دسته: آموزش کشاورزی پسته

باغداران و کشاورزان در سراسر جهان به دنبال روش‌هایی برای بهبود عملکرد درختان پسته هستند. یکی از مشکلاتی که ممکن است باعث ایجاد ضررهای اقتصادی و کاهش عملکرد در باغات پسته شود، تنک شدن خوشه پسته است. این مشکل می‌تواند به علت انواع مختلفی از عوامل ازجمله بادزدگی، نوسانات دمایی، عدم تأمین نیازهای گیاه، آفات و بیماری‌ها، گرده‌افشانی نامناسب، خسارت محلول‌پاشی و آبیاری نامناسب رخ دهد.

با توجه به اهمیت اقتصادی باغات پسته، باید به دنبال راه‌حل‌هایی برای کاهش تنک شدن خوشه‌های پسته باشیم. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به بررسی علت تنک شدن خوشه پسته پرداخته و روش‌هایی برای پیشگیری از آن ارائه می‌دهیم. با اجرای این روش‌ها، می‌توان در باغات پسته عملکرد بهتری را به دست آورد و همچنین به سود اقتصادی بالایی در باغات پسته دست یافت.

دلایل اصلی تنک شدن خوشه در درختان پسته

چرا پسته تنک می‌شود؟ عوامل بسیاری می‌توانند در تنک شدن خوشه پسته نقش داشته باشند. کشاورزان می‌توانند با شناخت دلایل اصلی، روش‌های مؤثر برای هرکدام از آن‌ها را به کار بگیرند تا از این عارضه در درختان پسته جلوگیری کنند.

مهم‌ترین دلایل اصلی تنک شدن خوشه در درختان پسته به شرح زیر می‌باشد:

• ناهمگونی اندازه دانه‌ها در خوشه، حالت شتر گربه‌ای.
• بادزدگی و تگرگ و…
• آفاتی مانند سنک‌ها و زنجره ها.
• عدم تأمین مناسب نیاز سرمایی.
• نوسانات دمایی زمستان و بهار.
• کمبود عناصری که در گرده‌افشانی و تلقیح مؤثر هستند مانند Zn،
• کمبود کلسیم
• آبیاری سنگین بی‌موقع در بهار.
• سرمازدگی.
• اختلالات هورمونی و فیزیولوژیک.
• تغذیه نامناسب (خصوصاً در سال قبل) و استفاده بی‌رویه از کودهای ازته در اول فصل.
• گرده‌افشانی نامناسب یا اختلال در گرده‌افشانی.
• خسارت محلول‌پاشی‌های ناصحیح.

تأثیر بارندگی بر تنک شدن خوشه پسته

بارندگی و افزایش رطوبت در باغ در زمان باز شدن گل‌های پسته و فرآیند گرده‌افشانی می‌تواند تأثیر منفی بر روی فروت ست یا تشکیل میوه‌های پسته داشته باشد و به تنک شدن خوشه‌های پسته منجر شود.

باران در این مرحله می‌تواند کلاله درختان ماده را شسته و مانع دریافت گرده شود. همچنین در درختان نر باعث شسته شدن دانه‌های گرده و عدم انجام صحیح گرده‌افشانی می‌شود.

افزایش رطوبت نسبی در باغ نیز موجب ناکامی فرآیند تلقیح و باروری کامل گل‌های پسته می‌گردد. درنهایت به تنک شدن خوشه پسته منتهی می‌شود. در ایران، این پدیده به نام‌های شتر-گربه یا مادر-بچه نیز شناخته می‌شود.

یکی از راه‌حل‌های مؤثر برای مقابله با این مشکل، استفاده از گرده‌افشانی مصنوعی است که در صورت بارش باران در زمان گرده‌افشانی، کمک می‌کند تا میزان باروری گل‌ها حفظ شود و تنک شدن خوشه پسته کاهش یابد.

تغذیه نامناسب علت تنک شدن خوشه پسته

برای رشد و توسعه درختان پسته، نیاز به تأمین عناصر ضروری مانند ازت، فسفر، پتاسیم، کلسیم، روی و بور داریم. اگر عناصری که گیاه نیاز دارد به‌اندازه کافی در خاک وجود نداشته باشند، گیاهان قادر به جذب عناصر دیگر نیستند. بنابراین در صورت کمبود عناصر، رشد و توسعه آن‌ها کند می‌شود و باعث تنک شدن خوشه پسته می‌شود.

از طرف دیگر درصورتی‌که در ابتدای فصل (فروردین) بیش‌ازاندازه موردنیاز از کودهای ازته استفاده شود، درخت تمام انرژی خود را صرف رشد رویشی می‌کند و موجب تنک شدن خوشه‌ها خواهد شد.

استفاده از کودهای پتاسه و فروت ست می‌تواند در جلوگیری از این عارضه بسیار کمک‌کننده باشد.

کمبود کلسیم در مرحله ارزنی شدن پسته نیز یکی از عوامل اصلی است که می‌توان با استفاده از کودهای حاوی کلسیم در این زمان این مشکل را تا حدودی رفع نمود.

در کل، ایجاد توازن در تغذیه و استفاده مناسب از کودها، می‌تواند به جلوگیری از تنک شدن خوشه پسته کمک کند و درنتیجه عملکرد درختان پسته و کیفیت محصول را بهبود بخشد.

تأثیر آبیاری نامناسب و بی‌موقع در تنک شدن خوشه پسته

آبیاری به‌صورت دقیق و با برنامه‌ریزی منظم می‌تواند به کاهش تنک شدن خوشه پسته کمک کند. برای این منظور، برنامه‌ای دقیق برای آبیاری بهاره و تابستانه و همچنین کاهش آبیاری در فصل بهار باید اجرا شود.

در فصل بهار، به دلیل اینکه رطوبت خاک به دلیل بارش‌های فصلی کافی است، آبیاری باید به حداقل کاهش یابد تا باعث افزایش رطوبت خاک و ریشه‌ها نشود و درنتیجه از تنک شدن خوشه پسته جلوگیری شود.

همچنین، استفاده از سیستم‌های آبیاری قطره‌ای و مکانیزه می‌تواند به کاهش مصرف آب و بهبود کارایی آبیاری کمک کند.

کدام آفات باعث تنک شدن خوشه پسته می‌شود؟

در مورد آفات، زنجره و سنک دو نوع آفت مهم در ایجاد تنک شدن خوشه پسته هستند. کنترل آفات و بیماری‌ها ازجمله روش‌های مهم پیشگیری در برابر تنک شدن خوشه پسته است.

این روش شامل انجام عملیات مبارزه با آفات و بیماری‌ها به‌صورت منظم و بر اساس نیاز است. روش‌های مبارزه با آفات و بیماری‌ها می‌توانند شامل روش‌های بیولوژیکی، شیمیایی و فیزیکی باشند.

اثر بادزدگی و گردوغبار بر تنک شدن خوشه پسته

بادزدگی به درختان پسته و گردوغبار نیز از دلایل مهم تنک شدن خوشه‌های پسته هستند. بادهای شدید در باغات پسته می‌توانند باعث جابجایی گرده‌ها و کاهش تعداد آن‌ها در خوشه‌ها شوند.

همچنین، گردوغبار می‌تواند به سطح گل‌ها و خوشه‌های پسته چسبیده و گرده‌های آن‌ها را بستری برای جذب و جمع‌آوری این گردوغبار فراهم کند که باعث کاهش تعداد گرده‌های مؤثر در خوشه‌های پسته می‌شود.

در چنین شرایطی، استفاده از بادشکن (به‌خصوص در باغ‌های جوان) توصیه می‌شود تا به جلوگیری از خسارت به درختان پسته کمک شود.

همچنین، در صورت نیاز به استفاده از علف‌کش، عملیات سم‌پاشی باید بسیار زودتر از شروع پروسه گرده‌افشانی انجام شود تا خسارت به گل‌های پسته و تنک شدن خوشه‌ها کاهش یابد.

در صورت بروز گردوغبار در زمان گرده‌افشانی، استفاده از گرده‌افشانی مصنوعی می‌تواند به‌عنوان یک راه‌حل مؤثر در جلوگیری از تنک شدن خوشه پسته مورداستفاده قرار گیرد.

نوسانات دما و سرمازدگی علت تنک شدن خوشه پسته

زمانی که از نوسانات دمایی در باغات پسته صحبت می‌کنیم، منظور سرمای دیررس بهاره، گرمای زودرس بهاره، عدم تأمین نیاز سرمایی در زمستان، سرمازدگی در بهار و مواردی از این قبیل است.

نوسانات دمایی در طول فصل زمستان و بهار می‌تواند به‌شدت تنک شدن خوشه پسته در اثر ایجاد شرایط نامساعد برای گل‌های پسته، تأثیر بگذارد. در فصل زمستان، لازم است که نیاز سرمایی درختان به‌خوبی برآورده شود.

از طرف دیگر تغییرات ناگهانی دما در فصل بهار مانند سرمازدگی‌های بهاره می‌توانند به تنک شدن خوشه‌های پسته کمک کنند.

مدیریت دما و نیازهای سرمایی و جلوگیری از سرمازدگی می‌تواند به کاهش عارضه تنک شدن خوشه پسته کمک کند.

تنک شدن خوشه‌ها در اثر گرده‌افشانی اشتباه

گرده‌افشانی درست در درختان پسته مهم‌ترین مرحله در تشکیل خوشه و میوه پسته است. درصورتی‌که گرده‌افشانی به‌درستی صورت نگیرد، می‌تواند منجر به تنک شدن خوشه پسته شود.

عدم انجام گرده‌افشانی صحیح دلایل متعددی دارد که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:

• بارندگی، طوفان یا گردوغبار در زمان گرده‌افشانی
• عدم توجه به فاصله مناسب درختان نر و ماده در زمان کاشت
• نوسانات دمایی و کاهش دما در زمان گرده‌افشانی
• کم بودن تعداد و نسبت درختان نر به ماده

سخن پایانی

تنک شدن خوشه پسته مشکلی شایع در باغات پسته است که می‌تواند منجر به کاهش عملکرد و درآمد کشاورزان شود.

برای جلوگیری از تنک شدن خوشه پسته، باید از روش‌های پیشگیری مناسب مانند بهینه‌سازی آبیاری، ایجاد توازن در تغذیه، کنترل آفات و بیماری‌ها، مدیریت دما و استفاده از گرده‌افشانی مصنوعی در صورت نیاز استفاده کرد.

با اعمال این روش‌ها، می‌توان بهبودی عملکرد و افزایش تولید پسته را به دست آورد. به‌علاوه، آگاهی از دلایل و روش‌های پیشگیری در برابر تنک شدن خوشه پسته، به کشاورزان کمک می‌کند تا در مدیریت بهتر باغات پسته خود موفق باشند.

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”161″]

پسته به‌عنوان یکی از ارزشمندترین محصولات کشاورزی در ایران شناخته‌شده است. در سال‌های اخیر، بازار جهانی پسته به‌شدت در حال رشد بوده و این محصول به یکی از اصلی‌ترین محصولات صادراتی کشور تبدیل‌شده است؛ اما یکی از مشکلاتی که همیشه باعث نگرانی کشاورزان و صادرکنندگان پسته بوده است، مسئله سیاه شدن دانه‌های پسته در زمان ارزنی شدن است.

چرا پسته سیاه می‌شود؟ در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به مروری بر مرحله ارزنی شدن پسته، زمان آن و عوامل مؤثر بر سیاه شدن دانه پسته در این مرحله پرداخته خواهد شد. با ما همراه باشید تا با روش‌های پیشگیری از این عارضه در درختان پسته آشنا شوید.

مرحله ارزنی شدن پسته

بعد از مرحله تورم جوانه‌ها و زمان گل‌دهی درختان پسته باید منتظر ارزنی شدن دانه‌های پسته روی درختان باشیم؛ بنابراین زمان ارزنی شدن پسته‌ها از اواسط فروردین‌ماه آغاز می‌شود.

این زمان بسیار حساسی برای درختان پسته است تا بتوانید با اقدامات لازم یک محصول باکیفیت و کمیت بالا برداشت نمایید.

در غیر این صورت ممکن است با چند اشتباه کوچک در این مرحله حساس، تمامی زحمات یک‌ساله کشاورز به هدر رود.

یکی از مشکلاتی که ممکن است در مرحله ارزنی شدن پسته‌ها رخ دهد، سیاه شدن دانه‌های پسته است که در ادامه بیشتر در مورد آن صحبت خواهیم کرد.

 

عوامل سیاه شدن دانه‌های پسته در ابتدای فصل

عوامل زیادی در زمان ارزنی شدن پسته موجب سیاه شدن دانه‌ها می‌شوند. کشاورزان تنها توسط آشنایی با این عوامل مختلف می‌توانند به جلوگیری از این عارضه بپردازند.

سیاه شدن پوست سبز پسته از مرحله ارزنی شدن تا نخودی شدن دانه‌ها (تا زمان سخت شدن پوست پسته) را به هر دلیلی که باشد اصطلاحاً داغو یا شتر گربه شدن نیز می‌گویند. این عارضه تا زمان برداشت همچنان مشاهده می‌شود.

البته بیشترین خسارت مرتبط به همان زمان ارزنی شدن پسته، یعنی اواسط فروردین تا اواخر اردیبهشت‌ماه می‌باشد.

