختان بادام یا گال طوقه بادام
گال طوقه از بیشتر کشورهای دنیا گزارش شده و گسترش جهانی دارد و بیشتر درختان میوه هستهدار به این بیماری درخت بادام مبتلا میشوند. هنوز گزارش رسمی از وجود این بیماری در ایران وجود ندارد ولی علائم بیماری در باغهای بادام نجف آباد مشاهده گردیده است.
اخیراً در استان خراسان شمالی خسارت آن روی درختان هلو مشاهده شده است. در کالیفرنیا این بیماری روی بادام شیوع دارد. روی درختان مو خسارت این بیماری در چهارمحال و بختیاری و نجف آباد شدید است. تومورهای گال طوقه شباهتهایی با غدههای سرطان انسان و دام دارند.
علائم بیماری گال طوقه بادام
رشد غیرعادی ریشه یا تنه نزدیک سطح زمین
در حین رشد در سطح گال ها فرورفتگیهایی به وجود میآید که بعداً بافت خارجی گال ها به علت فساد سلولهای خارجی، قهوهای تیره و سیاه میشود.
از مشخصات دیگر این بیماری ایجاد غدههایی با اندازههای متفاوت است
گال ها اول سفید و نرم و بهتدریج سخت و قهوهای میشوند
گیاهان آلوده رشد کمتری دارند و برگهای آنها کوچک و بیرنگ میباشند و بهطورکلی نسبت به شرایط نامساعد جوی بهخصوص سرمازدگی حساسیت بیشتری دارند.
عامل بیماری و زیست شناسی گال طوقه بادام
عامل بیماری سرطان درختان بادام باکتری Agrobacterium tumefaciens که باکتری گرم منفی و متعلق به خانواده Rhizobiaceae میباشد. باکتری عامل بیماری در شرایط متفاوت خاک یافت میشوند و برای ورود به داخل میزبان حتماً احتیاج به زخم دارد، این زخمها معمولاً از طریق كاشت روی درختان ایجاد میشود و با زخمهایی که به وسیله ادوات ایجاد میشود بعدازاین که باکتری وارد بافت ها شد به صورت میان سلولی (بین بافتی) فعالیت میکند و موجب تحریک سلولی میشود و تقسیم سلولی و بزرگ شدن سلولها را به همراه دارد که نهایتاً منجر به ایجاد گال میگردد. باکتریها در وسط گال وجود ندارد ولی به صورت بین سلولی در کنار گال ها دیده میشوند.
کنترل گال طوقه بادام
از کاشت نهال واریته های حساس در باغاتی که آلوده به باکتری است خودداری گردد.
بایستی از زخمیکردن ریشه و ساقه هنگام عملیات باغی اجتناب نمود زیرا باکتری فقط از طریق زخمهای نسبتاً تازه وارد میشود.
آزمایشات نشان داده است که در اثر رنگ کردن گلهای روی درخت بادام به وسیله الگیتول با استفاده از پنی سیلین روی گال های نرم بریوفیلوم، گال ها تجزیه و ریشه کن میشوند.
مبارزه بیولوژیکی-سوش 84 باکتری Agrobacterium radiobacter آنتی بیوتیکی تولید میکند که از رشد و فعالیت باکتری A.tumifacians جلوگیری مینمایند.
تشخیص بیماری جارویی بادام و جلوگیری از آن
بیماری جارویی بادام برای اولین بار در سال 1372 در مناطق خفر و میمند در استان فارس مشاهده شد.
این بیماری درخت بادام علاوه بر استان فارس در استان اصفهان در شهرستانهای نجف آباد و تیران و کرون نیز مشاهده شده است با توجه به زرد شدن و کوچک شدن برگها و عدم تشکیل میوه در شاخههای جارویی و سر خشکیدگی و کوتولگی درختان بادام کاهش چشمگیر محصول مشاهده میگردد.
علائم بیماری جارویی بادام
رشد تعداد زیادی شاخه باریک با حالت عمودی و به شکل جارو در محل جوانههای طوقه و جوانههای جانبی تنه و شاخهها
کوچک ماندن و زردی برگها
جلو افتادن رشد جوانهها در شاخههای جارویی در بهار و تأخیر در توقف رشد آنها در پاییز در مقایسه با شاخههای عادی
عدم تشکیل میوه در شاخههای جارویی و ندرتاً تشکیل میوههای کوچک و غیرعادی در شاخههای ظاهراً عادی
سر خشکیدگی و کوتولگی گیاه – عامل بیماری جارویی بادام در ایران ماهیت شبه فایتوپلاسمایی دارد (Phytoplasma like organism).
