دسته: هرس پسته

نحوه هرس درخت پسته در زمستان چگونه است؟ هرس یکی از عملیات باغبانی است که همراه با سایر عملیات داشت؛ از قبیل آبیاری، کود دهی و تغذیه، کنترل آفات و بیماری‌ها، تولید میوه بهتر و بیشتر را تأمین و تضمین می‌کند.

صرف‌نظر از هرس «فرم دهی» که در باغ‌های غیر بارور و به‌منظور ایجاد اسکلت قوی و محکم و شکل مناسب و موردنظر انجام می‌شود، انجام هرس «باردهی» در فصل خواب زمستانه یکی از فعالیت‌های ضروری در باغ‌های پسته محسوب می‌گردد.

در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان به بررسی هرس درختان پسته در زمستان می‌پردازیم. با ما همراه باشید.

چرا هرس درخت پسته مهم است؟

هرس منظم درختان پسته از جمله اصول کلیدی مدیریت باغ است که تأثیر قابل توجهی بر سلامتی، عملکرد و کیفیت محصول دارد. هرس زمستانه پسته نه تنها به حذف شاخه‌های آسیب‌دیده یا بیمار کمک می‌کند؛ بلکه با افزایش نفوذ نور خورشید و جریان هوا در درون تاج درخت، موجب بهبود عملکرد گلدهی و میوه‌دهی می‌گردد.

جالب است بدانید که هرس مناسب به تنظیم بار میوه و تعادل بین رشد رویشی و زایشی کمک می‌کند. این کار باعث می‌شود که درختان انرژی خود را به جای رشد بیش از حد شاخه‌ها، صرف تولید میوه‌های با کیفیت‌تر و بزرگ‌تر کنند.

هدف هرس درختان پسته در زمستان

لازم به ذکر است که هرس درختان جهت کاهش سال آوری، معمولاً به‌منظور جلوگیری از افت شدید محصول در سال کم بارده، تعداد شاخه‌های میوه‌دهنده پسته را قبل از سال پر بارده به حدود یک سوم کاهش می‌دهند.

این عملیات باعث تقویت شاخه‌ها و جوانه‌ها و خوشه‌های گل باقی‌مانده و موجب رسیدن آب و مواد غذایی بیشتر به جوانه‌های گل در حال تشکیل، برای تولید محصول سال آینده می‌شود. این موضوع نهایتاً بر روی تولید محصول یکنواخت و افزایش تولید تأثیر مثبت خواهد داشت.

بهتر است به شما بگوییم که هرس درخت پسته در زمستان، آن هم به صورت اصولی سبب افزایش طول عمر اقتصادی این درخت می‌شود. هرس درخت به همراه سایر عملیات از قبیل آبیاری، کود دهی، تغذیه و کنترل آفات و بیماری‌ها، تولید میوه بهتر را ضمانت می‌کند.

نقش هرس درختان بارده در باغات پسته

هرس درخت پسته آن هم در زمان مناسب و با بهترین روش می‌تواند فواید زیادی برای درختان داشته باشد. برخی از این فواید عبارت‌اند از:

• داشتن فرم مناسب جامی باز (گلدانی)
• تشکیل شاخه‌های میوه‌دهنده جدید
• تعادل تولید محصول در سال‌های مختلف و کاهش سال‌آوری
•  سهولت ورود به تمام قسمت‌های درخت و داشتن دید مناسب جهت تسهیل در انجام عملیات باغی و برداشت محصول
• افزایش تولید محصول – افزایش درصد خندانی میوه
• کاهش درصد پوکی محصول
• سهولت در عملیات سم‌پاشی و برداشت محصول
• فضای مناسب جهت انجام عملیات مکانیزه
• تسهیل در کارهای دستی و یا عملیات سنتی در باغات خرده مالکین
• جلوگیری و پیشگیری از رشد قارچ‌ها و باکتری‌ها
• بهبود نفوذ  نور خورشید و هوا به داخل شاخه‌ها

انواع هرس درختان پسته در زمستان

هرس درختان پسته در زمستان، فرایندی حیاتی است که برای حفظ سلامتی، افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصول انجام می‌شود. در زمستان، کشاورزان با استفاده از تکنیک‌های مختلف هرس، می‌توانند ساختار و فرم درختان را بهبود ببخشند و شرایط را برای باردهی بهینه در فصول آتی فراهم کنند.

در این بخش، به بررسی سه نوع اصلی هرس درخت پسته در زمستان می‌پردازیم: هرس فرم، هرس فرم درختان اصلاح شده و هرس باردهی.

هرس فرم درختان پسته

همانطور که می‌دانید، ایجاد و حفظ یک فرم و اسکلت مناسب برای درختان پسته، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های مدیریت باغ است. هدف از هرس فرم، تضمین سلامتی و بهره‌وری درختان در طول دوره‌های رشد و باردهی است.

این فرایند برای درختان پسته حیاتی است؛ زیرا این درختان در سال‌های اوج باردهی به ساختاری محکم و مقاوم نیاز دارند تا بتوانند وزن زیاد محصول و رشد رویشی را تحمل کنند. در ادامه این مقاله نحوه هرس فرم دهی را به صورت مفصل توضیح داده‌ایم؛ پس با ما همراه باشید.

اسکلت‌سازی در درختان پسته برای حمایت از وزن محصولات و جلوگیری از شکستگی شاخه‌ها در زمان باردهی اهمیت دارد. یک ساختار مناسب پس از هرس زمستانه درخت پسته به توزیع یکنواخت نور خورشید و هوا در تاج درخت کمک کرده و به این ترتیب کیفیت و کمیت محصول تولیدی را افزایش می‌دهد.

فرم اصلی در هرس درختان پسته

فرم اصلی درختان پسته یکی از مؤلفه‌های کلیدی در مدیریت و پرورش این گونه است. شکل جامی یا مرکز باز، که برای اکثر درختان میوه به کار می‌رود، در هرس درختان پسته در زمستان نیز کاربرد دارد.

در سال‌های اولیه پس از کاشت و پیوند، تنه اصلی درخت باید به منظور ایجاد فرم جامی در ارتفاع معینی سربریده شود. برای ارقام کم رشد یا به اصطلاح پا کوتاه، این ارتفاع حدود 90 – 100 سانتی‌متر و برای ارقام پر رشد حدود 130 – 150 سانتی‌متر توصیه می‌شود.

پس از سربرداری در هرس زمستانه درختان پسته، سه شاخه اصلی در سه جهت مختلف انتخاب می‌شوند. این شاخه‌ها باید بیشترین زاویه ممکن را در محیط تنه با یکدیگر داشته باشند و ایده‌آل است که از یک نقطه منشعب نشوند. زاویه این شاخه‌ها با تنه اصلی باید حدود 45 درجه باشد تا بازوهای اصلی درخت را در آینده تشکیل دهند.

هرس برای تغییر رقم در درختان

در سال‌های اخیر، روند جایگزینی ارقام کم‌بازده پسته با ارقام پربازده و باکیفیت در مناطق پسته‌خیز خراسان و دیگر مناطق ایران شروع شده است.

 این رویکرد نوین در مدیریت باغ‌های پسته، نه تنها برای افزایش کیفیت و کمیت محصول انجام می‌شود؛ بلکه به حفظ تناسب و ساختار مناسب درختان نیز کمک می‌کند.

در این روش، درختان چند ساله با ارقامی که عملکرد مطلوبی ندارند، سربرداری می‌شوند؛ سپس ارقام جدیدی مانند پسته اکبری یا احمدآقایی که پتانسیل بالایی برای تولید محصول باکیفیت دارند، روی این درختان پیوند زده می‌شوند. به عنوان مثال، در برخی از شهرستان‌ها، ارقام فندقی و کله‌قوچی با ارقام اکبری و احمدآقایی جایگزین می‌شوند.

هرس باردهی

به‌طورکلی به‌تمامی عملیاتی که در دوره خواب زمستانه بر روی درختان بارده و به‌منظور قطع یک بخش، یا تمام شاخه یک درخت انجام می‌شود، هرس «باردهی» می‌گویند.

هدف از این هرس، تحت تأثیر قراردادن و هدایت نحوه رشد و باروری گیاه است. هرس باردهی شامل هرس«سر برداری»،»  هرس «تنک شاخه» و «حذف پاجوش» و هرس شاخه‌های خشک و آلوده جهت حفظ و تأمین سلامتی گیاه می‌باشد.

جلوگیری از ایجاد سایه در درخت با هرس تنک شاخه

این نوع هرس درخت پسته در زمستان به معنای بیخ بر کردن شاخه از انتهای تحتانی است. هدف از هرس تنک شاخه در مرحله اول، تسهیل نفوذ نور خورشید و جلوگیری از ایجاد سایه در درخت، تسریع در رشد شاخه‌های مرکزی، تولید میوه و محدود کردن رشد عرضی درخت در بین ردیف‌‌هاست.

نکته: این روش هرس، تأثیر زیادی در تقویت و تحریک رشد رویشی جانبی مثل هرس‌ سر برداری ندارد.

نحوه ایجاد هرس فرم در درختان پسته

از سال اول کاشت نهال، اقدامات لازم برای ایجاد یک فرم مناسب با توجه به نحوه هرس درختان پسته در زمستان باید صورت گیرد تا تضمین شود که درخت به طور مؤثر رشد کرده و بهترین عملکرد را ارائه دهد.

برای درختان پسته، داشتن یک تنه محکم و رشد عمودی حائز اهمیت است. این ویژگی به ویژه در مناطقی که با وزش بادهای شدید مواجه هستند، اهمیت بیشتری دارد.

پس از رشد نهال به حدود 30 سانتی‌متر، نصب یک قیم در مجاورت آن برای حمایت از رشد عمودی توصیه می‌شود. این کار به حفظ فرم عمودی درخت کمک کرده و از انحراف آن جلوگیری می‌کند. قیم نه تنها در ابتدای رشد درخت؛ بلکه در طول دوره رشد نیز می‌تواند به عنوان یک حمایت مهم عمل کند.

مراحل اجرای هرس فرم درختان پسته

هدف از اجرای دقیق هرس فرم، تضمین رشد موثر و بهینه‌سازی تولید محصول است، ضمن اینکه به حفظ سلامت درختان کمک شایانی می‌کند. در ادامه نحوه اجرای هرس فرم درخت پسته را با شما در میان خواهیم گذاشت.

• انتخاب ارتفاع مناسب برای سربرداری شاخه اصلی:

انتخاب ارتفاع مناسب برای هرس درخت پسته در زمستان به نوع رقم بستگی دارد. در ارقامی که عادت رشد گسترده دارند، ارتفاع تنه باید حدود 100 تا 150 سانتی‌متر در نظر گرفته شود و ارقامی که عادت رشد آن‌ها عمودی تا نیمه عمودی است ارتفاع تنه تا حدود 60 تا 75 سانتی‌متر هم کفایت می‌کند.