در ادامه به تمامی دلایل ایجاد این عارضه سیاه شدن دانه‌های پسته می‌پردازیم و سعی خواهیم کرد بهترین روش‌ها برای مقابله و رفع هرکدام از دلایل را به کشاورزان عزیز پیشنهاد دهیم.

آفات پسته در مرحله ارزني شدن پسته

در مرحله ارزنی شدن پسته چندین نوع آفت می‌توانند باعث آسیب‌دیدگی دانه‌های پسته شوند. آسیب‌ها شامل سیاه شدن دانه‌های پسته، پوک شدن آن‌ها، ریزش دانه‌ها و … می‌شود.

دراین‌ بین دو آفت سنک و زنجره پسته وجود دارند که به‌طور چشمگیری موجب سیاه شدن دانه‌های پسته در مرحله ارزنی شدن می‌شوند.

برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی دانه‌های پسته به دلیل حملات این آفات، می‌توان از روش‌های متعددی استفاده نمود که برای هر آفت به‌طور اختصاصی انتخاب می‌شود.

سنك پسته

سنک پسته را می‌توان یکی از آفاتی دانست که موجب داغو شدن یا همان سیاه شدن دانه‌های پسته شود. این آفت به دلیل جثه کوچک‌تر آن نسبت به سن‌ها به نام سنک شناخته‌شده است.

این حشرات ریز در هنگام تغذیه با سوراخ کردن میوه تازه توسط خرطوم خود موجب سیاه شدن دانه‌ها می‌شود. خسارت سنک پسته تقریباً از زمان تشکیل میوه تا مرحله تشکیل پوست ادامه دارد. این خسارت توسط پوره‌ها وارد می‌شود. بعد از سیاه شدن دانه‌ها نهایتاً میوه خشک می‌شود.

 

زنجره پسته

یکی از آفات بسیار قدیمی در مناطق پسته‌کاری ایران که با نام شیره تر نیز معروف است، زنجره پسته نام دارد. دلیل نام‌گذاری آن به‌عنوان شیره تر، عسلکی است که آفت از خود دفع می‌کند و به‌صورت ماده مایع و چسبناکی روی خوشه‌ها پخش می‌شود.

این آفت در زمان تشکیل خوشه‌های گل و میوه بر روی محور خوشه‌ها تخم‌گذاری می‌کند. البته تخم‌گذاری ممکن است بر روی سرشاخه‌های تازه روییده شده و دم برگ‌ها نیز انجام شود. محل‌های تخم‌گذاری این حشره به رنگ سیاه درمی‌آید. خسارت اصلی این آفت توسط پوره‌ها وارد می‌شود.

به این صورت که پوره‌ها به دانه‌ها حمله کرده و از آن‌ها تغذیه می‌کنند. این دانه‌ها در فاصله کوتاهی بعدازآن پژمرده، قهوه‌ای و سپس سیاه و خشک می‌شوند. هر پوره می‌تواند در دوران پورگی خود به یک تا چند دانه خسارت بزند.

 عوامل مربوط به تغييرات دما

طبق تحقیقات انجام‌شده و مشاهدات، یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر دانه‌های پسته در زمان ارزنی شدن تغییرات زیاد دمایی است.

این تغییرات چه به‌صورت کاهش و چه به‌صورت افزایش دما باشد، می‌تواند به عملکرد درختان و دانه‌های پسته آسیب برساند. نتایج نشان داده‌اند که ارقام مختلف پسته تفاوت زیادی در مقاومت به تحمل سرمازدگی و خسارت وارده ندارند.

گرمازدگی اما می‌تواند در ارقام مختلف میزان خسارت متفاوتی را وارد کند؛ زیرا زمان گلدهی و ارزنی شدن پسته در ارقام گوناگون، متفاوت است.

سرمازدگی

سرمازدگی بهاره در مناطق پسته‌کاری به‌عنوان یکی از عوامل طبیعی موجب ایجاد خسارت‌های شدید به محصولات شناخته می‌شود.

در این شرایط دانه‌ها دچار یخ‌زدگی شده و هنگام ذوب یخ، بافت های یخ‌زده حالت پلاسیده و آبکی به خود می‌گیرند. حداقل درجه حرارتی که گیاه می‌تواند در حدود 30 دقیقه به‌طور مداوم تحمل کند را دمای بحرانی می‌گوییم.

با استفاده از روش‌های گوناگونی می‌توان از سرمازدگی جلوگیری نمود.

تحقیقات نشان داده‌اند که در زمان حدود 2 ساعت در دمای 4- درجه سانتی‌گراد، سیاه‌شدگی کامل گل رخ می‌دهد. در ادامه دماهای بحرانی خسارت سرمازدگی در دو سطح و در سه مرحله توسعه گل آورده شده‌اند:

مرحله	تغییر رنگ	قهوه‌ای شدن
جوانه	4-	6-
جوانه در حال شکفتن	2-	4-
تمام گل	2	0

گرمازدگی

گرمای زودرس بهاره یکی از عوامل محدودکننده در عملیات گرده‌افشانی و تشکیل صحیح و اصولی میوه‌ها است. مناسب‌ترین درجه حرارت برای این مرحله از رشد درخت و ارزنی شدن پسته بین 15 تا 22 درجه سانتی‌گراد است.

خسارت از دماهای بالاتر از 32 درجه سانتی‌گراد در درختان بسیار شدید خواهد بود. قرار گرفتن درخت در این دمای بالا موجب از بین رفتن مادگی و ریزش گل‌ها خواهد شد.

البته این خسارت در مورد ارقام مختلف مانند پسته اکبری، پسته احمد آقایی و … متفاوت است. در ارقام دیر گل خسارت به‌صورت ریزش گل‌ها اتفاق می‌افتد. در ارتباط با ارقام زود گل ممکن است دمای زیاد به‌صورت آفتاب‌سوختگی و سیاه شدن دانه‌های پسته صورت گیرد.

آبیاری و افزایش رطوبت

در سال های مرطوب و پر باران بویژه در مناطقی که یک نوبت آبیاری سنگین هم در زمان قبل از سخت شدن پوست استخوانی پسته، انجام شود، پس از گذشت چند روز از زمان انجام آبیاری دانه های پسته سیاه و نرم شده و شروع به ریزش می کنند. بعضی از پسته کاران این عارضه را با خسارت آفت سنک اشتباه می گیرند.

توصیه می شود که باغداران با مدیریت آبیاری و کنترل رطوبت باغ تا زمان محکم شدن پوست استخوانی پسته تا حد امکان این عارضه را کاهش دهند.

 عوامل فيزيولوژيك و تغذیه‌ای مؤثر

سیاه شدن پسته در مرحله ارزنی شدن ممکن است به دلیل عوامل فیزیولوژیک و تغذیه‌ای نیز رخ دهد. این مشکل معمولاً به دلیل کمبود یا عدم جذب کلسیم و کمبود ریزمغذی‌های درخت پسته رخ می‌دهد.

کمبود یا کاهش جذب کلسیم

کلسیم یکی از مواد مغذی مهم است که برای رشد و توسعه درخت پسته ضروری است. کمبود کلسیم می‌تواند منجر به ضعف درخت و سیاه شدن پسته در مراحل ارزنی شدن شود.

در این زمان کلسیم درون گیاه بسیار کند حرکت می‌کند و بهترین زمان برای محلول‌پاشی این عنصر است. ازجمله دلایل عدم جذب کلسیم و کاهش آن می‌توان به سردی هوا، عدم جریان شیره خام و آب، غرقاب بودن محیط ریشه و … اشاره نمود.

کمبود کلسیم علاوه بر سیاه شدن پسته می‌تواند موجب ترک برداشتن میوه، لهیدگی میوه پسته، بدشکل شدن آن و … شود.

 

كمبود ریزمغذی‌ها

علاوه بر کلسیم، ریزمغذی‌های دیگری مانند آهن، روی، مس و منگنز نیز برای رشد درخت پسته ضروری هستند. کمبود هریک از این ریزمغذی‌ها می‌تواند به سیاه شدن پسته در مراحل ارزنی شدن منجر شود.

به‌عنوان‌مثال با کمبود آهن شاخه‌ها به‌طور کامل رشد نمی‌کنند. درنتیجه تعداد دانه‌ها در هر خوشه کم شده و دانه‌های باقی‌مانده نیز کوچک خواهند شد. در اثر کمبود عنصر مس نیز دانه‌های پسته دچار بدشکلی خواهد شد.

عدم گرده‌افشانی دانه‌های پسته

اصلی‌ترین دلیل سیاه شدن دانه‌های پسته در مرحله ارزنی شدن عدم گرده‌افشانی صحیح در باغات پسته است. این مرحله در مناطق پسته‌کاری توسط باد انجام می‌شود.

شرایط نامساعد محیطی ازجمله عدم جریان‌های هوا (باد)، آب‌وهوای بارانی در زمان ارزنی شدن پسته‌ها و … شرایط را برای گرده‌افشانی درختان سخت می‌کنند. درصورتی‌که گرده‌افشانی صورت نگیرد شاهد ریزش گل خواهیم بود.

در برخی مواقع نیز با انجام گرده‌افشانی ضعیف، دانه‌ها در زمان ارزنی شدن سیاه و خشک‌شده و درنهایت می‌ریزند.

به منظور جلوگیری از این عامل، کشاورزان معمولاً به گرده افشانی مصنوعی درختان پسته می‌پردازند.

سخن پایانی

با توجه به مطالعه انجام‌شده در این مقاله، می‌توان نتیجه گرفت که زمان ارزنی شدن پسته به‌عنوان یکی از مراحل مهم در فرآیند تولید پسته، با مشکلاتی مانند سیاه شدن پسته همراه است.

همان‌طور که گفته شد، عوامل اصلی سیاه شدن پسته در این مرحله را می‌توان کمبود ریزمغذی‌هایی مانند کلسیم، آفات و بیماری‌هایی مانند سنک، شرایط دمایی نامناسب،  انجام آبیاری نامناسب و عدم گرده‌افشانی صحیح دانست.

برای جلوگیری از این مشکل، لازم است که در مراقبت و نگهداری درخت پسته، به مواردی مانند کود دهی، کنترل بیماری‌ها و آفات پسته، بهینه‌سازی شرایط آب‌وهوایی و خاکی و نظارت دقیق بر فعالیت‌های گیاهی و مصرف مواد آلی و معدنی دقت شود. محلول پاشی سیلیکات پتاسیم برای پیشگیری از این عارضه بسیار مفید است.

همچنین، با توجه به این که سیاه شدن پسته در مرحله ارزنی شدن می‌تواند باعث کاهش کیفیت و ارزش بازاریابی محصول شود، لازم است تلاش برای جلوگیری از این مشکلات در فرآیند تولید پسته به میزان کافی صورت پذیرد.

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”161″]

در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به بررسی دنیای قارچ‌های درخت پسته می‌پردازیم و چندین نوع مهم را که می‌توانند درختان گران‌بهای شما را از بین ببرند، بررسی می‌کنیم. این پاتوژن های قارچی می‌توانند طیف وسیعی از علائم را ایجاد کنند، ازجمله تغییر رنگ برگ‌ها، شانکرها و توقف رشد؛ اما نترسید، زیرا ما همچنین راهبردهای پیشگیری و درمان مؤثری را برای کمک به محافظت از درختان پسته در برابر این دشمنان قارچی بررسی می‌کنیم. با شناخت علائم قارچ درخت پسته و انجام اقدامات مناسب برای پیشگیری و مبارزه با عفونت‌ها، می‌توانید سلامت و بهره‌وری درختان پسته خود را برای سال‌های آینده تضمین کنید.

قارچ‌های مهم درخت پسته

به‌منظور درک بهتر تهدیدات بالقوه سلامت درخت پسته، بررسی انواع قارچ‌هایی که می‌توانند بر این درختان تأثیر بگذارند، مهم است. با شناسایی علائم قارچ درخت پسته، پرورش‌دهندگان و محققان می‌توانند به‌طور مؤثرتری عفونت‌ها را کنترل و درمان کنند. در ادامه برخی از مهم‌ترین قارچ‌های درخت پسته را به همراه علائم آن‌ها بررسی نموده‌ایم.

قارچ فیتوفترا عامل بیماری گموز

قارچ فیتوفترا از کپک‌های آب موجود در خاک به وجود می‌آید.  به این منظور که در اثر تماس بیشتر تنه درختان با آب شروع به فعالیت می‌کند. این قارچ درخت پسته می‌تواند باعث ایجاد بیماری‌های شدید در گیاهان ازجمله بیماری پوسیدگی ریشه و طوقه یا همان گموز شود و از مهمترین بیماری های درختان پسته می باشد. این بیماری توسط چندین گونه قارچ فیتوفتورا ایجاد می شود و تمامی این قارچ ها در خاک زندگی می کنند. این بیماری بیشتر در باغ‌هایی با بافت خاک سنگین یا نیم سنگین مشاهده می‌شود. گموز با حمله به ریشه، طوقه و پایه تنه، درخت را درگیر کرده و درنهایت منجر به زوال یا مرگ درختان آسیب‌دیده می‌شود.

عامل بیماری گموز می تواند، با نهال یا خاک آلوده به باغ سالم وارد شود و همراه با آب آبیاری در نقاط مختلط باغ پخش شود.