کنترل بیماری جارویی بادام
در گلخانه عامل بیماری از طریق پیوندک آلوده به نهالهای سالم بادام انتقال مییابد و علائم مشخص جارویی شدن ظاهر میگردد. همچنین با استفاده از سس (Cuscuta campestris) عامل بیماری از نهالهای مبتلای بادام به گیاه پروانش منتقل و در این گیاه علائم سبز شدن گلبرگها، برگی شدن اندامهای گل و زردی و کوتولگی مشاهده شد بنابراین انتقال عامل بیماری با پیوندک و سس انجام میگیرد، لذا بهمنظور کنترل بیماری بایستی:
از درختان آلوده پیوندک تهیه نشود
در مناطق کشت بادام مبادرت به کنترل سس شود.
مراقبت و توجه ویژه در زمان تهیه نهال صورت گیرد. نهال سالم و عاری از بیماری از نهالستانهای معتبر و گواهی شده تهیه شود (مخصوصاً در استانهایی که بیماری از آن مناطق گزارش شده است)
بیماری ویروس موزائیک زردی جوانه بادام
این بیماری درخت بادام تاکنون در ایران گزارش نشده است ولی در باغهای بادام کالیفرنیا شیوع دارد.
علائم بیماری موزائیک زردی جوانه بادام
برگ دهی درختان بادام کم میشود
رنگ برگها در بهار زردرنگ میگردد
پوست میوه سفت و ضخیم میگردد
بخشی از جوانه بی حس و گلی رنگ میشود
بقای عامل بیماری و اثر محيط موزائیک زردی جوانه بادام
این ویروس در درختان میزبانهای گیاهی یک ساله یا نماتدهای ناقل آن دیده میشود.
بیماری گیاهان انگل گلدار بادام
این گیاه گل دار انگل برای اولین بار توسط اسفندیاری در سال 1325 گزارش شده است در ایران تاکنون در نواحی شهمیرزاد، فیروزکوه، دماوند، خوانسار، کاشان، نجف آباد و نطنز روی درختان بادام و گلابی و سیب مشاهده شده است بر اثر حمله این گیاه انگل، درختان ضعیف شده و میوه نمیدهند و پس از مدتی شاخههای مبتلا خشک میگردد.
علائم بیماری انگل گلدار بادام
دارواش دارای برگهای همیشه سبز و چرمی بوده و گلهای نر و ماده آن جدا از هم قرارگرفتهاند. این بیماری که به صورت کپهای روی شاخههای بادام میروید، قطر آن حتی به بیش از نیم متر هم میرسد. این بیماری درخت بادام دارای کلروفیل میباشد و میتواند مواد گلوسیدی در اندامهای خود تولید نماید ولی فاقد ریشه میباشد و آب و مواد معدنی موردنیاز خود را از طریق اندامهای مکنده از گیاه میزبان جذب مینماید اغلب در محل نمو انگل برآمدگیهایی به وجود میآید.
عامل بیماری و زیست شناسی انگل گلدار بادام
این انگل گیاهی است به نام Viscam album از خانواده Loranthaceae که فقط به درختان حمله میکند. بذر آن توسط بعضی از پرندگان انتشار مییابد. پرندگان از میوههای انگل تغذیه میکنند و سپس همراه با مدفوع بذر آن روی سطح شاخه میچسبد و بعد از چند ماه جوانه زده و ساقه روییده شده به علت خاصیت فتوتروپیسم منفی به طرف پایین متمایل میگردد.
ریشه ابتدایی پس از تماس با ساقه میزبان داخل پوست میزبان شده و سیکل زندگی آن به صورت زیر ادامه مییابد.
در سال دوم آلات مکنده شکلگرفته و در زیر پوست به نمو خود ادامه میدهد.
در سال سوم دو برگ اولیه ظاهر که جوانهای از بین این دو برگ بیرون میآید.
