نتایج جستجو برای “پسته”

در مورد تاریخچه درخت پسته، مورخ نویسان شواهد مختلفی ارائه کرده‌اند.

درست است که پسته از سالیان دور و درازی در ایران بوده است و حتی به کشورهای دیگر نیز صادر شده؛ ولی فقط از سال 1284 به این‌طرف، میزان صادرات به‌صورت مستندشده موجود هست.

تاریخچه درخت پسته در ایران را ابتدا بر اساس شواهد و نظرات مورخان توضیح می‌دهیم و سپس بر اساس مستندات سال 1284 به بعد خواهیم گفت که ایران چقدر پسته تولید و صادر می‌کرده است.

تاریخچه پسته در ایران

قدیمی‌ترین اثری که از پسته در جهان به دست آمده، قطعه چوب نیمه‌سوخته‌ای مربوط به عصر حجر است که در حدود هزار سال پیش در اطراف شهرستان فسا (استان فارس) پیدا شده و هم‌اکنون در موزه پارس نگهداری می‌شود.

هرودوت مورخ مشهور یونانی نیز در نوشته‌های خود اشاراتی به کشت پسته در ایران کرده، بنابراین درخت پسته در ایران سابقه تاریخی دارد و گمان می‌رود که این محصول از چهار هزار سال پیش در ایران کشت می‌شده است. ایرانیان از دورترین ایام تاریخ خواص خون‌ساز، حیاط بخش و هوش‌افزای محصول پسته را به می‌دانستند.

به روایات منابع باستانی، ضحاک، پارس‌ها را (پسته خوار) خطاب کرده و پارت‌ها مردانی وصف شده‌اند که از کودکی پسته را به‌عنوان خوراکی نیروبخش، مقوی و کم‌حجم همواره به همراه داشته‌اند.

به روایت حکیم طوس فردوسی، پادشاه ساسانی در واپسین ایام عهد باستان فرمان می‌دهد پسته را همچون خوراکی حیاطی و انرژی‌بخش در دژهای خراسان انبار کنند تا بتوانند در هجوم دشمن مقاومت کنند.

در حمله تاتاران نیز دژ نشینان ایرانی در قلعه معروف کالیون خراسان مدت طولانی در محاصره مغولان مقاومت می‌کنند؛ در حالی که خوراک آن‌ها تنها پسته و گوشت خشک‌شده بوده است. کلمه لاتین pistacia از اسم آن در زبان فارسی piste یا peste مشتق شده است.

تشکیل واژه پسته در ایران

روانشاد دکتر خانلری لفظ فارسی پسته را از مردم نواحی شمال خراسان می‌دانست. ایشان گفتند که کلمه پسته یک واژه ایرانی بسیار کهن است که از مردمان مستقر در محدوده پسته خیز خراسان در جنوب جیحون منشأ گرفته است.

پسته، یک میوه بهشتی است!

محمد بن جریر طبری قرن سوم هجری قمری، مبدأ پیدایش پسته را هم‌زمان با استقرار حضرت آدم در کره زمین دانسته و نوشته است.

می‌گویند میوه‌هایی که خداوند هنگام حبوط به آدم داد؛ ده میوه پوست‌دار و ده میوه بی پوست بوده که میوه‌های پوست‌دار عبارت‌اند از؛ گردو، بادام، پسته، فندق و… .

مسعودی جهانگرد و مورخ مسلمان نیز در سال 322 هجری قمری در مروج الذهب و معادن الجواهر، پسته را رهاورد حضرت آدم از بهشت دانسته و نوشته است چون آدم از بهشت بیرون شد مشتی گندم و سی شاخه از درختان بهشت به همراه داشت که یکی از آن‌ها پسته بوده است.

در تورات نیز از پسته سخن به میان آمده است و گفته شده است که یعقوب (ع) هنگام رفتن فرزندانش به دربار مصر، گفته است که عسل، کتیرا و پسته را به‌عنوان سوغات با خود ببرند.

اولین نواحی رویش درختان پسته در ایران

جنگل‌های وحشی و خودروی پسته ایران در منطقه شمال شرقی ایران، ناحیه سرخس و مناطق جنوبی آن تا زود آباد تربت جام، پیشینه باستانی دارد.

تصور می‌شود درخت پسته حدود 3 – 4 هزار سال قبل در ایران وجود داشته و مورد کشت و کار قرار گرفته است و پس از ایران به سایر نقاط جهان به‌خصوص کشورهای اطراف دریای مدیترانه  منتقل گردیده است.

در بین نظراتی که در مورد منشأ درختان پسته مطرح گردیده؛ علاوه بر ایران، از افغانستان و ترکستان نیز یاد شده است.

در حال حاضر استان کرمان و منطقه رفسنجان به‌عنوان مهم‌ترین منطقه پسته‌کاری ایران و جهان محسوب می‌شود. اکنون بیش از 500 هزار هکتار باغات پسته بارور و غیر بارور در کشور وجود دارد.

تاریخچه صادرات پسته ایران به جهان

از حدود 200 سال پيش مازاد پسته مصرفي در ايران به خارج صادر می‌شده است. بخش عمده پسته صادراتي ايران در آن روزگار از نواحي پسته خيز قزوين و دامغان و خراسان و يزد و نواحي اصفهان تأمین می‌شده و بيشتر به روسيه می‌رفته است.

قدمت مناطق رفسنجان، کرمان، سیرجان، یزد، اصفهان و زرند بین 100 تا 250 سال بوده و سابقه شهربابک، زاهدان، سراوان، درگز، ورامین، آباده و داراب در کشت پسته کمتر از  100 سال بوده است.

با زیاد شدن محصول پسته در نواحی پسته خيز كرمان، مازاد آن از طريق بندرعباس به انگلستان و مستعمرات آن (هندوستان، عمان، مسقط و بعد بین‌النهرین يا عراق) صادر شده است.

پسته صادراتي ايران به روسيه از مناطق پسته خيز شمالي كشور (دامغان و قزوين و خراسان و گاهي نواحي يزد و اصفهان) تأمین می‌شده و محصول صادراتي به انگلستان و مستعمرات آن از نواحي كرمان و همچنين يزد به دست می‌آمده است.

نخستين مشتريان پسته ايران در يك قرن گذشته

عمده‌ترین مشتريان پسته ايران در اوايل قرن پيش دو امپراتوري بزرگ روس و انگليس بوده‌اند كه تقريباً 80 تا 90 درصد پسته صادراتي ايران به آن‌ها اختصاص داشته است. پس‌ازآن امپراتوری‌های عثماني و آلمان مقاديري پسته و بادام از ايران وارد می‌کرده‌اند.

ميزان دقيق پسته صادراتي ايران تا پايان سال 1283 شمسی مشخص نيست؛ اما از سال 1284 به بعد، ميزان و ارزش پسته و بادام صادراتي تا پايان سال 1303 در دفاتر گمركي وجود دارد. بر اساس همين مأخذ می‌توان ميزان و ارزش پسته صادراتي را در فاصله سال‌های 1283 تا پايان سال 1367 به تفكيك سنوات و كشورهاي خريدار ذکر كرد.

ميزان و ارزش صادرات پسته در مقايسه با خشكبار و مواد غيرنفتي در صدسال گذشته

بنا بر گزارش لرد كر زن ارزش كل صادرات مواد غیرنفتی ايران در سال 1268 ش (1889 م) برابر 74420000 قران بوده است. از اين مبلغ 4350000 قران به خشكبار و كشمش و خرما اختصاص داشته كه در حدود 6 درصد ارزش كل صادرات غيرنفتي را تشكيل می‌داده است.

در همين سال ارزش صادرات پسته ايران 312000 قران برآورد شده كه درواقع حدود 7 درصد ارزش خشكبار و ميوه و در حدود نيم درصد ارزش كل صادرات غيرنفتي ايران را تشكيل می‌داده است.

رقباي پسته ايران در بازارهاي جهاني

طي بيش از نود سال، در فاصله سال‌های 1268 تا 1359، جمع كل ميزان پسته صادراتي ايران به 80 كشور جهان 221 هزار تن بوده است. تقریباً نيمي از اين مقدار؛ يعني حدود 105 هزار تن، تنها به امريكا رفته است. طي این دوره، عمده‌ترین رقيب پسته ايران در بازار جهاني، كشور تركيه بوده كه آن هم به سبب پايين بودن كيفيت محصول اين كشور اهميت چنداني نداشته است.

اما از سال 1359 با قطع روابط ايران با امريكا و همچنين طي دوره جنگ تحميلي و بعدازآن تا زمان حاضر مسائل و معضلات فراواني در عرصه‌های توليد و تجارت و رقابت‌های بین‌المللی براي پسته ايران ایجادشده  كه ابعاد برخي از آن‌ها  بسيار پيچيده و غامض است.

طي دهه اخير (70 – 1360) ميزان توليد و صادرات پسته ايران افزايش فوق‌العاده‌ای پیداکرده، به‌طوری‌که تنها در دو سال (72-1371) ميزان صادرات پسته به 221 هزار تن رسيده است.

اين ميزان انبوه بيشتر از جمع كل ميزان پسته صادراتي ايران در دوره پهلوي (1299 تا سال 1357) به‌اضافه ميزان صادرات پسته ايران در عصر قاجاريه است. از طرف ديگر افزايش خارق‌العاده سطح زیر کشت درختان پسته و روند رو به توسعه سريع آن، همچنان ادامه دارد كه بازهم شاهد افزايش ميزان توليد و صادرات پسته ايران خواهيم بود.

شروع پسته‌کاری در آمریکا

شروع پسته‌کاری در امريكا به سال 1854 بازمی‌گردد؛ اما به دلایل مختلف ازجمله راه پیدا کردن پسته عالي و نسبتاً ارزان ايران به بازار اين كشور، رغبتي براي توسعه پسته‌کاری و ايجاد باغ‌های جديد پسته در اين كشور ايجاد نشد.

طي اين دوره 125 ساله باغ‌های پسته امريكا از 600 هكتار با 500 تن محصول تجاوز نكرد؛ اما با قطع روابط ايران با امريكا (در سال 1359) بازار پسته ايران در امريكا خالي می‌شود، بازاري كه طي يك قرن توسط بازرگانان ايراني تدارك دیده‌شده بود.

همين خلأ ناگهاني، فرصتي طلايي و مغتنم براي توسعه باغ‌های پسته ايالت كاليفرنيا ايجاد کرد. به همین منظور، اتحادیه پسته کالیفرنیا به وجود آمد و باغداران تحت حمایت این اتحادیه به توسعه باغ‌های پسته و افزايش محصول پرداختند؛ به‌طوری‌که ميزان محصول پسته امريكا در سال 1993 به حدود 80000 تن رسيده است.

به‌این‌ترتیب مهم‌ترین و عمده‌ترین مشتري پسته ايران، طي حدود يك قرن، اكنون به‌صورت رقيبي بسيار نيرومند درآمده و در عرصه‌های توليد و تجارت جهاني پسته، عليه ايران قد علم كرده است.

آیا پسته آمریکایی می‌تواند جایگزین پسته ایرانی شود؟

كيفيت پسته امريكا ازنظر مرغوبيت و نيز تنوع ارقام و لطافت مغز به‌پای پسته ايران نمی‌رسد و هنوز ميزان محصول پسته اين كشور كمتر از یک‌سوم ميزان محصول پسته ايران است.

منابع

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”157″]

منابع

پسته ايران – محمدحسن ابريشمي – 1380

خبرنامه اتحاديه صادرات كنندگان خشكبار- هفت جلد. 1382. 1383.

سالنامه اتاق بارزگاني سال 1383.

مصاحبه با آقاي كاظمي

پروژه بررسي مشكلات توليد و توزيع داخلي و خارجی پسته ايران و ارائه راهكارهاي توسعه صادرات

راهنمای پرورش و تولید پسته با نگرش کاربردی

زغال انواع مختلفی دارد که یکی از مرغوب‌ترین آن‌ها، زغال پسته است. این زغال در دو نوع زغال «چوب پسته» و «زغال پوست پسته» تولید می‌شود.

درخت پسته را هر سال هرس می‌کنند، ضایعات چوب را با شیوه خاصی می‌سوزانند و به زغال تبدیل می‌کنند. علاوه بر تولید زغال از چوب این درخت، از پوست پسته نیز برای تولید زغال استفاده می‌شود.

در ادامه خواهیم گفت که زغال پسته چیست، انواع آن را معرفی کنیم و آن را با زغال‌های دیگر مقایسه کنیم.

زغال پسته چیست؟

زغال یکی از مهم‌ترین سوخت‌ها برای ایرانیان بوده و می‌باشد. این سیاه‌روی محبوب، هم‌نشین ایرانی‌ها به هنگام قلیان کشیدن و یار دیرینه منقل برای پخت کباب، بوده و هست.

وقتی چوب پسته و یا پوست آن به‌صورت نصفه و نیمه می‌سوزد و بخش زیادی از آن به کربن (85 تا 98 درصد) تبدیل می‌شود؛ زغال پسته به وجود می‌آید. به عبارت دیگر زغال، چوب یا گیاهی است که آب و گاز خود را از دست داده و تنها جسم جامدی از آن باقی مانده است.

دلیل اهمیت زغال پسته

زغال هر درختی را فقط در فصل خاصی می‌توان تولید کرد؛ یعنی زغال اکثر درختان، یک محصول فصلی هست. در برخی از فصول سال، به‌خصوص در تابستان که فصل برداشت محصول است، زغال کمتر تولید می‌شود.

یکی از دلایلی محبوب بودن زغال پسته این است که می‌توان آن را در همه فصول سال، تولید کرد. اگر فروشنده‌ای فقط بخواهد یک نوع زغال در مغازه خود داشته باشد، بهترین کار این است که زغال درخت پسته را بفروشد؛ چون همیشه وجود دارد.

ویژگی‌های مثبت این زغال شامل موارد زیر هست.

• در تمام فصول سال یافت می‌شود؛
• ازنظر قیمت بسیار مقرون‌به‌صرفه است؛
• دیر می‌سوزد؛
• به‌هیچ‌وجه خاموش نمی‌شود و تا آخرین ذره خاکستر می‌شود؛
• به‌سرعت مشتعل می‌شود؛
• برای قلیان و باربیکیو بسیار مناسب است.

انواع زغال پسته

زغال پسته در دو نوع «زغال چوب پسته» و «زغال پوست پسته» تولید می‌شود.

1-       زغال پوست پسته

زغال پوست پسته از سوزاندن پوست سخت و محکم پسته تهیه می‌شود که جایگزین خوب برای زغال چوب پسته است؛ زیرا از مواد دورریختنی ساخته می‌شود.

به دلیل بالا بودن تقاضا برای زغال پسته ممکن است چوب تازه و خشک‌نشده درختان بریده و سوزانده شود به همین دلیل گفته می‌شود که تولید زغال پوست پسته با محیط‌زیست سازگاری بیشتری دارد.