• انتخاب شاخه‌هایی که زاویه آن‌ها با تنه اصلی به 45 درجه نزدیک‌تر باشند:

بهتر است در این مرحله شاخه‌هایی با زاویه بسته یا باز حذف شوند.

• حذف شاخه‌های نزدیک به حالت عمودی و نزدیک به حالت افقی:

 در فرایند رشد درختان پسته، می‌توانیم الگوی خاصی را در زاویه رشد شاخه‌ها نسبت به تنه مشاهده کنیم. هر چه از نوک شاخه‌ها به سمت پایین حرکت کنیم و به سطح زمین نزدیک‌تر شویم، زاویه شاخه‌ها با تنه افزایش می‌یابد.

 به عبارت دیگر، شاخه‌هایی که در بالاترین نقاط شاخه قرار دارند و نزدیک به نقطه هرس هستند، زاویه کمتری داشته و تقریبا به صورت عمودی رشد می‌کنند.

در مقابل، شاخه‌هایی که در پایین‌ترین بخش‌های شاخه قرار دارند، تقریبا با زاویه‌ای نزدیک به 90 درجه و در حالت افقی از تنه منشعب می‌شوند.

این الگوی رشد به ما می‌گوید که هم شاخه‌های با زاویه نزدیک به عمودی و هم شاخه‌هایی که تقریبا به صورت افقی رشد می‌کنند، برای سلامت و بهره‌وری درخت مناسب نیستند. این شاخه‌ها باید در فرایند هرس شناسایی و حذف شوند تا ساختار بهینه‌تری برای رشد و باردهی درخت فراهم آید.

• انتخاب شاخه‌های اصلی و حذف شاخه‌های اضافی

وقتی نوبت به هرس درخت پسته در زمستان می‌رسد، باید به دقت شاخه‌هایی را انتخاب کنیم که ساختار اصلی درخت را در آینده تشکیل دهند.

از میان تمام شاخه‌ها، تنها حدود 4 تا 5 شاخه‌ای که زاویه مناسب دارند و در فاصله‌های مناسب از یکدیگر و در اطراف تنه قرار گرفته‌اند، انتخاب می‌شوند. این شاخه‌های منتخب باید به گونه‌ای پراکنده شده باشند که بیشترین فضا را در اطراف تنه بپوشانند.

شاخه‌هایی که انتخاب نشده‌اند و زاویه یا فاصله مناسبی ندارند، باید هرس شوند. این کار به جلوگیری از ازدحام و رقابت بین شاخه‌ها کمک کرده و اطمینان حاصل می‌کند که شاخه‌های باقی‌مانده فضای کافی برای رشد دارند. شاخه‌های انتخاب شده در نهایت تبدیل به اسکلت اصلی درخت می‌شوند و نقش مهمی در تعیین شکل و ساختار کلی درخت دارند.

ابزار هرس درختان پسته در زمستان

انتخاب ابزار مناسب برای هرس درختان پسته در زمستان یکی از جنبه‌های حیاتی برای اطمینان از انجام صحیح و کارآمد این کار است. استفاده از ابزارهای مناسب، نه تنها به کاهش استرس و آسیب به درختان کمک می‌کند؛ بلکه بهره‌وری و ایمنی کارگران را نیز افزایش می‌دهد.

قیچی هرس

قیچی هرس یکی از پرکاربردترین ابزارها برای بریدن شاخه‌های نازک‌تر در هرس زمستانه پسته است. انواع مختلفی از قیچی‌های هرس وجود دارد، از جمله قیچی‌های دسته بلند، قیچی پنوماتیک، قیچی باغبانی و قیچی شاخه‌زن. برای اطمینان از دقت و کاهش خستگی، انتخاب قیچی با اندازه و وزن مناسب برای کاربر ضروری است.

اره هرس

اره‌های هرس برای بریدن شاخه‌های ضخیم‌تر و دسترسی به قسمت‌های دشوار درختان در هرس درخت پسته در زمستان استفاده می‌شوند. اره دستی، اره برقی یا موتوری انواع مختلفی از این ابزار را تشکیل می‌دهند. انتخاب اره با تیغه مناسب و تیز برای اطمینان از برش‌های تمیز و دقیق مهم است.

هرس درختان پسته در سال‌های مختلف

اهمیت هرس از بدو کاشت درختان پسته از ابتدای دوره نونهالی که دارای رشد قطری کمی هستند، مشخص می‌باشد. چراکه شاخه‌ها به‌راحتی در برابر باد خم می‌شوند و به هر سمتی می‌پیچند؛ بنابراین هرس درختان پسته از همان سال اول کاشت الزامی است.

هدف از هرس درختان پسته از سال اول تا سوم، رشد مناسب و تک‌پایه و شاخه‌زایی جهت پیوند بعد از سر برداری می‌باشد.

در دوره بلوغ به‌منظور یکنواختی و تعادل در تولید سالانه محصول، افزایش شاخه‌های میوه دهنده و فرم مناسب، و سال آوری درختان پسته می‌باشد.

کلام پایانی

به یاد داشته باشید که مهارت در هرس درخت پسته در زمستان بسیار مهم است، به‌طوری‌که حذف نابجا و بی‌مورد یک شاخه نه‌تنها کربوهیدرات ذخیره‌شده را از بین می‌برد؛ بلکه سطح بالقوه برگ را نیز کاهش می‌دهد؛ بنابراین در اثر کاهش ذخیره کربوهیدرات و سطح برگ، رشد ریشه نیز کاهش می‌یابد.  هرس پسته در زمان‌های مختلف از سال انجام می‌گیرد که هرس زمستانه پسته یکی از آن‌ها است. برای اطلاعات بیشتر در ارتباط با نحوه هرس می‌توانید با کارشناسان تیم پسته رفسنجان در تماس باشید

پسته یکی از محصولات مهم کشاورزی است که برای کشاورزان سودآوری زیادی دارد. برای افزایش بازارپسندی آن باید کیفیت آن ایده آل باشد. ازجمله عواملی که در افزایش کیفیت پسته تأثیرگذارند می‌توان به عدم حضور آفات، خندان بودن و تولید پسته‌های یکدست در یک خوشه و عدم تشکیل پسته‌های ریز اشاره کرد. ازجمله مشکلاتی که در باغات پسته مشاهده می‌شود ریز و درشت شدن پسته‌ها در خوشه‌هاست. این بدین معنی است که فرآیند گرده‌افشانی انجام‌شده است، پسته تشکیل‌شده ولی اندازه آن‌ها یکنواخت نیست. عوامل مختلفی می‌توانند باعث ریز و درشت شدن محصول پسته شوند. در این مقاله به بررسی علت ریز و درشت شدن پسته می‌پردازیم تا با ارائه‌ی راهکارهایی بتوان محصولی باکیفیت تولید کرد.

علت ریز و درشت شدن پسته

در پدیده‌ی ریز و درشت شدن پسته در یک خوشه یا به‌اصطلاح علت شتر گربه شدن پسته، برخی از دانه‌ها رشد کرده و به‌سرعت بزرگ‌شده و برخی دیگر رشد کندی داشته، ریز باقی می‌مانند و سپس خشک می‌شوند و می‌ریزند. به‌طورکلی از دلایل این مشکل می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

• تنش‌های محیطی
• عدم مدیریت صحیح کشاورزان در کود دهی، آبیاری، هرس درختان
• عدم تأمین نیاز سرمایی گیاه
• نوسانات دمایی در دوره گلدهی و رشد خوشه
•  عدم گرده‌افشانی مناسب در دوره گلدهی به دلایل مختلف
• تغذیه و کود دهی نامناسب درخت
• عدم تعادل در میزان تنظیم‌کننده‌های رشد داخل گیاه
•  وجود آفاتی ازجمله سن و سنک

در ادامه به‌طور مفصل به شرح هرکدام از این عوامل می‌پردازیم.

تغذیه و کود دهی نامناسب

عناصر غذایی دارای نقش ساختاری و عملکردی در گیاه هستند. عنصر پتاسیم با افزایش انتقال مواد مغذی به مغز پسته در پر شدن مغز پسته و خندان شدن آن تأثیر دارد.

در صورت تقویت نشدن درخت پسته مخصوصاً پس از تشکیل میوه به دلیل فراهم نشدن عناصر مغذی درخت، باعث کاهش کیفیت محصول می‌شود. از جمله علت ریز و درشت شدن پسته عدم تغذیه صحیح درخت است.

می‌توان با برنامه منظم کود دهی با تأمین مواد مغذی در درشت شدن مغز پسته تأثیر گذاشت.

نقش کود کلسیم برای درشت شدن مغز پسته

کلسیم باعث مقاومت خوشه در برابر تنش‌های محیطی و افزایش رشد ریشه می‌شود. گسترش ریشه باعث جذب بهتر عناصر غذایی می‌شود و با جذب عناصر غذایی و انتقال آن‌ها به سایر اندام‌های درخت باعث افزایش رشد اندام‌های رویشی و زایشی خواهد شد.

کلسیم علاوه بر درشت شدن مغز پسته باعث جلوگیری از علت ریز و درشت شدن پسته، زودرس شدن پسته و کاهش خسارات ناشی از آفتاب‌سوختگی نیز می‌شود. برای تأمین کلسیم درخت پسته می‌توان از کودهای نیترات کلسیم استفاده کرد. این کود علاوه بر تأمین کلسیم به افزایش جذب پتاسیم و منیزیم نیز کمک می‌کند.

نقش عنصر بور در تقویت دانه گرده

عنصر بور بهترین ریزمغذی برای پسته است که با افزایش طول عمر دانه‌ی گرده در گرده‌افشانی و میوه دهی درخت پسته مؤثر است؛ بنابراین با برطرف کردن نیاز درخت پسته به عنصر بور می‌توان با تقویت دانه‌ی گرده، کیفیت مغز پسته را افزایش داد. کمبود بور در پسته باعث پوک شدن پسته می‌شود.

نقش کودهای سیلیکات پتاسیم

پتاسیم با تنظیم باز و بسته شدن روزنه‌های گیاه در تنظیم آب گیاه نقش مؤثری دارد؛ بنابراین عنصر پتاسیم با افزایش مقاومت درخت پسته در برابر کم‌آبی، شوری و آفات باعث افزایش عملکرد درخت پسته می‌شود.

محلول‌پاشی کودهای سیلیکات پتاسیم طبق برنامه زمان‌بندی دقیق با تسریع انتقال قند از برگ به میوه باعث درشت شدن مغز پسته و افزایش درصد خندانی آن می‌شود. درنتیجه می تواند استفاده از کود برای خندان شدن پسته نیز علت ریز و درشت شدن پسته را از بین ببرد.

برای اینکه کودهای سیلیکات پتاسیم بیشترین اثر را در درختان پسته داشته باشند، توصیه می‌شود در زمان پر شدن مغز همراه با آبیاری استفاده شوند.