در سال چهارم شاخه اولیه شکل میگیرد
در سالهای بعد آلات مکنده با نفوذ وارد میزبان شده و با ایجاد انشعاباتی خود را به دستههای آوندی متصل نموده و آب و مواد غذایی میزبان را جذب مینماید.
کنترل انگل گلدار بادام
قطع شاخههای حامل دارواش
چنانچه انگل روی شاخه نازک میزبان باشد کمی پایینتر از محل اتصال را بایستی قطع نمود.
چنانچه انگل روی شاخههای کلفت میزبان باشد فقط اقدام به حذف انگل باید نمود.
پس از رویش مجدد در سالهای بعد ادامه قطع شاخههای حامل دارواش تا چند سال متوالی تا بهطور کامل کنترل صورت گیرد.
بیماری گل جالیز چیست؟
این گیاه گلدار بیماری برای اولین بار توسط اسفندیاری سال 1325 گزارش شده است. در سال 1345 بهداد گونهای از آن را در ناحیه مهریز یزد از زیر درختان بادام درحالیکه ساقه آن روی ریشه درختان مستقر بود جمعآوری نمود.
در سال 1376 این گیاه بیماری با جمعیت بالا در باغهای بادام حاشیه زایندهرود در استان چهارمحال و بختیاری مشاهده و جمعآوری گردید و تقریباً در تمام مناطق کشور انتشار دارد. گل جالیز با تغذیه از شیره نباتی میزبان باعث ضعف درختان بادام میشود و میزان آلودگی آن تا 72 درصد هم میرسد.
علائم بیماری گل جالیز
گل جالیز یک نوع بیماری درخت بادام به صورت ساقههای زرد یا ارغوانی که روی ریشه گیاه میزبان مستقر میباشد از زیر خاک بیرون میآید و در هر محل تعداد آن ممکن است به ده عدد برسد. کپسولهای محتوای بذر گل جالیز معمولاً 8-6 هفته پس از ظهور کپههای گل جالیز تشکیل میگردد.
عامل بیماری گل جالیز و زیست شناسی
این بیماری گیاهی است به نام Orobanche nana moe از خانواده Orobanchaceae راسته Solanales. در باغهای بادام بروز این بیماری در اوایل اردیبهشتماه شروع به جوانه زدن مینماید و پس از 15-10 روز در اطراف طوقه درختان بادام در سطح خاک ساقههای آن مشاهده میگردد.
از اوایل خردادماه دوره گلدهی و از اوایل تیرماه دوره رسیدگی به بذور شروع میکرد و به مجرد این که بذر در شرایط مساعد و در نزدیکی ریشه میزبان قرار گرفت، جوانه زده سپس در محل تماس ساقههای جدید زرد یا ارغوانی رنگ از زیر خاک بیرون میآید.
به دلیل این که فاقد کلروفیل میباشد قادر به تهیه مواد غذایی موردنیاز خود نبوده بنابراین به صورت انگل مطلق بر روی ریشههای بادام قرار میگیرد و از شیره میزبان تغذیه میکند.
کنترل بیماری گل جالیز
مبارزه مکانیکی: قبل از آنکه بوتههای گل جالیز به گل بروند بایستی آنها را بدون این که به ریشه میزبان آسیب برسد جدا کرده و سوزاند این عمل را باید چندین نوبت تکرار نمود.
مبارزه بیولوژیکی: یک نوع مگس به نام Phytomiza orobanchia در مزارع جالیز نجف آباد وجود دارد که در موقع رسیدن تخمدان گل جالیز این مگس اقدام به تخمگذاری در داخل آن نموده که پس از تفریخ تخمها لارو آن از محتویات کپسول تغذیه نموده و مانع تشکیل بذر گل جالیز در کپسول آن میگردد.
مبارزه شیمیایی: تحقیقات انجام شده نشان میدهد که کاربرد علف کش گلایفوزیت (Round up 41 EC) معادل 300 میلیلیتر در هکتار ماده تجارتی به صورت پیش رویشی بر روی درختان بادام در زمان شروع گلدهی بادام میتواند موجب کنترل مناسب گل جالیز در این محصول گردد.
