آفت سرخرطومی (مخرب ترین آفت گیاهان و درختان)

ویژگی های مهم آفت سر خرطومی

آفت سرخرطومی، همان طور که از اسمش پیداست حشره ای است که به محصولات کشاورزی حمله می کند. این حشره می تواند گستره ی بزرگی از محصولات کشاورزی را مورد حجوم قرار بدهد. غلات، سبزیجات، صیفی جات و حتی بعضی از میوه ها نیز از این حشره در امان نیستند.

در مناطق سردسیر در زمستان به شکل حشره کامل در بقایای محصول وجود دارد و در مناطق معتدل‌تر به شکل ردیف‌های تخم 3 تا 60 تایی قرار دارند. با گرم شدن هوا و رسیدن دما به 17 درجه سانتی‌گراد حشرات شروع به تخم گذاری می‌کنند. طول دوره جنینی بین 5 تا 15 روز است.

ﻻروﻫﺎی ﺳﻦ اول اﺑﺘﺪا از ﺟﻮاﻧهﻫﺎ و ﺑﺮگﻫﺎی ﻟﻄﯿﻒ ﯾﻮﻧﺠﻪ ﺗﻐﺬﯾﻪ ﮐﺮده و در ﺳﻨﯿﻦ ﺑﻌﺪی از ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺮگ‌ها ﺗﻐﺬﯾﻪ کرده و ﺑﺮگ‌ها را ﺳﻮراخ و ﻣﺸﺒﮏ می‌کنند. در ﺣﻤﻠﻪﻫﺎی ﺷﺪﯾﺪ، برگ‌ها ﺧﺸﮑﯿﺪه و ﮔﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻓﻘﺪان ﮐﻠﺮوﻓﯿﻞ ﻣﺰرﻋﻪ از دور ﺳﻔﯿﺪ رﻧﮓ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ می‌رسد. ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻻروﻫﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺎت ﺧﻨﮏ روز انجام می‌شود.

مرحله جنینی و تخم آفت سرخرطومی

این حشره مانند دیگر حشرات اگر در محیط مناسب باشد شروع به زاد و ولد می کند و به سرعت زیاد می شود. این مورد باعث می شود تا حتی جمعیت کم این حشرات نیز نگرانی ای بزرگ برای آینده محصولات باشد.

مراحل رشد این حشره نیز مانند دیگر حشرات از تخم آغاز می شود. سپس به صورت لارو سر از تخم بیرون می آورد و قبل از تبدیل شدن به حشره کامل برای مدتی شفیره می ماند. در تمامی مراحل رشد به غیر زمانی که در تخم است. این حشره به محصول نهایی ضربه می زند.

اولین مرحله رشد این حشره یعنی جنین در حدود 5 الی 15 روز طول می کشد. وابسته به نوع حشره و گیاه میزبان این مدت زمان می تواند متفاوت باشد. تخم های این حشره به رنگ زرد لیمویی شفاف هستند. که عرض آن ها در حدود 0.3 میلی متر و طول آن ها بین 5.5 – 0.4 میلیمتر است. این تخم ها در اواخر دوره جنینی حشره به رنگ تیره در می آیند.

مرحله جنینی و تخم آفت سرخرطومی

مراحل زندگی لاروی آفت سرخرطومی

این حشره بعد از مرحله جنینی و بعد از خارج شدن از تخم ها تبدیل به لارو می شود. قبل از تبدیل شدن به شفیره لارو آفت سرخرطومی، 4 مرحله لاروی را سپری می کنند که به این صورت است:

1.مرحله اول لاروی آفت سرخرطومی

در این مرحله لارو حشره بسیار کوچک است و اندازه ای بین 1 – 1/2 میلیمتر دارد. رنگ بدن آن سفید شیری رنگ مایل به زرد است. در قسمت سر این حشره کپسولی قهوه ای رنگ وجود دارد که در میان آن علامتی به شکل Y به رنگ سفید وجود دارد و قابل تشخیص است. قطر این کپسول 0/15 میلیمتر است.

روی پیش گرده لکه مثلثی شکلی نیز موجود است که با خطی سفید به دو نیم تقسیم شده است. بدن این لارو پوشیده با موهایی است که در هر حلقه 8 عدد از آن ها وجود دارد. قائده این موها به رنگ قهوه ای است و 4 عدد در اطراف و 4 مو در سطح پشتی حشره در هر حلقه دیده می شود. در این مرحله حشره در جوانه های مرکزی تغذیه و زندگی می کند.