اهمیت محلول‌پاشی فروت ست پس از برداشت پسته

تغذیه درخت پسته پس از برداشت محصول علاوه بر ساخت هورمون‌ها و آنزیم‌های ضروری درخت و ذخیره‌ی مواد غذایی در ریشه و جوانه به افزایش جوانه‌های زایشی و رویشی سال بعد کمک زیادی می‌کند؛

بنابراین استفاده از کود فروت ست پس از برداشت محصول با تأثیر در گلدهی درختان پسته و افزایش درصد تبدیل شکوفه به میوه در درشت شدن مغز پسته نقش به سزایی دارد. بنابراین از فروت ست می توان به عنوان کود برای درشت شدن پسته نام برد. از سایر مزایای محلول‌پاشی فروت ست برای درختان پسته می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• ایجاد توازن در تولید پسته طی سال‌های متوالی
• جلوگیری از ریزش جوانه‌های زایشی
• افزایش مقاومت درخت پسته به سرمازدگی و کاهش خسارات ناشی از آن
• جلوگیری از ریزش میوه پسته

برنامه‌ی کود دهی مناسب

برنامه زیر زیر برای کود دهی مناسب برای جلوگیری از علت ریز و درشت شدن پسته پیشنهاد می‌شود.

• استفاده از کودهای حاوی عناصر روی، بور، کلسیم، پتاسیم و اسیدآمینه
• استفاده از کودهای اسید هیومیک برای تقویت ریشه‌ی درخت پسته و تأمین املاح و مواد معدنی درخت
• مصرف کودهای حیوانی در فصل زمستان. این کودها به دلیل ارگانیک بودن و مغذی بودن باعث افزایش عملکرد درخت می‌شوند.
• محلول‌پاشی کلات کلسیم بور برای شکل‌گیری سریع‌تر پوسته‌ی استخوانی پسته

تأثیر رقابت پسته‌های موجود در یک خوشه

پس از تشکیل پسته، پسته‌های موجود در یک خوشه بر سر منابع مختلف مثل آب و مواد غذایی با یکدیگر رقابت می‌کنند. در این شرایط برخی از پسته‌ها در گرفتن مواد مغذی از برگ موفق عمل کرده و درشت می‌شوند.

تغذیه مناسب درخت سبب می‌شود مواد مغذی به همه‌ی قسمت‌های درخت منتقل شود و از علت ریز و درشت شدن پسته‌ها در یک خوشه جلوگیری کند. علاوه بر کود دهی مناسب، تعادل در مصرف کودها و زمان مناسب برای استفاده از آن‌ها در افزایش عملکرد و بهبود کیفیت پسته مؤثر است.

نقش درخت پسته‌ی نر

کیفیت دانه‌ی گرده می تواند علت ریز یا درشت شدن پسته دارد. برخی از ارقام پسته با تولید دانه‌های گرده قوی باعث افزایش درصد خندانی و درشت شدن مغز پسته می‌شوند.

با تقویت درختان نر می‌توان تولید دانه‌ی گرده باکیفیت و بزرگ را افزایش داد؛ بنابراین تغذیه و آبیاری مناسب در تولید کیفی و کمی دانه‌های گرده‌ی درختان نر پسته تأثیر زیادی دارد. از عناصر غذایی که در فرآیند باروری و گرده‌افشانی درخت پسته اهمیت زیادی دارند می‌توان به

• منگنز
• روی
• بور
• کلسیم
• پتاسیم
• نیتروژن

اشاره کرد.

تداخل در گرده‌افشانی درختان پسته

درختان پسته ازجمله درختان دوپایه است که گل‌های نر و ماده در دوپایه‌ی جداگانه قرارگرفته‌اند. گرده‌افشانی درختان پسته با باد انجام می‌شود.

برای افزایش راندمان گرده‌افشانی ظروف آب حاوی شاخه‌های گل را به درختان کم شاخ و برگ آویزان می‌کنند. تا با جریان باد دانه‌های گرده در کل باغ منتشر شوند و گرده‌افشانی به شکل مطلوب انجام شود.

یکی از مهم‌ترین علت ریز و درشت شدن پسته، تداخل در روند گرده‌افشانی است. هر عاملی که باعث کاهش کارایی گرده‌افشانی شود باعث کاهش خواص کمی و کیفی پسته نیز خواهد شد.

از عوامل مختلفی که در کاهش کارایی گرده‌افشانی مؤثرند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

• انتقال دانه‌ی گرده‌ی یک رقم از پسته بر روی گل ماده‌ی رقم دیگری از پسته
• دانه‌ی گرده ضعیف (دانه‌ی گرده‌ی ارقام اهلی دارای کیفیت بالاتری است)
• تأثیر کمبود عناصر غذایی روی و بور در عقیم‌سازی دانه‌ی گرده‌ی نر
• بارندگی به دلیل شستن دانه‌های گرده و عدم پراکندگی آن‌ها باعث اختلال در گرده‌افشانی می‌شود.
• گردوغبار قدرت نامیه ی دانه‌ی گرده و کیفیت کلاله گل ماده را کاهش می‌دهد.
• دمای پایین، پراکنش دانه‌های گرده را کاهش می‌دهد.

تنش شوری علت ریز و درشت شدن پسته ؟

در خاک‌های شور، افزایش فشار اسمزی باعث کاهش جذب عناصر مخصوصاً پتاسیم می‌شود. در صورت کاهش پتاسیم در سلول فعالیت سوخت‌وساز گیاه مختل شده و با کاهش تولید کربوهیدرات‌ها باعث ریز شدن مغز پسته می‌شود.

همچنین با ایجاد عدم تعادل عناصر و کاهش حلالیت کودها عملکرد درخت و کیفیت مغز پسته کاهش می‌یابد. می‌توان با به کار بردن شیوه‌های صحیح کود دهی و بالا بردن کیفیت آب‌های کشاورزی جهت رفع شوری خاک، علاوه بر افزایش کیفیت محصول پسته میزان بازارپسندی آن را افزایش داد و علت ریز و درشت شدن پسته را رفع کرد.

تأمین نیاز سرمایی درختان پسته

عدم تامین نیاز سرمایی می تواند به طور غیر مستقیم علت ریز و درشت شدن پسته باشد. درختان پسته نیاز به ساعات سرمایی مشخص (دماهای بین 0 تا 7 درجه سانتی گراد) در طول دوره‌ی خواب زمستانی دارند. نیاز سرمایی در ارقام مختلف پسته متفاوت است.

نیاز سرمایی در رشد جوانه‌های زایشی درخت پسته تأثیر زیادی دارد. به‌طوری‌که عدم تأمین نیاز سرمایی درختان پسته با تأخیر در گل‌دهی و یا گل‌دهی نامنظم باعث کاهش کیفیت محصول پسته می‌شود.

تأثیر نوسانات دمایی

تغییرات دمایی باعث می‌شوند درختان نر زودتر باز شوند. در این صورت ارقام دیر گل با کمبود دانه‌ی گرده مواجه خواهند شد. علاوه بر این در دماهای پایین انتقال دانه‌ی گرده مشکل می‌شود. درنتیجه باعث علت ریز و درشت شدن پسته می‌شود.

تأثیر سرمازدگی

درختان پسته به سرمای بهار بسیار حساس‌اند. دماهای خیلی پایین باعث یخ زدن شیره‌ی گیاهی می‌شود. در این صورت آوندهای گیاه نمی‌توانند مواد غذایی را به اندام‌های هوایی منتقل کنند.

سرمازدگی به دلیل عقیم کردن دانه‌های گرده و از بین رفتن بافت‌های گل در اثر یخ‌زدگی، باعث علت ریز و درشت شدن پسته می‌شود. سرمازدگی در موارد شدیدتر مانع از تولید محصول می‌شود.

تأثیر آبیاری اصولی

میزان، فواصل و شیوه‌ی آبیاری در کیفیت محصول پسته تأثیر زیادی دارد. آبیاری در جذب عناصر از طریق ریشه دارای نقش مؤثری است.

بهترین زمان برای آبیاری پسته برای درشت شدن مغز پسته، هم زمان پر شدن پسته، اواخر خرداد تا اواسط تیر است. در شرایط کم‌آبی در باغات پسته درخت عناصر مغذی را جذب نمی‌کند و باعث ناخندانی و علت ریز و درشت شدن پسته می‌شود.

علاوه بر کم‌آبی آبیاری سنگین یا غرقاب کردن زمین، به دلیل اشباع بودن خاک و عدم جابه‌جایی هوا، جذب آب و عناصر مغذی مختل می‌شود.

این مشکل در خاک‌ها با نفوذپذیری کم و خاک‌های شور بیشتر مشاهده می‌شود؛ بنابراین با رفع مشکلات خاک و جلوگیری از آبیاری کم در خاک‌های با نفوذپذیری کم در زمان گلدهی می‌توان کیفیت محصول پسته را افزایش داد.

تأثیر تعداد دفعات آبیاری

درخت پسته به دلیل داشتن ریشه‌ی عمیق در شرایط کم‌آبی مقاوم است؛ بنابراین پسته در شرایط کم‌آبی می‌تواند محصول تولید کند؛

اما آنچه مهم است تولید اقتصادی پسته است؛ زیرا با تأمین آب کافی برای پسته و تنظیم تعداد دفعات آبیاری باعث درشت شدن مغز پسته می‌شود. تعداد دفعات آبیاری تحت تأثیر شرایط آب و هوایی، بافت خاک و سن درخت متغیر است. با آبیاری صحیح می توان از علت ریز و درشت شدن پسته جلوگیری نمود.

اهمیت هرس درختان پسته

با هرس کردن اصولی و صحیح درختان پسته در زمستان و حذف برخی از شاخه‌ها و جوانه‌های زایشی باعث حفظ جوانه‌های قوی و تعادل بین بخش‌های مختلف درخت خواهید شد.

اندام‌های زایشی و رویشی باقی‌مانده، از منابع موجود حداکثر استفاده را کرده و درنهایت سبب تولید پسته‌های درشت و محصولی باکیفیت خواهند شد. بنابراین این علت ریز و درشت شدن پسته نیز رفع می شود.

نقش سلامت ریشه بر درشت شدن مغز پسته

درست است که نوع کود برای درشت شدن پسته از اهمیت زیادی برخوردار است اما ریشه‌ها نیز دارای نقش مهمی در جذب عناصر موردنیاز گیاه هستند؛ بنابراین با افزایش رشد ریشه، مقاومت در برابر قارچ‌ها و جلوگیری از پوسیدگی آن می‌توان عملکرد درخت پسته را افزایش داد.

برای جلوگیری از خسارات وارده به ریشه‌ی درخت پسته باید در برخی از عملیات باغداری (چالکود به روش غیراصولی) احتیاط لازم صورت گیرد. بنابراین یکی از راه ها برای جلوگیری از علت ریز و درشت شدن پسته، مراقبت از ریشه درخت است.

