موارد مصرف گل بابونه

بابونـه یکـی از پـر ارزش تریـن گیاهان دارویی بوده و مصرف آن در جهان از سابقه طولانی برخوردار است. ولی با این وجود، تاریخ استفاده از این گیاه با همه قدمتی که بـرای آن قائلـند بـه علـت مشـابهت بـا چند جنس گیاهی دیگر و سایر گونه هایماتریکاریا به طور دقیق معلوم نیست. در گذشته صرف از گلهای بابونه به صورت سنتی استفاده می شود ولی در حال حاضر از اسانس این گیاه در صنایع داروسازی، آرایشی و بهداشتی و غذایی به طور وسیعی اسـتفاده مـی شـود. در کشـورمان نیز مصارف داروهای تهیه شده از بابونه در حال افـزایش بـوده و داروهای متعددی در داروخانه های کشور به فروش می رسند که از مواد  مؤثره بابونه در تهیه آنها استفاده شده است.

موارد مصرف گل بابونه

خواص دارویی و درمانی گل بابونه

مـور، معرق، مقوی معده با دشکن، اشتها آور، هضم کننده غذا، صفرابر، قاعده آور و التـیام دهـنده است. اثر ضد عفونی کننده ضعیف ولی قاطع دارد. مسکن درد و ضدتشـنج نیز می باشد. چون از ترشح و التهاب های چرکین مخاط ها جلوگیری به عمل مـی آورد، از این نظر به کاربردن آن در رفع یبوست هایی که مواد دفعی مخصوص که در قولون چپ جمع می شود، اثر مفید دارد.

از بابونـه در مـوارد سـوء هاضمه، آبریزش بینی،  آسم، گریپ، درمان قولنج، میگرن، انسـداد کـبدی و ورم پلک ها استفاده می شود. اگر به شیر نوزادان مقدار کمی از دمکـرده کاپیتول های گیاه افزوده شود، دل پیچه ناشی از نفخ و حالات تشنجی کودک رفع می شود.  

در اسـتعمال خارجی ضماد، لوسیون و حمام فرآورده های این گیاه اثر قاطع در رفع بیماری ها دارد به طوری که از آن برای محفوظ نگه داشتن زخم از آلودگی ها و بهبود زخم های عمیق،  زخم انگشتان، رفع التهاب و درمان ورم چشم و مخاط دهان، حلق و لـثه هـا می توان استفاده به عمل آورد. همچنین خستگی چشم را تسکین می دهد.

حمـام  فـرآورده هـای گیاه اثر معالج در زخم های واریسی، اگزما های کهنه و خارش اشخاص مسن دارد. روغن گیاه ضد تشنج، آرام بخش و ضد التهاب می باشد و مرهم گلهای آن در درمان زخم، خارش و گزیدگی) به کار می رود.

بابونـه در درمان و تسکین دردها مؤثر بوده و آرام بخش عضلات است.  شهرت بابونه بـه عـنوان مسکن و آرام بخش نیز مبنای علمی دارد و تحقیقات جدیدی که در این مـورد انجام شده است نشان می دهد که بابونه سیستم اعصاب مرکزی را تحت تأثیر قـرار داده و اثر آرام بخشی دارد. این اثر را بر روی مجاری هاضمه و سایر عضلات نیز دارد.  

خاصیت ضد اسپاسم بابونه، شهرت کهن این گیاه در آرام کردنه گرفتگی های عادت ماهـیانه دردناک و کاهش احتمال زایمان نارس را می کند و جالب این است که در عین حال، بابونه برای تحریک و افزایش عادات ماهیانه به کار می رود.

بابونـه عـامل مؤثری در تحریک گلبول های سفید خون و افزایش آنها است و باعث تقویت سیستم دفاعی بدن در برابر بیماری ها می شود. بابونه به دلیل وجود اسپیاتر دارای خاصـیت ضـد اسپاسـم  قـوی و به دلیل وجود کامازولن دارای خاصیت ضد آلـرژیک اسـت. اثر ضد التهاب بابونه به دلیل وجود کامازولن و آلفابیسابولول موجود در اسانس آن است. ده هـا پـژوهش علمی، کاربرد بابونه را برای کمک به هضم غذا تأیید می کند. در یک بررسی مشخص شد که بابونه از نظر آرام کردن مجاری هاضمه حتی از داروی معروف پاپادرین مشتق از تریاک نیز مؤثر تر است.