2.دوره دوم لاروی آفت سرخرطومی

در این دوره از زندگی لارو به علت تغذیه بیشتر طول آن به 3 میلیمتر افزایش می یابد. رنگ بدن این لارو از زرد به سبز تمایل می یابد اما بقیه مشخصات لارو مانند دوره قبلی زندگی خود است.

3.دوره سوم لاروی آفت سرخرطومی

طول لارو آفت سرخرطومی در این مرحله به 6 میلیمتر افزایش می یابد و رنگ بدن این حشره کاملا سبز روشن می شود. با این که 3 دوره از زندگی لاروی این حشره می گذرد اما همچنان در جوانه های مرکزی زندگی می کند و از همان جوانه ها تغذیه می کنند. در این مرحله پرزهای بدن لارو بیشتر می شود.

4.دوره چهارم لاروی آفت سرخرطومی

در این دوره طول بدن این لارو به 12 میلیمتر افزایش می یابد و لارو این حشره بالغ می شود. رنگ بدن آن به سبز تیره تغییر می کند و نوار سفید رنگی در قسمت میانی بدن آن تشکیل می شود. در قسمت شکمی هر حلقه از بدن این حشره یک جفت برآمدگی نسبتا بزرگ تشکیل می شود که ابزار حرکتی این حشره خواهند بود. همچنین در هر حلقه تعداد مساوی روزنه های تنفسی تشکیل می شود. در انتهای این مرحله لارو این حشره تبدیل به شفیره می شود.

4.دوره چهارم لاروی آفت سرخرطومی

مرحله زندگی شفیره ای آفت سرخرطومی

لارو آفت سرخرطومی بعد از گذراندن آخرین مرحله لارو برای تبدیل شدن به شفیره به دور خود پیله می بندد. این پیله ی مشبک و سفید رنگ بعد از گذشت زمان تغییر حشره شکافته می شود و شفیره آفت سرخرطومی بیرون می آید. این شفیره از نوع آزاد است. یعنی شاخک ها، پاها و کلا هر کدام از اندام های بدن به بدن نچسبیده و یا توسط هیچ مخاط، یا غشایی محدود و مهار نشده اند.

طول این شفیره در حدود 8 میلیمتر و عرض آن بین 5 – 7 میلیمتر متغیر است. این حشره بدنی به شکل مثلث دارد. رنگ آن در ابتدا زرد متمایل به سبز است اما بعد از مدتی به رنگ سبز تیره متمایل به قهوه ای تبدیل می شود. و ضمائم خارجی آن از بقیه قسمت های این حشره تیره تر است.

حشره کامل سرخرطومی برگ یونجه

در دو طرف خرطوم آن ها شیاری به طول تقریبی 1/2 میلیمتر وجود دارد که بند اول شاخک در آن قرار می گیرد. شاخک از تیپ زانویی بوده و متشکل از 12 بند می باشد. بر روی شاخک نیز تعدادی زیادی کرک، به رنگ سفید مایل به زرد دیده می شود. بندهای قاعده ای باریک بوده ولی بندهای انتهایی یک مرتبه قطور می شوند و این تغییر شکل تا بند آخر به خوبی محسوس است.

چشم های مرکب به رنگ سیاه با جلای فلزی و بیضی شکل می باشند. سر، به استثنای چشم ها از موهایی به رنگ زرد روشن پوشیده شده است.پیش قفسه سینه تقریبا بیضی شکل بوده و در وسط قطورتر می باشد.

در پیش گرده دو نوار سیاه رنگ با عرض تقریبی یک میلیمتر وجود دارد که بوسیله نوار سفید رنگ باریکی از هم جدا می شوند، این نوار درست در امتداد خرطوم حشره قرار دارد. طول بالپوش ها 3/5 برابر عرض آن ها بوده، بالپوش ها در انتهای بدن قوسی شکل هستند.

در روی بالپوش ها و در امتداد نوار پیش گرده، نواری به همان رنگ کشیده شده که تا دو سوم طول بالپوش ها امتداد دارد و انتهای نوارها باریکتر از ابتدای آنهاست. در روی هر بالپوش، فرورفتگی هایی وجود دارد که شیارهایی را تشکیل می دهد. این شیارها مجهز به خارهایی است که تشکیل ردیف های منظمی را داده و فاصله آن ها از یکدیگر 0/2 میلیمتر است .