نقش تعادل هورمون‌های گیاهی

هورمون‌های گیاهی نوعی تنظیم‌کننده‌ی رشد هستند که در رشد و نمو و عملکرد محصولات تأثیر زیادی دارند. انواع مختلف هورمون‌های گیاهی دارای نقش‌های ریشه‌زایی، جلوگیری از ریزش میوه، تشکیل میوه و… می‌باشند.

عدم تعادل این هورمون‌ها در درختان پسته باعث کاهش عملکرد و کیفیت پسته می‌شود.

نقش آفات سن بر رشد مغز پسته

آفات می توانند علت ریز و درشت شدن پسته باشند. آفات سن با سوراخ کردن پوست پسته از مغز پسته تغذیه کرده و مانع از رشد مغز می‌شوند. می‌توان با جمع‌آوری بقایای گیاهی از باغ مانع زمستان گذرانی این آفات شد.

همچنین با استفاده از حشره‌کش‌های اختصاصی مثل سم پرمترین می‌توان این آفات را از بین برد. محلول‌پاشی سیلیکات پتاسیم با افزایش استحکام پوست پسته مانع از ورود آفات شده و خسارات ناشی از آن‌ها را کاهش می‌دهد.

مدیریت و پیشگیری این عارضه

برای رفع علت ریز و درشت شدن پسته ابتدا باید عامل به وجود آورنده آن را به‌درستی تشخیص دهید و بعد اقدام نمایید.

در مورد آفات باید در زمان مناسب و با استفاده از راه‌های مؤثر مبارزه صورت گیرد. ولی در سایر موارد قضیه کمی متفاوت بوده و رفع عارضه بستگی به حسن مدیریت باغدار در کنترل عوامل به وجود آورنده این عارضه دارد.

دقت کنید که گیاه و باغ همان‌طور که به شما محصول می‌دهد، نیاز به دریافت مواد غذایی و نگهداری مناسب از سوی شما را دارد، این موضوع از این نظر اهمیت پیدا می‌کند که متأسفانه بعضی از پسته کاران فقط در سال آور به فکر گیاه و باغ هستند و فعالانه به بحث تغذیه و مدیریت توجه می‌کنند.

ولی در سال نیاور توجه زیادی به نیازهای گیاه نداشته و معمولاً هیچ حمایتی از گیاه خود ندارند و اینجاست که آسیب‌های جدی را به‌صورت پنهان به گیاه خود وارد می‌کنند.

سخن پایانی

پسته ازجمله محصولات کشاورزی است که دارای ارزش اقتصادی زیادی می‌باشد. برای به دست آوردن سود زیاد از راه تولید محصول پسته توجه به کیفیت و سلامت محصول تولیدی اهمیت زیادی دارد. از طرفی پرورش پسته برای کشاورزان زحمت و هزینه‌ی زیادی را می‌طلبد؛ بنابراین با شناخت مشکلات احتمالی و ارائه‌ی راهکارهایی برای آن‌ها می‌توان ضمن تولید محصولی باکیفیت، از خسارات واردشده به محصول پسته جلوگیری کرد.

یکی از این مشکلات، تشکیل پسته‌های ریز و درشت در یک خوشه است. عوامل مختلفی مثل عدم تغذیه صحیح، شیوه‌های نادرست آبیاری، تنش شوری، دانه‌ی گرده ضعیف، عدم تأمین نیاز سرمایی درختان پسته، عدم هرس زمستانه، عدم تعادل هورمون‌های گیاهی، کاهش کارایی گرده‌افشانی، آفات، نوسانت دمایی و… علت ریز و درشت شدن پسته  هستند. با فراهم کردن شرایط مساعد در باغات پسته علاوه بر رفع این مشکل می‌توان با افزایش بازارپسندی این محصول ارزشمند سود زیادی را به دست آورد.

[product_category cat_id=”3″]

نه‌تنها درخت پسته بلکه اکثر درخت‌ها و حتی بوته‌ها به هرس نیاز دارند. در طبیعت هرس صحیح و اصولی وجود ندارد. معمولاً باد باعث شکسته شدن شاخه‌ها شده و یا برخی حیوانات و حشرات باعث حذف شاخه‌ها می‌شوند که این پدیده را نمی‌توان با هرس هوشمندانه توسط انسان مقایسه نمود. شما اگر در حیاط خانه خود درخت دارید حتماً گاهی پیش‌آمده است که شاخ و برگ‌های اضافی آن را بریده باشید. به این باور که درخت جای نفس کشیدن ندارد. بله این ساده‌ترین شکل تعریف مفهوم هرس، سر برداری و تربیت در درختان است. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان به صفر تا صد هرس درخت پسته و ارائه تصاویر آن خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.

چرا درخت پسته به هرس نیاز دارد؟

هنر هرس از زیباترین هنرهای علم باغبانی است. هرس درختان درواقع همان تربیت درختان است که به‌صورت های مختلفی انجام می‌شود. هرس درختان پسته در استان کرمان به ۱۰۰۰ هکتار هم نمی‌رسد ولی در استان‌های دیگر ازجمله خراسان به‌وفور دیده می‌شود.

۹۰% هرس‌ها هرس باردهی در درختان بالغ مثمر انجام می‌شود و حدوداً ۱۰% به‌منظور جوان‌سازی درختان مسن است. هرس کردن به دلایل مختلفی انجام می‌شود:

• فرم دهی به درخت
• تربیت درخت نوجوان به‌نحوی‌که برداشت محصول را آسان کند
• افزایش شاخه‌های جانبی و درنتیجه افزایش بار درخت
• تقویت اسکلت درخت
• جوان‌سازی درختان مسن

عادت رشدی درختان پسته که سبب هرس می‌شود!

درختان پسته در هنگام رشد رویشی خود دارای چیرگی انتهائی قوی هستند. به‌این‌ترتیب که در فصل جاری، شاخه‌های قوی و کلفتی از جوانه‌های انتهائی شاخه رشد می‌کنند.

اگر شما در این زمان سر برداری آن‌ها را انجام دهید شاخه‌های فرعی زیادی تولید خواهید کرد که به درخت شما شکل و فرم مناسبی را خواهد داد. اگر هم در باغ خود درختان مسن دارید با سر برداری تاج درختان تا چوب‌های ۳ تا ۴ ساله می‌توانید بر این چیرگی انتهائی غلبه کنید.

چرا چیرگی انتهائی برای درختان پسته مضر است؟

درختان به‌طور طبیعی تمایل دارند به سمت نور خورشید حرکت کنند. درختان پسته هم از این قضیه مستثنا نیستند! اگر در این زمان درختان به حال خود رها شوند درختانی با باردهی به‌شدت پایین دارید. می‌دانید چرا؟

جوانه‌های گل در درختان پسته، به‌صورت جانبی بر روی شاخه‌های یک‌ساله تشکیل می‌شوند. این جوانه‌ها شامل جوانه گل پسته (که نهایت تولید خوشه می‌کند) و جوانه برگ و یا شاخه پسته می‌باشد. درصورتی‌که جوانه، به شاخه تبدیل شود، تولید شاخه‌های کوتاه و یا شلاقی می‌کند.

اگر شاخه‌های شلاقی را سر برداری و هرس نکنید، چه اتفاقی خواهد افتاد؟

بر روی این شاخه‌ها جوانه گلی تشکیل نخواهد شد؛ بنابراین با هرس شاخه‌های شلاقی ایجادشده سبب کوتاه کردن شاخه می‌شوید. درنهایت روی آن جوانه گل تشکیل خواهد شد و تولید محصول رضایت بخشی خواهید داشت.

هرس فرم درخت پسته

درخت پسته رشد کندی دارد. هرس فرم به‌منظور افزایش رشد شاخه‌ها صورت می‌گیرد. زمانی که شاخه هرس می‌شود رشد آن سریع‌تر از شاخه‌ای است که هرس نشده است.

سر برداری درخت پسته نیز باعث تقویت اسکلت درخت شده که هم آن را در برابر باد مقاوم کرده و هم درزمانی که بار درخت زیاد است، می‌تواند محصول زیاد را تحمل کرده و شکسته نشود. با انجام هرس فرم می‌توانیم درخت را به شکل دلخواه رشد داده تا بتوانیم در فصل برداشت با سهولت بیشتری محصول را برداشت کنیم و البته ورود و خروج تراکتور و ماشین‌آلات مشابه به باغ راحت‌تر صورت گیرد.

یکی دیگر از دلایل هرس فرم درخت پسته ورود یکنواخت نور خورشید به داخل درخت است که باعث بهبود فتوسنتز و درنتیجه تولید حداکثری خواهد شد. ایجاد شکل مناسب در درختان پسته از یک سال بعد از پیوند توصیه می‌شود و مراحل اجرای آن ۴ تا ۵ سال طول می‌کشد.

هدف از هرس فرم در درختان پسته

• ایجاد اسکلت قوی و محکم
• دستیابی به شکل مناسب و موردنظر
• تحریک رشد شاخه‌های مناسب برای ایجاد تاج متراکم و متوازن
• افزایش میزان رشد شاخه‌های نگهداری شده

اهمیت هرس فرم در درختان پسته

در سال‌های ابتدای باردهی درختان مشکلی وجود ندارد. مشکل از زمانی آغاز خواهد شد که درخت به سال‌های اوج باردهی خود برسد. به دلیل اینکه شاخه‌ها با زاویه و فاصله مناسبی روی پایه و تنه قرار نگرفته‌اند، به هر دلیلی ازجمله بار زیاد، بارش برف سنگین و هر فشار مکانیکی وارده به آن‌ها به سمت پایین کشیده می‌شوند.

کشیده شدن شاخه‌ها به سمت زمین سبب تماس میوه‌های پسته با زمین، شکستن شاخه‌ها و … خواهد شد. در این زمان باغدار مجبور است برای نجات باغ خود هزینه زیادی را صرف کرده تا هرس فرم را در درختان بالغ اجرا کند.

هرس فرم جامی مرکز باز ( پسته آمریکا )

هرس جامی همان‌طور که از اسمش پیداست یعنی هرس کردن درخت به شکلی که شبیه به یک جام بشود؛ یعنی پایین نازک و بالا بزرگ.

معمولاً این نوع هرس در باغات پسته آمریکا و کالیفرنیا انجام می‌شود؛ زیرا نژاد مورداستفاده در آمریکا یعنی یو بی سی وان (UBC1) به شکلی تربیت می‌شود که برداشت کاملاً مکانیزه صورت گیرد رشد و ارتفاع درختان ucb1 تقریباً 3 برابر پسته‌های بومی ایران است. به همین دلیل بهترین هرس برای این درخت‌ها هرس فرم جامی است، اما این نوع تربیت برای نژادهای بومی ایران توصیه نمی‌شود.

اولین هرس فرم در فصل زمستان

اولین هرس زمستانه بایستی برای حذف پاجوش‌ها باشد. سپس شاخه‌هایی که رشد نداشته‌اند را حذف کنید (روی درختانی که پیوند نخورده‌اند). برای تقویت اسکلت درخت را از ارتفاع 90 تا 100 سانتی‌متری سر برداری کنید.