بررسی سس درختان بادام
این انگل علاوه بر بیماری درخت بادام به سیب، گلابی، به، پسته و مو نیز خسارت میزند و از مشهد و سرخس گزارش شده است. در سرخس شدت آلودگی به حدی زیاد است که تعدادی از درختان را از بین برده است شاخههای مبتلا به سس ضعیف و سرانجام باعث خشکیدن درختان میگردد.
علائم بیماری سس درختان بادام
این نوع انگل نوعی بیماری دارای ساقههای نسبتاً ضخیمی به قطر 3-2 میلیمتر بوده که فاقد برگ بوده و به رنگ زرد متمایل به نارنجی و فاقد کلروفیل است این ساقهها از طریق تشکیل شبکههای متراکم به دور اندامهای هوایی بادام پیچیده و پس از مدت کوتاهی آلات مکنده (هاستوریوم) خود را در داخل بافت میزبان مینماید و سرانجام موجب بیماری ضعف و مرگ درختان بادام میگردد. گلها درشت و به رنگ بنفش، میوه درشت و کپسول مانند بذرها درشت و حدود 4 میلیمتر قطر دارند.
عامل بیماری و زیست شناسی سس درختان بادام
این انگل گیاهی به نام Cuscuta monogyna vahl از خانواده Cuscutaceae و از راسته Convulvolales که گونه مذکور آن به درختان بادام حمله میکند.
تولیدمثل آن از طریق بذر است. بذر سس بعد از رسیدن روی زمین ریخته و اغلب روی زمین جوانه زده و از آن سیستم ریشهای خارج میشود و به دنبال آن ساقههای زردرنگ ظاهر شده و در تماس با گیاه میزبان به دور آن میپیچند و بعد از مدت کوتاهی آلات مکنده خود را در داخل بافت میزبان نموده و از مواد غذایی آن استفاده مینماید. چنانچه به گیاه میزبان برخورد نکند با اتمام مواد ذخیره، سس از بین میرود.
مبارزه مکانیکی: حذف ساقههای سس قبل از به گل نشستن و بذر دادن سس
سوالات رایج کشاورزان
بهترین سم قارچکش درخت بادام کدام است؟
بهترین سم قارچکش بستگی به شرایط و نیازهای خاص کشاورز و بیماری درخت بادام دارد. بهطورکلی، بنومیل، توپسین ام و کلروتالونیل از محبوبترین سمهای قارچکش برای درختان بادام هستند. برای انتخاب بهترین گزینه، توصیه میشود با مشاور خدمات کشاورزی محلی مشورت کنید.
شیره زدن تنه درخت بادام به چه علت است؟
شیره زدن تنه درخت بادام ممکن است به علت استرس زیستمحیطی (مانند کمبود آب یا تغییرات دما)، آسیب به تنه (مثل خراشیدگی توسط حیوانات یا عفونتهای قارچی)، عوامل ژنتیکی یا تنظیم نموی درخت رخ دهد.
علت خشک شدن ناگهانی درخت بادام چیست؟
علت خشک شدن ناگهانی درخت بادام ممکن است به عوامل متعددی برگردد، ازجمله افت عمیق دما، کمبود آب، عفونتهای قارچی یا باکتریایی، آفتهای گیاهی و عوامل خارجی مانند آلودگی هوا یا اشعهی ماوراءبنفش. برای تشخیص دقیق علت، نیاز به مشاوره با کشاورز یا متخصص درختان دارید تا اقدامات مناسب انجام شود.
درمان قارچ درخت بادام چگونه است؟
برای درمان قارچ درخت بادام، مراعات مراحل زیر و اقدامات مناسب لازم است:
تشخیص: ابتدا باید مطمئن شوید که درخت واقعاً تحت تأثیر عفونت قارچی است. این ممکن است نیاز به مشاوره یک کشاورز یا متخصص درختان داشته باشد.
برش بخشهای آلوده: قسمتهای آلوده به قارچ باید از درخت بریده شوند و بهدقت از باغ خارج شوند تا عفونت به سایر بخشهای درخت منتقل نشود.
تخریب برگهای آلوده: برگهای آلوده باید با دقت از بین بروند تا قارچ از بین برود.
مدیریت آبیاری: کنترل مقدار و زمان آبیاری میتواند کمک کند. اطمینان حاصل کنید که زمین اطراف درخت خوب زهکشی شده و آب نباید بر روی ساقه بماند، زیرا این ممکن است عفونت را تشدید کند.