این زغال مسلماً به‌صورت تکه‌های خیلی کوچک است؛ اما این تکه‌ها برای درست کردن کباب بسیار مناسب هستند. این زغال‌های کوچک را با دستگاه‌های مخصوصی فشرده کرده و با آن زغال حبه‌ای درست می‌کنند که برای قلیان و مصارف دیگر مناسب هستند.

موارد استفاده از زغال پوست پسته

در ادامه به‌صورت مفصل میگوییم که از این زغال برای چه کارهایی مناسب است.

پخت‌وپز و کباب کردن

این زغال را می‌توان به‌عنوان منبع سوخت برای پخت‌وپز و کباب کردن، مثل زغال چوب سنتی استفاده کرد. این زغال دمای بالا و گرمای ثابتی دارد و برای کاربردهای مختلف آشپزی مناسب است.

گرمایش

زغال پوست پسته را می‌توان به‌عنوان سوخت در شومینه و یا کرسی‌های زمستانی استفاده کرد. این زغال انرژی نسبتاً بالایی دارد و در مقایسه با چوب، با دود کمتری می‌سوزد.

باغبانی و کشاورزی

زغال پوست پسته، یک نوع بیوچار به حساب می‌آید که می‌تواند به بهبود کیفیت خاک با افزایش نگهداری آب، فراهم کردن مواد مغذی و فعالیت میکروبی کمک کند. علاوه بر این، به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای از خاک و جذب کربن کمک می‌کند.

کنترل بو و تصفیه هوا

زغال پوست پسته را می‌توان به‌صورت خام استفاده کرد یا به زغال فعال برای جذب بو و آلاینده‌های موجود در هوا تبدیل کرد. زغال فعال ساخته‌شده از پوست پسته دارای سطح و ظرفیت جذب بالایی است که از آن برای تصفیه هوا استفاده می‌کنند.

فیلتر کردن آب

زغال فعال ساخته‌شده از پوست پسته می‌تواند در سیستم‌های تصفیه آب برای حذف ناخالصی‌ها مانند؛ فلزات سنگین، ترکیبات آلی و میکروارگانیسم‌ها استفاده شود. ظرفیت جذب بالای آن، آن را برای کاربردهای مختلف تصفیه آب مناسب می‌کند.

2-     زغال چوب پسته

این نوع زغال از چوب درختان پسته‌ای که خشک شدند، تولید می‌شوند. این نوع زغال مانند سایر زغال‌های چوب، از طریق فرآیند پیرولیز در محیطی با اکسیژن کم ساخته می‌شود. می‌توان از آن برای مصارف مختلفی ازجمله پخت‌وپز، کباب کردن و گرم کردن استفاده کرد.

تفاوت زغال پسته سفید و سیاه

در بالا زغال پسته را بر اساس مواد اولیه دسته‌بندی کردیم و در این بخش می‌خواهیم این زغال را بر اساس شیوه تولید به دو دسته تقسیم کنیم.

به‌طور کلی تفاوت زغال سفید و سیاه، در اثر فرایند تشکیل و نحوه خاموش کردنشان به وجود می‌آید. این کار در خواص شیمیایی و فیزیکی مانند مقدار خاکستر، سختی، میزان حرارتی، قابلیت اشتعال و در میزان عناصری مانند هیدروژن، کربن و اکسیژن تأثیر دارد.

زغال پسته سیاه

زغال سیاه همان زغال سنتی است که به روش قدیمی تولید می‌شود. این روش اثرات خوبی بر محیط‌زیست ندارد و زغال تولیدشده، زودتر از زغال سفید خاموش می‌شود.

زغال سیاه، به‌سادگی قابل اشتعال است و حرارت کافی تولید می‌کند.

زغال پسته سفید

برای تولید این محصول، وقتی‌که زغال‌ها در بالاترین دما و به رنگ سرخ هستند؛ آن‌ها را با مخلوطی از پودر شن، خاک و خاکستر خفه می‌کنند که پوشش سفیدی بر روی زغال جا می‌گذارد.

از خواص نوع سفید یا سفیدک‌دار می‌توان به سازگاری با محیط‌زیست و کیفیت بالای آن اشاره کرد؛ زیرا با خفه کردن زغال تا حدودی از تولید گازهای دی‌اکسید کربن جلوگیری خواهد شد.

این زغال زمان بیشتری را برای اشتعال نیاز دارد؛ اما شعله ایجادشده دوام بیشتری دارد. از مزایای این ماده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• می‌توان آن را به‌عنوان فیلتر در ظرف آب قرار داد؛ با این کار مواد معدنی وارد آب می‌شود و همچنین در آب لوله‌کشی به جذب مواد شیمیایی کمک خواهد کرد؛
• سبب کاهش فشارخون و کلسترول در بدن می‌شود؛
• تأمین‌کننده یون‌های منفی است و رطوبت هوا را تعدیل می‌کند؛
• این زغال در دمای ۱۰۰۰ درجه، سبب جذب امواج الکترومغناطیسی حاصل از استفاده موبایل و کامپیوتر و … می‌شود.

زغال فعال پوست پسته

شاید برایتان این سؤال پیش آمده باشد که تفاوت زغال پوست پسته با زغال فعال پوست پسته چیست؟

پیشرفت دانش و تکنولوژی باعث شده که درخت پسته هیچ‌گونه ضایعاتی نداشته باشد و از همه قسمت‌های مختلف آن استفاده شود.

زغال فعال (کربن فعال) پوست پسته که نوعی کربن اکتیو است؛ یکی دیگر از مشتقات درخت پسته است که مصارف آن کاملاً با زغال پوست پسته متفاوت است.

برای تولید کربن فعال، پوست پسته را در معرض حرارت بالا و مواد شیمیایی مثل نیتروژن و آرگون قرار می‌دهند و با ایجاد منافذ زیاد در کربن، کربن فعال تولید می‌شود.

زغال فعال خاصیت ضد میکروبی دارد و از این ماده در تصفیه کننده های هوا و آب برای جذب میکروب ها و مواد سمی موجود، استفاده می شود. از دیگر موارد مصرف این زغال، می توان مصارف دارویی، زیبایی، مواد شوینده، تولید فیلتر، ماسک های تنفسی و… اشاره کرد.

مقایسه زغال پسته با انواع زغال دیگر

هنگام خرید زغال باید به ویژگی‌هایی مانند زمان سوختن، میزان دود، حرارت، قیمت و سازگاری آن با محیط‌زیست توجه کرد.

زمان سوختن

زغال پسته نسبت به سایر انواع زغال کندتر می‌سوزد و برای پختن غذاهایی که دیرتر می‌پزند، مناسب است. دیر سوختن زغال، یک ویژگی مثبت برای آن است؛ چون دیرتر تمام و به خاکستر تبدیل می‌شود.

طعم دودی

این زغال، دود ملایمی دارد که باعث بدطعم شدن غذا نمی‌شود. این زغال گزینه عالی برای کباب کردن گوشت، ماهی و سبزیجات است و طعم آن را خوشمزه می‌کند.

خروجی حرارت

این زغال، به‌اندازه انواع زغال دیگر گرما تولید نمی‌کند. از این زغال برای پختن غذاهایی که به دمای پایین‌تری نیاز دارند، مانند ماهی یا سبزیجات، می‌توان استفاده کرد.

قیمت

زغال پسته قیمت بالایی نسبت به زغال‌های دیگر دارد.

زغال چوب پسته در همه فصول سال تولید می‌شود؛ ولی چون شاخه‌های این درخت خیلی بزرگ نیستند، مقدار زغال تولیدشده زیاد نیست. ویژگی‌هایی مثل؛ فراوان نبودن، دیر سوختن، دود ملایم زغال پسته و… همگی باعث شده که قیمت آن از زغال‌های دیگر کمی بالاتر باشد.

اگر یک محاسبه سرانگشتی بکنیم، می‌فهمیم که یک کیلو زغال پسته زودتر از یک کیلو زغال از نوع دیگر تمام نمی‌شود؛ چون این زغال نسبت به زغال‌های دیگر دیرتر می‌سوزد.

اثرات زیست‌محیطی

دی‌اکسید کربن و سایر آلاینده‌ها هنگام تولید زغال چوب، آزاد و باعث آلودگی هوا و تغییرات آب و هوایی می‌شوند.

زغال پوست پسته اثرات مخرب زیست‌محیطی کمتری دارد؛ چون از محصولات جانبی پسته ساخته می‌شود، نه از درختانی که به‌طور خاص برای تولید زغال چوب رشد می‌کنند.

بهترین زغال پسته

این زغال معمولاً در شهرهای رفسنجان، کرمان، تبریز و دامغان تولید می‌شود. زغال همه این شهرها خوب است؛ اما زغال پسته رفسنجان مانند پسته رفسنجان، محبوبیت بیشتری دارد.

طرز تهیه زغال با بشکه

با «پسته رفسنجان» همراه باشید تا روش درست کردن زغال چوب با بشکه را یاد بگیرید و خودتان در خانه این کار را انجام دهید.

• برای این کار شما به دو ظرف بشکه‌مانند که یکی از آن ها، یک‌چهارم حجم دیگری باشد و یک گاز شعله‌پخش‌کن نیاز دارید. ظرف کوچک‌تر را از تکه‌های چوبی پُر کنید و آن را در مرکز ظرف بزرگ‌تر قرار دهید. شعله را در زیر ظرف فلزی کوچک‌تر و داخل ظرف فلزی بزرگ قرار دهید، درواقع ظرف بزرگ‌تر باید پر از حرارت باشد تا حرارت غیرمستقیم چوب را به زغال تبدیل کند.
• راه‌های ورود و خروج هوا باید طوری تعبیه شوند که هوا داخل محفظه بزرگ‌تر به چرخش درآید و تمام نقاط ظرف بزرگ‌تر پر از حرارت باشد. برای این کار می‌توانید قسمت پایین ظرف بزرگ‌تر را سوراخ کنید و از همان قسمت شعله را وارد کنید و درب ظرف را به‌صورت نیمه‌باز قرار دهید.
• دقت کنید که درب ظرف کوچک برای تخلیه ناخالصی‌ها باید باز باشد. شعله باید 7 تا 10 ساعت روشن بماند؛ البته این زمان به نوع چوب بستگی دارد. در ساعات اولیه شاهد دود سنگینی خواهید بود که باگذشت زمان کم و کمتر می‌شود.
• بعد از خاموش کردن کوره، راه‌های ورود اکسیژن به داخل ظرف را ببندید؛ به‌اصطلاح کوره را پلمپ نمایید. 5 تا 7 ساعت صبر کنید تا زغال به‌دست‌آمده کاملاً خنک شوند. هرچقدر سرد کردن این ماده سریع‌تر انجام شود، احتمال ترک برداشتن آن‌ها کمتر است.

سخن پایانی

ویژگی‌های منحصربه‌فرد زغال پسته مثل؛ دیر سوختن، دود کمتر، سازگاری با محیط‌زیست و… آن را به یک زغال همه‌چیزتمام تبدیل کرده است.

زغال پسته در دو نوع زغال چوب پسته و زغال پوست پسته تولید می‌شود. ازجمله مصارف این نوع زغال‌ها؛ پخت‌وپز، کباب کردن، قلیان و… هست.

این زغال شاید گران‌تر از برخی دیگر از انواع زغال ها باشد؛ اما دیرتر می‌سوزد و در نهایت به‌صرفه‌تر است.

[product_category category = “158” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC operator” = “IN”]

در بررسی تفاوت پسته تازه و پسته خام، باید گفت هر دو، پسته‌هایی هستند که بوداده نیستند؛ ولی باهم تفاوت‌هایی دارند. ‍‍‍‍

پسته تازه به پسته‌ای گفته می‌شود که تازه چیده شده، یک پوست نرم بر روی آن قرار دارد و مغز آن مرطوب است؛ پسته خام یا خشک، پسته‌ای است که پوست تازه آن جدا و مغز آن خشک شده است.

در ادامه تفاوت پسته تازه و خام را مفصل توضیح می‌دهیم.

پسته تازه یا تَر

به پسته‌هایی که تازه از درخت چیده شده و هنوز فرآوری نشده‌اند، پسته تازه یا پسته تَر می‌گویند. زمانی که محصول پسته به دست می‌آید، دارای یک پوسته بیرونی نرم و قرمزرنگ و یک پوسته داخلی سفت و کرم‌رنگ است.

تا وقتی‌که پوست بیرونی پسته جدا نشده، به آن تازه می‌گویند. مغز این پسته، بافت نرم و مرطوب و طعم کمی شیرین دارد.

نگهداری پسته تر با پسته خام کاملاً متفاوت است و چون پوست بیرونی آن نرم و لطیف است، در هوای آزاد تغییر رنگ داده و خراب می‌شود. برای اینکه پوست بیرون این پسته برای چند روز سالم و زیبا بماند، باید آن را در جای خشک و خنک نگهداری کرد.

پسته تازه را نمی‌توان با آجیل‌های دیگر مخلوط کرد؛ ولی پذیرایی از مهمان با یک بشقاب از این پسته، می‌تواند او را شگفت‌زده کند.

طعم فوق‌العاده خوشمزه پسته تر، هر شخصی را مجذوب خودش می‌کند؛ یکی از غذاهای خوشمزه در فصل برداشت پسته، نان و پنیر و پسته تر است. پنیر در کنار این نوع پسته، طعم بی‌نظیری دارد که هر آدم عاقلی را دیوانه خودش می‌کند.

مشخصات پسته تازه

در ادامه به‌صورت مفصل خواهیم گفت که رنگ، طعم، بافت، اندازه، ارزش غذایی، میزان رطوبت و فواید سلامتی این پسته به چه شکل است.

رنگ

پوست بیرون این پسته، ترکیب زیبایی از سبز و قرمز است. رنگ پسته‌ای که به‌ خوبی رسیده باشد، قرمزتر است و پوست آن به‌راحتی جدا می‌شود.

اگر پوست بیرونی پسته‌ی تر را جدا کنید، به یک پوست استخوانی و سخت قهوه‌ای متمایل به کرم می‌رسید.

طعم

این پسته؛ طعمی کمی شیرین، آب‌دار، کره‌ای و عطر بی‌نظیری دارد.

بافت

مغز این پسته دارای بافت نرم، ترد و مرطوبی است که به‌راحتی جویده می‌شود. بر روی مغز پسته تر، یک پوسته خیلی نازک وجود دارد که هم به‌راحتی جدا می‌شود و هم اینکه می‌توان آن را خورد.

اندازه

پسته، آجیل نسبتاً کوچکی است که حدود 2 الی 3 سانتی‌متر طول و 1.5 سانتی‌متر عرض دارد که البته این مقدار در انواع پسته کله قوچی، اکبری، فندقی و… متفاوت است.

میزان رطوبت پسته تازه

پسته تر نسبت به پسته بوداده یا خشک‌شده رطوبت بیشتری دارد؛ به همین دلیل سریع فاسد می‌شود و باید در جای خشک و خنک نگهداری شوند؛ تا تازگی خود را حفظ کنند.