بدین ترتیب شاخه‌های جانبی پسته بیشتر خواهند شد. تمامی تنه‌جوش‌ها و پاجوش‌های بالا و پایین پیوندک را نیز باید حذف کنید. بهترین کار در این فصل حذف پاجوش‌ها و شاخه‌هایی است که رشدی نداشته‌اند.

درصورتی‌که رشد پیوندک کم است درخت را از بالای پیوندک از ارتفاع حدودی 10 سانتی‌متری سر برداری کنید.

درخت‌هایی که پیوند نخورده‌اند و رشد کمی دارند بین یک‌سوم تا یک‌دوم شاخه‌ها را سر برداری کنید. اگر بازهم نهال اصلاح نشد بایستی نهال را حذف کنید یا خاک زیر نهال و سایر عوامل که ممکن است باعث کند شدن رشد نهال شده است را بررسی نمایید. برای انجام هر چه بهتر و راحت‌تر هرس از وسایل استاندارد هرس استفاده کنید.

دومین هرس در فصل رشد

وقتی‌که در فصل خواب سر برداری کردید، شاخه‌های جانبی که نزدیک محل هرس بوده‌اند تحریک‌شده و به رشد بیشتر وادار می‌شوند. همین شاخه‌ها اسکلت اولیه درخت را تشکیل خواهند داد.

پس بهترین زمان برای هرس این شاخه‌ها و تربیت درخت به شکل جامی خردادماه است. اگر آن‌ها را هرس نکنیم مستقیم رشد کرده و شکل درخت را خراب می‌کنند.

از شاخه‌های جانبی به وجود آمده 3 تا 5 شاخه که پراکندگی خوبی دارند و حجم درخت را افزایش می‌دهند حفظ کرده و بقیه را حذف کنید. دقت داشته باشید که این شاخه‌ها بعداً اسکلت اصلی درخت شما خواهند بود.

دومین هرس زمستانه

گاهی ممکن است شما بخواهید درخت فرم و شکل جامی به خود بگیرد، برای این منظور بهتر است در اواخر زمستان قبل از بیدار شدن درختان، شاخه‌هایی که اسکلت اصلی درخت را تشکیل می‌دهند را از ارتفاع ۲۵ سانتی‌متری سر برداری کنید و سپس آن‌ها را به هم ببندید. شما با این کار درختی به شکل جامی مرکز باز خواهید داشت.

سومین و چهارمین و پنجمین فصل رشد

عملیات هرس فرم در طول سال‌های سوم تا پنجم دقیقاً مشابه سال‌های قبل می‌باشد. شاخه‌های پر رشد برای رشد مستقیم و ادامه استقرار اسکلت جامی سر برداری می‌شوند. از این زمان هدف اصلی افزایش مجموع و اندازه تاج و قطر شاخه‌ها می‌باشد.

هرس سوم تا پنجم فصل خواب

روی شاخه‌های ثانویه 2 تا 3 شاخه ثالثیه انتخاب کنید و باقی را حذف کنید. شاخه‌هایی که انتخاب کرده‌اید نیز از ارتفاع 60 سانتی‌متری سر برداری کنید. بایستی برای تربیت بهتر درخت بستن شاخه‌ها را نیز انجام دهید.

اگر یک شاخه رشد رویشی خیلی زیاد داشته باشد بایستی آن را از وسط ببرید. تمامی شاخه‌های کوچک و نازک جانبی را حذف کنید.

هرس درخت بارور

یک هرس صحیح و اصولی می‌تواند محصول باغ شما را چند برابر کند؛ بنابراین هرس درخت پسته را جدی بگیرید و از کنار آن به‌سادگی عبور نکنید.

هدف از انجام هرس درخت بارور پسته

• تولید و حفظ شاخه‌های میوه دهنده
• کمک به رشد گیاهی و تولید میوه

درخت پسته ذاتاً عادت به رشد صعودی دارد به همین دلیل رشد از سرشاخه‌های انتهایی صورت می‌گیرد. شاخه‌های جوان به دلیل تولید هورمون اکسین مانع رشد جوانه‌های رویشی جانبی می‌شوند.

هرچه سن درخت بالاتر رود، جوانه‌های انتهایی بیشتر جوانه رویشی تولید می‌کنند اما شاخه‌هایی پایین‌تر جوانه‌های زایشی تولید می‌نمایند. به دلیل تولید هورمون اکسین در شاخه‌های انتهایی جوانه‌های زیردست انتهایی تحت تأثیر قرارگرفته و از رشد رویشی بازمی‌مانند.

بنابراین ملاحظه می‌کنید که درخت پسته به‌صورت ذاتی خوشه‌هایش در اطراف شکل‌گرفته و حول محور مرکزی درخت میوه تشکیل نمی‌شود. این عادت رشد درخت پسته سبب می‌شود که در درازمدت جوانه‌های گل دهنده در شاخه‌های پایینی کم شود؛

بنابراین هدف اصلی هرس این است که شاخه‌های بارور بیشتر شوند و یک فضای باز در تاج درخت ایجاد شود. ازاین‌رو هرس درخت بارور لازم و ضروری است.

هرس باردهی در درختان پسته

با توجه به دو مشکل فیزیولوژی درختان پسته (سال آوری و غالبیت انتهایی) انجام هرس باردهی سالانه در شرایط محیطی مناسب الزامی می‌باشد.

به یاد داشته باشید که در چند سال اول باردهی باید از هرس و حذف شاخه‌های درخت جلوگیری نمود. زیرا هر چه درخت بیشتر هرس شود، دیرتر به سن میوه دهی می‌رسد. معمولاً در هرس باردهي درختان پسته دو روش بكار گرفته می‌شود:

هرس سر برداری درخت پسته (Heading Back)

که به معنی قطع قسمتي از سر يا انتهاي فوقاني بازو، شاخه و سرشاخه‌هاي درخت می‌باشد. با انجام این هرس، شاخه يا سرشاخه و بازو از محل بريدگي تحریک‌شده و رشد جوانه‌هاي جانبي تشديد می‌گردد.

در درختان بالغ، این نوع هرس باعث تولید شاخه‌های جانبی در شاخه‌های ۳ تا ۵ ساله و کاهش طول شاخه‌های بلند یک‌ساله در قسمت بالای تاج درخت می‌شود. در هرس سر برداری حفظ حداقل یک جوانه رویشی در بالای جوانه گل مهم است. این هرس باعث جلوگیری از رشد بیشتر رویشی و ثمر دهی بالا در سال بعد می‌شود.

با توجه به اینکه در ایران هرس درختان پسته به‌صورت دستی انجام می‌شود لذا اصلی‌ترین نکته در این هرس برای کارگران، دانستن اختلاف بین جوانه گل و جوانه رویشی است. بهترین زمان این هرس در فصل زمستان است، سر برداری شاخه‌های پر رشد (بلند) مخصوصاً در درخت‌های جوان بسیار توصیه می‌شود.

هرس تنک سرشاخه (Thinning Out)

در تنک سرشاخه، شاخه از انتهای خود بریده می‌شود که به معنی بيخ بركردن شاخه از انتهاي تحتاني است. مهم‌ترین دلایل این نوع هرس عبارت‌اند از:

• تسهیل نفوذ نور خورشید و جلوگیری از ایجاد سایه در درخت
• تسریع در رشد شاخه‌های مثمر مرکزی و تولید میوه بیشتر
• کاهش تراکم شاخه‌های داخل تاج درخت
• محدود کردن رشد عرضی درختان در بین ردیف‌ها
• بریدن تعدادی از شاخه‌های میوه دهنده به‌منظور کاهش پدیده سال آوری، قبل از سال پربار

این نوع هرس برای محدود کردن رشد عرضی بیش‌ازحد درخت در بین ردیف‌ها نیز مورداستفاده قرار می‌گیرد. توجه داشته باشید که در این نوع هرس شاهد تأثیر خاصی در تقویت و تحریک رشد رویشی جانبی شاهد نخواهیم بود.

به‌منظور کاهش پدیده سال آوری، تعدادی از شاخه‌های میوه دهنده پسته را قبل از سال پربار حذف می‌کنند. بدین ترتیب شاخه‌ها و جوانه‌های باقی‌مانده تقویت‌شده و آب و مواد غذایی بیشتری به آن‌ها می‌رسد. درنتیجه محصول سال آینده نیز تحت تأثیر کمتری قرار خواهد گرفت. این نوع هرس در سن باردهی درختان انجام می‌گیرد.

هرس پاجوش‌ها و تنه‌جوش‌ها

تنه‌جوش‌ها و پاجوش‌ها مقدار زیادی آب و مواد غذایی را مصرف می‌کنند و برای باردهی درخت مضر هستند. در هر فصلی می‌توان آن‌ها را حذف کرد و بهتر است هر وقت آن‌ها را مشاهده کردید حذف کنید.

چه شاخه‌هایی باید هرس باردهی شوند؟

در درجه اول اینکه کدام شاخه‌ها باید هرس شوند به تجربه باغدار، خصوصیات رقم و سال پربار یا کم‌بار بستگی زیادی دارد. ارقام اکبری و کله قوچی در سال‌های باردهی درختان به‌ندرت نیاز به هرس میوه دهی دارند، زیرا رشد رویشی در آن‌ها محدود است.

به‌طورکلی در هرس میوه دهی یا باردهی شاخه‌های زیر باید حذف شوند:

1. شاخه‌هایی که رشد غیرمعمول داشته و با سایر بخش‌های درخت هماهنگ نیستند.
2. شاخه‌هایی که به سمت پایین درخت کشیده شده‌اند و با تنه اصلی درخت زاویه‌ای بیش از زاویه ۷۰ درجه می‌سازند.
3. شاخه‌هایی که به علت محصول زیاد در سال‌های گذشته، خیلی ضعیف شده‌اند و توانایی تولید شاخه جدید را ندارند.

۳ هدف کلیدی هرس باردهی یا میوه دهی

1. حفظ شاخه‌های میوه دهنده
2. تولید شاخه‌های گل دهنده و درنهایت میوه دهنده
3. کمک به رشد درختان و تولید میوه

هرس سر برداری قبل از پیوند

قبل از عملیات پیوند نیاز است که درختان هرس شوند. درختان جوان 2 تا 3 ساله در زمستان سر برداری می‌شوند تا شاخه‌های جانبی جدید در فصل بهار تولید شوند. این شاخه‌ها در زمان مناسب، پیوند لوله‌ای می‌شوند.

درختان 3 تا 4 ساله نیز در فصل بهار و در زمان پیوند سر برداری می‌شوند و بلافاصله پیوند شکمی روی آن‌ها انجام می‌گیرد.

 بهترین فصل برای هرس پسته

معمولاً بهتر است پسته را در فصل زمستان هرس کنیم، زمانی که درخت کامل در خواب است. هرس زمستانه باعث ضعف كمتر و تقويت بيشتر جوانه‌هاي باقی‌مانده درخت می‌شود.