استفاده از محصولات قارچکش: در صورت لزوم، میتوانید از محصولات ضد قارچ مورد تأیید متخصصین گیاهان استفاده کنید. از محصولات مورد تأیید و بهدقت دنبال دستورالعملهای روی بستهبندی آنها را دنبال کنید.
مراقبت و نظارت مداوم: برای جلوگیری از بازگشت عفونت، درخت بادام را بهطور دورهای نظارت کرده و اقدامات پیشگیری انجام دهید.
اصلاح شرایط زیستمحیطی: در صورت امکان، عوامل محیطی مانند تهویه مناسب و اختلاف مناسب دما را بهینه کنید تا شرایط برای رشد قارچها سختتر شود.
توجه داشته باشید که نوع قارچ و شدت عفونت ممکن است به درمان موردنیاز و موفقیت آن تأثیر بگذارد. برای مشکلات شدیدتر و در مواقعی که برخورد با عفونت قارچی دشوار است، بهتر است با یک کشاورز ماهر یا متخصص درختان مشورت کنید.
انواع سم درخت بادام
درختان بادام ممکن است تحت تأثیر انواع مختلفی از سموم و آفتکشها قرار بگیرند. انتخاب و استفاده از سموم باید با دقت و با رعایت دستورالعملهای مشخص انجام شود و توجه به محیطزیست و سلامتی انسانها حائز اهمیت است. برخی انواع سموم معمولاً برای کنترل آفات و بیماری درخت بادام مورداستفاده قرار میگیرند، این عبارتاند از:
سموم ضد آفات: برای کنترل آفاتی مانند کرمها، پروانهها و سایر حشرات ممکن است از سموم ضد آفات مختلفی استفاده شود. این سموم معمولاً شامل انواع مختلفی از پایههای شیمیایی هستند که بر اساس نوع آفت و مقدار آلودگی مورداستفاده قرار میگیرند.
سموم ضدعفونیکننده: برای کنترل بیماریهای قارچی و باکتریایی درخت بادام، سموم ضدعفونیکننده مانند محلولهای مسی و سولفور استفاده میشود.
سموم ضد علفهای هرز: در مواجهه با علفهای هرز که ممکن است رشد درخت بادام را مختل کنند، از سموم ضد علفهای هرز استفاده میشود. این سموم معمولاً بهعنوان علفکشها شناخته میشوند.
سم شته درخت بادام چیست؟
برای کنترل شته سبز بادام، بلافاصله بعد از ریختن گلبرگها وقتیکه برگها هنوز پیچیده نشدهاند، معمولاً از سم مالاتیون 60% به نسبت دو در هزار درختان استفاده میشود. درصورتیکه سمپاشی با تأخیر صورت گیرد و برگها پیچیده شده باشند، میتوان از سموم نفوذی مانند دیازینون به نسبت یک در هزار، یا سموم سیستمیک مانند متاسیتوکس به نسبت یک در هزار و همچنین پریمور به نسبت 0.7-0.5 در هزار استفاده کرد.
جدول شماره 5-2- شرایط محیطی اپتیمم برای رشد و نمو مطلوب و تولید محصول اقتصادی درختان بادام.
ارتفاع از سطح دریا
خاک مناسب
میزان نفوذ ریشه در خاک
عمق خاک مورد نیاز
سطح آب
شیب مناسب زمین
PHمناسب
درصد کاهش محصول براساس میزان شوری میکروموس بر سانتی متردر 25 درجه سانتی گراد
در محلول خاک
در آبیاری
1.5
2
3
1
1.4
1.9
220-120
زمین های سبک متوسط شنی رسی و لومی
250-60
150<
250<
40-10
شرایط خنثی 8-7
5%
10%
25%
0%
10%
25%
ادامه جدول 5-2-
صفر گیاهی بادام(سانتی گراد)
حداقل دمای قابل تحمل (سانتی گراد)
حداکثر دمای قابل تحمل(سانتی گراد)
مقدار حرارت مورد نیاز زیر 7 درجه سانتی گراد
متوسط درجه حرارت مورد نیاز (سانتی گراد)
تعداد ساعت تابش خورشید در سال
مقدار آب مورد نیاز برای یک هکتار بادام کاری (متر مکعب)