ارزش غذایی

پسته منبع خوبی از چربی‌های سالم (اسیدهای چرب غیر اشباع)، پروتئین، فیبر، ویتامین‌ها و مواد معدنی است. آن‌ها حاوی مقادیر قابل‌توجهی ویتامین B6، تیامین، فسفر، پتاسیم، آهن و منیزیم هستند. علاوه بر این، پسته سرشار از آنتی‌اکسیدان هست که خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن مثل بیمارهای قلبی (تشکیل لخته خون و سکته قلبی) را کاهش دهد.

مشخصات پسته خام

پوست نرم و لطیف پسته خام یا خشک، جدا و مغز آن خشک شده است. این پسته را می‌توان هم با پوست سفت آن نگهداری کرد و هم بدون پوست. به‌طورکلی، منظور از پسته خام، پسته‌ای است که پوست سفت و استخوانی آن را جدا نکرده‌اند. وقتی پوست پسته‌ای که خام است را جدا می‌کنند، دیگر به آن پسته خام نمی‌گویند و به آن «مغز» می‌گویند.

پسته های خام را به صورت بو داده شده، شور شده و زعفرانی، به‌عنوان آجیل استفاده می‌کنند.

معمولاً پسته‌ای که بوداده نیست، به نسبت پسته بوداده، مصارف گسترده‌تری دارد؛ تنها جنبه مصرفی پسته بوداده، استفاده به‌عنوان آجیل است.

برخی از مشخصات کلی این پسته شامل موارد زیر است.

رنگ

پوست سخت پسته خام، کرم و یا زردرنگ است. رنگ مغز این پسته، بستگی به زمان برداشت محصول و نوع پسته دارد؛ در اوایل فصل نگ مغز آن سبز فسفری و اگر دیرتر برداشت شود، رنگ مغز متمایل به سبز تیره و زرد است.

بافت

پسته‌ای که خام است در مقایسه با پسته تازه یا بوداده بافت سفت‌تری دارد. بافت این پسته به‌طور کامل خشک‌شده و اصلاً رطوبت ندارد.

طعم

طعم پسته خشک ملایم‌تر و کمتر از پسته بوداده است؛ آن‌ها طعم ملایم شیرین و آجیلی دارند.

زمان ماندگاری پسته خام

پسته‌ای که خام است را می‌توان در ظرف دربسته و در جای خشک و خنک تا سه ماه نگهداری کرد. همچنین می‌توان آن‌ها را برای مدت بیشتری در یخچال یا فریزر نگه داشت.

موارد استفاده

پسته خشک را می‌توان به‌تنهایی به‌عنوان یک میان وعده میل کرد یا در غذاهای مختلف مانند؛ سالاد، گرانولا، بستنی و دسرها گنجانید. از دیگر موارد مصرف این نوع پسته، تزئین غذا نیز هست.

یادتان باشد که مشخصات پسته خشک بسته به نوع، شرایط رشد و روش‌های فرآوری ممکن است، متفاوت باشد. انتخاب پسته با کیفیت بالا و تازه برای داشتن بهترین طعم، بافت و فواید غذایی، ضروری است.

سخن پایانی

گاهی اوقات تصور می‌شود که منظور از پسته تازه، پسته‌ای است که کهنه نباشد؛ درصورتی‌که منظور این نیست. پسته  تازه یا تَر به پسته‌ای گفته می‌شود که تازه از درخت چیده شده و پوست بیرونی آن نرم و تازه است. این پسته ماندگاری زیادی ندارد و باید در جای خنک نگهداری شود؛ چون پوست بیرونی آن سریع خراب می‌شود.

و اما تفاوت پسته تازه و خام چیست؟

به پسته خام، پسته خشک نیز گفته می‌شود که ابتدا پوست تازه بیرونی آن را جدا کرده و سپس پسته را خشک می‌کنند.

از آنجایی‌که پسته‌ای که خام است را برای مدت طولانی‌تری می‌توان نگهداری کرد، مصارف آن نیز گسترش یافته است. از جمله موارد مصرف پسته خشک؛ تهیه انواع غذا، گرانولا، بستنی، تزئین غذا و… است.

[products limit=”8″ columns=”4″ category=”پسته”]

باغداران و کشاورزان در سراسر جهان به دنبال روش‌هایی برای بهبود عملکرد درختان پسته هستند. یکی از مشکلاتی که ممکن است باعث ایجاد ضررهای اقتصادی و کاهش عملکرد در باغات پسته شود، تنک شدن خوشه پسته است. این مشکل می‌تواند به علت انواع مختلفی از عوامل ازجمله بادزدگی، نوسانات دمایی، عدم تأمین نیازهای گیاه، آفات و بیماری‌ها، گرده‌افشانی نامناسب، خسارت محلول‌پاشی و آبیاری نامناسب رخ دهد.

با توجه به اهمیت اقتصادی باغات پسته، باید به دنبال راه‌حل‌هایی برای کاهش تنک شدن خوشه‌های پسته باشیم. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به بررسی علت تنک شدن خوشه پسته پرداخته و روش‌هایی برای پیشگیری از آن ارائه می‌دهیم. با اجرای این روش‌ها، می‌توان در باغات پسته عملکرد بهتری را به دست آورد و همچنین به سود اقتصادی بالایی در باغات پسته دست یافت.

دلایل اصلی تنک شدن خوشه در درختان پسته

چرا پسته تنک می‌شود؟ عوامل بسیاری می‌توانند در تنک شدن خوشه پسته نقش داشته باشند. کشاورزان می‌توانند با شناخت دلایل اصلی، روش‌های مؤثر برای هرکدام از آن‌ها را به کار بگیرند تا از این عارضه در درختان پسته جلوگیری کنند.

مهم‌ترین دلایل اصلی تنک شدن خوشه در درختان پسته به شرح زیر می‌باشد:

• ناهمگونی اندازه دانه‌ها در خوشه، حالت شتر گربه‌ای.
• بادزدگی و تگرگ و…
• آفاتی مانند سنک‌ها و زنجره ها.
• عدم تأمین مناسب نیاز سرمایی.
• نوسانات دمایی زمستان و بهار.
• کمبود عناصری که در گرده‌افشانی و تلقیح مؤثر هستند مانند Zn،
• کمبود کلسیم
• آبیاری سنگین بی‌موقع در بهار.
• سرمازدگی.
• اختلالات هورمونی و فیزیولوژیک.
• تغذیه نامناسب (خصوصاً در سال قبل) و استفاده بی‌رویه از کودهای ازته در اول فصل.
• گرده‌افشانی نامناسب یا اختلال در گرده‌افشانی.
• خسارت محلول‌پاشی‌های ناصحیح.

تأثیر بارندگی بر تنک شدن خوشه پسته

بارندگی و افزایش رطوبت در باغ در زمان باز شدن گل‌های پسته و فرآیند گرده‌افشانی می‌تواند تأثیر منفی بر روی فروت ست یا تشکیل میوه‌های پسته داشته باشد و به تنک شدن خوشه‌های پسته منجر شود.

باران در این مرحله می‌تواند کلاله درختان ماده را شسته و مانع دریافت گرده شود. همچنین در درختان نر باعث شسته شدن دانه‌های گرده و عدم انجام صحیح گرده‌افشانی می‌شود.

افزایش رطوبت نسبی در باغ نیز موجب ناکامی فرآیند تلقیح و باروری کامل گل‌های پسته می‌گردد. درنهایت به تنک شدن خوشه پسته منتهی می‌شود. در ایران، این پدیده به نام‌های شتر-گربه یا مادر-بچه نیز شناخته می‌شود.

یکی از راه‌حل‌های مؤثر برای مقابله با این مشکل، استفاده از گرده‌افشانی مصنوعی است که در صورت بارش باران در زمان گرده‌افشانی، کمک می‌کند تا میزان باروری گل‌ها حفظ شود و تنک شدن خوشه پسته کاهش یابد.

تغذیه نامناسب علت تنک شدن خوشه پسته

برای رشد و توسعه درختان پسته، نیاز به تأمین عناصر ضروری مانند ازت، فسفر، پتاسیم، کلسیم، روی و بور داریم. اگر عناصری که گیاه نیاز دارد به‌اندازه کافی در خاک وجود نداشته باشند، گیاهان قادر به جذب عناصر دیگر نیستند. بنابراین در صورت کمبود عناصر، رشد و توسعه آن‌ها کند می‌شود و باعث تنک شدن خوشه پسته می‌شود.

از طرف دیگر درصورتی‌که در ابتدای فصل (فروردین) بیش‌ازاندازه موردنیاز از کودهای ازته استفاده شود، درخت تمام انرژی خود را صرف رشد رویشی می‌کند و موجب تنک شدن خوشه‌ها خواهد شد.

استفاده از کودهای پتاسه و فروت ست می‌تواند در جلوگیری از این عارضه بسیار کمک‌کننده باشد.

کمبود کلسیم در مرحله ارزنی شدن پسته نیز یکی از عوامل اصلی است که می‌توان با استفاده از کودهای حاوی کلسیم در این زمان این مشکل را تا حدودی رفع نمود.

در کل، ایجاد توازن در تغذیه و استفاده مناسب از کودها، می‌تواند به جلوگیری از تنک شدن خوشه پسته کمک کند و درنتیجه عملکرد درختان پسته و کیفیت محصول را بهبود بخشد.

تأثیر آبیاری نامناسب و بی‌موقع در تنک شدن خوشه پسته

آبیاری به‌صورت دقیق و با برنامه‌ریزی منظم می‌تواند به کاهش تنک شدن خوشه پسته کمک کند. برای این منظور، برنامه‌ای دقیق برای آبیاری بهاره و تابستانه و همچنین کاهش آبیاری در فصل بهار باید اجرا شود.

در فصل بهار، به دلیل اینکه رطوبت خاک به دلیل بارش‌های فصلی کافی است، آبیاری باید به حداقل کاهش یابد تا باعث افزایش رطوبت خاک و ریشه‌ها نشود و درنتیجه از تنک شدن خوشه پسته جلوگیری شود.

همچنین، استفاده از سیستم‌های آبیاری قطره‌ای و مکانیزه می‌تواند به کاهش مصرف آب و بهبود کارایی آبیاری کمک کند.

کدام آفات باعث تنک شدن خوشه پسته می‌شود؟

در مورد آفات، زنجره و سنک دو نوع آفت مهم در ایجاد تنک شدن خوشه پسته هستند. کنترل آفات و بیماری‌ها ازجمله روش‌های مهم پیشگیری در برابر تنک شدن خوشه پسته است.

این روش شامل انجام عملیات مبارزه با آفات و بیماری‌ها به‌صورت منظم و بر اساس نیاز است. روش‌های مبارزه با آفات و بیماری‌ها می‌توانند شامل روش‌های بیولوژیکی، شیمیایی و فیزیکی باشند.

اثر بادزدگی و گردوغبار بر تنک شدن خوشه پسته

بادزدگی به درختان پسته و گردوغبار نیز از دلایل مهم تنک شدن خوشه‌های پسته هستند. بادهای شدید در باغات پسته می‌توانند باعث جابجایی گرده‌ها و کاهش تعداد آن‌ها در خوشه‌ها شوند.

همچنین، گردوغبار می‌تواند به سطح گل‌ها و خوشه‌های پسته چسبیده و گرده‌های آن‌ها را بستری برای جذب و جمع‌آوری این گردوغبار فراهم کند که باعث کاهش تعداد گرده‌های مؤثر در خوشه‌های پسته می‌شود.

در چنین شرایطی، استفاده از بادشکن (به‌خصوص در باغ‌های جوان) توصیه می‌شود تا به جلوگیری از خسارت به درختان پسته کمک شود.

همچنین، در صورت نیاز به استفاده از علف‌کش، عملیات سم‌پاشی باید بسیار زودتر از شروع پروسه گرده‌افشانی انجام شود تا خسارت به گل‌های پسته و تنک شدن خوشه‌ها کاهش یابد.

در صورت بروز گردوغبار در زمان گرده‌افشانی، استفاده از گرده‌افشانی مصنوعی می‌تواند به‌عنوان یک راه‌حل مؤثر در جلوگیری از تنک شدن خوشه پسته مورداستفاده قرار گیرد.

نوسانات دما و سرمازدگی علت تنک شدن خوشه پسته

زمانی که از نوسانات دمایی در باغات پسته صحبت می‌کنیم، منظور سرمای دیررس بهاره، گرمای زودرس بهاره، عدم تأمین نیاز سرمایی در زمستان، سرمازدگی در بهار و مواردی از این قبیل است.

نوسانات دمایی در طول فصل زمستان و بهار می‌تواند به‌شدت تنک شدن خوشه پسته در اثر ایجاد شرایط نامساعد برای گل‌های پسته، تأثیر بگذارد. در فصل زمستان، لازم است که نیاز سرمایی درختان به‌خوبی برآورده شود.

از طرف دیگر تغییرات ناگهانی دما در فصل بهار مانند سرمازدگی‌های بهاره می‌توانند به تنک شدن خوشه‌های پسته کمک کنند.

مدیریت دما و نیازهای سرمایی و جلوگیری از سرمازدگی می‌تواند به کاهش عارضه تنک شدن خوشه پسته کمک کند.

تنک شدن خوشه‌ها در اثر گرده‌افشانی اشتباه

گرده‌افشانی درست در درختان پسته مهم‌ترین مرحله در تشکیل خوشه و میوه پسته است. درصورتی‌که گرده‌افشانی به‌درستی صورت نگیرد، می‌تواند منجر به تنک شدن خوشه پسته شود.

عدم انجام گرده‌افشانی صحیح دلایل متعددی دارد که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:

• بارندگی، طوفان یا گردوغبار در زمان گرده‌افشانی
• عدم توجه به فاصله مناسب درختان نر و ماده در زمان کاشت
• نوسانات دمایی و کاهش دما در زمان گرده‌افشانی
• کم بودن تعداد و نسبت درختان نر به ماده

سخن پایانی

تنک شدن خوشه پسته مشکلی شایع در باغات پسته است که می‌تواند منجر به کاهش عملکرد و درآمد کشاورزان شود.

برای جلوگیری از تنک شدن خوشه پسته، باید از روش‌های پیشگیری مناسب مانند بهینه‌سازی آبیاری، ایجاد توازن در تغذیه، کنترل آفات و بیماری‌ها، مدیریت دما و استفاده از گرده‌افشانی مصنوعی در صورت نیاز استفاده کرد.

با اعمال این روش‌ها، می‌توان بهبودی عملکرد و افزایش تولید پسته را به دست آورد. به‌علاوه، آگاهی از دلایل و روش‌های پیشگیری در برابر تنک شدن خوشه پسته، به کشاورزان کمک می‌کند تا در مدیریت بهتر باغات پسته خود موفق باشند.

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”161″]

پسته به‌عنوان یکی از ارزشمندترین محصولات کشاورزی در ایران شناخته‌شده است. در سال‌های اخیر، بازار جهانی پسته به‌شدت در حال رشد بوده و این محصول به یکی از اصلی‌ترین محصولات صادراتی کشور تبدیل‌شده است؛ اما یکی از مشکلاتی که همیشه باعث نگرانی کشاورزان و صادرکنندگان پسته بوده است، مسئله سیاه شدن دانه‌های پسته در زمان ارزنی شدن است.