حشره کامل سرخرطومی برگ یونجه

گیاهان مورد هدف آفت سرخرطومی

این آفت گیاهان زیادی را مورد حمله قرار می دهد و در مورد آن ها به خود گیاه و محصول نهایی آسیب وارد می کند. گیاهانی که بیشترین آسب را از این آفت می بینند یونجه و خرما بودند. به تازگی نوعی جدید از این حشره شناخته شده است که به پسته حمله می کند. این موضوع بسیاری از کشاورزان را نگران کرده است. انواع این آفت را با اسم گیاه میزبان آن می شناسند.

وِیژگی های آفت سرخرطومی پسته

این آفت مانند دیگر هم خانواده های سر خرطومی خود از تخم خارج می شود و بعد از گذراندن دوره های لاروی و شفیره ای به حشره بالغ تبدیل می شود. محل تغذیه این حشره بافت های نرم گیاه، بافت های سبز جوان، بافت های رویشی و زایشی می باشد. طبیعی است که این حشره همراه با رشد این بافت ها زیاد می شود. اواخر اسفند ماه و اوایل فصل بهار زمان های ظهور این حشره می باشند.

این حشره بر خلاف هم خانواده خود آفت سرخرطومی یونجه در جوانه های مرکزی رشد نمی کند. بلکه در لا به لای بقایای پوسیده باقی مانده در زیر درختان تخم می گذارند و 3 دوره زندگی قبل از دوران بلوغ خود را در آنجا می گذرانند. بهترین راه برای مقابله با این حشره تمیز نگه داشتن زیر درختان است. پا بیل و شخم زدن زمین هم در کنترل این آفت در زمین های پسته بی تاثیر نیست.

شناخت آفت سرخرطومی خرما

این حشره نیز مانند هم خانواده های آن از چهار مرحله زندگی تخم، لارو، شفیره و حشره بالغ برخوردار است. برخلاف آفت سر خرطومی یونجه این حشره در زمان بلوغ کامل نیز خسارت فراوانی وارد می کند. سرعت تکثیر این حشره بسیار زیاد است و به سرعت پخش می شود. دلیل آن دو چیز است. حشرات ماده می توانند در هر نوبت تخم ریزی در حدود 300-500 تخم بگزارند. اگر تعداد این حشرات هم به 50 عدد در متر مربع برسد همین تعداد تخم کافی است تا یک درخت نخل را نابود کند.

از طرف دیگر حشره بالغ قدرت پرواز بسیار بالایی دارد و می تواند کیلومترها پرواز کند. این دو عامل باعث به سرعت پخش شدن این حشره و خسارت بسیار زیاد این حشره هستند.

حشرات ماده برای تخم گذاری اغلب از تاج درخت نخل استفاده می کنند. اما مکان های مناسب دیگر برای تخم گذاری این حشره می توان به نقطه های اتصال برگ های جوان به ساقه و قسمت های زخمی تنه نیز اشاره کرد. بعد از خارج شدن از تخم لارو این حشره به سمت داخل تنه خرما تونل می زند. این تونل ها می توانند تا 3 متر طول داشته باشند. وحود این حفره ها باعث تضعیف و در نهایت نابودی درخت می شوند. بعد از اتمام دوره لاروی این حشرات به بیرون درخت برمیگردنند و در پیله هایی معلق از درخت تبدیل به شفیره می شوند.

 آشنایی با آفت سرخرطومی یونجه

آفت سرخرطومی یونجه یکی از بزرگترین دشمنان امروزی گیاه یونجه می باشد. حشره ناقل این آفت از برگ و ساقه محصولات استفاده می کند. اما خسارت اصلی را لارو های این حشره به عمل می آورند.

لارو های دوره های زندگی 1 و 2 این حشره به علت کوچک بودن خطر زیادی ندارند اما لارو های سنین 3 و 4 بیشترین خسارت را می زنند. این لارو ها به تغذیه زیادی نیاز دارند و تنها از جوانه های انتهایی تغذیه می کنند. در هنگام تغذیه از جوانه انتهایی این حشرات باعث قطع مریستم انتهایی می شوند. همین عمل باعث توقف رشد گیاه می شود. در تعداد بالا این حشرات، تمامی برگ ها خشک و نابود می شوند. می توانند محصول چین اول را تماما نابود کنند.

در مرحله شفیرگی آفت زدگی حاد، برگ ها همه مشبک و سوراخ سوراخ هستند. به علت رنگ پبله لارو این حشره مزرعه از دور سفید به نظر می رسد. تعداد 50 عدد از این حشرات در متر مربع با هم معنی با مرگ مزرعه یونجه است.

 



برچسب‌ها:, , , ,
برگشت به بالا