علائم بیماری گموز

علائم قارچ درخت پسته به نام فیتوفترا که موجب بیماری گموز می‌شود عبارت‌اند از:

• سبز خشکی درختان
• ریختن برگ‌های درختان در فصلی که ریزش برگ وجود ندارد
• ضعیف شدن درختان
• کاهش کمیت و کیفیت میوه‌ها
• سر خشکیدگی درختان
• تغییر رنگ پوست درختان و در ناحیه طوقه همراه با ترشح قطره‌های صمغ سیاه

قارچ ورتیسیلیوم عامل بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی

پژمردگی ورتیسیلیوم یک بیماری قارچی منتقله از خاک است که توسط قارچ Verticillium dahliae ایجاد می‌شود. این پاتوژن می‌تواند گونه‌های مختلف گیاهی ازجمله درختان پسته (Pistacia vera) را تحت تأثیر قرار دهد. این قارچ درخت پسته از طریق ریشه، گیاه را آلوده می‌کند و آوندهای چوبی را که وظیفه انتقال آب و مواد مغذی را بر عهده دارند، مستعمره می‌کند. با تکثیر قارچ، این آوند هاتخریب کرده و مسیر آوندها را مسدود کرده و منجر به پژمردگی و درنهایت مرگ گیاه می‌شود.

قارچ ورتیسیلیوم در دمای ۳۰ درجه سانتی‌گراد  بهترین رشد را دارد و وقتی‌که دمای خاک به این میزان می‌رسد بیشترین میزان آلودگی توسط این قارچ ایجاد می‌شود، این قارچ در هوای گرم بیابانی و هوای سرد بیابانی و کوهستانی فعال نیست.

این قارچ می تواند به تعداد زیادی از انواع درختان آسیب وارد کند.

علائم بیماری پوسیدگی ورتیسیلیومی

علائم قارچ درخت پسته به نام قارچ ورتیسیلیومی عبارت‌اند از:

• زرد و قهوه‌ای شدن برگ‌ها و درنهایت خشک شدن آن‌ها
• تغیر رنگ بافت های آوندی و عروقی در شاخه‌های آسیب‌دیده
• ریزش تدریجی برگ درختان
• تجمع برگ‌های زرد در انتهای شاخه درخت
• توقف رشد

قارچ افلاتوکسین عامل بیماری کپک‌زدگی پسته

قارچ افلاتوکسین ممکن است پسته را در باغ یا در حال فرآوری و یا در انبار موردحمله قرار دهد. این قارچ درخت پسته از طریق غذا یا مواد خوراکی آلوده به قارچ باعث بیماری انسان و حیوان می‌شود. قارچ افلاتوکسین بسیار خطرناک بوده حتی باعث بیماری سرطان در انسان و درنهایت باعث مرگ می‌شود.

پسته به عنوان یک بستر مناسب برای رشد انواع گونه های کپک شناخته شده است. افلاتوکسین ها نیز گروهی از سمی ترین و سرطان زا ترین ترکیبات شناخته شده هستند.

آلودگی میوه های پسته به این قارچ از داخل باغ و بر روی میوه های تازه شروع می شود در طی فرآیند فرآوری پس از برداشت و شست و شوی پسته با آب میزان آلودگی بسیار زیاد می شود.

عامل بیماری قارچ افلاتوکسین قارچ‌های گروه Aspergillus flavus می‌باشند.

علائم ابتلا به قارچ افلاتوکسین

علائم قارچ درخت پسته به نام افلاتوکسین ممکن است به‌راحتی قابل‌مشاهده نباشد، زیرا قارچ‌ها در درجه اول روی آجیل تأثیر می‌گذارند. بااین‌وجود، برخی از علائم عمومی مرتبط با عفونت آسپرژیلوس در درختان پسته ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• سبکی وزن و کوچکی اندازه
• کپک‌زدگی محصول
• ظاهر شدن لکه‌های تیره در پوست استخوانی محصول
• پوست سبز رویی محصول ترک می‌خورد
• افزایش فعالیت حشرات

قارچ  Paecilomyces variotii عامل بیماری سرخشکیدگی

قارچ‌های متعددی وجود دارند که باعث بروز بیماری سر خشکیدگی درختان پسته می‌شوند. دراین‌بین قارچ  Paecilomyces variotii  یکی از مهم‌ترین عوامل است. حساس‌ترین رقم به بیماری سر خشکیدگی پسته رقم اوحدی می‌باشد. قارچ‌های سر خشکیدگی بسیار فرصت‌طلب می‌باشند این قارچ‌ها به‌محض این‌که زخم یا خراشی روی شاخه درخت ایجاد شود سریعاً از محل زخم نفوذ می‌کنند. زخم شاخه درختان در اثر هرس با ابزارآلات کشاورزی، حشرات چوب‌خوار، محل جدا شدن خوشه از شاخه و ترک شاخه در اثر سرما و یخبندان ایجاد می‌شود.

قارچ خشکیدگی پسته تولیدمثل غیرجنسی دارد و با مساعد شدن شرایط دمایی و تغذیه‌ای سریع رشد و تولیدمثل می‌کند. این قارچ‌ها ممکن است توسط باد و یا حشرات جابه‌جا و به شاخه دیگری منتقل شوند. زمان فعالیت این قارچ درخت پسته از اول بهار شروع می‌شود اما زمان آلودگی این قارچ هنگام هرس و برداشت محصول می‌باشد که بیشترین آلودگی در این زمان اتفاق می‌افتد.

علائم بیماری سر خشکیدگی

علائم قارچ درخت پسته به نام Paecilomyces variotii که موجب بیماری سرخشکیدگی می‌شود عبارت‌اند از:

• بروز فتیله‌های نارنجی، قهوه‌ای و زرد بر روی شاخه
• خشک شدن شاخه و سرشاخه‌ها
• تیره شدن پوست شاخه‌های آلوده
• به وجود آمدن زخم‌های تیره بر روی شاخه
• ریزش برگ‌ها
• عدم رشد میوه‌ها

قارچ Nematospora coryli peglion عامل بیماری ماسوی

قارچ Nematospora coryli peglion موجب بیماری ماسوی در درختان پسته می‌شود. این بیماری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بیماری‌های درخت پسته شناخته‌شده است و می‌تواند به‌شدت به محصول پسته آسیب برساند. در برخی موارد پسته‌ها سالم به نظر رسیده اما مغز پسته فاسد شده و خشک خواهد شد. در برخی موارد نیز ترشح ماده‌ای سفیدرنگ را از مغز پسته آلوده مشاهده می‌شود.

علائم قارچ درخت پسته که موجب این بیماری می شود، فقط در مغز دانه پسته بروز می کند و در سایر اندام های درخت دیده نمی شود.

علائم بیماری ماسوی

• مشاهده مغزهای کوچک یا ترشیده به رنگ سبز با بند تخمک قهوه‌ای
• مغزهای غیرطبیعی با رنگ سفید یا زرد روشن و حالت ژله‌ای
• ترشح ماده سفیدرنگ از مغز پسته

با جمع آوری میوه های پوک و دارای مغز آلوده به بیماری و نابودن کردن آنها و همچنین مبارزه شیمیایی با آفت سن های ناقل این بیماری، می توان تا حد قابل توجهی از گسترش و شوع آن جلوگیری کرد.

قارچ آلترناریا عامل بیماری آلترناریا (بلایت یا سوختگی پسته)

لکه برگ آلترناریا که توسط قارچ درخت پسته به نام آلترناریا ایجاد می‌شود، قارچ Alternaria alternate به عنوان عامل اصلی بیماری سوختگی آلترناریایی پسته گزارش شده است. یک بیماری شایع و بالقوه جدی است که درختان پسته را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این پاتوژن می‌تواند برگ‌ها، میوه‌ها و شاخه‌ها را آلوده کند و منجر به کاهش عملکرد محصول و کیفیت پایین میوه شود.

برگ های شاخه های که دارای میوه هستند، حساسیت بیشتری نسبت به این بیماری دارند و  در سال هایی که پرمحصول می باشند، این بیماری بیشتر دیده می شود. در باغ هایی با سیستم آبیاری غرقابی یا پاششی و باغ هایی با بافت خاک سنگین و رسی و تراکم بالای درختان، باعث شدید تر شدن این بیماری می شود.

تشخیص زودهنگام و مدیریت این بیماری برای حفظ سلامت و بهره‌وری درختان پسته شما بسیار مهم است.

علائم قارچ درخت پسته به نام آلترناریا

• لکه‌های قهوه‌ای تیره، پراکنده و پودر مانند بر روی برگ با مراکز سیاه‌رنگ
• پژمردگی برگ‌ها و ریزش زودرس برگ‌ها
• لکه‌های قهوه‌ای و دایره‌ای شکل بافت‌مردگی بر روی میوه‌ها
• شکل‌گیری کپک به همراه گسترش لکه‌ها

قارچ Septoria pistacina عامل بیماری سپتوریا پسته

این قارچ درخت پسته لکه های برگی را ایجاد می کند و عامل بیماری به نام لکه برگی سپتوریایی پسته است. این بیماری رطوبت زیاد را دوست دارد و اغلب در بهار ظاهر می‌شود. اغلب علائم آن مانند لکه برگی آلترناریایی پسته است. جنس سپتوریا از نوع قارچ های بزرگ است و گونه های مختلفی دارد.

بیماری های برگی در بسیاری از باغ های پسته ایران بیماری های مهمی نیستند چراکه این بیماری ها به رطوبت نسبتا زیادی برای رشد لازم دارند. اما بیماری های برگی در ایالات متحده آمریکا به عنوان یکی از مهم ترین بیماری ها در درختان پسته محسوب می شود.

علائم قارچ درخت پسته و عامل بیماری سپتوریوز (Septoria leaf spot)

• ایجاد لکه های گرد، نامنظم، قهوه ای و نکروزه
• زرد شدن برگ های پایینی درخت و درنهایت ریزش آن ها
• برگریزی درختان پسته زودتر از موعد
• در نهایت کاهش قدرت درخت

قارچ آرمیلاریا عامل بیماری پوسیدگی آرمیلاریا

قارچ درخت پسته به نام آرمیلاریا Armilaria mellea یا همان قارچ عسلی عامل بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی پسته می‌باشد. این بیماری در مناطقی که قبلاً درختان جنگلی برگ‌ریز بوده و یا در باغ‌هایی که در دشت‌ها و کنار رودخانه‌ها و نهرها کاشته می‌شوند بیشتر است. استفاده از کودهای حیوانی مخلوط با مواد پوسیده جنگلی نیز می‌تواند باعث درگیر شدن درختان با این بیماری گردد.

علائم قارچ درخت پسته عامل بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی

• تغییر رنگ و پوسیدگی بافت چوبی در ناحیه طوقه و ریشه درخت پسته
• ریش‌ریش شدن بافت چوبی
• تشکیل لایه سفیدرنگ از بافت قارچ زیر پوست طوقه
• کاهش رشد شاخه و سرشاخه
• کوچک شدن، پژمردگی و ریزش زودهنگام برگ‌ها
• کاهش محصول
• سبز خشکی درختان در فصل رشد

اقدامات پیشگیرانه برای قارچ درخت پسته

برای جلوگیری از ظهور علائم قارچ درخت پسته، اتخاذ تدابیر پیشگیرانه مختلف ضروری است. در اینجا چند توصیه برای کمک به حفظ سلامت درختان پسته و به حداقل رساندن خطر بیماری‌های قارچی وجود دارد. البته باید به یاد داشته باشید که هر قارچ می‌تواند روش‌های پیشگیری و درمان جداگانه‌ای نیز داشته باشد.

1. گونه‌های مقاوم را انتخاب کنید: گونه‌های درخت پسته را انتخاب کنید که به بیماری‌های قارچی رایج منطقه شما مقاوم هستند.
2. کاشت در خاک با زهکشی خوب: زهکشی خوب برای جلوگیری از غرقابی ضروری است که می‌تواند به جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های قارچی کمک کند. قبل از کاشت، در صورت لزوم، با اصلاح آن با مواد آلی یا ماسه، از زهکشی خوب خاک اطمینان حاصل کنید.
3. فاصله مناسب: درختان پسته را با فضای کافی بین آن‌ها بکارید تا جریان هوا خوب باشد که می‌تواند به کاهش رطوبت و جلوگیری از انتشار اسپور قارچ درخت پسته کمک کند.
4. کود دهی متعادل: کود دهی بیش‌ازحد می‌تواند منجر به رشد بیش‌ازحد شود و درختان را مستعد ابتلا به بیماری‌ها کند. کود متعادلی را با توجه به نیازهای خاص درختان و شرایط خاک خود اعمال کنید.
5. آبیاری مناسب را حفظ کنید: آبیاری بیش‌ازحد می‌تواند به عفونت‌های قارچی کمک کند، بنابراین تأمین مقدار مناسب آب برای درختان بسیار مهم است. برای به حداقل رساندن رطوبت اضافی از آبیاری قطره‌ای استفاده کنید.
6. کنترل‌های بیولوژیکی: ارگانیسم‌های مفیدی مانند قارچ‌ها یا باکتری‌های خاص را معرفی کنید که می‌توانند به سرکوب بیماری‌های قارچی کمک کنند.