چرا پسته سیاه می‌شود؟ در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به مروری بر مرحله ارزنی شدن پسته، زمان آن و عوامل مؤثر بر سیاه شدن دانه پسته در این مرحله پرداخته خواهد شد. با ما همراه باشید تا با روش‌های پیشگیری از این عارضه در درختان پسته آشنا شوید.

مرحله ارزنی شدن پسته

بعد از مرحله تورم جوانه‌ها و زمان گل‌دهی درختان پسته باید منتظر ارزنی شدن دانه‌های پسته روی درختان باشیم؛ بنابراین زمان ارزنی شدن پسته‌ها از اواسط فروردین‌ماه آغاز می‌شود.

این زمان بسیار حساسی برای درختان پسته است تا بتوانید با اقدامات لازم یک محصول باکیفیت و کمیت بالا برداشت نمایید.

در غیر این صورت ممکن است با چند اشتباه کوچک در این مرحله حساس، تمامی زحمات یک‌ساله کشاورز به هدر رود.

یکی از مشکلاتی که ممکن است در مرحله ارزنی شدن پسته‌ها رخ دهد، سیاه شدن دانه‌های پسته است که در ادامه بیشتر در مورد آن صحبت خواهیم کرد.

 

عوامل سیاه شدن دانه‌های پسته در ابتدای فصل

عوامل زیادی در زمان ارزنی شدن پسته موجب سیاه شدن دانه‌ها می‌شوند. کشاورزان تنها توسط آشنایی با این عوامل مختلف می‌توانند به جلوگیری از این عارضه بپردازند.

سیاه شدن پوست سبز پسته از مرحله ارزنی شدن تا نخودی شدن دانه‌ها (تا زمان سخت شدن پوست پسته) را به هر دلیلی که باشد اصطلاحاً داغو یا شتر گربه شدن نیز می‌گویند. این عارضه تا زمان برداشت همچنان مشاهده می‌شود.

البته بیشترین خسارت مرتبط به همان زمان ارزنی شدن پسته، یعنی اواسط فروردین تا اواخر اردیبهشت‌ماه می‌باشد.

در ادامه به تمامی دلایل ایجاد این عارضه سیاه شدن دانه‌های پسته می‌پردازیم و سعی خواهیم کرد بهترین روش‌ها برای مقابله و رفع هرکدام از دلایل را به کشاورزان عزیز پیشنهاد دهیم.

آفات پسته در مرحله ارزني شدن پسته

در مرحله ارزنی شدن پسته چندین نوع آفت می‌توانند باعث آسیب‌دیدگی دانه‌های پسته شوند. آسیب‌ها شامل سیاه شدن دانه‌های پسته، پوک شدن آن‌ها، ریزش دانه‌ها و … می‌شود.

دراین‌ بین دو آفت سنک و زنجره پسته وجود دارند که به‌طور چشمگیری موجب سیاه شدن دانه‌های پسته در مرحله ارزنی شدن می‌شوند.

برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی دانه‌های پسته به دلیل حملات این آفات، می‌توان از روش‌های متعددی استفاده نمود که برای هر آفت به‌طور اختصاصی انتخاب می‌شود.

سنك پسته

سنک پسته را می‌توان یکی از آفاتی دانست که موجب داغو شدن یا همان سیاه شدن دانه‌های پسته شود. این آفت به دلیل جثه کوچک‌تر آن نسبت به سن‌ها به نام سنک شناخته‌شده است.

این حشرات ریز در هنگام تغذیه با سوراخ کردن میوه تازه توسط خرطوم خود موجب سیاه شدن دانه‌ها می‌شود. خسارت سنک پسته تقریباً از زمان تشکیل میوه تا مرحله تشکیل پوست ادامه دارد. این خسارت توسط پوره‌ها وارد می‌شود. بعد از سیاه شدن دانه‌ها نهایتاً میوه خشک می‌شود.

 

زنجره پسته

یکی از آفات بسیار قدیمی در مناطق پسته‌کاری ایران که با نام شیره تر نیز معروف است، زنجره پسته نام دارد. دلیل نام‌گذاری آن به‌عنوان شیره تر، عسلکی است که آفت از خود دفع می‌کند و به‌صورت ماده مایع و چسبناکی روی خوشه‌ها پخش می‌شود.

این آفت در زمان تشکیل خوشه‌های گل و میوه بر روی محور خوشه‌ها تخم‌گذاری می‌کند. البته تخم‌گذاری ممکن است بر روی سرشاخه‌های تازه روییده شده و دم برگ‌ها نیز انجام شود. محل‌های تخم‌گذاری این حشره به رنگ سیاه درمی‌آید. خسارت اصلی این آفت توسط پوره‌ها وارد می‌شود.

به این صورت که پوره‌ها به دانه‌ها حمله کرده و از آن‌ها تغذیه می‌کنند. این دانه‌ها در فاصله کوتاهی بعدازآن پژمرده، قهوه‌ای و سپس سیاه و خشک می‌شوند. هر پوره می‌تواند در دوران پورگی خود به یک تا چند دانه خسارت بزند.

 عوامل مربوط به تغييرات دما

طبق تحقیقات انجام‌شده و مشاهدات، یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار بر دانه‌های پسته در زمان ارزنی شدن تغییرات زیاد دمایی است.

این تغییرات چه به‌صورت کاهش و چه به‌صورت افزایش دما باشد، می‌تواند به عملکرد درختان و دانه‌های پسته آسیب برساند. نتایج نشان داده‌اند که ارقام مختلف پسته تفاوت زیادی در مقاومت به تحمل سرمازدگی و خسارت وارده ندارند.

گرمازدگی اما می‌تواند در ارقام مختلف میزان خسارت متفاوتی را وارد کند؛ زیرا زمان گلدهی و ارزنی شدن پسته در ارقام گوناگون، متفاوت است.

سرمازدگی

سرمازدگی بهاره در مناطق پسته‌کاری به‌عنوان یکی از عوامل طبیعی موجب ایجاد خسارت‌های شدید به محصولات شناخته می‌شود.

در این شرایط دانه‌ها دچار یخ‌زدگی شده و هنگام ذوب یخ، بافت های یخ‌زده حالت پلاسیده و آبکی به خود می‌گیرند. حداقل درجه حرارتی که گیاه می‌تواند در حدود 30 دقیقه به‌طور مداوم تحمل کند را دمای بحرانی می‌گوییم.

با استفاده از روش‌های گوناگونی می‌توان از سرمازدگی جلوگیری نمود.

تحقیقات نشان داده‌اند که در زمان حدود 2 ساعت در دمای 4- درجه سانتی‌گراد، سیاه‌شدگی کامل گل رخ می‌دهد. در ادامه دماهای بحرانی خسارت سرمازدگی در دو سطح و در سه مرحله توسعه گل آورده شده‌اند:

مرحله	تغییر رنگ	قهوه‌ای شدن
جوانه	4-	6-
جوانه در حال شکفتن	2-	4-
تمام گل	2	0

گرمازدگی

گرمای زودرس بهاره یکی از عوامل محدودکننده در عملیات گرده‌افشانی و تشکیل صحیح و اصولی میوه‌ها است. مناسب‌ترین درجه حرارت برای این مرحله از رشد درخت و ارزنی شدن پسته بین 15 تا 22 درجه سانتی‌گراد است.

خسارت از دماهای بالاتر از 32 درجه سانتی‌گراد در درختان بسیار شدید خواهد بود. قرار گرفتن درخت در این دمای بالا موجب از بین رفتن مادگی و ریزش گل‌ها خواهد شد.

البته این خسارت در مورد ارقام مختلف مانند پسته اکبری، پسته احمد آقایی و … متفاوت است. در ارقام دیر گل خسارت به‌صورت ریزش گل‌ها اتفاق می‌افتد. در ارتباط با ارقام زود گل ممکن است دمای زیاد به‌صورت آفتاب‌سوختگی و سیاه شدن دانه‌های پسته صورت گیرد.

آبیاری و افزایش رطوبت

در سال های مرطوب و پر باران بویژه در مناطقی که یک نوبت آبیاری سنگین هم در زمان قبل از سخت شدن پوست استخوانی پسته، انجام شود، پس از گذشت چند روز از زمان انجام آبیاری دانه های پسته سیاه و نرم شده و شروع به ریزش می کنند. بعضی از پسته کاران این عارضه را با خسارت آفت سنک اشتباه می گیرند.

توصیه می شود که باغداران با مدیریت آبیاری و کنترل رطوبت باغ تا زمان محکم شدن پوست استخوانی پسته تا حد امکان این عارضه را کاهش دهند.

 عوامل فيزيولوژيك و تغذیه‌ای مؤثر

سیاه شدن پسته در مرحله ارزنی شدن ممکن است به دلیل عوامل فیزیولوژیک و تغذیه‌ای نیز رخ دهد. این مشکل معمولاً به دلیل کمبود یا عدم جذب کلسیم و کمبود ریزمغذی‌های درخت پسته رخ می‌دهد.

کمبود یا کاهش جذب کلسیم

کلسیم یکی از مواد مغذی مهم است که برای رشد و توسعه درخت پسته ضروری است. کمبود کلسیم می‌تواند منجر به ضعف درخت و سیاه شدن پسته در مراحل ارزنی شدن شود.

در این زمان کلسیم درون گیاه بسیار کند حرکت می‌کند و بهترین زمان برای محلول‌پاشی این عنصر است. ازجمله دلایل عدم جذب کلسیم و کاهش آن می‌توان به سردی هوا، عدم جریان شیره خام و آب، غرقاب بودن محیط ریشه و … اشاره نمود.

کمبود کلسیم علاوه بر سیاه شدن پسته می‌تواند موجب ترک برداشتن میوه، لهیدگی میوه پسته، بدشکل شدن آن و … شود.

 

كمبود ریزمغذی‌ها

علاوه بر کلسیم، ریزمغذی‌های دیگری مانند آهن، روی، مس و منگنز نیز برای رشد درخت پسته ضروری هستند. کمبود هریک از این ریزمغذی‌ها می‌تواند به سیاه شدن پسته در مراحل ارزنی شدن منجر شود.

به‌عنوان‌مثال با کمبود آهن شاخه‌ها به‌طور کامل رشد نمی‌کنند. درنتیجه تعداد دانه‌ها در هر خوشه کم شده و دانه‌های باقی‌مانده نیز کوچک خواهند شد. در اثر کمبود عنصر مس نیز دانه‌های پسته دچار بدشکلی خواهد شد.

عدم گرده‌افشانی دانه‌های پسته

اصلی‌ترین دلیل سیاه شدن دانه‌های پسته در مرحله ارزنی شدن عدم گرده‌افشانی صحیح در باغات پسته است. این مرحله در مناطق پسته‌کاری توسط باد انجام می‌شود.

شرایط نامساعد محیطی ازجمله عدم جریان‌های هوا (باد)، آب‌وهوای بارانی در زمان ارزنی شدن پسته‌ها و … شرایط را برای گرده‌افشانی درختان سخت می‌کنند. درصورتی‌که گرده‌افشانی صورت نگیرد شاهد ریزش گل خواهیم بود.

در برخی مواقع نیز با انجام گرده‌افشانی ضعیف، دانه‌ها در زمان ارزنی شدن سیاه و خشک‌شده و درنهایت می‌ریزند.

به منظور جلوگیری از این عامل، کشاورزان معمولاً به گرده افشانی مصنوعی درختان پسته می‌پردازند.

سخن پایانی

با توجه به مطالعه انجام‌شده در این مقاله، می‌توان نتیجه گرفت که زمان ارزنی شدن پسته به‌عنوان یکی از مراحل مهم در فرآیند تولید پسته، با مشکلاتی مانند سیاه شدن پسته همراه است.

همان‌طور که گفته شد، عوامل اصلی سیاه شدن پسته در این مرحله را می‌توان کمبود ریزمغذی‌هایی مانند کلسیم، آفات و بیماری‌هایی مانند سنک، شرایط دمایی نامناسب،  انجام آبیاری نامناسب و عدم گرده‌افشانی صحیح دانست.

برای جلوگیری از این مشکل، لازم است که در مراقبت و نگهداری درخت پسته، به مواردی مانند کود دهی، کنترل بیماری‌ها و آفات پسته، بهینه‌سازی شرایط آب‌وهوایی و خاکی و نظارت دقیق بر فعالیت‌های گیاهی و مصرف مواد آلی و معدنی دقت شود. محلول پاشی سیلیکات پتاسیم برای پیشگیری از این عارضه بسیار مفید است.

همچنین، با توجه به این که سیاه شدن پسته در مرحله ارزنی شدن می‌تواند باعث کاهش کیفیت و ارزش بازاریابی محصول شود، لازم است تلاش برای جلوگیری از این مشکلات در فرآیند تولید پسته به میزان کافی صورت پذیرد.

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”161″]

در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به بررسی دنیای قارچ‌های درخت پسته می‌پردازیم و چندین نوع مهم را که می‌توانند درختان گران‌بهای شما را از بین ببرند، بررسی می‌کنیم. این پاتوژن های قارچی می‌توانند طیف وسیعی از علائم را ایجاد کنند، ازجمله تغییر رنگ برگ‌ها، شانکرها و توقف رشد؛ اما نترسید، زیرا ما همچنین راهبردهای پیشگیری و درمان مؤثری را برای کمک به محافظت از درختان پسته در برابر این دشمنان قارچی بررسی می‌کنیم. با شناخت علائم قارچ درخت پسته و انجام اقدامات مناسب برای پیشگیری و مبارزه با عفونت‌ها، می‌توانید سلامت و بهره‌وری درختان پسته خود را برای سال‌های آینده تضمین کنید.

قارچ‌های مهم درخت پسته

به‌منظور درک بهتر تهدیدات بالقوه سلامت درخت پسته، بررسی انواع قارچ‌هایی که می‌توانند بر این درختان تأثیر بگذارند، مهم است. با شناسایی علائم قارچ درخت پسته، پرورش‌دهندگان و محققان می‌توانند به‌طور مؤثرتری عفونت‌ها را کنترل و درمان کنند. در ادامه برخی از مهم‌ترین قارچ‌های درخت پسته را به همراه علائم آن‌ها بررسی نموده‌ایم.

قارچ فیتوفترا عامل بیماری گموز

قارچ فیتوفترا از کپک‌های آب موجود در خاک به وجود می‌آید.  به این منظور که در اثر تماس بیشتر تنه درختان با آب شروع به فعالیت می‌کند. این قارچ درخت پسته می‌تواند باعث ایجاد بیماری‌های شدید در گیاهان ازجمله بیماری پوسیدگی ریشه و طوقه یا همان گموز شود و از مهمترین بیماری های درختان پسته می باشد. این بیماری توسط چندین گونه قارچ فیتوفتورا ایجاد می شود و تمامی این قارچ ها در خاک زندگی می کنند. این بیماری بیشتر در باغ‌هایی با بافت خاک سنگین یا نیم سنگین مشاهده می‌شود. گموز با حمله به ریشه، طوقه و پایه تنه، درخت را درگیر کرده و درنهایت منجر به زوال یا مرگ درختان آسیب‌دیده می‌شود.