عمليات هرس بايستي پس از ريزش برگ (خزان) و قبل از متورم شدن جوانه‌ها در اواخر زمستان انجام و به اتمام برسد. هرس تابستانه یا بهاره باعث ضعف جوانه‌های باقی‌مانده درخت خواهد شد، ضمن اینکه احتمال نفوذ بیماری‌های قارچی و ویروسی از محل هرس نیز افزایش می‌یابد.

بهتر است عملیات هرس در فصل بهار یا تابستان صرفاً به شاخه‌های بیمار و یا خشکیده اختصاص یابد. هرس تابستانه غالباً در مورد درختان جوان پسته قبل از باردهي انجام می‌شود. در درختان بالغ صرفاً جهت حذف شاخه‌هاي بيمار، معيوب و مانع كه در مسير رفت‌وآمد باغ هستند، انجام می‌شود.

نحوه هرس درخت پسته

انجام عملیات هرس به روش دستی و مکانیکی می‌باشد. در روش دستی هرس درختان به‌وسیله دست و با استفاده از وسایل هرس و نیروی کارگر انجام می‌شود.

این روش نیاز دارد که نیروی کارگری شناخت کاملی از اصول کلی رشد و نحوه باردهی درختان پسته فراگرفته باشد. در آمریکا، باغداران پسته از روش مکانیکی برای هرس استفاده می‌کنند.

هرس مکانیکی سریع و کم‌هزینه است و مساحت زیادی را می‌توان با استفاده از ماشین در زمان کوتاه هرس کرد. کاربرد ماشین‌آلات مخصوص سر زنی در درختان میوه پسته عمدتاً در شرایطی مورداستفاده قرار می‌گیرد که رشد رویشی بیش‌ازحد در درختان وجود دارد.

ماشین هرس دارای تعدادی باند دوار است که در ارتفاع یا عرض خاصی تنظیم می‌شوند. بررسی‌های انجام‌شده در آمریکا نشان داده است که اختلافی در میزان محصول در هرس مکانیکی و هرس دستی وجود ندارد. اگرچه در هرس مکانیکی جوانه گل بیشتری حذف می‌شود اما با افزایش تعداد پسته در خوشه و درشت‌تر شدن میوه‌ها، این نقیصه جبران خواهد شد.

هرس فرم پسته اکبری ، احمد آقایی ، کله قوچی

آیا هرس فرم در انواع درختان پسته به یک‌شکل است؟ خیر. هرس فرم در همه درختان به یک‌شکل نیست. تشکیل یک فرم مناسب برای درختان پسته رابطه مستقیمی با نوع ارقام درختان دارد.

ارقام پسته اکبری و بادامی سفید را می‌توان راحت‌تر و با هزینه کمتری به فرم دلخواه تربیت و هرس نمود؛ زیرا از ارقامی هستند که هرس پذیر می‌باشند.

ارقام پسته اوحدی، واحدی و تا حدودی کله قوچی به دلیل اینکه چوب آن‌ها استحکام کمتری دارند و همچنین در زمان نونهالی غالبیت انتهایی در آن‌ها زیاد است، فرم دهی در این درختان به‌سختی انجام خواهد شد.

فواید هرس درخت پسته

عملیات هرس درختان پسته یکی از مهم‌ترین مسائل مدیریت صحیح در باغات پسته به‌حساب می‌آید. همان‌طور که در باغات آبیاری، تغذیه و کود دهی، کنترل آفات و بیماری‌ها اهمیت دارند موضوع هرس نیز مهم و ضروری است.

یک باغدار به‌درستی از اهمیت عملیات هرس باخبر بوده و برای مدیریت صحیح باغ خود و اجرای درست هرس با کارشناسان مجرب در این حوزه مشورت می‌کند.

از مهم‌ترین فواید هرس درختان پسته عبارت‌اند از:

• خلوت کردن تاج درختان به‌منظور عبور نور و هوای کافی
• حذف شاخه‌های مسن و جایگزین کردن شاخه‌های جوان
• حذف شاخه‌های خشک‌شده و شکسته و آسیب‌دیده
• حذف شاخه‌های آفت‌زده و بیمار
• جلوگیری از رشد رویشی بیش‌ازحد شاخه‌ها
• واردکردن شاخه‌ها به فاز زایشی و تولید میوه
• حذف تعدادی از شاخه‌های بارده و جلوگیری از تناوب باردهی و ایجاد سال آوری
• قطع شاخه‌های پرتراکم به‌منظور بالا بردن کیفیت و اندازه محصول
• ایجاد تعادل بین ریشه و ساقه
• سهولت در عبور و مرور در باغ به هنگام داشت و برداشت محصول

نکات مهم هرس درخت پسته

• هرس درخت پسته اثر کوتاه کننده دارد، درختان هرس نشده دارای رشد بیشتری هستند.
• هرس در درخت پسته برخلاف سایر درخت‌ها به دلیل کم بودن جوانه‌های رویشی باعث کم شدن رشد رویشی سال بعد می‌شود.
• هرس تابستانه با کم کردن مواد هیدروکربونه در شاخه و برگ‌ها عملاً باعث کاهش رشد طولی و افزایش رشد عرضی درخت می‌شود.
• هرس تابستانه هم مانند هرس زمستانه به دلیل کاهش مواد غذایی در اندام درخت باعث کندی رشد و کوتاهی درخت می‌شود.

با توجه به تمایل ذاتی درخت پسته به رشد صعودی، تنک کردن قسمتی از شاخه‌های اضافی نه‌تنها کمکی به تغییر دادن این عادت طبیعی در شاخه‌های باقیمانده نمی‌کند، بلکه بنا به خاصیت ذاتی جوانه‌های جانبی آن نیز تبدیل به شاخه‌های رویشی نمی‌شوند.

اهمیت تخصص در هرس درخت پسته

هرس درختان پسته یک فعالیت کاملاً تخصصی و حرفه‌ای است که اگر به‌صورت ناشیانه و غیرحرفه‌ای انجام شود، سبب قطع شاخه‌های مفید و ایجاد خسارات غیرقابل‌جبران و کاهش شدید محصول یک باغ می‌گردد. در مورد هرس، سر برداری و تربیت به‌صورت هر فرم و در هر زمان که امکان داشته باشد، باید کاملاً حرفه‌ای عمل نمود.

دانستن پاسخ سؤالات زیر از اولویت‌های دانش یک کارشناس در حوزه هرس است:

برای هرس اصولی و تخصصی باید در نظر داشت که در هر رقم پسته، قدرت تولید جوانه گل در شاخه‌های انتهایی بیشتر است یا در شاخه‌های جانبی؟

آیا تولید جوانه گل در شاخه‌های یک‌ساله که روی قسمت‌های نزدیک به تنه قرارگرفته‌اند انجام می‌شود یا در قسمت‌های نزدیک تاج درخت؟

غالبیت انتهایی در رقمی که می‌خواهید هرس کنیم چگونه است؟

آیا درختان پسته در سال پربار هستند یا کم‌بار؟

و بسیاری از موارد دیگر که باید موردبررسی قرار گیرند تا بتوان هرس موفقیت‌آمیزی را به همراه داشت. برای مشاوره گرفتن از افراد متخصص در این زمینه می‌توانید با کارشناسان سایت پسته رفسنجان تماس بگیرید.

سخن پایانی

هرس درخت پسته یکی از اقدامات لازم و ضروری است که لازم است به‌صورت حرفه‌ای و تخصصی انجام گیرد. به یاد داشته باشید که زمانی یک باغ پربار و سود ده خواهید داشت که تمامی عملیات‌ها ازجمله تغذیه درختان، آبیاری، سم‌پاشی و هرس را به‌صورت اصولی انجام دهید. در این مقاله سعی کردیم که هر آنچه در ارتباط با هرس لازم است بدانید را ارائه دهیم. در آخر لازم است که برای انجام هرس در باغات خود از افراد متخصص در این زمینه کمک بگیرید. کارشناسان سایت پست رفسنجان آماده ارائه خدمات و مشاوره به شما کشاورزان محترم هستند. همچنین برای تهیه ادوات کشاورزی موردنیاز خود با قیمت مناسب، به سایت فروشگاهی پسته رفسنجان مراجعه نمایید.

در صورتی که نیاز به هرس حرفه ای باغات خود دارید با ما تماس بگیرید

کارشناس کود : 09916924189

کارشناس نهال و بذر : 09916924189

[product_category category = “18160” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC operator” = “IN”]

پیوند زدن هنری است که توسط آن بخشی از یک گیاه بر روی بخشی از گیاه دیگر متصل می‌شود. تقسیم معمولی سلول‌ها در محل اتصال باعث می‌شود که زخم‌های حاصله ترمیم و رشد بافت ها ادامه یافته و بخش‌ها در هم می‌آمیزند و گیاه واحدی حاصل آید. عملیات پیوند زدن نیاز به هرس سر برداری دارد که در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان به بررسی بهترین روش هرس درخت پسته برای پیوند پرداخته‌ایم.

سه روش مرسوم پیوندزنی در ایران

هم‌اکنون استفاده از پیوند ماسوره‌ای (لوله‌ای) به دلیل سادگی، سرعت عملیات و درصد بالای جوش خوردن بین پایه و پیوندک رواج یافته و 99 درصد درختان پسته با استفاده از این روش تکثیر می‌شوند.

ازآنجاکه درخت پسته از نوع درختان صمغ دار است، ایجاد هرگونه خراش در تنه یا شاخه‌های آن موجب تراوش صمغ می‌گردد؛ بنابراین در پیوند شکمی نهال پسته، شکاف افقی در پایین شکاف عمودی و به شکل تی (T) انگلیسی معکوس زده می‌شود. تا صمغ مترشحه از شکاف افقی مانع رویش و رشد جوانه پیوندک نشود.

1. پیوند لوله‌ای درخت پسته

2. پیوند شکمی درخت پسته

3. پیوند اسکنه‌ای درخت پسته

آماده‌سازی پایه، تهیه پیوندک و انجام عمل پیوندزنی

در اسفندماه نهال‌های 2 الی 3 ساله پسته در زمین اصلی سر برداری می‌شوند. پس از رشد جوانه‌های جانبی، بسته به نوع آرایش تنه درخت، 1 الی 3  شاخه جانبی بر روی پایه اصلی نگهداری ‌می‌شود. سایر شاخه‌ها حذف و بر روی شاخه‌های باقی‌مانده عملیات پیوند انجام می‌گیرد.

در پیوند لوله‌ای هم‌اندازه بودن قطر پایه و پیوندک ضروری است، به همین منظور ابتدا پایه و شاخه مناسب پیوندک انتخاب می‌شود.

زمان روش هرس درخت پسته برای پیوند

زمان مناسب برای پیوند نهال‌های پسته به‌طور عمده در اواخر اردیبهشت‌ماه تا اوایل خرداد، یعنی هنگامی است که درخت به‌راحتی پوست می‌دهد و دمای هوا در حد معتدل قرار دارد.