خواص دارویی و درمانی گل بابونه

استفاده از گل بابونه در سایر نقاط جهان

در چیـن و ژاپـن، گلهـای خشک آن را با چای دم کرده و به عنوان باد شکن مصرف مـی کنـند. در آلمـان گل بابونه به عنوان یک چای دارویی استاندارد( به صورت دمکـرده ) برای مصرف خوراکی و شکل شوینده غرغره، کرم یا پماد، بخور و افزودنی درحمام و سونا پذیرفته شده است. این دارو در فارماکوپه آلمان وجود داشته و دم کرده هـای آبی، عصاره خشک هیدروالکلی، عصاره های روان، تنتورها و اسانس های تهیه شـده از ایـن گـیاه، همگـی به صورت فرآورده های تک مصرف شده و همچنین به عـنوان یکـی از اجـزای بـیش از ٩٠ داروی مجاز ترکیبی نیز به کار می روند. در طب آلمـان، فرآورده های بابونه انتخاب اول جهت درمان حساسیت های پوستی کودکان می باشند . با وجود استفاده عمومی از چای بابونه به عنوان آرام بخش خفیف و خواب آور، در کشـور آلمـان بـه علت عدم وجود تحقیقات چاپ شده، مصرف گیاه به این منظور پذیرفته نشده است.

طرز تهیه روغن بابونه

١٠ تا ١۵ گرم گل خشک بابونه را در یک لیتر روغن به مدت ۵‐۶ سـاعت در حرارت کم قرار می دهند و در طول این مدت چند بار به هم می زنند. یک نـوع از عصـاره روغنی بابونه با استفاده از روغن زیتون جهت درمان دردهای مفاصل شناخته شده است.

هر چند یک مطالعه نشان داده که آپیژنین( یک جزء محلول در آب) به سایت های گیرنده بنزودیازپینی باند شده و بنابراین یک مکانیسم مولکولی جهت امکان فعالیت ضعیف آرام بخش سیستم عصبی مرکزی در بابونه را فراهم می سازد.

یکـی از فـرآورده هـای استاندارد گل بابونه به نام تجاری کامیلوزان تولید می شود و کاربـرد فراوانی دارد. در آلمان ١٨ فرآورده دارویی حاوی این عصاره تهیه می شود که هم مصرف خوراکی و هم مصرف موضعی دارند.

طرز تهیه روغن بابونه

 موارد مصرف گل بابونه در صنعت بهداشتی و آرایشی

فلاونوئیدهای گل بابونه، اثر مرطوب و لطیف کنندگی دارند و از این رو مواد مذکور در صـنایع آرایشـی و بهداشـتی اسـتفاده فراوانـی می شود. تولید حوله های مرطوب بهداشـتی بـرای مـداوای تـورم اطـراف چشـم، کرم محافظ پوست بدن به عنوان پیشـگیری کنـنده از آسـیب رسـیدن به پوست های خشک و حساس و همچنین پوسـت هایـی کـه بـه آسانی ترک می خورند، انواع عصاره های گیاهی، شامپو برای تقویـت سر، تولید انواع کف وان، صابون و لوسیون های با ماده مؤثره به عنوان لطیف کنـنده پوست بدن مصرف وسیعی دارد. عصاره بابونه به عنوان یکی از مواد تشکیل دهنده ماسک ها و همچنین مایع شستشوی قبل و بعد ماسک کاربرد دارد.

 موارد مصرف گل بابونه در صنعت بهداشتی و آرایشی

گفـته مـی شـود شامپو و عصاره های بابونه رنگ مو را روشن تر می کند،  مو نرمتر و پرپشت تر می شود.  

                                                                                          کاربرد بابونه در فرمولاسیونهای مو

                                                                                                             نوع محصول  
شامپو مایع شامپو پودری محصول شستشو
دم کردنی بابونه ١٠% سولفات سدیم لوریل ۴٠‐٣۵% پودر گلهای بابونه آلمانی ١٠%اسید آلی ضعیف ۵%

سولفات سدیم لوریل ١۵/٠% اسانس بابونه برای عطر

گلهای بابونه آلمانی پودر شده ۴٠% اسانس بابونه ٢/٠%

رقیق شدهML ١٠ از محصول در ١ لیتر آب

 بـرای تیره تر شدن بابونه را با حنا مخلوط می کنیم. در ساخت رنگ و تقویت عطرها کاربرد دارد . پودر بابونه ترجیحا قسمت پودر گل مخلوط شده با ١ قسمت کارلین وخاک فولر در آب جوشان برای مو به کار می رود.

افـزودن آلفاپسـابولول در محصولاتی که  برای محافظت و نگهداری از پوست به کار مـی روند توصیه می شود. برای ورزشکاران و بیماران بستری طولانی مدت نیز کاربرد دارد.

سمیت پایین مواد فلاونوئیدی رنگی موجود در بابونه های آلمانی و رومی (آپی ژنین ‐گلـیکوزید ‐دیگر فلاونوئیدها ) باعث استفاده روزافزون آن در محصولات آرایشی و بهداشتی می گردد.  

عوارض گل بابونه

در یـک تحقیق انجام گرفته بر روی ترکیبات بابونه، مشخص شده است که به غیر از آنتکوتولاید، نه تنها فلاونوئیدهای آپی ژنین، آپی ژنین‐ ٧ ‐ D  گلیکوزید و لوتئولینبلکه ماتریسین، فارنسن، سیس ‐ان‐این‐دی سیکلواتر، بیسابولول و فرآورده های Kamillosan نـیز هـیچ گونه قابلیت حساسیت زایی ندارد. از آن جایی که آلرژیتماسـی، فقـط زمانـی ظاهـر مـی شود که عامل حساسیت را از طریق پوست دارد ارگانیسـم شـود، خطـر بـروز واکـنش های آلرژیک پوستی در بیماران حساس به کامومـیل، بـه دنبال نوشیدن چای بسیار نادر است.

به طور مشابه، حساسیت شدید تأخـیری بـه دنبال نوشیدن چای کامومیل عارض نمی شود. زیرا عوامل حساسیت زا مانـند آنـتکوتولایو و هرینارین محلول در آب نبوده و در نتیجه جوشاند آنها در آب، موجـب استخراج جزء چربی درست موجود در داروی خام و ورود آن به چای گیاهی نمی گردد.

 

قدرت سرطان و جهش زایی گل بابونه

تحقـیقات انجام گرفته بر روی رشته های ٩٨ TA و ١٠٠TA در خصوص عصاره خامکامومـیل، نشـان دهـنده قدرت زیاد این گیاه در تولید جهش می باشد. اما مشخص نیسـت کـه بین جهش های مشاهده شده از لحاظ آزمایشگاهی و نمونه های بالینی ارتباط وجود دارد. گزارشی مبنی بر قدرت سرطان زایی کامومیل موجود نمی باشد.

موارد عدم استعمال گل بابونه 

در انـدازه های بالا استفراغ آور است و معمولا به تنهایی مصرف می شود و با گیاه انقابضـی چـون برگ گردو و گنه گنه نباید مصرف گردد. در ناراحتی قلبی مصرف آن توصیه نمی شود و در  دوران حاملگی، اسانس به صورت موضعی نیز استفاده نشود.

موارد عدم استعمال گل بابونه 

مصرف خارجی گل بابونه

افزودنی حمام: ۵٠ گرم برای هر ١٠ لیتر آب داغ.

استنشـاقی : بخار دم کرده گیاه در آب داغ برای رفع التهاب دستگاه تنفسی فوقانی استنشاق می شود.

ضماد: خمیر نیمه جامد حاوی ١٠‐٣ درصد وزنی از سرشاخه های گلدار.  

شستشو: محلول شوینده داغ آبی محتوی ١٠‐٣ درصد دم کرده.

اسـانس : بـرای تحـریکات شدید پوستی، ۵ قطره از اسانس را با ٢٠ میلی لیتر روغن حامل مخلوط کرده و به موضع بمالید.

مصرف داخلی گل بابونه

دم کـرده: ٣ گـرم در ١۵٠ میلی لیتر آب، ۴‐٣ بار در روز برای رفع ناراحتی گوارشی مصـرف مـی شود. دم کرده چای، به عنوان یک شوینده یا غرغره برای التهاب غشای مخاطی دهان و گلو نیز به کار می رود.

عصاره روان (gr/ml) ١: ١: ٣ میلی لیتر، ۴‐٣ بار در روز.  

تنتور(gr/ml) ۵: ١: ١۵ میلی لیتر، ۴‐٣ بار در روز.

ترکیبات درمانی گل بابونه

١‐ترکیبات لیپوفیل:

ترکیـبات لیپوفـیل اسانس است که نا محلول در گلیسیرین و محلول در روغن های معدنی و گیاهی است. انحلال آن در پروپیلن همراه با تشکیل میسل ها است. استرها% ٨۵ اسـانس بابونه را تشکیل می دهند. ترپنوئیدها و سینئول و ترانسپیروکاروئن نیز گزارش شده اند.  

کامازولـن هـا هـنگام تقطیر، با بخار آب آزاد می شوند که مقدار آن بستگی به نوع و سـن گل دارد. اثر ضد حساسیت و ضد خارش گل بابونه آلمانی و فرآورده هایی که از آن تهـیه  مـی شـود بـه علـت وجود ترکیبات آلفابیسابولول‐بیسابولول اکسیدها ‐کامازولـن ‐ماتریسـین اسـت در بین این ترکیبات ماتریسین دارای بالاترین اثر ضد حساسیت و ضد خارش است.

یکی دیگر از آرولن های موجود در آن اسپاتولنول است. همچنین ترکیبات سزکوییترپن، آلفابیسابولول، بیسابولول اکسید  در گل بابونه موجود است.  

آزولـن هـا در شـرایط اسـیدی و در حین تقطیر تشکیل می شوند. اسانس به دست آمـده، در پروپیلن گلیکول محلول ولی در گلیسیرین و روغن های معدنی نامحلول است.  

رنـگ آبی تیره از اندازه گیری ضریب شکست و چرخش معدنی اسانس بابونه آلمانی ممانعـت مـی کـند. بـرای اسـتخراج اسانس توسط حلال ها از روش ماسراسیون‐پرکلاسیون‐پرکلاسیون مجدد گل بابونه استفاده می شوند.  

 

٢‐ترکیبات هیدروفیل:

تعـداد زیـادی از ترکیـبات شیمیایی در انواع بابونه ها تاکنون شناسایی شده اند. بر خلاف ترکیبات اسانس که در انواع مختلف بابونه نوسان بسیار زیادی نشان می دهند، در مـورد بقیه ترکیبات نوسان محدود تر است. اگرچه در مورد ترکیبات فلاونوئیدینـیز از نظر کمی و نوع فلاونوئید در گونه های مختلف بابونه مقداری اختلاف مشاهده می شود.  

در رابطـه بـا کوماریـن هـا و اسیدهای گیاهی، این اختلاف کمتر مشاهده می شود.

فـرآورده هـای گـل بابونه به خاطر اثر ضد اسپاسم و ضد حساسیت و خارش کاربرد وسـیعی دارنـد. ایـن اثر فارماکولوژیک مرهون ترکیبات هیدروفیل مانند آپی ژنینگلیکوزیدهای آن از یک طرف و از طرف دیگر ترکیبات لیپوفیل مانند آلفابیسابولول، بیسابولول اکسیدها، ماتریسین و آزولن ها است. در گـروه فلاونوئیدها مهمترین ترکیبات هیپروزید، روتین، لوتئولین‐٧‐ گلیکوزید وآپی ژنین‐٧‐ گلیکوزید است.  

برای مشاهده اخبار روز صنعت پسته و مطالب مفید کشاورزی و پسته به کانال پسته رفسنجان بپیوندید 

برای عضویت در کانال بر روی تصویر زیر کلیک کنید:

 

 

 

مشاهده محتوا بیشتر
ادامه مطلب مهندس مهدی امیری
بارگذاری بیشتر در باغبانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

همه چیز درباره گیاهان علوفه ای

شناخت گیاهان علوفه ای گیاهان علوفه ای به کلیه رستنی هایی اطلاق می شود که خوراک احشام به حس…