روش‌های درمان عفونت قارچی درخت پسته

اگر شاهد علائم قارچ درخت پسته خود بودید، می‌توانید اقدامات درمانی متعددی را برای مدیریت عفونت و به حداقل رساندن آسیب انجام دهید. مناسب‌ترین روش بستگی به بیماری قارچی خاصی دارد که درخت شما را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در اینجا چند روش کلی درمان وجود دارد:

1. مناطق آسیب‌دیده را هرس کنید: شاخه‌ها، برگ‌ها و میوه‌های آلوده را بردارید و دور بریزید. حتماً ابزارهای هرس خود را بین برش‌ها استریل کنید تا از پخش هاگ قارچ درخت پسته جلوگیری کنید.
2. مدیریت خاک: مدیریت صحیح خاک برای بهبود زهکشی و کاهش خطر بیماری‌های قارچی. در صورت لزوم خاک را با مواد آلی یا شن اصلاح کنید و از کود دهی بیش‌ازحد خودداری کنید.
3. نظارت و تکرار درمان‌ها: به نظارت بر درخت خود برای علائم بیماری قارچی ادامه دهید و در صورت لزوم درمان‌ها را تکرار کنید تا زمانی که عفونت کنترل شود.
4. درختان به‌شدت آلوده را حذف کنید: در برخی موارد، اگر عفونت قارچی خیلی شدید باشد یا درخت ضعیف‌تر از آن باشد که بهبود یابد، بهتر است درخت را حذف کنید تا از سرایت بیماری به درختان دیگر جلوگیری شود.

قارچ کش‌ درخت پسته

از قارچ‌کش‌های مناسب مانند قارچ کش الیت برای کنترل عفونت درخت پسته استفاده کنید. این قارچ کش به سرعت از طریق برگ و ریشه جذب گیاه شده و با حرکت رو به بالا و رو به پایین در گیاه منتشر می شود. قارچ کش الیت دارای اثرات پیشگیری کننده و درمانی طولانی مدت در ارتباط با علائم قارچ درخت پسته است. این ترکیب از اسپورزایی و جوانه زنی اسپورها جلوگیری می کند. قارچ کش الیت به طور اختصاصی به درمان بیماری گموز می پردازد و میتواند این بیماری مهم را در دختان پسته درمان کند. برای بیماری های دیگری مانند لکه برگی آلترناریایی و سپتوریایی می توانید از قارچ کش های تیلت و سیگنوم استفاده کنید. به طور کلی برای درمان بیماری‌های درختان خود ابتدا لازم است عامل و قارچ اصلی آن را بشناسید. سپس می توانید با به کارگیری قارچ کش مخصوص هر قارچ به طور بهتری برای درمان و از بین بردن قارچ و بیماری اقدام نمایید. برای کسب اطلاعات در مورد مؤثرترین قارچ‌کش‌ها برای بیماری قارچی خاص که درخت شما را تحت تأثیر قرار می‌دهد، با کارشناسان مجموعه پسته رفسنجان مشورت کنید. دستورالعمل‌های سازنده را برای نرخ‌ها و زمان‌بندی مناسب کاربرد دنبال کنید.

[product_category category = “161” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC

operator” = “IN”]

علاوه بر آفاتی که درختان پسته را درگیر می‌کنند و بر کیفیت محصولات تأثیر می‌گذارند، در انبارهای پسته نیز حشراتی وجود دارند که می‌توانند پسته‌ها را مورد هجوم قرار دهند. ازجمله آفات انباری پسته شب پره هندی است که در انبار های پسته خسارت زیادی را به این محصول باارزش وارد می‌کند. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان به بررسی این آفت انباری، نحوه خسارت و روش‌های کنترل آن پرداخته‌ایم.

شکل شناسی شب پره هندی پسته

شب پره، یک حشره کامل است که طول آن حدود ۸ میلی‌متر و عرض بال باز آن بین ۱۶ تا ۲۰ میلی‌متر است.

بخش بیرونی دوسوم بال جلویی با رنگ قهوه‌ای پررنگ (قهوه‌ای متمایل به قرمز با رنگ مسی براق) و یک‌سوم قاعده بال به رنگ خاکستری مایل به زرد می‌باشد و ریشک‌های نسبتاً کوتاه و منظم در حاشیه عقبی آن وجود دارد.

بال‌های شب پره در هنگام استراحت به‌صورت شیروانی روی بدنشان قرار می‌گیرند و ثلث فوقانی آن‌ها به شکل لکه خاکستری‌رنگ به نظر می‌رسد.

تخم شب پره هندی به طول ۰.۳ تا ۰.۵ میلی‌متر و رنگ سفید است و معمولاً به‌صورت انفرادی یا دسته‌ای گذاشته می‌شوند.

لاروهای این حشره در سن یک با طول ۱ میلی‌متر ظاهر می‌شوند که پس از رشد کامل، اندازه آن‌ها به ۱۴ تا ۱۷ میلی‌متر می‌رسد.

رنگ عمومی بدن این لاروها سفید کثیف یا صورتی کم‌رنگ است و سر و پشت سینه اول و پاهای اصلی آن‌ها به رنگ زرد مایل به قهوه‌ای و پاهای شکمی آن‌ها دارای قلاب می‌باشند.

لارو درون یک پیله ابریشمی شفیره می‌شود که طول آن بین ۶ تا ۱۱ میلی‌متر و رنگش قهوه‌ای کم‌رنگ است.

زیست‌شناسی شب پره هندی

حشره شب پره هندی در زمان غروب فعالیت خود را آغاز می‌کند و در شب به دنبال منابع غذایی می‌گردد. در روزها به استراحت در پناهگاه‌های مختلف روی دیوار، سقف و مواد غذایی می‌پردازد.

جفت‌گیری حشرات کامل دو تا سه روز پس از ظهور آن‌ها رخ می‌دهد و با استفاده از فرمون‌های جنسی که توسط حشرات ماده ترشح می‌شود و صداهای فراصوتی (حدود 80 کیلوهرتز) انجام می‌شود.

تخم‌ریزی حشره شب پره هندی پسته در دمای 20 تا 30 درجه سانتی‌گراد، یک روز پس از جفت‌گیری انجام می‌شود. در دمای 15 تا 35 درجه سانتی‌گراد به ترتیب 8 و 4 روز بعد از جفت‌گیری تخم‌ریزی می‌شود.

هر حشره ماده در طول زندگی کوتاه خود 40 تا 350 عدد تخم می‌گذارد و به‌طور متوسط هر حشره ماده 150 عدد تخم را بر روی منبع غذایی قرار می‌دهد.

تخم‌ها به‌صورت انفرادی یا به‌صورت دسته‌ای در دسته‌های 11 تا 30 عددی روی منابع غذایی قرار می‌گیرند. مدت تفریخ تخم این حشره با در نظر گرفتن شرایط محیطی، 3 تا 15 روز می‌باشد.

نحوه خسارت آفت شب پره هندی

هرساله، لارو این حشره با تغذیه از مغز پسته، تار می‌تنند و فضولات خود را رها می‌کنند که باعث خسارت‌های مالی، کیفی و بهداشتی قابل‌توجهی برای محصول می‌شود.

در دوره‌ی لاروی، این حشره با تولید تارهای ابریشمی، سطح و داخل منابع غذایی را از تارهای سفیدرنگ خود پوشانده و باعث کاهش کیفیت محصول می‌شود.

همچنین، تنیدن تار نیز ممکن است به‌اندازه تغذیه‌ی آفت خسارت‌های کیفی را به محصول وارد کند؛ بنابراین، لازم است که برای کنترل لارو حشره‌ی شب پره هندی پسته از روش‌های مناسب و ایمن استفاده شود.

کنترل آفت

به‌منظور کنترل آفت می‌توان اقداماتی که در ادامه آورده شده‌اند به کار بگیرید.

مدیریت و بهداشت انبارها

در کل، برای حفظ سلامت و بهداشت مصرف‌کنندگان و همچنین جلوگیری از زیان‌های اقتصادی ناشی از عدم مراقبت یا فعالیت آفات، باید نکات زیر رعایت شود:

1. قبل از انبار کردن محصول جدید، باید باقی‌مانده محصول قبلی از درون انبار حذف شود. به‌ویژه قسمت‌های دور از دسترس که احتمال مخفی شدن آفات انباری وجود دارد، باید پاک شوند.
2. سطح دیوارهای داخلی و سقف انبار معمولاً باید به رنگ سفید باشند.
3. باید از پذیرش محصولات انباری که رطوبت آن‌ها بیش‌ازاندازه مجاز است، خودداری کرد.
4. نباید گونی و بسته‌های پسته را در کنار دیوار قرار داد و فاصله محصولات انباری تا کف نباید کمتر از ۵۰ سانتی‌متر باشد.
5. تمامی پنجره‌ها، درها و سیستم‌های تهویه باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که امکان نفوذ آفت وجود نداشته باشد.
6. درصورتی‌که دمای انبارهای پسته را ۱۳ درجه سانتی‌گراد یا کمتر از آن تنظیم کنید، این آفت قادر به رشد و فعالیت نیست و خسارتی نیز در انبارهای پسته نخواهد داشت.

فرمون های جنسی

استفاده از فرمون‌های جنسی شب پره هندی می‌تواند در مبارزه و ردیابی این آفت انباری مفید باشد. برای کنترل جمعیت این آفت، درصورتی‌که جمعیت آن پایین باشد، می‌توان از تله‌های چسبنده فرمونی استفاده کرد.

همچنین، با قرار دادن تله‌های فرمونی جنسی در انبارهای پسته، می‌توان از حضور آفت و یا تخمین جمعیت آن باخبر شد.

استفاده از تیمارهای دمایی در کنترل آفت

یکی از ابتدایی‌ترین روش‌های مبارزه با حشرات، استفاده از حرارت یا سرما می‌باشد. حساسیت حشرات نسبت به این دو عامل بسته به گونه و مراحل زندگی آن‌ها (تخم، لارو، شفیره و بالغ) و همچنین سایر عوامل متفاوت است.

درصورتی‌که قصد مبارزه با حشرات داخل پسته و انبار را دارید، می‌توانید از حرارت به‌عنوان یکی از روش‌های مؤثر استفاده کنید. برای مثال، اعمال حرارت به درجه‌ی 42 سانتی‌گراد به مدت 24 ساعت، می‌تواند باعث مرگ‌ومیر همه لاروهای حشرات داخل پسته و انبار شود.

علاوه بر این، سرما نیز به‌عنوان یک روش مبارزه با حشرات انباری محسوب می‌شود. درواقع، اعمال دمای 6- درجه سانتی‌گراد به مدت 48 ساعت، می‌تواند باعث مرگ‌ومیر همه لاروهای حشرات داخل پسته و انبار شود.

به‌طورکلی، استفاده از روش‌های فیزیکی مثل حرارت و سرما، علاوه بر مبارزه با حشرات، از آسیب به محصول نیز جلوگیری می‌کند.

مبارزه شیمیایی با شب پره هندی

در صورت مشاهده یک از مراحل رشدی شب پره (تخم، لارو، شفیره و حشره کامل) بر روی پسته باید شروع به اقدامات مبارزه‌ای کنید. بسته به امکانات و حجم محصول انبارشده می‌توان از یکی از روش‌های زیر استفاده کرد:

سم‌پاشی انبار

قبل از انبار کردن محصولات و بعد از تخلیه انبار، باید اقدام به آفت زدایی انبازها کرد. برای این کار، می‌توان از دو نوع سموم استفاده کرد.

اولین نوع سموم آمبوش است که باید به نسبت 0.5 تا 1 لیتر در هر 1000 لیتر آب استفاده شود. دومین نوع سموم مالاتیون است که باید به نسبت 2 تا 2.5 لیتر در هر 1000 لیتر آب استفاده شود.

با هر یک از این محلول‌های سمی، می‌توان 1000 مترمربع را سم‌پاشی کرد. باید تمامی قسمت‌های انبار، ازجمله دیوارها، کف و هر جای دیگری که ممکن است آفت در آن حضورداشته باشد، سم‌پاشی شود.

اگرچه بعضی از آفات ممکن است در داخل درزها و شکاف‌های دیوارها و کف انبار قرار داشته باشند و از طریق سموم تماسی قابل از بین بردن نباشند. در چنین مواردی، باید از سموم گازی مناسب استفاده کرد.

عمل گاز دهی توسط کارشناسان ماهر و با وسایل گاز دهی با استفاده از گاز متیل بروماید انجام می‌پذیرد.

دز مصرفی گاز دهی در دمای 15 تا 20 درجه سانتی‌گراد 32 گرم بر مترمکعب، در دمای 21 تا 25 درجه 24 گرم بر مترمکعب و در دمای 26 درجه سانتی‌گراد یا بیشتر 16 گرم بر مترمکعب می‌باشد. ضمناً مدت گاز دهی به نسبت عکس از دمای های مختلف بین 16 تا 24 ساعت است.

متیل بروماید گاز فوق العاده سمی است و رعایت مسائل ایمنی و دور بودن از محل گازدهی ضروری است.

استفاده از قرص

با توجه به اینکه پسته‌های انبارشده ممکن است با آفت شب پره هندی آلوده‌شده باشند، لازم است به‌سرعت اقدامات لازم برای مبارزه با این آفت انجام شود. برای مبارزه با شب پره هندی و دیگر آفات انباری پسته، می‌توان از سموم گازی مانند فستوکسین استفاده کرد.

فستوکسین یا فسفین، یکی از آفت‌کش‌های مهم است که بر روی حشرات، کنه‌ها و جوندگان در تمام مراحل رشد اثر کشنده دارد.

این ماده بر اساس فسفر آلومینیوم ساخته‌شده است و به‌صورت گازی منتشر می‌شود. فسفین با نام‌های تجاری مختلفی مانند سلفوس و فستوکسین شناخته می‌شود و در قرص‌های درشت و ریز عرضه می‌شود.

هر قرص بزرگ فستوکسین بعد از تصعید یک گرم گاز فسفید هیدروژن را آزاد می‌کند.

برای مبارزه با شب پره هندی و دیگر آفات انباری پسته، برای هر مترمکعب محصول انبارشده باید 1.5 قرص بزرگ (3 گرمی) یا 5.5 قرص کوچک (0.6 گرمی) فستوکسین استفاده شود.

مدت‌زمان گاز دهی برای از بین بردن شب پره هندی بستگی به درجه حرارت انبار دارد و هر چه دمای انبار بالاتر باشد، مدت‌زمان گاز دهی کاهش می‌یابد.

بهتر است درصورتی‌که آلودگی پسته‌های انبارشده به‌شدت متوسط یا خیلی شدید است، به‌سرعت اقدام به مبارزه با آفت شب پره هندی با استفاده از فستوکسین نمایید.

مدت‌زمان گاز دهی در دماهای مختلف انبار با استفاده از قرص فستوکسین برای کنترل آفت شب پره هندی در انبارهای پسته

درجه حرارت انبار (سانتی‌گراد)	زمان لازم (روز) قرص بزرگ (3 گرمی)	زمان لازم (روز) قرص کوچک (0.6 گرمی)
12 تا 15	5	4
16 تا 20	4	3
21 و بالاتر	3	2

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”18158″]

بیماری لکه برگی سپتوریا پسته یکی از مهم‌ترین و شایع‌ترین بیماری‌هایی است که درخت پسته را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این بیماری نشانه‌های مشخصی روی برگ‌ها و سایر اجزای گیاه نشان می‌دهد و می‌تواند به‌صورت گسترده در باغات پسته باعث خسارت و ضرر بزرگی شود. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به بررسی علل، علائم و روش‌های مقابله با لکه برگی سپتوریا پسته پرداخته خواهد شد. هدف از نوشتن این مقاله آگاهی بخشی به کشاورزان و علاقه‌مندان به حوزه کشاورزی در خصوص شناخت و مدیریت این بیماری خواهد بود.

بیماری سپتوریا پسته چیست؟

قارچ Septoria pistacina عامل ایجادکننده لکه‌های برگی است که گیاه پسته را آلوده می‌کند. اسپور این قارچ زمستان را در برگ‌های ریخته شده در کف باغ که در فصل رشد قبلی به این بیماری آلوده شده‌اند، زمستان گذرانی می‌کند.

اسپورهای تولیدشده در این اندام بارده در زمان بارش باران آزاد می‌شوند. اسپورها بر روی بافت‌های حساس برگ فرود می‌آیند و می‌توانند جوانه‌زده و به این برگ‌ها نفوذ کرده و منجر به عفونت‌های جدید شوند.

این بیماری‌ رطوبت زیاد را دوست دارد. اغلب در بهار ظاهر می‌شود و می‌تواند در طول تابستان دوباره ظاهر شود. در پاییز و زمستان کمتر رایج است، زیرا آب‌وهوای مناسب برای اسپورزایی کمتر است.

جنس سپتوریا از نوع قارچ‌های بسیار بزرگ است و بیش از هزار گونه قارچی دارد و همان‌طور که از چنین جنس بزرگی انتظار می‌رود، اشکال دیگری از این بیماری قارچی نیز وجود دارد.

درکل سه گونه قارچ سپتوریا با پسته در ارتباط‌اند، ازجمله Septoria pistaciae، Septoria pistaciarum و S. pistacina.

اولین پیدایش بیماری سپتوریا در جهان

قدیمی‌ترین گزارش مربوط به بیماری سپتوریا پسته در سال 1842 با گونه S. pistaciae در فرانسه برمی‌گردد. در سال 1901 گونه‌ی S. pistacina معرفی شد. چند سال بعد در سال 1934 محققین گونه سوم به نام S. pistaciarum در سیسیل گزارش کردند.

در یونان سال 1956، دو شکل جنسی، یعنی Mycosphaerella pistacina برای گونه S. pistacina و Mycosphaerella pistaciarum برای گونه S. pistaciarum معرفی کردند.

بیماری سپتوریا در کدام کشورها گزارش‌شده است؟

چندین کشور وجود این گونه‌های مرتبط با پسته را گزارش کردند:

• گونه S. pistaciarum در آریزونا، نیومکزیک (ایالات‌متحده)، یونان، هند، ایتالیا و در مناطق شرقی مدیترانه و جنوب شرقی آناتولی
• گونه S. pistaciae در ایالات‌متحده (کالیفرنیا)، ایتالیا، یونان، اوکراین و مصر
• گونه S. pistacina در یونان، سوریه و ایران

اولین گزارش بیماری  از لکه برگ سپتوریا در درخت پسته از ایران مربوط به استان گلستان  در سال 2008 می‌باشد.

در سال 2013 طبقه‌بندی عوامل بیماری‌زا مانند سپتوریا مرتبط با پسته روشن شد و سه جنس مرتبط با این میزبان را مشخص کردند:
1. Cylindroseptoria
2. Pseudocercospora
3. Septoria

علائم بیماری سپتوریا پسته چیست؟

اولین علامت بیماری ایجاد لکه‌های گرد تا نامنظم، قهوه‌ای و نکروزه با قطر 1-2 میلی‌متر است که در بین رگبرگ‌های کوچک در دو طرف برگ ایجاد می‌شود.

این لکه‌ها ممکن است با گذشت زمان اندکی بزرگ شوند، اما به‌طورکلی کوچک و جدا از یکدیگر باقی می‌مانند. ممکن است صدها لکه روی هر برگ آلوده ایجاد شود.

با گذشت زمان، بخش‌های بزرگی از برگ به رنگ قهوه‌ای مایل به زرد درمی‌آید. لکه ها ممکن است بر روی میوه ها هم دیده شوند و توسعه پیدا کنند و باعث از بین رفتن میوه ها هم شوند. در موارد شدید، درختان زودتر از موعد برگ‌ریزی می‌کنند که میزان کربوهیدرات‌های تولیدشده و ذخیره‌شده توسط درخت را کاهش می‌دهد و درنهایت قدرت درخت را کم می‌کند.

برخی از برگ‌های پایینی روی درخت پسته نیز زرد می‌شوند و می‌ریزند و به نظر می‌رسد در حال گسترش است.

مدیریت و کنترل بیماری سپتوریا پسته چگونه است؟

مدیریت لکه برگ سپتوریا با روش‌های مکانیکی مانند از بین بردن برگ‌های افتاده، هرس شاخه‌های مرده و حذف علف‌های هرز در داخل و اطراف باغ انجام می‌شود. این روش‌ها به کاهش میزان تلقیح موجود در سال بعد کمک می‌کند.

در باغ‌های پسته که در آن سپتوریا وجود دارد، ممکن است کاربردهای قارچ‌کش پیشگیرانه برای مدیریت بیماری ضروری باشد. هنگامی‌که شرایط برای توسعه بیماری مساعد است، باید این روش را به کارگیرند.

برگ‌های آلوده را در طول فصل رشد حذف کرده و در انتهای فصل تمام قسمت‌های آلوده گیاه را بردارید.

قبل از اینکه بتوانید بیماری لکه برگی را درمان کنید، مهم است که مطمئن شوید با چه نوع لکه‌ی برگی سروکار دارید.

بیماری دیگر لکه برگ، آلترناریا نیز در باغ‌های پسته شایع است. به‌طورکلی می‌توانید فرض کنید که اگر لکه برگی از نزدیک زمین شروع شود، احتمالاً سپتوریا است.

با برداشتن برگ‌های آسیب‌دیده از گیاه شروع کنید. حتماً دستان خود را بشویید یا وسایلی را که برای برداشتن برگ‌ها استفاده می‌کردید، استریل کنید. این باعث می‌شود که شما هیچ‌گونه اسپور قارچی را پخش نکنید.

همچنین مطمئن شوید که برگ‌های افتاده در زیر گیاه را برداشته‌اید.

آبیاری قطره‌ای احتمال گسترش اسپور را کاهش می‌دهد.

به یاد داشته باشید، آفات ممکن است به طور تصادفی اسپور را از گیاهی به گیاه دیگر منتقل کنند. کاهش جمعیت آفات نیز باعث کاهش انتقال اسپور می‌شود.

قارچ‌کش‌های بیماری سپتوریا کدم‌اند؟

قارچ‌کش ارگانیکی که در برابر لکه برگ سپتوریا مؤثر می‌باشد، قارچ‌کش مس است. بسیاری از اسپری‌های قارچ‌‎کش مبتنی بر مس در بازار وجود دارد.

صابون اکتانوات مس نیز ممکن است اثر بگذارد، اما روش درمانی ضعیف‌تری دارد. قارچ‌کش مانکوزب نیز تا حدودی مؤثر بوده است.

قارچ‌کش‌هایی مانند تیلت، سیگنوم، هیدروکسید مس، بی کربنات پتاسیم، کلروتالونیل و استفاده از قارچ کش بردوفیکس نیز بر بیماری لکه برگی سپتوریا پسته مؤثر می‌باشند.

سپتوریا می‌تواند صدمات زیادی به درخت پسته وارد کند؛ اما به این معنی نیست که پایان یک باغ موفق را نشان دهد. با مدیریت خوب باغ و درمان‌های گاه و بیگاه، درختان پسته شما با مدیریت درست و پیشگیرانه رشد می‌کنند. فقط مراقب علائم بیماری در باغ باشید و در صورت لزوم آماده عمل باشید!

آفت سرخرطومی، همان‌طور که از اسمش پیداست حشره‌ای است که به محصولات کشاورزی حمله می‌کند. این حشره می‌تواند گستره‌ی بزرگی از محصولات کشاورزی را مورد هجوم قرار بدهد. غلات، سبزی‌ها، صیفی‌جات و حتی بعضی از میوه‌ها نیز از این حشره در امان نیستند. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به بررسی آفت سوسک سرخرطومی پسته می‌پردازیم. با ما همراه باشید تا با میزان خسارت این آفت و روش‌های مبارزه با آن آشنا شوید.

ویژگی‌های مهم آفت سر خرطومی

در مناطق سردسیر در زمستان به شکل حشره کامل در بقایای محصول وجود دارد و در مناطق معتدل‌تر به شکل ردیف‌های تخم ۳ تا ۶۰ تایی قرار دارند.

با گرم شدن هوا و رسیدن دما به ۱۷ درجه سانتی‌گراد، حشرات شروع به تخم‌گذاری می‌کنند. طول دوره جنینی بین ۵ تا ۱۵ روز است.

ﻻروﻫﺎي ﺳﻦ اول اﺑﺘﺪا از جوانه‌ها و برگ‌های ﻟﻄﯿﻒ ﯾﻮﻧﺠﻪ ﺗﻐﺬﯾﻪ ﮐﺮده و در ﺳﻨﯿﻦ ﺑﻌﺪی از ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺮگ‌ها ﺗﻐﺬﯾﻪ کرده و ﺑﺮگ‌ها را ﺳﻮراخ و ﻣﺸﺒﮏ می‌کنند.

در حمله‌های ﺷﺪﯾﺪ، برگ‌ها ﺧﺸﮑﯿﺪه و ﮔﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻓﻘﺪان ﮐﻠﺮوﻓﯿﻞ ﻣﺰرﻋﻪ از دور سفیدرنگ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ می‌رسد. ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻻروﻫﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺎت ﺧﻨﮏ روز انجام می‌شود.

مرحله جنینی و تخم آفت سرخرطومی پسته

این حشره مانند دیگر حشرات اگر در محیط مناسب باشد شروع به زادوولد می‌کند و به‌سرعت زیاد می‌شود. این مورد باعث می‌شود تا حتی جمعیت کم این حشرات نیز نگرانی‌ای بزرگ برای آینده محصولات باشد.

مراحل رشد این حشره نیز مانند دیگر حشرات از تخم آغاز می‌شود. سپس به‌صورت لارو سر از تخم بیرون می‌آورد و قبل از تبدیل‌شدن به حشره کامل برای مدتی شفیره می‌ماند.

در تمامی مراحل رشد به غیر زمانی که در تخم است، این حشره به محصول نهایی ضربه می‌زند.

اولین مرحله رشد این حشره یعنی جنین در حدود ۵ الی ۱۵ روز طول می‌کشد. وابسته به نوع حشره و گیاه میزبان این مدت‌زمان می‌تواند متفاوت باشد.

تخم‌های این حشره به رنگ زرد لیمویی شفاف هستند؛ که عرض آن‌ها در حدود ۰.۳ میلی‌متر و طول آن‌ها بین ۵.۵ – ۰.۴ میلی‌متر است. این تخم‌ها در اواخر دوره جنینی حشره به رنگ تیره درمی‌آیند.

مراحل زندگی لاروی آفت سرخرطومی

این حشره بعد از مرحله جنینی و بعد از خارج شدن از تخم‌ها تبدیل به لارو می‌شود. قبل از تبدیل‌شدن به شفیره لارو آفت سوسک سرخرطومی پسته، ۴ مرحله را سپری می‌کنند که به این صورت است:

۱. مرحله اول لاروی آفت سرخرطومی

در این مرحله لارو حشره بسیار کوچک است و اندازه‌ای بین 1 – 1.2 میلی‌متر دارد. رنگ بدن آن سفید شیری‌رنگ مایل به زرد است.

در قسمت سر این حشره کپسولی قهوه‌ای‌رنگ وجود دارد که در میان آن علامتی به شکل Y به رنگ سفید وجود دارد و قابل‌تشخیص است. قطر این کپسول 0.15 میلی‌متر است.

روی پیش گرده، لکه مثلثی شکلی نیز موجود است که با خطی سفید به دو نیم تقسیم‌شده است. بدن این لارو پوشیده با موهایی است که در هر حلقه ۸ عدد از آن‌ها وجود دارد.

قائده این موها به رنگ قهوه‌ای است و ۴ عدد در اطراف و ۴ مو در سطح پشتی حشره در هر حلقه دیده می‌شود. در این مرحله حشره در جوانه‌های مرکزی تغذیه و زندگی می‌کند.

۲. دوره دوم لاروی آفت سرخرطومی

در این دوره از زندگی لارو، به علت تغذیه بیشتر طول آن به ۳ میلی‌متر افزایش می‌یابد. رنگ بدن این لارو از زرد به سبز تمایل می‌یابد اما بقیه مشخصات لارو مانند دوره قبلی زندگی خود است.

۳. دوره سوم لاروی آفت سرخرطومی

طول لارو آفت سوسک سرخرطومی پسته در این مرحله به ۶ میلی‌متر افزایش می‌یابد و رنگ بدن این حشره کاملاً سبز روشن می‌شود.

بااینکه ۳ دوره از زندگی لاروی این حشره می‌گذرد اما همچنان در جوانه‌های مرکزی زندگی می‌کند و از همان جوانه‌ها تغذیه می‌کنند. در این مرحله پرزهای بدن لارو بیشتر می‌شود.

۴. دوره چهارم لاروی آفت سرخرطومی

در این دوره طول بدن این لارو به ۱۲ میلی‌متر افزایش می‌یابد. رنگ بدن آن به سبز تیره تغییر می‌کند و نوار سفیدرنگی در قسمت میانی بدن آن تشکیل می‌شود.

در قسمت شکمی هر حلقه از بدن این حشره یک جفت برآمدگی نسبتاً بزرگ تشکیل می‌شود که ابزار حرکتی این حشره خواهند بود. همچنین در هر حلقه تعداد مساوی روزنه‌های تنفسی تشکیل می‌شود.

در انتهای این مرحله لارو این حشره تبدیل به شفیره می‌شود.

مرحله زندگی شفیره‌ای آفت سرخرطومی

لارو آفت سوسک سرخرطومی پسته بعد از گذراندن آخرین مرحله لارو برای تبدیل‌شدن به شفیره به دور خود پیله می‌بندد.

این پیله‌ی مشبک و سفیدرنگ بعد از گذشت زمان تغییر حشره شکافته می‌شود و شفیره آفت سرخرطومی پسته بیرون می‌آید. این شفیره از نوع آزاد است؛

یعنی شاخک‌ها، پاها و کلاً هرکدام از اندام‌های بدن به بدن نچسبیده و یا توسط هیچ مخاط، یا غشایی محدود و مهار نشده‌اند.

طول این شفیره در حدود ۸ میلی‌متر و عرض آن بین ۵ – ۷ میلی‌متر متغیر است. این حشره بدنی به شکل مثلث دارد. رنگ آن در ابتدا زرد متمایل به سبز است اما بعد از مدتی به رنگ سبز تیره متمایل به قهوه‌ای تبدیل می‌شود. ضمائم خارجی آن از بقیه قسمت‌های این حشره تیره‌تر است.

حشره کامل سرخرطومی

در دو طرف خرطوم آن‌ها شیاری به طول تقریبی 1.2 میلی‌متر وجود دارد که بند اول شاخک در آن قرار می‌گیرد. شاخک از تیپ زانویی بوده و متشکل از ۱۲ بند می‌باشد.

بر روی شاخک نیز تعدادی زیادی کرک، به رنگ سفید مایل به زرد دیده می‌شود. بندهای قاعده‌ای باریک بوده ولی بندهای انتهایی یک‌مرتبه قطور می‌شوند و این تغییر شکل تا بند آخر به‌خوبی محسوس است.

چشم‌های مرکب به رنگ سیاه با جلای فلزی و بیضی‌شکل می‌باشند. سر، به‌استثنای چشم‌ها از موهایی به رنگ زرد روشن پوشیده شده است. پیش قفسه سینه تقریباً بیضی‌شکل بوده و در وسط قطورتر می‌باشد.

در پیش گرده دو نوار سیاه‌رنگ با عرض تقریبی یک میلی‌متر وجود دارد که به‌وسیله نوار سفیدرنگ باریکی از هم جدا می‌شوند، این نوار درست در امتداد خرطوم حشره قرار دارد. طول بال پوش‌ها 3.5 برابر عرض آن‌ها بوده، بال پوش‌ها در انتهای بدن قوسی شکل هستند.

در روی بال پوش‌ها و در امتداد نوار پیش گرده، نواری به همان رنگ کشیده شده که تا دوسوم طول بال پوش‌ها امتداد دارد و انتهای نوارها باریک‌تر از ابتدای آن‌هاست.

در روی هر بال پوش، فرورفتگی‌هایی وجود دارد که شیارهایی را تشکیل می‌دهد. این شیارها مجهز به خارهایی است که تشکیل ردیف‌های منظمی را داده و فاصله آن‌ها از یکدیگر 0.2 میلی‌متر است.

گیاهان مورد هدف آفت سرخرطومی

این آفت گیاهان زیادی را موردحمله قرار می‌دهد و در مورد آن‌ها به خود گیاه و محصول نهایی آسیب وارد می‌کند. گیاهانی که بیشترین آسیب را از این آفت می‌بینند یونجه و خرما بودند.

به‌تازگی نوعی جدید از این حشره شناخته‌شده است که به پسته حمله می‌کند. این موضوع بسیاری از کشاورزان را نگران کرده است. انواع این آفت را با اسم گیاه میزبان آن می‌شناسند.

ویژگی‌های آفت سوسک سرخرطومی پسته

این آفت مانند دیگر هم‌خانواده‌های سرخرطومی خود از تخم خارج می‌شود و بعد از گذراندن دوره‌های لاروی و شفیره‌ای به حشره بالغ تبدیل می‌شود.

محل تغذیه این حشره بافته‌ای نرم گیاه، بافته‌ای سبز جوان، بافته‌ای رویشی و زایشی می‌باشد. طبیعی است که این حشره همراه با رشد این بافت ها زیاد می‌شود. اواخر اسفندماه و اوایل فصل بهار زمان‌های ظهور این حشره می‌باشند.

این حشره برخلاف هم‌خانواده خود، آفت سرخرطومی یونجه در جوانه‌های مرکزی رشد نمی‌کند. بلکه در لابه‌لای بقایای پوسیده باقی‌مانده در زیر درختان تخم می‌گذارند و ۳ دوره زندگی قبل از دوران بلوغ خود را در آنجا می‌گذرانند.

بهترین راه برای مقابله با این حشره تمیز نگه‌داشتن زیر درختان است. پا بیل و شخم زدن زمین هم در کنترل این آفت در زمین‌های پسته بی‌تأثیر نیست.

شناخت آفت سرخرطومی خرما

این حشره نیز مانند هم‌خانواده‌های آن از چهار مرحله زندگی تخم، لارو، شفیره و حشره بالغ برخوردار است. برخلاف آفت سر خرطومی یونجه این حشره در زمان بلوغ کامل نیز خسارت فراوانی وارد می‌کند.

سرعت تکثیر این حشره بسیار زیاد است و به‌سرعت پخش می‌شود. دلیل آن دو چیز است. حشرات ماده می‌توانند در هر نوبت تخم‌ریزی در حدود ۳۰۰-۵۰۰ تخم بگزارند.

اگر تعداد این حشرات هم به ۵۰ عدد در مترمربع برسد همین تعداد تخم کافی است تا یک درخت نخل را نابود کند.

از طرف دیگر حشره بالغ قدرت پرواز بسیار بالایی دارد و می‌تواند کیلومترها پرواز کند. این دو عامل باعث به‌سرعت پخش شدن این حشره و خسارت بسیار زیاد این حشره هستند.

حشرات ماده برای تخم‌گذاری اغلب از تاج درخت نخل استفاده می‌کنند؛ اما از مکان‌های مناسب دیگر برای تخم‌گذاری این حشره می‌توان به نقطه‌های اتصال برگ‌های جوان به ساقه و قسمت‌های زخمی تنه نیز اشاره کرد.

بعد از خارج شدن از تخم لارو این حشره به سمت داخل تنه خرما تونل می‌زند. این تونل‌ها می‌توانند تا ۳ متر طول داشته باشند. وجود این حفره‌ها باعث تضعیف و درنهایت نابودی درخت می‌شوند.

بعد از اتمام دوره لاروی این حشرات به بیرون درخت برمی‌گرداند و در پیله‌هایی معلق از درخت تبدیل به شفیره می‌شوند.

 آشنایی با آفت سرخرطومی یونجه

آفت سرخرطومی یونجه یکی از بزرگ‌ترین دشمنان امروزی گیاه یونجه می‌باشد. حشره ناقل این آفت از برگ و ساقه محصولات استفاده می‌کند؛ اما خسارت اصلی را لاروهای این حشره به عمل می‌آورند.

لاروهای دوره‌های زندگی ۱ و ۲ این حشره به علت کوچک بودن خطر زیادی ندارند اما لاروهای سنین ۳ و ۴ بیشترین خسارت را می‌زنند. این لاروها به تغذیه زیادی نیاز دارند و تنها از جوانه‌های انتهایی تغذیه می‌کنند.

در هنگام تغذیه از جوانه انتهایی این حشرات باعث قطع مریستم انتهایی می‌شوند. همین عمل باعث توقف رشد گیاه می‌شود. در تعداد بالا این حشرات، تمامی برگ‌ها خشک و نابود می‌شوند. می‌توانند محصول چین اول را تماماً نابود کنند.

در مرحله شفیرگی آفت‌زدگی حاد، برگ‌ها همه مشبک و سوراخ‌سوراخ هستند. به علت رنگ پیله لارو این حشره مزرعه از دور سفید به نظر می‌رسد. تعداد ۵۰ عدد از این حشرات در یک مترمربع زمین، هم‌معنی با مرگ مزرعه یونجه است.

مبارزه با سوسک سرخرطومی پسته

به نظر می‌رسد شخم‌زدن از مؤثرترین روش‌ها برای مبارزه با این حشرات است. با شخم‌زن در کنار تنه درختان، جمعیت آن‌ها به‌طور معناداری کاهش می‌یابد.

لازم به ذکر است که برای مبارزه با این حشرات، به دلیل پرواز و قدرت جابجایی آن‌ها، شخم‌زن باید در سطح وسیعی انجام شود.

یکی دیگر از روش‌های مبارزه، استفاده از سموم شیمیایی است. برای مبارزه شیمیایی، ابتدا باید از جمعیت بالای آفت اطمینان حاصل شود.

برای این منظور، 100 شاخه به‌طور تصادفی بررسی‌شده و درصورتی‌که 25 تا 30 شاخه از آفت آلوده باشند، باید مبارزه شیمیایی انجام شود.

بهترین زمان برای مبارزه با این آفت، از تورم جوانه تا قبل از باز شدن جوانه‌ها است و سرشاخه‌ها باید هدف اصلی سم‌پاشی قرار گیرند. سم دیازینون به نسبت 1.5 لیتر در هزار و در صورت استفاده از 1 تا 2 لیتر روغن به همراه سم، دوام سم افزوده می‌شود.

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”18158″]

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

از بین انواع مختلف کنه ها تعداد کمی از آن‌ها هستند که از گیاهان تغذیه می‌کنند، درواقع همه کنه ها برای درختان مضر نیستند. برخی از کنه ها همانند عنکبوت‌ها شکارچی حشرات می‌باشند و تعداد محدودی انگل انسان و دام هستند. در باغ‌های پسته بیشتر آن‌ها به‌عنوان دشمنان آفات دارای فواید بسیاری هستند. بااین‌همه تعداد کمی از آن‌ها در مناطق محدودی از پسته‌کاری‌های کشورمان باعث خسارت به درختان پسته می‌شوند. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان به بررسی کنه پسته، علائم ابتلا، روش‌های مبارزه با آن و سم کنه پسته می‌پردازیم.

کنه معمولی پسته (Tenuipalpus granati)

هر چند سال یک‌بار شاهد کنه های معمولی پسته یا کنه آزاد پسته در باغات هستیم. این کنه از آفات درجه‌دو محسوب می‌شود. این خانواده از کنه ها همانند کنه های تارتننده بوده و از شیره برگ‌های گیاهان میزبان تغذیه می‌کنند.

این کنه ها به دلیل نتنیدن تار به کنه های عنکبوتی دروغی موسوم‌اند. این آفت به‌صورت ماده بالغ در لابه‌لای فلس‌های جوانه‌ها و سایر مکان‌های مناسب، زمستان گذرانی کرده و در ابتدای بهار روی سرشاخه‌ها، خوشه‌ها و برگ‌های تازه روییده منتقل‌شده و از شیره گیاه تغذیه می‌کند.

کنه های ماده روی برگ‌ها تخم‌گذاری می‌کنند و نوزادها در اطراف رگ برگ‌های اصلی و فرعی برگ به تغذیه می‌پردازند. این جانور می‌توان نسل‌های متعددی را در هرسال ایجاد کند.

نوزادان این کنه ها با تغذیه از دم خوشه و دم برگ‌ها باعث سیاه شدن و ریختن برخی میوه‌ها می‌شوند و اگر جمعیت آن‌ها زیاد شود باعث ریختن برگ‌ها نیز می‌شوند.

شکل شناسی کنه معمولی

افراد خانواده Tenuipalpus عموماً در اندازه‌های کوچک به طول 0.5 تا 0.7 میلی‌متر با بدنی مسطح، گلابی‌شکل و نرم هستند. رنگ بدن کرم متمایل به قهوه‌ای کم‌رنگ است.

تخم‌های جانور به رنگ قرمز و کروی شکل و رنگ نوزادها ابتدا قرمز مایل به نارنجی می‌باشد که پس از مدتی تغییر رنگ می‌دهد.

خسارت کنه معمولی

برگ‌های آلوده کمی خاک‌آلود به نظر می‌رسند و پوسته‌های سنین قبلی جانور به‌صورت بقایای ریز و سفیدرنگی بر روی این برگ‌ها دیده می‌شوند. کنه معمولی پسته در جمعیت‌های کم، خسارت قابل‌توجهی ندارد.

در جمعیت‌های بالا می‌تواند در زمان‌های گرم سال خسارت زیادی را وارد کند. ممکن است در ابتدای فصل و زمان تشکیل میوه‌ها (فروردین و اردیبهشت‌ماه) ریزش میوه‌های تازه تشکیل‌شده را به همراه داشته باشد.

علاوه بر آن لکه‌های سوخته شده قهوه‌ای و یا خشک و سفید شدن قسمتی از برگ‌ها دیده می‌شود. درصورتی‌که جمعیت آفت زیاد باشد، این سوختگی و خشکی موجب ریزش برگ نیز خواهد شد.

در بعضی ارقام مانند رقم کله قوچی و احمد آقایی میزان خسارت بیشتر است. همچنین در ماه‌های گرم سال، میزان خسارت و جمعیت آفت افزایش می‌یابد.

برخی از محققین ریزش جوانه‌ها را از عوارض خسارت آفت می‌دانند. معمول‌ترین خسارت با شروع و یا ادامه مغز بستن میوه‌ها مشاهده می‌شود.

در این زمان خسارت به‌صورت کاهش کیفیت محصول مانند پوکی، ریز و کوچک شدن مغز، ناخندانی و کاهش سایر خصوصیات کیفی محصول بروز می‌کند.

کنه گالزای یا اریوفید پسته (Eroiphyes pistaciae)

گال همان بدشکلی اندام گیاه بر اثر تغذیه آفت است و این نوع از کنه ها باعث بدشکلی شدید برگ‌ها، خوشه‌ها و حتی سرشاخه‌های درختان شده و باعث کاهش محصول می‌شوند.

این کنه هم‌زمان با شروع رشد رویشی درختان پسته در اوایل بهار به سمت قسمت‌های تازه سبز شده منتقل می‌شوند. این آفت بافت های نرم، تازه و آب‌دار را انتخاب کرده و روی آن‌ها زندگی می‌کند.

کنه اریوفید پسته با تزریق ترشحات بزاقی خود به گیاه می‌تواند باعث ایجاد تغییرات مرفولوژیکی در برگ، خوشه‌ها یا جوانه‌ها و حتی سرشاخه‌ها گردند. فعالیت این آفات با خشبی شدن و سفت شدن بافت های سبز گیاه کم می‌شود.

شکل شناسی کنه اریوفید

کنه های خانواده Eroiphidae به طور عموم دارای اندام‌های بسیار ریز 100 تا 200 میکرون با بدنی نرم، کرمی شکل، حلقه‌حلقه و در انتها باریک و دارای دو جفت پای کوتاه در منتهی‌الیه جلوی بدن می‌باشند.

این کنه ها به رنگ سفید و زرد تا قهوه‌ای روشن، بدون چشم، بدون سیستم تنفسی قابل‌رؤیت، با خرطوم کوتاه درامتداد محور طولی بدن هستند، خرطوم این‌گونه مناسب جهت سوراخ کردن بافت میزبان خود است.

خسارت کنه اریوفید

با توجه به تحقیقات، کنه های اریوفید پسته می‌توانند باعث تغییر شکل و بد فرمی در اندام‌های گیاه شوند. برخی از گونه‌های این کنه تغییر شکل شدید جوانه، خوشه‌ی گل، میوه و سرشاخه‌های درختان را به همراه دارند.

در خوشه‌های آلوده تعداد کمی میوه به وجود می‌آید. میوه‌های تشکیل‌شده نیز بدشکل بوده و مغز در آن‌ها رشد نمی‌کند. البته ممکن است این تغییرات را فقط در بعضی قسمت‌ها و شاخه‌ها مشاهده کنید.

برخی گونه‌های دیگر نیز موجب بروز لکه‌های موزاییکی و ابلقی روی سطح برگ‌ها می‌شود. پهنک و کناره برگ‌ها نیز چین‌دار می‌گردند. ارقام کله قوچی پسته این علائم را بیشتر نشان می‌دهند.

سم کنه درخت پسته

کنه های پسته نیز دارای دشمنان طبیعی فراوانی ازجمله برخی کنه های دیگر و سنک های شکاری می‌باشند. این آفات در شرایط عادی به‌راحتی کنترل می‌شوند.

معمولاً اغلب حشره‌کش‌هایی که علیه سایر آفات درخت پسته به کار می‌روند، جمعیت کنه ها را نیز کاهش می‌دهند؛ بنابراین به‌جز در موارد طغیانی استفاده از سم کنه پسته توصیه نمی‌شود.

برای مبارزه با کنه های گالزای در زمانی که 70 تا 80 درصد گل‌های ماده پسته باز شده باشد (فروردین تا اواخر اردیبهشت) و برای کنه معمولی پسته در مرداد و شهریور می‌توان با یکی از سموم زیر سم‌پاشی انجام داد:

• گوگرد وتابل به نسبت 2 تا 3 در هزار
• نئورون به نسبت 1.5 تا 2 در هزار
• کنه کش آبامکتین به نسبت 0.5 در هزار
• کنه کش اتیون به نسبت 2 در هزار
• کنه‌کش اومایت به نسبت 1 در هزار
• سولفور 2 تا 3 در هزار
• کود بیولوژیک محلول پاشی 10 در هزار

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”کود”]

یکی از آفات مهم درخت پسته زنبور مغز خوار پسته است که همان‌طور که از نامش پیداست از مغز میوه تغذیه می‌کند؛ بنابراین می‌تواند خسارت اقتصادی زیادی را وارد کند. این نوع آفت در دو نوع زنبور سیاه و زنبور طلایی وجود دارد. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان قصد داریم به بررسی نوع طلایی این زنبور بپردازیم. با ما همراه باشید تا با شکل ظاهری این حشره و طول دوره زندگی آن آشنا شوید. در انتها به روش‌های کنترل و مبارزه با زنبور طلایی مغز خوار پسته نیز پرداخته‌ایم.

شکل شناسی زنبور طلایی مغز خوار پسته

رنگ عمومی حشره کامل، زرد روشن با جلای فلزی است. اندازه بدن آن 3 تا 5.5 میلی‌متر طول دارد. شاخک زنبور طلایی مغز خوار پسته نخی و از 14 مفصل تشکیل‌شده است.

ماسوی شاخک از 4 مفصل متصل‌به‌هم به وجود آمده که به‌وسیله درزهای نازک مشخصی از هم جدا می‌شوند. رگ‌بندی بال ها خیلی ساده می‌باشد.

تخم ریز زنبور طلایی مغز خوار پسته بلند و خمیده و به رنگ تیره است. لارو در آخرین مرحله زندگی، کرمی شکل و به طول 6 میلی‌متر و به رنگ سفید کدر است.

بدن لارو قوسی شکل و سر و بدن از 13 بند تشکیل‌شده است. آرواره لارو دارای 4 تا 6 دندانه است و کوچک‌تر از آرواره لارو زنبور سیاه مغز خوار پسته می‌باشد. شفیره این حشره زردرنگ است که به‌وسیله لایه شفافی پوشیده شده است.

زیست‌شناسی زنبور طلایی مغز خوار پسته

حشرات کامل زنبور طلایی مغز خوار پسته بسته به شرایط آب و هوایی با سوراخ کردن پوسته پسته تقریباً در اواخر بهار خارج می‌شوند. حشرات کامل ماده تخم‌های خود را بعد از جفت‌گیری داخل مغز پسته قرار می‌دهند.

بعد از تفریخ تخم و شروع رشد مغز، لارو از مغز پسته‌ها تغذیه کرده ولی از پوسته بذر تغذیه نمی‌کند. بعد از طی دوره لاروی و شفیرگی، حشرات کامل نسل اول با سوراخ کردن پوسته پسته از میوه‌ها خارج می‌شوند.

سوراخ خروجی حشرات کامل در این نسل با سوراخ خروجی نسل زمستانه متفاوت است. به‌این‌ترتیب که در نسل اول چون میوه در حال رشد است، پس از ایجاد سوراخ، بافت گیاهی ترمیم‌شده و برآمدگی به وجود می‌آید.

حشرات کامل ماده قبل از سفت شدن پوسته سخت پسته تخم‌ریزی می‌کنند؛ اما ماده‌هایی که دیرتر ظاهر می‌شوند به دلیل سخت شدن پوست استخوانی قادر به تخم‌ریزی نمی‌باشند.

حشرات کامل این نسل نیز تخم‌های خود را داخل مغز پسته قرار می‌دهند، لاروها از لپه‌های درون پوسته مغز تغذیه می‌کنند. درحالی‌که لارو زنبور سیاه مغز خوار پسته از تمام قسمت‌های مغز تغذیه می‌کند.

در نسل دوم آفت، دو لارو در یک مغز در حال تغذیه دیده‌شده‌اند که هر لارو ازیک‌طرف مغز به تغذیه خود ادامه می‌دهد. این لاروها پس از تکمیل رشد در درون میوه پسته وارد مرحله زمستان گذرانی می‌شوند.

به‌این‌ترتیب این آفت دو نسل در سال دارد.

علائم و نشانه‌های آفت

علائم و نشانه‌های آفت زنبور مغز خوار طلایی پسته (Pistachio seed wasp) به شرح زیر است:

• وجود سوراخ ورودی حشره بر روی میوه، به قطر حدود 1 میلی‌متر.
• زندگی کردن لاروها (کرم حشره) در دانه‌های پسته آلوده در طول زمستان.

میوه‌ها (دانه‌ها) نیز به‌وسیله‌ی فعالیت تغذیه‌ای لاروهای زنبور مغز خوار طلایی پسته آسیب می‌بینند. این نوع زنبور آفتی هست که در بسیاری از نقاط جهان‌ که پسته رشد کرده، وجود دارد و این پتانسیل را دارد که بتواند محصول دهی را کاهش دهد.

بررسی راه‌های درمان کنونی برای باغات پسته گرفتارشده

به دو روش بیولوژیکی و شیمیایی می‌توان به کنترل و مبارزه با زنبور طلایی مغز خوار پسته پرداخت. در ادامه به بررسی این دو روش پرداخته ایم.

کنترل بیولوژیکی

برچیدن تمام دانه‌ها پس از برداشت، یک روش مؤثر برای جلوگیری از خواب زمستانی رفتن لاروها برای تولید زنبورهای بالغ در بهار است.

جمع‌آوری میوه‌های باقی‌مانده روی درخت و کف باغ در طول پاییز و زمستان و سوزاندن آن‌ها به‌طوری‌که عملیات جمع‌آوری و سوزانیدن میوه‌های آلوده حداکثر تا اواخر اسفند خاتمه یابد.

این روش مبارزه فوق‌العاده مؤثر است به‌شرط آن‌که کلیه میوه‌های باقی‌مانده در باغ، جمع‌آوری و معدوم شوند و مبارزه در یک منطقه به‌صورت همگانی انجام گیرد.

کنترل شیمیایی آفت زنبور مغز خوار طلایی پسته

همیشه رویکردی یکپارچه با اقدامات پیشگیرانه و درمان‌های بیولوژیکی در صورت موجود بودن  در نظر بگیرید. حشره‌کش‌ها را از ابتدای بیرون آمدن حشرات بالغ اعمال کنید.

سم‌پاشی‌های مکرر باید هر 7-10 روز تا زمان برداشت، حتی پس از سفت شدن پوسته انجام شود. محصولات مبتنی بر دلتامترین و لامبدا سای هالوترین (دو نوع حشره‌کش) نیز می‌توانند مورداستفاده قرار گیرند.

کارایی درمان‌ها بستگی به زمان استفاده از آن، تناسب بین حجم محصول مورداستفاده و میزان درختان، استفاده از دوز توصیه‌شده و سرعت سم‌پاش دارد.

البته لازم به ذکر است که با توجه به بیولوژی این دو آفت و اینکه مدت طولانی از زندگی آن‌ها به‌صورت لارو درون میوه‌های آلوده و باقی‌مانده در روی درختان پسته و ریخته شده در کف باغ سپری می‌گردد، بنابراین مبارزه شیمیایی با مرحله لاروی آفت، امکان‌پذیر نیست. همچنین مبارزه شیمیایی با حشرات کامل این آفت با موفقیت کامل همراه نمی‌باشد.

اقدامات پیشگیرانه در برابر آفت زنبور مغز خوار طلایی پسته

اعمال مدیریت صحیح در باغ‌ها و مراحل فرآوری پسته تأثیر قطعی در کنترل این آفات دارد؛ بنابراین موارد زیر پیشنهاد می‌گردد.