عامل بیماری گموز می تواند، با نهال یا خاک آلوده به باغ سالم وارد شود و همراه با آب آبیاری در نقاط مختلط باغ پخش شود.

علائم بیماری گموز

علائم قارچ درخت پسته به نام فیتوفترا که موجب بیماری گموز می‌شود عبارت‌اند از:

• سبز خشکی درختان
• ریختن برگ‌های درختان در فصلی که ریزش برگ وجود ندارد
• ضعیف شدن درختان
• کاهش کمیت و کیفیت میوه‌ها
• سر خشکیدگی درختان
• تغییر رنگ پوست درختان و در ناحیه طوقه همراه با ترشح قطره‌های صمغ سیاه

قارچ ورتیسیلیوم عامل بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی

پژمردگی ورتیسیلیوم یک بیماری قارچی منتقله از خاک است که توسط قارچ Verticillium dahliae ایجاد می‌شود. این پاتوژن می‌تواند گونه‌های مختلف گیاهی ازجمله درختان پسته (Pistacia vera) را تحت تأثیر قرار دهد. این قارچ درخت پسته از طریق ریشه، گیاه را آلوده می‌کند و آوندهای چوبی را که وظیفه انتقال آب و مواد مغذی را بر عهده دارند، مستعمره می‌کند. با تکثیر قارچ، این آوند هاتخریب کرده و مسیر آوندها را مسدود کرده و منجر به پژمردگی و درنهایت مرگ گیاه می‌شود.

قارچ ورتیسیلیوم در دمای ۳۰ درجه سانتی‌گراد  بهترین رشد را دارد و وقتی‌که دمای خاک به این میزان می‌رسد بیشترین میزان آلودگی توسط این قارچ ایجاد می‌شود، این قارچ در هوای گرم بیابانی و هوای سرد بیابانی و کوهستانی فعال نیست.

این قارچ می تواند به تعداد زیادی از انواع درختان آسیب وارد کند.

علائم بیماری پوسیدگی ورتیسیلیومی

علائم قارچ درخت پسته به نام قارچ ورتیسیلیومی عبارت‌اند از:

• زرد و قهوه‌ای شدن برگ‌ها و درنهایت خشک شدن آن‌ها
• تغیر رنگ بافت های آوندی و عروقی در شاخه‌های آسیب‌دیده
• ریزش تدریجی برگ درختان
• تجمع برگ‌های زرد در انتهای شاخه درخت
• توقف رشد

قارچ افلاتوکسین عامل بیماری کپک‌زدگی پسته

قارچ افلاتوکسین ممکن است پسته را در باغ یا در حال فرآوری و یا در انبار موردحمله قرار دهد. این قارچ درخت پسته از طریق غذا یا مواد خوراکی آلوده به قارچ باعث بیماری انسان و حیوان می‌شود. قارچ افلاتوکسین بسیار خطرناک بوده حتی باعث بیماری سرطان در انسان و درنهایت باعث مرگ می‌شود.

پسته به عنوان یک بستر مناسب برای رشد انواع گونه های کپک شناخته شده است. افلاتوکسین ها نیز گروهی از سمی ترین و سرطان زا ترین ترکیبات شناخته شده هستند.

آلودگی میوه های پسته به این قارچ از داخل باغ و بر روی میوه های تازه شروع می شود در طی فرآیند فرآوری پس از برداشت و شست و شوی پسته با آب میزان آلودگی بسیار زیاد می شود.

عامل بیماری قارچ افلاتوکسین قارچ‌های گروه Aspergillus flavus می‌باشند.

علائم ابتلا به قارچ افلاتوکسین

علائم قارچ درخت پسته به نام افلاتوکسین ممکن است به‌راحتی قابل‌مشاهده نباشد، زیرا قارچ‌ها در درجه اول روی آجیل تأثیر می‌گذارند. بااین‌وجود، برخی از علائم عمومی مرتبط با عفونت آسپرژیلوس در درختان پسته ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• سبکی وزن و کوچکی اندازه
• کپک‌زدگی محصول
• ظاهر شدن لکه‌های تیره در پوست استخوانی محصول
• پوست سبز رویی محصول ترک می‌خورد
• افزایش فعالیت حشرات

قارچ  Paecilomyces variotii عامل بیماری سرخشکیدگی

قارچ‌های متعددی وجود دارند که باعث بروز بیماری سر خشکیدگی درختان پسته می‌شوند. دراین‌بین قارچ  Paecilomyces variotii  یکی از مهم‌ترین عوامل است. حساس‌ترین رقم به بیماری سر خشکیدگی پسته رقم اوحدی می‌باشد. قارچ‌های سر خشکیدگی بسیار فرصت‌طلب می‌باشند این قارچ‌ها به‌محض این‌که زخم یا خراشی روی شاخه درخت ایجاد شود سریعاً از محل زخم نفوذ می‌کنند. زخم شاخه درختان در اثر هرس با ابزارآلات کشاورزی، حشرات چوب‌خوار، محل جدا شدن خوشه از شاخه و ترک شاخه در اثر سرما و یخبندان ایجاد می‌شود.

قارچ خشکیدگی پسته تولیدمثل غیرجنسی دارد و با مساعد شدن شرایط دمایی و تغذیه‌ای سریع رشد و تولیدمثل می‌کند. این قارچ‌ها ممکن است توسط باد و یا حشرات جابه‌جا و به شاخه دیگری منتقل شوند. زمان فعالیت این قارچ درخت پسته از اول بهار شروع می‌شود اما زمان آلودگی این قارچ هنگام هرس و برداشت محصول می‌باشد که بیشترین آلودگی در این زمان اتفاق می‌افتد.

علائم بیماری سر خشکیدگی

علائم قارچ درخت پسته به نام Paecilomyces variotii که موجب بیماری سرخشکیدگی می‌شود عبارت‌اند از:

• بروز فتیله‌های نارنجی، قهوه‌ای و زرد بر روی شاخه
• خشک شدن شاخه و سرشاخه‌ها
• تیره شدن پوست شاخه‌های آلوده
• به وجود آمدن زخم‌های تیره بر روی شاخه
• ریزش برگ‌ها
• عدم رشد میوه‌ها

قارچ Nematospora coryli peglion عامل بیماری ماسوی

قارچ Nematospora coryli peglion موجب بیماری ماسوی در درختان پسته می‌شود. این بیماری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بیماری‌های درخت پسته شناخته‌شده است و می‌تواند به‌شدت به محصول پسته آسیب برساند. در برخی موارد پسته‌ها سالم به نظر رسیده اما مغز پسته فاسد شده و خشک خواهد شد. در برخی موارد نیز ترشح ماده‌ای سفیدرنگ را از مغز پسته آلوده مشاهده می‌شود.

علائم قارچ درخت پسته که موجب این بیماری می شود، فقط در مغز دانه پسته بروز می کند و در سایر اندام های درخت دیده نمی شود.

علائم بیماری ماسوی

• مشاهده مغزهای کوچک یا ترشیده به رنگ سبز با بند تخمک قهوه‌ای
• مغزهای غیرطبیعی با رنگ سفید یا زرد روشن و حالت ژله‌ای
• ترشح ماده سفیدرنگ از مغز پسته

با جمع آوری میوه های پوک و دارای مغز آلوده به بیماری و نابودن کردن آنها و همچنین مبارزه شیمیایی با آفت سن های ناقل این بیماری، می توان تا حد قابل توجهی از گسترش و شوع آن جلوگیری کرد.

قارچ آلترناریا عامل بیماری آلترناریا (بلایت یا سوختگی پسته)

لکه برگ آلترناریا که توسط قارچ درخت پسته به نام آلترناریا ایجاد می‌شود، قارچ Alternaria alternate به عنوان عامل اصلی بیماری سوختگی آلترناریایی پسته گزارش شده است. یک بیماری شایع و بالقوه جدی است که درختان پسته را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این پاتوژن می‌تواند برگ‌ها، میوه‌ها و شاخه‌ها را آلوده کند و منجر به کاهش عملکرد محصول و کیفیت پایین میوه شود.

برگ های شاخه های که دارای میوه هستند، حساسیت بیشتری نسبت به این بیماری دارند و  در سال هایی که پرمحصول می باشند، این بیماری بیشتر دیده می شود. در باغ هایی با سیستم آبیاری غرقابی یا پاششی و باغ هایی با بافت خاک سنگین و رسی و تراکم بالای درختان، باعث شدید تر شدن این بیماری می شود.

تشخیص زودهنگام و مدیریت این بیماری برای حفظ سلامت و بهره‌وری درختان پسته شما بسیار مهم است.

علائم قارچ درخت پسته به نام آلترناریا

• لکه‌های قهوه‌ای تیره، پراکنده و پودر مانند بر روی برگ با مراکز سیاه‌رنگ
• پژمردگی برگ‌ها و ریزش زودرس برگ‌ها
• لکه‌های قهوه‌ای و دایره‌ای شکل بافت‌مردگی بر روی میوه‌ها
• شکل‌گیری کپک به همراه گسترش لکه‌ها

قارچ Septoria pistacina عامل بیماری سپتوریا پسته

این قارچ درخت پسته لکه های برگی را ایجاد می کند و عامل بیماری به نام لکه برگی سپتوریایی پسته است. این بیماری رطوبت زیاد را دوست دارد و اغلب در بهار ظاهر می‌شود. اغلب علائم آن مانند لکه برگی آلترناریایی پسته است. جنس سپتوریا از نوع قارچ های بزرگ است و گونه های مختلفی دارد.

بیماری های برگی در بسیاری از باغ های پسته ایران بیماری های مهمی نیستند چراکه این بیماری ها به رطوبت نسبتا زیادی برای رشد لازم دارند. اما بیماری های برگی در ایالات متحده آمریکا به عنوان یکی از مهم ترین بیماری ها در درختان پسته محسوب می شود.

علائم قارچ درخت پسته و عامل بیماری سپتوریوز (Septoria leaf spot)

• ایجاد لکه های گرد، نامنظم، قهوه ای و نکروزه
• زرد شدن برگ های پایینی درخت و درنهایت ریزش آن ها
• برگریزی درختان پسته زودتر از موعد
• در نهایت کاهش قدرت درخت

قارچ آرمیلاریا عامل بیماری پوسیدگی آرمیلاریا

قارچ درخت پسته به نام آرمیلاریا Armilaria mellea یا همان قارچ عسلی عامل بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی پسته می‌باشد. این بیماری در مناطقی که قبلاً درختان جنگلی برگ‌ریز بوده و یا در باغ‌هایی که در دشت‌ها و کنار رودخانه‌ها و نهرها کاشته می‌شوند بیشتر است. استفاده از کودهای حیوانی مخلوط با مواد پوسیده جنگلی نیز می‌تواند باعث درگیر شدن درختان با این بیماری گردد.

علائم قارچ درخت پسته عامل بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی

• تغییر رنگ و پوسیدگی بافت چوبی در ناحیه طوقه و ریشه درخت پسته
• ریش‌ریش شدن بافت چوبی
• تشکیل لایه سفیدرنگ از بافت قارچ زیر پوست طوقه
• کاهش رشد شاخه و سرشاخه
• کوچک شدن، پژمردگی و ریزش زودهنگام برگ‌ها
• کاهش محصول
• سبز خشکی درختان در فصل رشد

اقدامات پیشگیرانه برای قارچ درخت پسته

برای جلوگیری از ظهور علائم قارچ درخت پسته، اتخاذ تدابیر پیشگیرانه مختلف ضروری است. در اینجا چند توصیه برای کمک به حفظ سلامت درختان پسته و به حداقل رساندن خطر بیماری‌های قارچی وجود دارد. البته باید به یاد داشته باشید که هر قارچ می‌تواند روش‌های پیشگیری و درمان جداگانه‌ای نیز داشته باشد.

1. گونه‌های مقاوم را انتخاب کنید: گونه‌های درخت پسته را انتخاب کنید که به بیماری‌های قارچی رایج منطقه شما مقاوم هستند.
2. کاشت در خاک با زهکشی خوب: زهکشی خوب برای جلوگیری از غرقابی ضروری است که می‌تواند به جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های قارچی کمک کند. قبل از کاشت، در صورت لزوم، با اصلاح آن با مواد آلی یا ماسه، از زهکشی خوب خاک اطمینان حاصل کنید.
3. فاصله مناسب: درختان پسته را با فضای کافی بین آن‌ها بکارید تا جریان هوا خوب باشد که می‌تواند به کاهش رطوبت و جلوگیری از انتشار اسپور قارچ درخت پسته کمک کند.
4. کود دهی متعادل: کود دهی بیش‌ازحد می‌تواند منجر به رشد بیش‌ازحد شود و درختان را مستعد ابتلا به بیماری‌ها کند. کود متعادلی را با توجه به نیازهای خاص درختان و شرایط خاک خود اعمال کنید.
5. آبیاری مناسب را حفظ کنید: آبیاری بیش‌ازحد می‌تواند به عفونت‌های قارچی کمک کند، بنابراین تأمین مقدار مناسب آب برای درختان بسیار مهم است. برای به حداقل رساندن رطوبت اضافی از آبیاری قطره‌ای استفاده کنید.
6. کنترل‌های بیولوژیکی: ارگانیسم‌های مفیدی مانند قارچ‌ها یا باکتری‌های خاص را معرفی کنید که می‌توانند به سرکوب بیماری‌های قارچی کمک کنند.

روش‌های درمان عفونت قارچی درخت پسته

اگر شاهد علائم قارچ درخت پسته خود بودید، می‌توانید اقدامات درمانی متعددی را برای مدیریت عفونت و به حداقل رساندن آسیب انجام دهید. مناسب‌ترین روش بستگی به بیماری قارچی خاصی دارد که درخت شما را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در اینجا چند روش کلی درمان وجود دارد:

1. مناطق آسیب‌دیده را هرس کنید: شاخه‌ها، برگ‌ها و میوه‌های آلوده را بردارید و دور بریزید. حتماً ابزارهای هرس خود را بین برش‌ها استریل کنید تا از پخش هاگ قارچ درخت پسته جلوگیری کنید.
2. مدیریت خاک: مدیریت صحیح خاک برای بهبود زهکشی و کاهش خطر بیماری‌های قارچی. در صورت لزوم خاک را با مواد آلی یا شن اصلاح کنید و از کود دهی بیش‌ازحد خودداری کنید.
3. نظارت و تکرار درمان‌ها: به نظارت بر درخت خود برای علائم بیماری قارچی ادامه دهید و در صورت لزوم درمان‌ها را تکرار کنید تا زمانی که عفونت کنترل شود.
4. درختان به‌شدت آلوده را حذف کنید: در برخی موارد، اگر عفونت قارچی خیلی شدید باشد یا درخت ضعیف‌تر از آن باشد که بهبود یابد، بهتر است درخت را حذف کنید تا از سرایت بیماری به درختان دیگر جلوگیری شود.

قارچ کش‌ درخت پسته

از قارچ‌کش‌های مناسب مانند قارچ کش الیت برای کنترل عفونت درخت پسته استفاده کنید. این قارچ کش به سرعت از طریق برگ و ریشه جذب گیاه شده و با حرکت رو به بالا و رو به پایین در گیاه منتشر می شود. قارچ کش الیت دارای اثرات پیشگیری کننده و درمانی طولانی مدت در ارتباط با علائم قارچ درخت پسته است. این ترکیب از اسپورزایی و جوانه زنی اسپورها جلوگیری می کند. قارچ کش الیت به طور اختصاصی به درمان بیماری گموز می پردازد و میتواند این بیماری مهم را در دختان پسته درمان کند. برای بیماری های دیگری مانند لکه برگی آلترناریایی و سپتوریایی می توانید از قارچ کش های تیلت و سیگنوم استفاده کنید. به طور کلی برای درمان بیماری‌های درختان خود ابتدا لازم است عامل و قارچ اصلی آن را بشناسید. سپس می توانید با به کارگیری قارچ کش مخصوص هر قارچ به طور بهتری برای درمان و از بین بردن قارچ و بیماری اقدام نمایید. برای کسب اطلاعات در مورد مؤثرترین قارچ‌کش‌ها برای بیماری قارچی خاص که درخت شما را تحت تأثیر قرار می‌دهد، با کارشناسان مجموعه پسته رفسنجان مشورت کنید. دستورالعمل‌های سازنده را برای نرخ‌ها و زمان‌بندی مناسب کاربرد دنبال کنید.

[product_category category = “161” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC

operator” = “IN”]

علاوه بر آفاتی که درختان پسته را درگیر می‌کنند و بر کیفیت محصولات تأثیر می‌گذارند، در انبارهای پسته نیز حشراتی وجود دارند که می‌توانند پسته‌ها را مورد هجوم قرار دهند. ازجمله آفات انباری پسته شب پره هندی است که در انبار های پسته خسارت زیادی را به این محصول باارزش وارد می‌کند. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان به بررسی این آفت انباری، نحوه خسارت و روش‌های کنترل آن پرداخته‌ایم.

شکل شناسی شب پره هندی پسته

شب پره، یک حشره کامل است که طول آن حدود ۸ میلی‌متر و عرض بال باز آن بین ۱۶ تا ۲۰ میلی‌متر است.

بخش بیرونی دوسوم بال جلویی با رنگ قهوه‌ای پررنگ (قهوه‌ای متمایل به قرمز با رنگ مسی براق) و یک‌سوم قاعده بال به رنگ خاکستری مایل به زرد می‌باشد و ریشک‌های نسبتاً کوتاه و منظم در حاشیه عقبی آن وجود دارد.

بال‌های شب پره در هنگام استراحت به‌صورت شیروانی روی بدنشان قرار می‌گیرند و ثلث فوقانی آن‌ها به شکل لکه خاکستری‌رنگ به نظر می‌رسد.

تخم شب پره هندی به طول ۰.۳ تا ۰.۵ میلی‌متر و رنگ سفید است و معمولاً به‌صورت انفرادی یا دسته‌ای گذاشته می‌شوند.

لاروهای این حشره در سن یک با طول ۱ میلی‌متر ظاهر می‌شوند که پس از رشد کامل، اندازه آن‌ها به ۱۴ تا ۱۷ میلی‌متر می‌رسد.

رنگ عمومی بدن این لاروها سفید کثیف یا صورتی کم‌رنگ است و سر و پشت سینه اول و پاهای اصلی آن‌ها به رنگ زرد مایل به قهوه‌ای و پاهای شکمی آن‌ها دارای قلاب می‌باشند.

لارو درون یک پیله ابریشمی شفیره می‌شود که طول آن بین ۶ تا ۱۱ میلی‌متر و رنگش قهوه‌ای کم‌رنگ است.

زیست‌شناسی شب پره هندی

حشره شب پره هندی در زمان غروب فعالیت خود را آغاز می‌کند و در شب به دنبال منابع غذایی می‌گردد. در روزها به استراحت در پناهگاه‌های مختلف روی دیوار، سقف و مواد غذایی می‌پردازد.

جفت‌گیری حشرات کامل دو تا سه روز پس از ظهور آن‌ها رخ می‌دهد و با استفاده از فرمون‌های جنسی که توسط حشرات ماده ترشح می‌شود و صداهای فراصوتی (حدود 80 کیلوهرتز) انجام می‌شود.

تخم‌ریزی حشره شب پره هندی پسته در دمای 20 تا 30 درجه سانتی‌گراد، یک روز پس از جفت‌گیری انجام می‌شود. در دمای 15 تا 35 درجه سانتی‌گراد به ترتیب 8 و 4 روز بعد از جفت‌گیری تخم‌ریزی می‌شود.

هر حشره ماده در طول زندگی کوتاه خود 40 تا 350 عدد تخم می‌گذارد و به‌طور متوسط هر حشره ماده 150 عدد تخم را بر روی منبع غذایی قرار می‌دهد.

تخم‌ها به‌صورت انفرادی یا به‌صورت دسته‌ای در دسته‌های 11 تا 30 عددی روی منابع غذایی قرار می‌گیرند. مدت تفریخ تخم این حشره با در نظر گرفتن شرایط محیطی، 3 تا 15 روز می‌باشد.

نحوه خسارت آفت شب پره هندی

هرساله، لارو این حشره با تغذیه از مغز پسته، تار می‌تنند و فضولات خود را رها می‌کنند که باعث خسارت‌های مالی، کیفی و بهداشتی قابل‌توجهی برای محصول می‌شود.

در دوره‌ی لاروی، این حشره با تولید تارهای ابریشمی، سطح و داخل منابع غذایی را از تارهای سفیدرنگ خود پوشانده و باعث کاهش کیفیت محصول می‌شود.

همچنین، تنیدن تار نیز ممکن است به‌اندازه تغذیه‌ی آفت خسارت‌های کیفی را به محصول وارد کند؛ بنابراین، لازم است که برای کنترل لارو حشره‌ی شب پره هندی پسته از روش‌های مناسب و ایمن استفاده شود.

کنترل آفت

به‌منظور کنترل آفت می‌توان اقداماتی که در ادامه آورده شده‌اند به کار بگیرید.

مدیریت و بهداشت انبارها

در کل، برای حفظ سلامت و بهداشت مصرف‌کنندگان و همچنین جلوگیری از زیان‌های اقتصادی ناشی از عدم مراقبت یا فعالیت آفات، باید نکات زیر رعایت شود:

1. قبل از انبار کردن محصول جدید، باید باقی‌مانده محصول قبلی از درون انبار حذف شود. به‌ویژه قسمت‌های دور از دسترس که احتمال مخفی شدن آفات انباری وجود دارد، باید پاک شوند.
2. سطح دیوارهای داخلی و سقف انبار معمولاً باید به رنگ سفید باشند.
3. باید از پذیرش محصولات انباری که رطوبت آن‌ها بیش‌ازاندازه مجاز است، خودداری کرد.
4. نباید گونی و بسته‌های پسته را در کنار دیوار قرار داد و فاصله محصولات انباری تا کف نباید کمتر از ۵۰ سانتی‌متر باشد.
5. تمامی پنجره‌ها، درها و سیستم‌های تهویه باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که امکان نفوذ آفت وجود نداشته باشد.
6. درصورتی‌که دمای انبارهای پسته را ۱۳ درجه سانتی‌گراد یا کمتر از آن تنظیم کنید، این آفت قادر به رشد و فعالیت نیست و خسارتی نیز در انبارهای پسته نخواهد داشت.

فرمون های جنسی

استفاده از فرمون‌های جنسی شب پره هندی می‌تواند در مبارزه و ردیابی این آفت انباری مفید باشد. برای کنترل جمعیت این آفت، درصورتی‌که جمعیت آن پایین باشد، می‌توان از تله‌های چسبنده فرمونی استفاده کرد.

همچنین، با قرار دادن تله‌های فرمونی جنسی در انبارهای پسته، می‌توان از حضور آفت و یا تخمین جمعیت آن باخبر شد.

استفاده از تیمارهای دمایی در کنترل آفت

یکی از ابتدایی‌ترین روش‌های مبارزه با حشرات، استفاده از حرارت یا سرما می‌باشد. حساسیت حشرات نسبت به این دو عامل بسته به گونه و مراحل زندگی آن‌ها (تخم، لارو، شفیره و بالغ) و همچنین سایر عوامل متفاوت است.

درصورتی‌که قصد مبارزه با حشرات داخل پسته و انبار را دارید، می‌توانید از حرارت به‌عنوان یکی از روش‌های مؤثر استفاده کنید. برای مثال، اعمال حرارت به درجه‌ی 42 سانتی‌گراد به مدت 24 ساعت، می‌تواند باعث مرگ‌ومیر همه لاروهای حشرات داخل پسته و انبار شود.

علاوه بر این، سرما نیز به‌عنوان یک روش مبارزه با حشرات انباری محسوب می‌شود. درواقع، اعمال دمای 6- درجه سانتی‌گراد به مدت 48 ساعت، می‌تواند باعث مرگ‌ومیر همه لاروهای حشرات داخل پسته و انبار شود.

به‌طورکلی، استفاده از روش‌های فیزیکی مثل حرارت و سرما، علاوه بر مبارزه با حشرات، از آسیب به محصول نیز جلوگیری می‌کند.

مبارزه شیمیایی با شب پره هندی

در صورت مشاهده یک از مراحل رشدی شب پره (تخم، لارو، شفیره و حشره کامل) بر روی پسته باید شروع به اقدامات مبارزه‌ای کنید. بسته به امکانات و حجم محصول انبارشده می‌توان از یکی از روش‌های زیر استفاده کرد:

سم‌پاشی انبار

قبل از انبار کردن محصولات و بعد از تخلیه انبار، باید اقدام به آفت زدایی انبازها کرد. برای این کار، می‌توان از دو نوع سموم استفاده کرد.

اولین نوع سموم آمبوش است که باید به نسبت 0.5 تا 1 لیتر در هر 1000 لیتر آب استفاده شود. دومین نوع سموم مالاتیون است که باید به نسبت 2 تا 2.5 لیتر در هر 1000 لیتر آب استفاده شود.

با هر یک از این محلول‌های سمی، می‌توان 1000 مترمربع را سم‌پاشی کرد. باید تمامی قسمت‌های انبار، ازجمله دیوارها، کف و هر جای دیگری که ممکن است آفت در آن حضورداشته باشد، سم‌پاشی شود.

اگرچه بعضی از آفات ممکن است در داخل درزها و شکاف‌های دیوارها و کف انبار قرار داشته باشند و از طریق سموم تماسی قابل از بین بردن نباشند. در چنین مواردی، باید از سموم گازی مناسب استفاده کرد.

عمل گاز دهی توسط کارشناسان ماهر و با وسایل گاز دهی با استفاده از گاز متیل بروماید انجام می‌پذیرد.

دز مصرفی گاز دهی در دمای 15 تا 20 درجه سانتی‌گراد 32 گرم بر مترمکعب، در دمای 21 تا 25 درجه 24 گرم بر مترمکعب و در دمای 26 درجه سانتی‌گراد یا بیشتر 16 گرم بر مترمکعب می‌باشد. ضمناً مدت گاز دهی به نسبت عکس از دمای های مختلف بین 16 تا 24 ساعت است.

متیل بروماید گاز فوق العاده سمی است و رعایت مسائل ایمنی و دور بودن از محل گازدهی ضروری است.

استفاده از قرص

با توجه به اینکه پسته‌های انبارشده ممکن است با آفت شب پره هندی آلوده‌شده باشند، لازم است به‌سرعت اقدامات لازم برای مبارزه با این آفت انجام شود. برای مبارزه با شب پره هندی و دیگر آفات انباری پسته، می‌توان از سموم گازی مانند فستوکسین استفاده کرد.

فستوکسین یا فسفین، یکی از آفت‌کش‌های مهم است که بر روی حشرات، کنه‌ها و جوندگان در تمام مراحل رشد اثر کشنده دارد.

این ماده بر اساس فسفر آلومینیوم ساخته‌شده است و به‌صورت گازی منتشر می‌شود. فسفین با نام‌های تجاری مختلفی مانند سلفوس و فستوکسین شناخته می‌شود و در قرص‌های درشت و ریز عرضه می‌شود.

هر قرص بزرگ فستوکسین بعد از تصعید یک گرم گاز فسفید هیدروژن را آزاد می‌کند.

برای مبارزه با شب پره هندی و دیگر آفات انباری پسته، برای هر مترمکعب محصول انبارشده باید 1.5 قرص بزرگ (3 گرمی) یا 5.5 قرص کوچک (0.6 گرمی) فستوکسین استفاده شود.

مدت‌زمان گاز دهی برای از بین بردن شب پره هندی بستگی به درجه حرارت انبار دارد و هر چه دمای انبار بالاتر باشد، مدت‌زمان گاز دهی کاهش می‌یابد.

بهتر است درصورتی‌که آلودگی پسته‌های انبارشده به‌شدت متوسط یا خیلی شدید است، به‌سرعت اقدام به مبارزه با آفت شب پره هندی با استفاده از فستوکسین نمایید.

مدت‌زمان گاز دهی در دماهای مختلف انبار با استفاده از قرص فستوکسین برای کنترل آفت شب پره هندی در انبارهای پسته

درجه حرارت انبار (سانتی‌گراد)	زمان لازم (روز) قرص بزرگ (3 گرمی)	زمان لازم (روز) قرص کوچک (0.6 گرمی)
12 تا 15	5	4
16 تا 20	4	3
21 و بالاتر	3	2

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”18158″]

بیماری لکه برگی سپتوریا پسته یکی از مهم‌ترین و شایع‌ترین بیماری‌هایی است که درخت پسته را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این بیماری نشانه‌های مشخصی روی برگ‌ها و سایر اجزای گیاه نشان می‌دهد و می‌تواند به‌صورت گسترده در باغات پسته باعث خسارت و ضرر بزرگی شود. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به بررسی علل، علائم و روش‌های مقابله با لکه برگی سپتوریا پسته پرداخته خواهد شد. هدف از نوشتن این مقاله آگاهی بخشی به کشاورزان و علاقه‌مندان به حوزه کشاورزی در خصوص شناخت و مدیریت این بیماری خواهد بود.

بیماری سپتوریا پسته چیست؟

قارچ Septoria pistacina عامل ایجادکننده لکه‌های برگی است که گیاه پسته را آلوده می‌کند. اسپور این قارچ زمستان را در برگ‌های ریخته شده در کف باغ که در فصل رشد قبلی به این بیماری آلوده شده‌اند، زمستان گذرانی می‌کند.

اسپورهای تولیدشده در این اندام بارده در زمان بارش باران آزاد می‌شوند. اسپورها بر روی بافت‌های حساس برگ فرود می‌آیند و می‌توانند جوانه‌زده و به این برگ‌ها نفوذ کرده و منجر به عفونت‌های جدید شوند.

این بیماری‌ رطوبت زیاد را دوست دارد. اغلب در بهار ظاهر می‌شود و می‌تواند در طول تابستان دوباره ظاهر شود. در پاییز و زمستان کمتر رایج است، زیرا آب‌وهوای مناسب برای اسپورزایی کمتر است.

جنس سپتوریا از نوع قارچ‌های بسیار بزرگ است و بیش از هزار گونه قارچی دارد و همان‌طور که از چنین جنس بزرگی انتظار می‌رود، اشکال دیگری از این بیماری قارچی نیز وجود دارد.

درکل سه گونه قارچ سپتوریا با پسته در ارتباط‌اند، ازجمله Septoria pistaciae، Septoria pistaciarum و S. pistacina.

اولین پیدایش بیماری سپتوریا در جهان

قدیمی‌ترین گزارش مربوط به بیماری سپتوریا پسته در سال 1842 با گونه S. pistaciae در فرانسه برمی‌گردد. در سال 1901 گونه‌ی S. pistacina معرفی شد. چند سال بعد در سال 1934 محققین گونه سوم به نام S. pistaciarum در سیسیل گزارش کردند.

در یونان سال 1956، دو شکل جنسی، یعنی Mycosphaerella pistacina برای گونه S. pistacina و Mycosphaerella pistaciarum برای گونه S. pistaciarum معرفی کردند.

بیماری سپتوریا در کدام کشورها گزارش‌شده است؟

چندین کشور وجود این گونه‌های مرتبط با پسته را گزارش کردند:

• گونه S. pistaciarum در آریزونا، نیومکزیک (ایالات‌متحده)، یونان، هند، ایتالیا و در مناطق شرقی مدیترانه و جنوب شرقی آناتولی
• گونه S. pistaciae در ایالات‌متحده (کالیفرنیا)، ایتالیا، یونان، اوکراین و مصر
• گونه S. pistacina در یونان، سوریه و ایران

اولین گزارش بیماری  از لکه برگ سپتوریا در درخت پسته از ایران مربوط به استان گلستان  در سال 2008 می‌باشد.

در سال 2013 طبقه‌بندی عوامل بیماری‌زا مانند سپتوریا مرتبط با پسته روشن شد و سه جنس مرتبط با این میزبان را مشخص کردند:
1. Cylindroseptoria
2. Pseudocercospora
3. Septoria

علائم بیماری سپتوریا پسته چیست؟

اولین علامت بیماری ایجاد لکه‌های گرد تا نامنظم، قهوه‌ای و نکروزه با قطر 1-2 میلی‌متر است که در بین رگبرگ‌های کوچک در دو طرف برگ ایجاد می‌شود.

این لکه‌ها ممکن است با گذشت زمان اندکی بزرگ شوند، اما به‌طورکلی کوچک و جدا از یکدیگر باقی می‌مانند. ممکن است صدها لکه روی هر برگ آلوده ایجاد شود.

با گذشت زمان، بخش‌های بزرگی از برگ به رنگ قهوه‌ای مایل به زرد درمی‌آید. لکه ها ممکن است بر روی میوه ها هم دیده شوند و توسعه پیدا کنند و باعث از بین رفتن میوه ها هم شوند. در موارد شدید، درختان زودتر از موعد برگ‌ریزی می‌کنند که میزان کربوهیدرات‌های تولیدشده و ذخیره‌شده توسط درخت را کاهش می‌دهد و درنهایت قدرت درخت را کم می‌کند.

برخی از برگ‌های پایینی روی درخت پسته نیز زرد می‌شوند و می‌ریزند و به نظر می‌رسد در حال گسترش است.

مدیریت و کنترل بیماری سپتوریا پسته چگونه است؟

مدیریت لکه برگ سپتوریا با روش‌های مکانیکی مانند از بین بردن برگ‌های افتاده، هرس شاخه‌های مرده و حذف علف‌های هرز در داخل و اطراف باغ انجام می‌شود. این روش‌ها به کاهش میزان تلقیح موجود در سال بعد کمک می‌کند.

در باغ‌های پسته که در آن سپتوریا وجود دارد، ممکن است کاربردهای قارچ‌کش پیشگیرانه برای مدیریت بیماری ضروری باشد. هنگامی‌که شرایط برای توسعه بیماری مساعد است، باید این روش را به کارگیرند.

برگ‌های آلوده را در طول فصل رشد حذف کرده و در انتهای فصل تمام قسمت‌های آلوده گیاه را بردارید.

قبل از اینکه بتوانید بیماری لکه برگی را درمان کنید، مهم است که مطمئن شوید با چه نوع لکه‌ی برگی سروکار دارید.

بیماری دیگر لکه برگ، آلترناریا نیز در باغ‌های پسته شایع است. به‌طورکلی می‌توانید فرض کنید که اگر لکه برگی از نزدیک زمین شروع شود، احتمالاً سپتوریا است.

با برداشتن برگ‌های آسیب‌دیده از گیاه شروع کنید. حتماً دستان خود را بشویید یا وسایلی را که برای برداشتن برگ‌ها استفاده می‌کردید، استریل کنید. این باعث می‌شود که شما هیچ‌گونه اسپور قارچی را پخش نکنید.

همچنین مطمئن شوید که برگ‌های افتاده در زیر گیاه را برداشته‌اید.

آبیاری قطره‌ای احتمال گسترش اسپور را کاهش می‌دهد.

به یاد داشته باشید، آفات ممکن است به طور تصادفی اسپور را از گیاهی به گیاه دیگر منتقل کنند. کاهش جمعیت آفات نیز باعث کاهش انتقال اسپور می‌شود.

قارچ‌کش‌های بیماری سپتوریا کدم‌اند؟

قارچ‌کش ارگانیکی که در برابر لکه برگ سپتوریا مؤثر می‌باشد، قارچ‌کش مس است. بسیاری از اسپری‌های قارچ‌‎کش مبتنی بر مس در بازار وجود دارد.

صابون اکتانوات مس نیز ممکن است اثر بگذارد، اما روش درمانی ضعیف‌تری دارد. قارچ‌کش مانکوزب نیز تا حدودی مؤثر بوده است.

قارچ‌کش‌هایی مانند تیلت، سیگنوم، هیدروکسید مس، بی کربنات پتاسیم، کلروتالونیل و استفاده از قارچ کش بردوفیکس نیز بر بیماری لکه برگی سپتوریا پسته مؤثر می‌باشند.

سپتوریا می‌تواند صدمات زیادی به درخت پسته وارد کند؛ اما به این معنی نیست که پایان یک باغ موفق را نشان دهد. با مدیریت خوب باغ و درمان‌های گاه و بیگاه، درختان پسته شما با مدیریت درست و پیشگیرانه رشد می‌کنند. فقط مراقب علائم بیماری در باغ باشید و در صورت لزوم آماده عمل باشید!

آفت سرخرطومی، همان‌طور که از اسمش پیداست حشره‌ای است که به محصولات کشاورزی حمله می‌کند. این حشره می‌تواند گستره‌ی بزرگی از محصولات کشاورزی را مورد هجوم قرار بدهد. غلات، سبزی‌ها، صیفی‌جات و حتی بعضی از میوه‌ها نیز از این حشره در امان نیستند. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به بررسی آفت سوسک سرخرطومی پسته می‌پردازیم. با ما همراه باشید تا با میزان خسارت این آفت و روش‌های مبارزه با آن آشنا شوید.

ویژگی‌های مهم آفت سر خرطومی

در مناطق سردسیر در زمستان به شکل حشره کامل در بقایای محصول وجود دارد و در مناطق معتدل‌تر به شکل ردیف‌های تخم ۳ تا ۶۰ تایی قرار دارند.

با گرم شدن هوا و رسیدن دما به ۱۷ درجه سانتی‌گراد، حشرات شروع به تخم‌گذاری می‌کنند. طول دوره جنینی بین ۵ تا ۱۵ روز است.

ﻻروﻫﺎي ﺳﻦ اول اﺑﺘﺪا از جوانه‌ها و برگ‌های ﻟﻄﯿﻒ ﯾﻮﻧﺠﻪ ﺗﻐﺬﯾﻪ ﮐﺮده و در ﺳﻨﯿﻦ ﺑﻌﺪی از ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺮگ‌ها ﺗﻐﺬﯾﻪ کرده و ﺑﺮگ‌ها را ﺳﻮراخ و ﻣﺸﺒﮏ می‌کنند.

در حمله‌های ﺷﺪﯾﺪ، برگ‌ها ﺧﺸﮑﯿﺪه و ﮔﺎﻫﯽ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻓﻘﺪان ﮐﻠﺮوﻓﯿﻞ ﻣﺰرﻋﻪ از دور سفیدرنگ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ می‌رسد. ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻻروﻫﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﺳﺎﻋﺎت ﺧﻨﮏ روز انجام می‌شود.

مرحله جنینی و تخم آفت سرخرطومی پسته

این حشره مانند دیگر حشرات اگر در محیط مناسب باشد شروع به زادوولد می‌کند و به‌سرعت زیاد می‌شود. این مورد باعث می‌شود تا حتی جمعیت کم این حشرات نیز نگرانی‌ای بزرگ برای آینده محصولات باشد.

مراحل رشد این حشره نیز مانند دیگر حشرات از تخم آغاز می‌شود. سپس به‌صورت لارو سر از تخم بیرون می‌آورد و قبل از تبدیل‌شدن به حشره کامل برای مدتی شفیره می‌ماند.

در تمامی مراحل رشد به غیر زمانی که در تخم است، این حشره به محصول نهایی ضربه می‌زند.

اولین مرحله رشد این حشره یعنی جنین در حدود ۵ الی ۱۵ روز طول می‌کشد. وابسته به نوع حشره و گیاه میزبان این مدت‌زمان می‌تواند متفاوت باشد.

تخم‌های این حشره به رنگ زرد لیمویی شفاف هستند؛ که عرض آن‌ها در حدود ۰.۳ میلی‌متر و طول آن‌ها بین ۵.۵ – ۰.۴ میلی‌متر است. این تخم‌ها در اواخر دوره جنینی حشره به رنگ تیره درمی‌آیند.

مراحل زندگی لاروی آفت سرخرطومی

این حشره بعد از مرحله جنینی و بعد از خارج شدن از تخم‌ها تبدیل به لارو می‌شود. قبل از تبدیل‌شدن به شفیره لارو آفت سوسک سرخرطومی پسته، ۴ مرحله را سپری می‌کنند که به این صورت است:

۱. مرحله اول لاروی آفت سرخرطومی

در این مرحله لارو حشره بسیار کوچک است و اندازه‌ای بین 1 – 1.2 میلی‌متر دارد. رنگ بدن آن سفید شیری‌رنگ مایل به زرد است.

در قسمت سر این حشره کپسولی قهوه‌ای‌رنگ وجود دارد که در میان آن علامتی به شکل Y به رنگ سفید وجود دارد و قابل‌تشخیص است. قطر این کپسول 0.15 میلی‌متر است.

روی پیش گرده، لکه مثلثی شکلی نیز موجود است که با خطی سفید به دو نیم تقسیم‌شده است. بدن این لارو پوشیده با موهایی است که در هر حلقه ۸ عدد از آن‌ها وجود دارد.

قائده این موها به رنگ قهوه‌ای است و ۴ عدد در اطراف و ۴ مو در سطح پشتی حشره در هر حلقه دیده می‌شود. در این مرحله حشره در جوانه‌های مرکزی تغذیه و زندگی می‌کند.

۲. دوره دوم لاروی آفت سرخرطومی

در این دوره از زندگی لارو، به علت تغذیه بیشتر طول آن به ۳ میلی‌متر افزایش می‌یابد. رنگ بدن این لارو از زرد به سبز تمایل می‌یابد اما بقیه مشخصات لارو مانند دوره قبلی زندگی خود است.

۳. دوره سوم لاروی آفت سرخرطومی

طول لارو آفت سوسک سرخرطومی پسته در این مرحله به ۶ میلی‌متر افزایش می‌یابد و رنگ بدن این حشره کاملاً سبز روشن می‌شود.

بااینکه ۳ دوره از زندگی لاروی این حشره می‌گذرد اما همچنان در جوانه‌های مرکزی زندگی می‌کند و از همان جوانه‌ها تغذیه می‌کنند. در این مرحله پرزهای بدن لارو بیشتر می‌شود.

۴. دوره چهارم لاروی آفت سرخرطومی

در این دوره طول بدن این لارو به ۱۲ میلی‌متر افزایش می‌یابد. رنگ بدن آن به سبز تیره تغییر می‌کند و نوار سفیدرنگی در قسمت میانی بدن آن تشکیل می‌شود.

در قسمت شکمی هر حلقه از بدن این حشره یک جفت برآمدگی نسبتاً بزرگ تشکیل می‌شود که ابزار حرکتی این حشره خواهند بود. همچنین در هر حلقه تعداد مساوی روزنه‌های تنفسی تشکیل می‌شود.

در انتهای این مرحله لارو این حشره تبدیل به شفیره می‌شود.

مرحله زندگی شفیره‌ای آفت سرخرطومی

لارو آفت سوسک سرخرطومی پسته بعد از گذراندن آخرین مرحله لارو برای تبدیل‌شدن به شفیره به دور خود پیله می‌بندد.

این پیله‌ی مشبک و سفیدرنگ بعد از گذشت زمان تغییر حشره شکافته می‌شود و شفیره آفت سرخرطومی پسته بیرون می‌آید. این شفیره از نوع آزاد است؛

یعنی شاخک‌ها، پاها و کلاً هرکدام از اندام‌های بدن به بدن نچسبیده و یا توسط هیچ مخاط، یا غشایی محدود و مهار نشده‌اند.

طول این شفیره در حدود ۸ میلی‌متر و عرض آن بین ۵ – ۷ میلی‌متر متغیر است. این حشره بدنی به شکل مثلث دارد. رنگ آن در ابتدا زرد متمایل به سبز است اما بعد از مدتی به رنگ سبز تیره متمایل به قهوه‌ای تبدیل می‌شود. ضمائم خارجی آن از بقیه قسمت‌های این حشره تیره‌تر است.

حشره کامل سرخرطومی

در دو طرف خرطوم آن‌ها شیاری به طول تقریبی 1.2 میلی‌متر وجود دارد که بند اول شاخک در آن قرار می‌گیرد. شاخک از تیپ زانویی بوده و متشکل از ۱۲ بند می‌باشد.

بر روی شاخک نیز تعدادی زیادی کرک، به رنگ سفید مایل به زرد دیده می‌شود. بندهای قاعده‌ای باریک بوده ولی بندهای انتهایی یک‌مرتبه قطور می‌شوند و این تغییر شکل تا بند آخر به‌خوبی محسوس است.

چشم‌های مرکب به رنگ سیاه با جلای فلزی و بیضی‌شکل می‌باشند. سر، به‌استثنای چشم‌ها از موهایی به رنگ زرد روشن پوشیده شده است. پیش قفسه سینه تقریباً بیضی‌شکل بوده و در وسط قطورتر می‌باشد.

در پیش گرده دو نوار سیاه‌رنگ با عرض تقریبی یک میلی‌متر وجود دارد که به‌وسیله نوار سفیدرنگ باریکی از هم جدا می‌شوند، این نوار درست در امتداد خرطوم حشره قرار دارد. طول بال پوش‌ها 3.5 برابر عرض آن‌ها بوده، بال پوش‌ها در انتهای بدن قوسی شکل هستند.