برای تهیه پیوندک حدود 3- 2 سانتی‌متر بالاتر از جوانه شاخه را قطع کرده سپس از 2 سانتی‌متری زیر جوانه با چاقوی پیوندزنی پوست دورتادور بریده می‌شود.

بعد با انگشت پوست برش خورده را به‌آرامی چرخانده تا پوست حاوی جوانه به‌راحتی و به‌طور کامل از چوب جدا شود.

پیوندک آماده‌شده به شکل استوانه‌ای حاوی جوانه می‌باشد. شاخه‌های جانبی بر روی پایه نیز سر برداری شده و سپس به فاصله 3- 2 سانتی‌متر از بالا دورتادور شاخه برش داده می‌شود و به روش تهیه پیوندک، پوست جدا می‌شود.

پس از آماده شدن پایه و پیوندک، پیوندک را که به شکل استوانه است روی چوب پایه قرار داده و به‌آرامی در محل خود مستقر می‌نمایند. درنهایت محل پیوند با نوار به‌طور مناسب بسته می‌شود. لازم است پیوند در ارتفاع 40 تا 50 سانتی‌متری پایه صورت گرفته و نهال به‌صورت تک تنه هدایت شود.

عملیات لازم بعد از پیوند درخت

حداقل تا یک هفته پس از عملیات پیوند زدن، آبیاری انجام نشود و سپس آبیاری باید منظم و به فواصل 14 روز یک‌بار انجام گیرد. شاخه‌ها و پاجوش‌هایی که از زیر محل پیوندک و بر روی پایه ایجاد می‌شود باید قطع گردد.

حدود 20 – 15 روز پس از عملیات پیوندزنی، با اطمینان کامل از جوش خوردن پیوند، نوار پیوند باز شود.

اشکال مختلف هرس در درختان پسته

هرس درختان پسته به دو روش کلی هرس فرم دهی و هرس باردهی انجام می‌گیرد. هرکدام از این عملیات فواید و تأثیرات مخصوص به خود را دارند و هر دو حائز اهمیت هستند. در ادامه به بررسی هر دو نوع هرس درخت پسته پرداخته‌ایم.

هرس فرم دهی درخت پسته

هدف از اجرای هرس فرم دهی در درختان میوه، ایجاد شکل مناسب و موردنظر، اسکلت قوی و دارای استحکام بالا و رشد مناسب و بالای شاخه‌های حفظ‌شده می‌باشد. متأسفانه در غالب باغات پسته هرس فرم دهی انجام‌نشده و درختان به‌صورت درختچه‌ای و چند تنه پرورش می‌یابند.

در این باغات به دلیل تراکم بالای شاخ و برگ و عدم نفوذ نور کافی به داخل تاج میوه، کمیت و کیفیت محصول کاهش می‌یابد. هرس فرم جامی یا شلجمی جهت رسیدن به کمیت و کیفیت مناسب میوه در درختان پسته، توصیه می‌گردد.

مراحل اجرای هرس فرم جامی

در فصل خواب اولین سال بعد از پیوند، شاخه‌های پیوندی از ارتفاع 90 – 80 سانتی‌متری سر برداری می‌گردد.

لازم به ذکر است با توجه به اینکه در درختان پسته معمولاً چند شاخه پیوند شده وجود دارد، لذا بایستی شاخه‌ای که نسبت به سایر شاخه‌ها رشد عمودی و به‌طرف بالا داشته را جهت سر برداری انتخاب کنید. سایر شاخه‌های پیوندی را از ته قطع نمایید و سپس سایر عملیات هرس فرم دهی را بر روی آن انجام دهید.

معمولاً باغداران تمامی شاخه‌های پیوندی را نگه‌داشته و این باعث می‌شود که پس از چند سال رشد، درختان حالت انبوه و درختچه‌ای به خود بگیرند و نتوان شکل مناسبی به آن‌ها داد.

بعد از سر برداری سال اول، تعدادی شاخه جانبی از شاخه سر برداری شده تولید می‌گردد که بایستی شاخه‌های رشد کرده در پایین نهال به‌محض مشاهده از ته قطع و فقط به شاخه‌های بالایی اجازه رشد داده شود.

در دومین فصل خواب، سر برداری شاخه‌های اولیه که اسکلت اولیه درختان را تشکیل می‌دهند از ارتفاع 30 – 25 سانتی‌متری صورت می‌گیرد.

نحوه انتخاب شاخه برای هرس

در انتخاب شاخه‌هایی که اسکلت اولیه درخت را تشکیل می‌دهند بایستی به‌صورت زیر عمل نمود:

1. 3 تا 4 شاخه و ترجیحاً در 4 جهت اصلی شمال، جنوب، شرق و غرب درخت انتخاب گردد.
2. فاصله شاخه‌ها از یکدیگر حداقل بین 5 تا 10 سانتی‌متر باشد.
3. -محل انشعاب شاخه‌های اصلی از یک نقطه واقع بر روی تنه نباشد.
4. زاویه شاخه‌ها با شاخه اولیه حدود 45 درجه باشد، یعنی نه خیلی بسته و نه خیلی باز باشند.

بعد از سرزنی این شاخه‌ها، شاخه‌های ثانویه جانبی رشد می‌کنند که بایستی در فصل خواب بعدی این شاخه‌ها نیز مانند سال قبل سر برداری شوند. بایستی در فصل خواب شاخه‌هایی که باریک بوده و رشد عمودی داشته و در محل ناخواسته رشد کرده‌اند را از ته قطع نماییم. روش هرس سر برداری درخت پسته برای پیوند لوله‌ای کاربرد دارد.

درخت پسته که به‌صورت تک تنه و به فرم جامی تربیت‌شده است.

هرس باردهی درخت پسته

جهت كنترل اندازه درخت و سال آوری درختان پسته، انجام هرس باردهی ضروری است. هرس باردهی یکی از روش‌های كنترل سال آوری می‌باشد. هرس شدید درختان پسته پس از سال پر محصول باعث تولید شاخه‌های رویشی خیلی قوی در سال كم محصول می‌شود.

چنانچه این شاخه‌های قوی پس از سال كم محصول سر برداری شوند، در سال پر محصول بعدی باعث تولید شاخه‌های جانبی همراه با جوانه‌های گل فراوان می‌گردند؛ بنابراین در سال كم محصول بعدی محصول بیشتری تولید می‌شود.

همچنین تحقیقات انجام‌شده نشان می‌دهد سرزنی درختان پسته قبل از سال كم محصول باعث ایجاد تغییراتی در رشد شاخه، تنه و بقایای جوانه‌های گل و كاهش سال آوری خواهد شد.

نحوه سر برداری پسته

روش هرس سر برداری درخت پسته برای پیوند، معمولاً از بالای 2 تا 3 جوانه رویشی واقع در انتهای شاخه‌های رشد فصل جاری صورت می‌گیرد. این هرس بایستی توسط کارگران ماهر که قدرت تشخیص جوانه‌های رویشی و گل را دارند، صورت گیرد.

در طول شاخه‌های رشد فصل جاری در درختان پسته جوانه‌های گل تشکیل و در انتهای آن‌ها چندین جوانه رویشی تشکیل می‌گردد که هرس سرزنی بایستی از بالای این جوانه‌های رویشی انجام شود.

چنانچه هرس سرزنی از بالای جوانه‌های گل صورت گیرد، در سال آینده هیچ شاخه جانبی تشکیل نمی‌گردد و بر روی شاخه‌ها تنها خوشه‌های میوه تشکیل می‌شود.

فواید هرس درخت پسته برای پیوند

از فاكتورهای بسیار مهم در هرس، شدت و زمان انجام هرس می‌باشد. نتایج تحقیقات انجام‌شده در مورد هرس سر برداری درختان پسته نشان می‌دهد که هرس سر برداری درختانی كه دارای رشد رویشی زیاد هستند، فواید زیادی دارد.

از جمله این فواید می‌توان به جلوگیری از رشد رویشی بیش‌ازحد، شاخه زایی جانبی، افزایش سطح میوه دهی، تشكیل میوه در سطح پایین‌تر، كنترل اندازه به‌منظور تسهیل عملیات داشت و كنترل سال آوری اشاره نمود.

میزان سر برداری برحسب رقم متفاوت است. نتایج طرحی مشابه نشان داد در هرس سر برداری، تحریک رشد شاخه‌های جانبی در شرایط سال پربار (on year) بیشتر از شرایط سال کم‌بار (off year) است.

سر زنی در سال کم‌بار باعث افزایش محصول در سال کم‌بار بعدی می‌شود و هرس سر زنی در سال پربار منجر به افزایش تعداد میوه در خوشه آن سال می‌شود.

هرس سر برداری پسته برای پیوند در اقلام مختلف

نتایج یک طرح تحقیقاتی روی هرس سر برداری پسته نشان داد عکس‌العمل ارقام نسبت به هرس سر برداری متفاوت است. به‌طوری‌که رقم اوحدی عکس‌العمل بیشتری نسبت به سر برداری نشان می‌دهد.

سر برداری شاخه دوساله در رقم کله قوچی در شرایط کم‌بار حداکثر شاخه‌های جانبی را تولید نمود ولی میزان محصول و تعداد جوانه گل کاهش یافت. سر برداری شاخه یک‌ساله در شرایط سال پربار باعث افزایش شاخه‌های جانبی و افزایش تعداد جوانه‌های گل برای سال بعد می‌شود.

در رقم اوحدی سر برداری شاخه‌های سه‌ساله در شرایط پربار ضمن افزایش تعداد شاخه‌های جانبی باعث افزایش تعداد جوانه‌های گل گردید. همچنین میزان محصول سال بعد را افزایش داد و بدین ترتیب شدت سال آوری هم کاهش یافت.

هرس تنک شاخه

• معمولاً به‌منظور کاهش سال آوری، تعداد شاخه‌های میوه دهنده را قبل از سال پربار به حدود نصف تا 3/ 2 کاهش می‌دهند.
• این عملیات بایستی در دوره خواب زمستانه و در سنین باردهی اقتصادی محصول انجام شود.
• هرس سر برداری شاخه باعث کاهش درصد پوکی و افرایش درصد ناخندانی گردید، گرچه اختلاف معنی‌دار نبوده است.
• هرس سالیانه درختان بارده به‌منظور حذف شاخه‌های خشك و آلوده ضروری می‌باشد.
• در غیر این صورت علاوه بر اینكه این شاخه‌های آلوده باعث ایجاد مشكلاتی در عملیات داشت و برداشت می‌گردند، باعث توسعه و شیوع آفات و بیماری‌های مختلف نیز می‌شوند.
• لذا در صورت عدم هرس، خشكیدگی به سایر قسمت‌های درخت نیز سرایت می‌کند.