• در زمان برداشت محصول میوه‌های پسته را به‌طور کامل از درختان بچینید.
• پسته‌هایی را که احتمال آلودگی در آن‌ها وجود دارد برای مراحل فراوری به مناطق غیر آلوده حمل نکنید.
• ضایعات پسته را در ترمینال های فرآوری و در سطح باغ‌ها یا فضای باز انباشته نکنید. ضرورت دارد که این ضایعات به طریق مناسب معدوم گردند.
• بر باغ نظارت و دانه‌ها را برای داشتن سوراخ‌های کوچک و تشخیص وجود آفت، بررسی کنید.
• دانه‌های باقی‌مانده بر روی درختان را بعد از برداشت به همراه آن‌هایی که بر روی زمین افتاده‌اند را برچیده و تا اواخر اسفند از بین ببرید.
• خاک را برای دفن میوه (دانه) های آلوده شخم بزنید.
• در اوایل ماه مرداد و یا شهریور از تله‌های چسبنده زرد برای نظارت و کنترل حشرات بالغ استفاده کنید.
• با توری محافظ حشرات از میوه‌ها محافظت کنید.

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”18158″]

زنبور سیاه مغز خوار پسته، یکی از مهمترین حشرات آفت‌زا در باغات پسته است که برای باغداران و کشاورزان باعث ضررهای عظیمی می‌شود. در این مقاله، به شکل شناسی و زیست شناسی زنبور سیاه مغز خوار پسته، علائم و نشانه‌های آفت و راه‌های کنترل آن پرداخته می‌شود.

امیدواریم این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به باغداران و کشاورزان کمک کند تا با شناخت دقیق تر از زنبور سیاه مغز خوار پسته، بتوانند بهترین راه حل‌های کنترلی برای این حشره را پیدا کنند و بهره‌وری بیشتری را در کشت و برداشت پسته خود داشته باشند.

شکل شناسی زنبور سیاه مغز خوار پسته

حشره کامل ماده زنبور سیاه مغز خوار پسته به طول 4 تا 4.5 میلی‌متر است و رنگ عمومی بدن قهوه‌ای مایل به قرمز، سر سیاه‌رنگ، قفس سینه و شکم دارای لکه‌های سفید می‌باشد.

شاخک این آفت ده مفصلی بوده و در انتها دارای ماسوی (بندهای متورم شده انتهای شاخک) دوبندی می‌باشد. پاها، رگ بالها، بند اول شاخک و قسمتی از بند دوم شاخک زردرنگ است.

حشره کامل نر، کوچک‌تر از ماده و به طول 4 میلی‌متر است. رنگ عمومی بدن سیاه، دارای پاهای زرد و پیش ران در قاعده تقریباً سیاه است. شکم تخم‌مرغی شکل و کوچک که به‌وسیله مفصل بلندی به قفس سینه متصل می‌شود.

رنگ شاخک سیاه و مفصل‌های آن شکل خاصی داشته و در انتها باریک می‌شوند. لارو کامل به طول 6 الی 8 میلی‌متر فاقد پا، کرمی شکل و سفیدرنگ می‌باشد.

بدن لارو قوسی شکل و دارای 13 حلقه که در دو انتها باریک می‌شود. آرواره لارو به رنگ قهوه‌ای تیره و دارای دودندانه است.

شفیره این حشره شبیه حشره کامل می‌باشد که به‌وسیله لایه شفافی پوشیده شده است. رنگ شفیره در ابتدا سفید براق که به‌تدریج به رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز درمی‌آید.

زیست شناسی زنبور سیاه مغز خوار

زنبور سیاه مغز خوار پسته یک نسل در سال دارد. لاروهای این آفت، پاییز و زمستان را داخل میوه‌های باقیمانده روی درخت یا کف باغ به حالت دیاپوز می‌گذرانند.

تقریباً تا اواسط اردیبهشت، شفیره‌های داخل میوه‌ها به حشرات کامل تبدیل می‌شوند. این حشرات با سوراخ کردن پوست میوه از آن خارج می‌شوند.

حشرات کامل ماده بعد از جفت‌گیری، تخم‌های خود را روی سطح داخلی پوست استخوانی میوه قرار می‌دهند. ابتدا پوست بذر توسط لاروها سوراخ می‌شود.

لاروها از لپه‌ها تغذیه نموده و سپس از پوسته بذر و قسمت‌های مختلف آن تغذیه می‌کنند. با کامل شدن رشد مغز و رسیده پسته، رشد لاروها کامل می‌شود.

فعالیت از اواخر زمستان دوباره شروع‌شده و باقی‌مانده مغز و پوسته مغز را کاملاً می‌خورند. درنهایت به‌جز فضولات چیزی از مغز پسته باقی نمی‌گذارند.

علائم و نشانه‌های آفت زنبور سیاه مغز خوار

علائم و نشانه‌های آفت زنبور سیاه مغز خوار پسته (Pistachio seed wasp) به شرح زیر است:

• وجود سوراخ ورودی به قطر 1 تا 2 میلی‌متر بر روی میوه.
• وجود یک لارو (کرم حشره) به ازای هر میوه.
• در موارد شدید تا 70٪ از دانه‌ها می‌تواند نابود شود.

علائمی که هجوم زنبور سیاه مغز خوار پسته را مشخص می‌کند به شکل وجود یک سوراخ خروجی به قطر 1 تا 2 میلی‌متر بر روی میوه (دانه) و حضور کرم حشره به ازای هر میوه است. مغز دانه‌ها می‌توانند به‌طور کامل مصرف شوند.

این آفت در حال حاضر در حوضه دریای مدیترانه شایع شده و به باغ‌های پسته هجوم می‌آورد. گسترش این انگل تهدیدی جدی برای صنعت پسته است، زیرا در موارد شدید تا 70 درصد دانه‌ها می‌تواند نابود شود.

نحوه‌ی کنترل بیولوژیکی جمعیت زنبورهای مغز خوار پسته

تاکنون هیچ روش کنترل بیولوژیکی در برابر این آفت وجود نداشته است. بااین‌حال، آزمایشات محلول پاشی کردن با Spinosad (یک حشره کش طبیعی که توسط یک قارچ تولید می‌شود) تأثیر خوبی را نشان داده است.

آزمایش‌های انجام شده دیگر با محصولات معدنی (خاک رس، کربنات کلسیم) و یا سایر حشره‌کش‌ها طبیعی، روی‌هم‌رفته سطوح تأثیر کمتری در کنترل آفت نسبت به Spinosad دارند.

روش‌های کنترل شیمیایی در برابر آفت زنبورهای مغز خوار چیست؟

همیشه رویکرد یکپارچه‌ای را در نظر بگیرید که در صورت امکان، اقدامات پیشگیرانه را با درمان‌های بیولوژیکی ترکیب می‌کند. استراتژی کنترل این حشرات تنها بالغ‌ها را هدف قرار می‌دهد.

در پایان فروردین‌ماه، یک تله خروجی (به‌عنوان‌مثال یک بطری) باید در باغ قرار گیرد. این تله شامل تعداد زیادی از پسته‌های آلوده (حداقل 50 عدد) از سال قبل (با حشره داخل آن) می‌باشد. این کار اجازه می‌دهد تا بتوانید بر پیدایش واقعی زنبورهای بالغ در باغ نظارت کنید.

از شروع و برای تمام مدت پرواز حشرات بالغ، عملیات سم‌پاشی را با حشره‌کش‌ها هر 7-10 روز و تا زمانی که پوسته میوه سفت شود، انجام دهید. جهت انجام مبارزه شیمیایی می‌توان از سمومی مانند دلتامترین و لامبدا هالوترین استفاده کرد.

اقدامات پیشگیرانه در برابر آفت زنبور سیاه مغز خوار

• خوشه و دانه های پسته در زمان برداشت به طور کامل از درختان چیده شوند.
• در مراحل فرآوری پسته هایی که احتمال آلودگی در آن ها وجود دارد به مناطق پاک حمل نشوند.
• میوه‌های آلوده روی درختان پسته و در بستر خاک را جمع‌آوری کنید و قبل از پایان زمستان آن‌ها را از بین ببرید.
• حضور لارو (کرم حشره) در میوه را بررسی و کنترل کنید.
• خاک را برای دفن میوه (دانه) های آلوده شخم بزنید.
• با توری‌های ریز (مانند پشه‌بند) از میوه‌ها محافظت کنید.
• از دانه‌های قدیمی به‌عنوان تله‌هایی در باغ برای نظارت بر بیرون آمدن بالغان (دوران حساس برای درمان) استفاده کنید.

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”18158″]

سوسک برگ خوار پسته، یک حشره آفت‌زا است که به‌طور گسترده در باغ‌های پسته‌کاری کشور، مشاهده شده است. این حشره کامل به طول 5 تا 8 میلی‌متر و به رنگ قهوه‌ای روشن است و لاروهای آن دارای یک خمیدگی در انتهای شکم هستند. این حشره، با تغذیه شدید روی برگ‌های درخت پسته، آن‌ها را از بین می‌برد و می‌تواند باعث بی‌برگی درختان شود. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، با معرفی و شرح جزئیات این حشره، روش‌های کنترل آن و نحوه پیشگیری از آلودگی درختان پسته به این حشره، آشنا خواهید شد.

شکل شناسی سوسک برگ خوار پسته

سوسک برگ خوار پسته، حشره‌ای کوچک با بدن ریز و به رنگ قهوه‌ای روشن است. این حشره کامل، به طول 5 تا 8 میلی‌متر می‌رسد.

زیست‌شناسی و نحوه خسارت سوسک برگ خوار پسته

سوسک برگ خوار پسته در سال یک نسل دارد. این حشره به‌صورت عمده در فصل بهار به برگ‌های درختان پسته (نهال ها و درختان پسته) حمله می‌کند و با تغذیه شدید، برگ‌ها را به کاملی خشک و آسیب می‌زند.

در صورت عدم کنترل،این آفت می‌تواند منجر به بی‌برگی درختان شود، بعد از خورده شدن برگ های یک درخت این آفت به صورت گروهی به درختان مجاور حمله می کند و باعث تلفات اقتصادی بزرگی در باغ‌های پسته‌کاری شود. لاروهای این حشره از علف‌های هرز داخل باغ‌های پسته تغذیه می‌کنند و بر روی درختان پسته فعالیتی ندارند.

سوسک برگ خوار در همه نقاط پراکنده نیست و در برخی مناطق با تراکم کمتری مشاهده می‌شود. بااین‌حال، در صورت بالا رفتن جمعیت در بعضی مناطق و یا در بعضی از سال‌ها به دلیل تغییرات اقلیمی و شرایط آب و هوایی، به‌ویژه در سال‌های پرباران و بالا بودن بارندگی‌ها در اوایل فصل بهار که می‌تواند منجر به طغیان آفت شود، استفاده از سمومی نظیر دیازینون به نسبت 1.5 در هزار در کنترل حشرات کامل مؤثر می‌باشد.

کنترل سوسک برگ خوار پسته

با توجه به جمعیت کم آن در مناطق مشاهده‌شده، نیازی به مبارزه شیمیایی علیه این حشره نیست. اما در صورت بالا رفتن جمعیت در بعضی مناطق و یا در بعضی از سال‌ها، به دلیل تغییرات اقلیمی و شرایط آب و هوایی، ممکن است لازم باشد از روش‌های کنترلی استفاده کرد.

در ادامه روش‌هایی که برای کنترل سوسک برگ خوار پسته مورداستفاده قرار می‌گیرند، توضیح داده خواهند شد:

1. استفاده از سموم: در صورت بالا رفتن جمعیت حشره، از سمومی نظیر دیازینون به نسبت 1.5 در هزار در کنترل حشرات کامل می‌توان استفاده کرد. البته قبل از استفاده از هر نوع سم، باید از نحوه استفاده و مقادیر مجاز آن‌ها اطمینان حاصل کرد.
2. جمع‌آوری حشرات با استفاده از تله‌های نوری: با توجه به جذب حشرات نسبت به نور، می‌توان با استفاده از تله‌های نوری در شب، حشرات را جمع‌آوری کرد. به‌عنوان یک روش خاص، می‌توان در شب حشرات کامل را از روی برگ‌ها جمع‌آوری کنید. در روز، حشرات آلوده را زیر خاک و کلوخه‌های اطراف درختان جمع کرده و از بین برد.
3. استفاده از گیاهان تله: حشرات به تغذیه از برگ برخی گیاهان علاقه زیادی دارند. با کشت گیاهانی که برای حشرات جذاب هستند، می‌توان در اطراف باغ‌ها به‌اندازه‌ای که لازم است از خسارت و صدمه آن‌ها به درختان پسته جلوگیری کرد.

نتیجه‌گیری

با توجه به این که جمعیت سوسک برگ خوار پسته در برخی مناطق کشور کمتر است، نیازی به مبارزه شیمیایی علیه این حشره نیست.

اما در صورت بالا رفتن جمعیت در بعضی مناطق و یا در بعضی از سال‌ها، باید از روش‌های کنترلی مناسب استفاده کرد تا خسارت حشره به درختان پسته کمتر شود.

با اجرای منظم و دقیق این روش‌ها، می‌توان به مدیریت بهینه آفات در باغ‌های پسته‌کاری دست یافت. همچنین از خسارت‌های اقتصادی و محیطی آن‌ها جلوگیری کرد.