در روی بال پوش‌ها و در امتداد نوار پیش گرده، نواری به همان رنگ کشیده شده که تا دوسوم طول بال پوش‌ها امتداد دارد و انتهای نوارها باریک‌تر از ابتدای آن‌هاست.

در روی هر بال پوش، فرورفتگی‌هایی وجود دارد که شیارهایی را تشکیل می‌دهد. این شیارها مجهز به خارهایی است که تشکیل ردیف‌های منظمی را داده و فاصله آن‌ها از یکدیگر 0.2 میلی‌متر است.

گیاهان مورد هدف آفت سرخرطومی

این آفت گیاهان زیادی را موردحمله قرار می‌دهد و در مورد آن‌ها به خود گیاه و محصول نهایی آسیب وارد می‌کند. گیاهانی که بیشترین آسیب را از این آفت می‌بینند یونجه و خرما بودند.

به‌تازگی نوعی جدید از این حشره شناخته‌شده است که به پسته حمله می‌کند. این موضوع بسیاری از کشاورزان را نگران کرده است. انواع این آفت را با اسم گیاه میزبان آن می‌شناسند.

ویژگی‌های آفت سوسک سرخرطومی پسته

این آفت مانند دیگر هم‌خانواده‌های سرخرطومی خود از تخم خارج می‌شود و بعد از گذراندن دوره‌های لاروی و شفیره‌ای به حشره بالغ تبدیل می‌شود.

محل تغذیه این حشره بافته‌ای نرم گیاه، بافته‌ای سبز جوان، بافته‌ای رویشی و زایشی می‌باشد. طبیعی است که این حشره همراه با رشد این بافت ها زیاد می‌شود. اواخر اسفندماه و اوایل فصل بهار زمان‌های ظهور این حشره می‌باشند.

این حشره برخلاف هم‌خانواده خود، آفت سرخرطومی یونجه در جوانه‌های مرکزی رشد نمی‌کند. بلکه در لابه‌لای بقایای پوسیده باقی‌مانده در زیر درختان تخم می‌گذارند و ۳ دوره زندگی قبل از دوران بلوغ خود را در آنجا می‌گذرانند.

بهترین راه برای مقابله با این حشره تمیز نگه‌داشتن زیر درختان است. پا بیل و شخم زدن زمین هم در کنترل این آفت در زمین‌های پسته بی‌تأثیر نیست.

شناخت آفت سرخرطومی خرما

این حشره نیز مانند هم‌خانواده‌های آن از چهار مرحله زندگی تخم، لارو، شفیره و حشره بالغ برخوردار است. برخلاف آفت سر خرطومی یونجه این حشره در زمان بلوغ کامل نیز خسارت فراوانی وارد می‌کند.

سرعت تکثیر این حشره بسیار زیاد است و به‌سرعت پخش می‌شود. دلیل آن دو چیز است. حشرات ماده می‌توانند در هر نوبت تخم‌ریزی در حدود ۳۰۰-۵۰۰ تخم بگزارند.

اگر تعداد این حشرات هم به ۵۰ عدد در مترمربع برسد همین تعداد تخم کافی است تا یک درخت نخل را نابود کند.

از طرف دیگر حشره بالغ قدرت پرواز بسیار بالایی دارد و می‌تواند کیلومترها پرواز کند. این دو عامل باعث به‌سرعت پخش شدن این حشره و خسارت بسیار زیاد این حشره هستند.

حشرات ماده برای تخم‌گذاری اغلب از تاج درخت نخل استفاده می‌کنند؛ اما از مکان‌های مناسب دیگر برای تخم‌گذاری این حشره می‌توان به نقطه‌های اتصال برگ‌های جوان به ساقه و قسمت‌های زخمی تنه نیز اشاره کرد.

بعد از خارج شدن از تخم لارو این حشره به سمت داخل تنه خرما تونل می‌زند. این تونل‌ها می‌توانند تا ۳ متر طول داشته باشند. وجود این حفره‌ها باعث تضعیف و درنهایت نابودی درخت می‌شوند.

بعد از اتمام دوره لاروی این حشرات به بیرون درخت برمی‌گرداند و در پیله‌هایی معلق از درخت تبدیل به شفیره می‌شوند.

 آشنایی با آفت سرخرطومی یونجه

آفت سرخرطومی یونجه یکی از بزرگ‌ترین دشمنان امروزی گیاه یونجه می‌باشد. حشره ناقل این آفت از برگ و ساقه محصولات استفاده می‌کند؛ اما خسارت اصلی را لاروهای این حشره به عمل می‌آورند.

لاروهای دوره‌های زندگی ۱ و ۲ این حشره به علت کوچک بودن خطر زیادی ندارند اما لاروهای سنین ۳ و ۴ بیشترین خسارت را می‌زنند. این لاروها به تغذیه زیادی نیاز دارند و تنها از جوانه‌های انتهایی تغذیه می‌کنند.

در هنگام تغذیه از جوانه انتهایی این حشرات باعث قطع مریستم انتهایی می‌شوند. همین عمل باعث توقف رشد گیاه می‌شود. در تعداد بالا این حشرات، تمامی برگ‌ها خشک و نابود می‌شوند. می‌توانند محصول چین اول را تماماً نابود کنند.

در مرحله شفیرگی آفت‌زدگی حاد، برگ‌ها همه مشبک و سوراخ‌سوراخ هستند. به علت رنگ پیله لارو این حشره مزرعه از دور سفید به نظر می‌رسد. تعداد ۵۰ عدد از این حشرات در یک مترمربع زمین، هم‌معنی با مرگ مزرعه یونجه است.

مبارزه با سوسک سرخرطومی پسته

به نظر می‌رسد شخم‌زدن از مؤثرترین روش‌ها برای مبارزه با این حشرات است. با شخم‌زن در کنار تنه درختان، جمعیت آن‌ها به‌طور معناداری کاهش می‌یابد.

لازم به ذکر است که برای مبارزه با این حشرات، به دلیل پرواز و قدرت جابجایی آن‌ها، شخم‌زن باید در سطح وسیعی انجام شود.

یکی دیگر از روش‌های مبارزه، استفاده از سموم شیمیایی است. برای مبارزه شیمیایی، ابتدا باید از جمعیت بالای آفت اطمینان حاصل شود.

برای این منظور، 100 شاخه به‌طور تصادفی بررسی‌شده و درصورتی‌که 25 تا 30 شاخه از آفت آلوده باشند، باید مبارزه شیمیایی انجام شود.

بهترین زمان برای مبارزه با این آفت، از تورم جوانه تا قبل از باز شدن جوانه‌ها است و سرشاخه‌ها باید هدف اصلی سم‌پاشی قرار گیرند. سم دیازینون به نسبت 1.5 لیتر در هزار و در صورت استفاده از 1 تا 2 لیتر روغن به همراه سم، دوام سم افزوده می‌شود.

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”18158″]

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

از بین انواع مختلف کنه ها تعداد کمی از آن‌ها هستند که از گیاهان تغذیه می‌کنند، درواقع همه کنه ها برای درختان مضر نیستند. برخی از کنه ها همانند عنکبوت‌ها شکارچی حشرات می‌باشند و تعداد محدودی انگل انسان و دام هستند. در باغ‌های پسته بیشتر آن‌ها به‌عنوان دشمنان آفات دارای فواید بسیاری هستند. بااین‌همه تعداد کمی از آن‌ها در مناطق محدودی از پسته‌کاری‌های کشورمان باعث خسارت به درختان پسته می‌شوند. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان به بررسی کنه پسته، علائم ابتلا، روش‌های مبارزه با آن و سم کنه پسته می‌پردازیم.

کنه معمولی پسته (Tenuipalpus granati)

هر چند سال یک‌بار شاهد کنه های معمولی پسته یا کنه آزاد پسته در باغات هستیم. این کنه از آفات درجه‌دو محسوب می‌شود. این خانواده از کنه ها همانند کنه های تارتننده بوده و از شیره برگ‌های گیاهان میزبان تغذیه می‌کنند.

این کنه ها به دلیل نتنیدن تار به کنه های عنکبوتی دروغی موسوم‌اند. این آفت به‌صورت ماده بالغ در لابه‌لای فلس‌های جوانه‌ها و سایر مکان‌های مناسب، زمستان گذرانی کرده و در ابتدای بهار روی سرشاخه‌ها، خوشه‌ها و برگ‌های تازه روییده منتقل‌شده و از شیره گیاه تغذیه می‌کند.

کنه های ماده روی برگ‌ها تخم‌گذاری می‌کنند و نوزادها در اطراف رگ برگ‌های اصلی و فرعی برگ به تغذیه می‌پردازند. این جانور می‌توان نسل‌های متعددی را در هرسال ایجاد کند.

نوزادان این کنه ها با تغذیه از دم خوشه و دم برگ‌ها باعث سیاه شدن و ریختن برخی میوه‌ها می‌شوند و اگر جمعیت آن‌ها زیاد شود باعث ریختن برگ‌ها نیز می‌شوند.

شکل شناسی کنه معمولی

افراد خانواده Tenuipalpus عموماً در اندازه‌های کوچک به طول 0.5 تا 0.7 میلی‌متر با بدنی مسطح، گلابی‌شکل و نرم هستند. رنگ بدن کرم متمایل به قهوه‌ای کم‌رنگ است.

تخم‌های جانور به رنگ قرمز و کروی شکل و رنگ نوزادها ابتدا قرمز مایل به نارنجی می‌باشد که پس از مدتی تغییر رنگ می‌دهد.

خسارت کنه معمولی

برگ‌های آلوده کمی خاک‌آلود به نظر می‌رسند و پوسته‌های سنین قبلی جانور به‌صورت بقایای ریز و سفیدرنگی بر روی این برگ‌ها دیده می‌شوند. کنه معمولی پسته در جمعیت‌های کم، خسارت قابل‌توجهی ندارد.

در جمعیت‌های بالا می‌تواند در زمان‌های گرم سال خسارت زیادی را وارد کند. ممکن است در ابتدای فصل و زمان تشکیل میوه‌ها (فروردین و اردیبهشت‌ماه) ریزش میوه‌های تازه تشکیل‌شده را به همراه داشته باشد.

علاوه بر آن لکه‌های سوخته شده قهوه‌ای و یا خشک و سفید شدن قسمتی از برگ‌ها دیده می‌شود. درصورتی‌که جمعیت آفت زیاد باشد، این سوختگی و خشکی موجب ریزش برگ نیز خواهد شد.

در بعضی ارقام مانند رقم کله قوچی و احمد آقایی میزان خسارت بیشتر است. همچنین در ماه‌های گرم سال، میزان خسارت و جمعیت آفت افزایش می‌یابد.

برخی از محققین ریزش جوانه‌ها را از عوارض خسارت آفت می‌دانند. معمول‌ترین خسارت با شروع و یا ادامه مغز بستن میوه‌ها مشاهده می‌شود.

در این زمان خسارت به‌صورت کاهش کیفیت محصول مانند پوکی، ریز و کوچک شدن مغز، ناخندانی و کاهش سایر خصوصیات کیفی محصول بروز می‌کند.

کنه گالزای یا اریوفید پسته (Eroiphyes pistaciae)

گال همان بدشکلی اندام گیاه بر اثر تغذیه آفت است و این نوع از کنه ها باعث بدشکلی شدید برگ‌ها، خوشه‌ها و حتی سرشاخه‌های درختان شده و باعث کاهش محصول می‌شوند.

این کنه هم‌زمان با شروع رشد رویشی درختان پسته در اوایل بهار به سمت قسمت‌های تازه سبز شده منتقل می‌شوند. این آفت بافت های نرم، تازه و آب‌دار را انتخاب کرده و روی آن‌ها زندگی می‌کند.

کنه اریوفید پسته با تزریق ترشحات بزاقی خود به گیاه می‌تواند باعث ایجاد تغییرات مرفولوژیکی در برگ، خوشه‌ها یا جوانه‌ها و حتی سرشاخه‌ها گردند. فعالیت این آفات با خشبی شدن و سفت شدن بافت های سبز گیاه کم می‌شود.

شکل شناسی کنه اریوفید

کنه های خانواده Eroiphidae به طور عموم دارای اندام‌های بسیار ریز 100 تا 200 میکرون با بدنی نرم، کرمی شکل، حلقه‌حلقه و در انتها باریک و دارای دو جفت پای کوتاه در منتهی‌الیه جلوی بدن می‌باشند.

این کنه ها به رنگ سفید و زرد تا قهوه‌ای روشن، بدون چشم، بدون سیستم تنفسی قابل‌رؤیت، با خرطوم کوتاه درامتداد محور طولی بدن هستند، خرطوم این‌گونه مناسب جهت سوراخ کردن بافت میزبان خود است.

خسارت کنه اریوفید

با توجه به تحقیقات، کنه های اریوفید پسته می‌توانند باعث تغییر شکل و بد فرمی در اندام‌های گیاه شوند. برخی از گونه‌های این کنه تغییر شکل شدید جوانه، خوشه‌ی گل، میوه و سرشاخه‌های درختان را به همراه دارند.

در خوشه‌های آلوده تعداد کمی میوه به وجود می‌آید. میوه‌های تشکیل‌شده نیز بدشکل بوده و مغز در آن‌ها رشد نمی‌کند. البته ممکن است این تغییرات را فقط در بعضی قسمت‌ها و شاخه‌ها مشاهده کنید.

برخی گونه‌های دیگر نیز موجب بروز لکه‌های موزاییکی و ابلقی روی سطح برگ‌ها می‌شود. پهنک و کناره برگ‌ها نیز چین‌دار می‌گردند. ارقام کله قوچی پسته این علائم را بیشتر نشان می‌دهند.

سم کنه درخت پسته

کنه های پسته نیز دارای دشمنان طبیعی فراوانی ازجمله برخی کنه های دیگر و سنک های شکاری می‌باشند. این آفات در شرایط عادی به‌راحتی کنترل می‌شوند.

معمولاً اغلب حشره‌کش‌هایی که علیه سایر آفات درخت پسته به کار می‌روند، جمعیت کنه ها را نیز کاهش می‌دهند؛ بنابراین به‌جز در موارد طغیانی استفاده از سم کنه پسته توصیه نمی‌شود.

برای مبارزه با کنه های گالزای در زمانی که 70 تا 80 درصد گل‌های ماده پسته باز شده باشد (فروردین تا اواخر اردیبهشت) و برای کنه معمولی پسته در مرداد و شهریور می‌توان با یکی از سموم زیر سم‌پاشی انجام داد:

• گوگرد وتابل به نسبت 2 تا 3 در هزار
• نئورون به نسبت 1.5 تا 2 در هزار
• کنه کش آبامکتین به نسبت 0.5 در هزار
• کنه کش اتیون به نسبت 2 در هزار
• کنه‌کش اومایت به نسبت 1 در هزار
• سولفور 2 تا 3 در هزار
• کود بیولوژیک محلول پاشی 10 در هزار

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”کود”]