در صورت نیاز به اکیپ حرفه‌ای پیوندزن یا هرس کن با ما تماس بگیرید (فقط برای 5 هکتار به بالا)

سخن پایانی

اغلب کشاورزان از اهمیت عملیات پیوند بر روی درختان خود آگاه هستند. پیوند درخت پسته موجب می‌شود که گلدهی و باردهی درخت تسریع پیداکرده و رقم موردنظر و مناسب حاصل شود. عملیات پیوند به روش‌های گوناگون انجام می‌گیرد. آموزش روش هرس درخت پسته برای پیوند ضروری است و انجام این عملیات نیاز به فردی ماهر دارد. برای پاسخگویی به پرسش‌های خود و مشاوره در ارتباط با پیوند و هرس درختان پسته با کارشناسان سایت پسته رفسنجان در تماس باشید.

[product_category category = “18160” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC operator” = “IN”]

آموزش انواع هرس برای “نهال های جوان”

امروزه برای افزایش بهره وری از زمین و افزایش کارایی عملکرد، روش های باغ داری سنتی به روش های باغ داری مدرن تغییر یافته است. یکی از مهم ترین عملیات ضروری در باغ داری نوین، مدیریت هرس نهال در مراحل مختلف رشد می باشد. هرس فرم دهی درختان مرکبات برای حفظ سلامت، پایداری تولید و کیفیت مناسب میوه ضروری است. هرس فرم دهی درختان از زمان کاشت نهال در زمین اصلی شروع شده و معمولا چهار تا پنج سال متوالی ادامه دارد به طوری که پس از آن، اسکلت درختان تقریبا شکل می گیرد.

انواع برش ها در هرس نهال

سرزنی و حذف کامل شاخه، دو نوع اصلی برش های هرس هستند که نتایج مختلفی را در پی دارند و برای اهداف متفاوتی استفاده می شوند:

برش سرزنی

در برش سرزنی، شاخه را کوتاه کرده و بخشی از قسمت انتهایی شاخه را حذف می کنید و با حذف اثر غالبیت جوانه انتهایی موجب تحریک رشد جوانه های جانبی و تولید شاخه های فرعی می شود. از این رو، سرزنی شاخه ها می تواند موجب تولید یک تاج فشرده و بوته ای تر شود.

حذف کامل

حذف کامل شاخه از انتها یا از محل انشعاب، تعداد کل شاخه های اطراف بازو ها یا تنه ی اصلی را کاهش می دهد و با وسایل دستی انجام می پذیرد. این برش سبب رشد بلندتر شاخه های باقی مانده می شود و می تواند موجب ایجاد یک درخت بزرگ تر و با تاج بازتر شود. این نوع هرس نهال سبب نفوذ بهتر نــور به داخل درخت می شود.

هرس فرم دهی

بعد از کاشت نهال پیوند شده در زمین اصلی و استقرار مناسب ریشه و رشد اولیه نهال در زمین، نهال باید از ارتفاع حدود 60-70 سانتی متری سرزنی شود. سرزنی در این ارتفاع، سبب فعالیت جوانه های جانبی شده و نهال را از فرم “هرمی” با یک محور اصلی، به فرم “شبه فنجانی” با انشعابات باز تبدیل می کند. همچنین در سال اول علاوه بر سرزنی، باید همه ی انشعابات جانبی نیز حذف گردد.

در این حال، تعادلی بین رشد اندام های هوایی و ریشه ایجاد می شود و همه ی جوانه ها از شرایط مساوی برای رشد جست های بعدی برخوردار می گردند. در بهار سال اول، دوم و سوم بعد از کاشت نهال در زمین اصلی، باید همه گل ها و یا میوه چه ها در همان مراحل اولیه رشد، به منظور تحریک رشد رویشی نهال جوان، حذف گردند.

هرس فرم دهی(ادامه)

در اواخر زمستان سال دوم بعد از کاشت نهال در زمین اصلی، از شاخه هایی که به طور مجدد رشد کرده اند، شاخه با موقعیت بهتر که در جهت های مختلف (چهار جهت)، با فاصله مناسب از هم (حدود 20 سانتی متر) و با زاویه های باز رشد کرده اند، انتخاب و با طول 40-50 سانتی متری هرس می شوند و شاخه هایی که در فاصله های خیلی نزدیک یا در تلاقی با هم هستند حذف می گردند.

بهتر است درختان جوان، حدود 20 سانتی متر تنه صاف در بالای محل پیوند قبل از ایجاد انشعابات داشته باشند. همچنین شاخه های با زاویه 45 درجه به عنوان شاخه های اصلی و میوه ده انتخاب شوند. نگه داری تعداد زیادی انشعاب که از یک نقطه منشا گرفته اند سبب متراکم و ضعیف شدن درخت در سال های بعد می گردد.

در بهار سال دوم بعد از کاشت نهال در زمین اصلی، به دلیل از بین رفتن غالبیت انتهایی، جوانه های جانبی روی بازو های درخت شروع به فعالیت می کنند. در این سال هم همانند سال اول، گل های تولید شده روی درخت جوان برای تحریک رشد رویشی، حذف می شوند. این کار سبب می شود که اندازه درخت، در مدت کوتاه تری به مقدار مناسب رسیده و عملکرد آتی درخت نیز افزایش یابد.

در سال های سوم و چهارم، از بین شاخه های موجود، 3-4 شاخه در جهت های مختلف و فاصله مناسب از هم، به عنوان بازو های اصلی، باقی گذاشته می شوند.

انواع انشعابات نابجا در درختان مرکبات

معمولا همراه با رشد گیاه، شاخه هایی تشکیل می شوند که موقعیت مناسبی ندارند و بهتر است که در اولین فرصت و قبل از قطور شدن این شاخه ها، اقدام به جذف آن ها کرد. از سری انشعابات نابجایی که باید با یکی از روش های هرس نهال حذف شوند می توان موارد زیر را نام برد:

انشعابی به نام “تنه جوش”

گاهی اوقات رشد یک تنه جوش قوی می تواند موجب غلبه بر یک درخت ضعیف شود. تنه جوش های روی پایه باید زمانی که کوچک و ترد هستند با دست جدا شوند. جدا کردن تنه جوش های مسن تر به دلیل وجود خار های بلند و نوک تیز مشکل است. همچنین به علت سطح برش بزرگ تر، امکان آسیب به تنه و آلودگی نیز بیشتر است.

شاخه های موازی حول یک نقطه از تنه

انشعاباتی که حول یک نقطه از تنه شکل گرفته اند، استحکام زیادی ندارند و احتمال شکستن آن ها در اثر باد شدید، محصول زیاد و یا وزن حاصل از بارش برف سنگین وجود دارد.

شاخه های موازی با یکدیگر

انشعاباتی که به موازات هم رشد کرده اند، نیز نامناسب هستند. زیرا دریافت نور، وقتی شاخه ها در جهت های متفاوت قرار دارند حداکثر است و تشکیل گل و میوه با دریافت نور نسبت مستقیم دارد.

شاخه های با رشد عمودی به بالا

شاخه هایی که مستقیم به سمت بالا رشد می کنند معمولا شاخه های رویشی (نــرک) هستند. رنگ این شاخه ها سبز روشن است و برگ های آن نیز بزرگ تر از شاخه های بارده است. “نرک ها”، معمولا فقط شاخ و برگ تولید کرده و رشد زایشی ندارند و تنها سبب متراکم شدن و مصرف ذخایر درخت می شوند بنابر این باید از محل انشعاب، حذف شوند.

شاخه های متقاطع یکدیگر

شاخه های متقاطع، نیز در اثر ساییده شدن به هم آسیب خواهند دید. بنابر این به جز یکی از این انشعابات که قوی تر بوده و جهت رشدی مناسب تری دارد بقیه انشعابات حذف می شوند.

شاخه های رو به تنه اصلی

شاخه هایی که جهت رشد آنها به سمت تنه درخت است نیز از جمله انشعابات نابجا هستند و سبب آسیب به تنه و متراکم شدن قسمت های داخلی درخت می گردند و باید از محل انشعاب حذف شوند.

شاخه های “چنگالی مانند”

از انشعاباتی که از یک نقطه منشا گرفته اند، شاخه های به اصطلاح “چنگالی” شده اند، تنها یک انشعاب قوی تر و با زاویه رشدی مناسب تر حفظ شده و بقیه شاخه ها حذف شوند. این گونه انشعابات در زمان محصول زیاد یا وقوع طوفان های شدید، به دلیل استحکام کمتر، احتمال شکستن بیشتری دارند.

شاخه های با رشد عمودی به پایین

شاخه هایی که جهت رشدی آنها به سمت پایین است موجب تماس میوه ها با زمین، شیوع بیماری های خاکزی و در نتیجه، افزایش تلفات میوه می شوند. همچنین می توانند به سیستم آبیاری آسیب زده و عملیات برداشت را نیز با مشکل مواجه کنند. این شاخه ها باید قبل از قطور شدن حذف شوند.

شاخه یا بازو های خشک شده

شاخه های خشک شده را می توان هر ۳ تا ۵ سال بسته به مقدارشان حذف نمود، زیرا وجود این شاخه ها می تواند موجب آسیب به پوست میوه شده و نیز منشأ ورود عوامل بیماری زا باشد. کافی است باغ داران فقط شاخه های خشکیده با قطر بیشتر از یک سانتی متر را قطع کنند زیرا شاخه های کوچک تر، اغلب در زمان برداشت یا عملیات دیگر شکسته می شوند. همه ی برش ها باید از محل بافت زنده شاخه، انجام شود.

شاخه یا بازو های شکسته شده

در برخی مواقع که بازوهای اصلی درخت فرم دهی شده در اثر طوفان یا باد شدید شکسته شود ولی ریشه و پایه درخت سالم باشند باید بازو های شکسته شده را تا بافت سالم قطع کرد و اگر بازوی اصلی از محل انشعاب از تنه شکسته شده است می توان از شاخه های نـرک به جای شاخه های جایگزین استفاده کرد. به این صورت که نـرک های جایگزین را سرزنی کرد و با استفاده از “قیم”، آن ها را در زاويه مناسب قرار داد و از جوانه های تشکیل شده روی آن به عنوان شاخه های بارده جدید استفاده کرد.

معرفی ابزار کارآمد برای هرس

پر کاربرد ترین وسیله برای هرس، قیچی دسته کوتاه است. برای هرس شاخه های بالایی تاج می توان از قیچی های دسته بلند استفاده کرد. ارّه ها معمولا برای حذف شاخه های قطور که با قیچی به آسانی بریده نمی شوند استفاده می شوند.

منبع:

کتاب مدیریت احداث باغ پایدار مرکبات (به تصنیف دکتر علی اسدی کنگرشاهی و دکتر نگین اخلاقی امیری)

[products limit=”8″ columns=”4″ category=”ابزار-دستی-کشاورزی”]

برای مشاهده اخبار روز صنعت پسته و مطالب مفید کشاورزی و پسته به کانال پسته رفسنجان بپیوندید

برای عضویت در کانال بر روی تصویر زیر کلیک کنید: