میزان کیفیت آب آبیاری (EC) و خاک برای درختان پسته

در مورد ارزیابی کیفیت آب آبیاری ۴ مورد مهم را باید در نظر گرفت:

  1. در صورتی‎که EC آب آبیاری کمتر از 0/7 دسی زیمنس بر متر (dS/m) بوده و SAR آن کمتر از 3/5 باشد، کاربرد آب هیچ‎گونه محدودیتی ندارد.
  2.  در صورتی‎که EC آب از 2 دی زیمنس بر متر (dS/m) بیشتر باشد، سبب تجمع املاح و پیدایش و توسعه خاک‎ها شده و قلیا می‎شود. به این دلیل استفاده از چنین آب‎هایی محدودیت ایجاد می‎کند.
  3.  آب آبیاری که SAR آن از 7 بیشتر باشد، سبب کاهش نفوذ آب در خاک می‌شود. در این حالت، عدم تعادل بین سدیم محلول با کلسیم و منیزیم موجب پراکندگی ذرات، سله بستن و گرفتن خلل و فرج خاک خواهد شد.
  4.  اگر مقدار بر آب آبیاری از 0/7 تحت در میلیون و کلر آن از 3 میلی اکی والان در لیتر متجاوز کند، سبب تجمع این دو عنصر می‌شود. این تجمع باعث ایجاد مسمومیت‎ های خاصی در پسته می‎گردد.

 

تشخیص کیفیت آب آبیاری

راه های نمونه برداری از خاک و آب

بهتر است که نمونه برداری قبل از احداث باغ و یا در حین آن انجام شده و نمونه برداری‎های مداوم نیز در سال‎های اولیه ایجاد باغ، برای شناسایی و تشخیص میزان عناصر و شرایط شوری و دفع مشکلات آن صورت گیرد. زیرا در این حالت کنترل و املاح مشکلاتبسیار آسان‎تر بوده و هزینه یا خسارت کمتری برای باغدار به همراه خواهد داشت. تهیه نمونه ای آب و خاک باید به نحوی انجام شود که نماینده واقعی محل باشد.

ازمایش خاک

تهیه نمونه خاک:

نمونه برداری باید در یک زمان معین و مداوم، با توجه به روش آبیاری و تا عمق 2 – 1/5 متری در اعماق ۲۰۰ – ۱۶۰ – ۱۲۰ – ۸۰ – ۴۰ سانتی‎متر از سطح خاک انجام گیرد. در محل انتخاب شده جهت نمونه برداری، نباید تخلیه موادی مثل کود حیوانی، مصالح ساختمانی و… صورت گرفته باشد. در صورتی‎که زمین شکل هندسی داشته باشد، قطرهای آن را بطور تقریبی رسم نموده، سپس از محل تلاقی آن ها یک نمونه و از محل راسل‎ها با کمی فاصله به مرکز چهار نمونه تهیه میگردد.اگر زمین مورد بحث شکل هندسی نداشته باشد، در این‎صورت به صورت زیگزاگ و یا مارپیچی حرکت کرده به نحوی که در محل هر تغییر جهت، یک نمونه تهیه گردد. مهم‌ترین مرحله در تهیه نمونه خاک، دقت از مخلوط کردن صحیح نمونه‎ها به‎منظور تهیه نمونه مرکب می‎باشد.

 

ازمایش خاک

 تهیه نمونه آب:

نمونه برداری آب به سادگی امکان پذیر است، بدین ترتیب که ظرف نمونه‎برداری بایستی تمیز و عاری از هر گونه ماده دیگر باشد. در زمان نمونه‎برداری، حتی ظروف تمیز و نو را ابتدا با نمونه آب مورد نظر کاملا شستشو داده، سپس کاملا پر می‎گردد. به‎طوری‎که فضای خاک برای هوا باقی نماند؛ زیرا وجود هوا، باعث رسوب کردن کربنات کلسیم خواهد شد.

پس از تهیه نمونه آب، تا زمان تجزیه باید آن را حتما در یخچال نگهداری کرد. در غیر این‎صورت در درجه حرارت معمولی اتاق، کلسیم ( ++Ca ) و بیکربنات ( Hco3 – ) رسوب کرده و شوری کل آب کاهش می‎یابد. ناگفته نماند که در زمان تهیه نمونه آب لازم است که حداقل نیم ساعت از شروع پمپاژ آب گذشته باشد. آماده سازی زمین پس از تهیه نمونه‎های آب و خاک، در صورتی‎که برای احداث باغ مثبت باشد پروفیل‎هایی به عمق حداکثر 2 متر برای شناسایی کامل خاک، در صورت امکان طبقه بندی آن، حفر می‌شود.

برای شروع کار در صورتی‎که لایه سطحی خاک (قبل از تسطیح) خیلی شور باشد، لازم است لایه نازکی از سطح خاک را که محل تجمع املاح است کنار زده و خاک های جمع شده را از مزرعه خارج نمود. در صورتی‎که پروفیل و نمونه برداری نشان داد که بافت خاک کاملا شنی بوده و یا تا عمق 2 متری دارای سخت لایه باشد، باید از احداث باغ در چنین محلی اجتناب نمود.

اگر با حفر پروفیل مشخص شد که خاک محل احداث باغ منطبق می‎باشد. (یک لایه شنی و یک لایه رسی یا بر عکس)، در این صورت قبل از انجام هر کاری، با توجه به نقشه باغ و تعیین جهت و امتداد ردیفی در محل کاشت، خاک را حداقل به عرض یک متر و به عمق یک تا دو متر با بیل مکانیکی و یا لودر کاملا مخلوط و یکدست می‎نمایند.

با این کار اگر در عمق مذکور سخت لایه ای وجود دارد شکسته می‌شود. پس از این می‎توان سایر عملیات را طبق نقشه انجام داد. چنان‎چه سیستم آبیاری غرقابی مدنظر باشد بایستی شیب نهایی به حدود 2 – 1 درصد برسد. اگر در محل کاشت با توجه به نتایج، عملیات اصلاحی لازم باشد در این‎صورت ممکن است در نوار محل کاشت، گچ یا گوگرد و کود حیوانی پوشیده را به خاک اضافه کرده و سپس کاشت نهال را انجام داد.

لازم به ذکر است جهت اصلاح خاک (درصورتی‎که pH خاک بالاتر از 7/5 یا 8 باشد) یا اندازه‎گیری سدیم قابل تبادل و با درنظر گرفتن مقدار بهینه آن، مقدار گچ و یا گوگرد لازم در هر هکتار را محاسبه و به زمین داده شود. البته باید درنظر داشت که آثار این اصلاح خاک در طولانی مدت و حداقل 2 تا 4 سال بعد بروز کرده و مشاهده خواهد شد.

در صورتی‎که کود حیوانی مورد استفاده کاملا پوسیده شده و عاری از بذر علف‎های هرز باشد، می‎توان آن را در نوار محل کاشت نهال ریخته و گوگرد را نیز به آن اضافه نمود. لازم است تاکید شود دادن گچ به تنهایی، می‎تواند خاک را اصلاح کند ولی دادن گوگرد بدون کود حیوانی هیچ فایده‎ای بر آن مترتب نیست پس از انجام عملیات فوق در صورتی که آبیاری به روش غرقابی انجام می‌شود،‌ باید در زمان کاشت نکات زیر را در نظر گرفت:

حد مجاز شوری برای پسته 8 میلی موس بر سانتی‎متر (دی زیمنس بر متر) می‎باشد، البته شوری تا 12 میلی موس بر سانتی‎متر نیز قابل قبول است و شوری بیش از آن موجب خشکیدن نهال و خسارت به آن می‌شود. در اراضی بکر باید قبل از کشت یا توام با کشت پسته در سال‎های اولیه، به منظور کاهش شوری خاک عملیاتی مثل زراعت جو و امثال آن انجام گیرد تا بدینوسیله با آبیاری‎های مرتب و با دور کم، شوری خاک کاهش یافته و به حد مجاز نزدیک شود وگرنه خشکیدن تعدادی نهال در هر آبیاری، اجتناب ناپذیر خواهد بود.

 

تشخیص

کاشت نهال و یا بذر خصوصا در مناطقی که منابع آب و خاک کشور است،‌ باید در داغ آب و خاک شور است، نباید در داغ آب و نوک پشته‎ها انجام شود و بهتر است محل کاشت کمی پایین تر از محل داغ آب انتخاب شود. اگر قبلا نهال در وسط پشته کشت شده باشد، ‌توصیه می‌شود به مرور از حالت جوی و پشته درآمده و به کرتی تبدیل شوند و خاک اطراف طوقه‎ها برداشته شود.

در صورتی‎که کاشت پسته در اراضی بسیار شور و یا شور و قلیا و سدیمی، مدنظر می‎باشد به جای جوی و پشته، نواری به عرض حداقل یک متر و با عمق مناسب (جهت آبگیری به حجم کافی) ایجاد شده و نهال درست در وسط این نوار کشت شود (شکل نوار مستطیل بوده و با عمق مربوطه، در حقیقت مکعب مستطیلی است که در کف و روی زمین آن نهال ها کاشته می‌شوند).

در برخی موارد استثنایی، دادن خاک رس به اراضی بسیار شنی و یا اضافه کردن شن به اراضی رسی با اطمینان از شورنبودن شن و یا رس اضافه شده توصیه می‌شود. شخم زدن و دیسک کردن عملیات شخم به منظور زیر و روکردن خاک و از بین بردن علف‎های هرز، عملیات دیسک زدن به منظور خردکردن کلوخ‎ها و جمع‎آوری علف‎های هرز انجام می‌شود.

گاهی چنانچه بافت خاک نامناسب بوده و نیاز به اضافه کردن مواد اصلاحی باشد، این مواد قبل از شخم و دیسک زدن به خاک اضافه شده و سپس این عملیات انجام می‎گیرد. پیاده کردن نقشه کاشت شامل محل ردیف‎های کشت، محل درختان اصلی، محل قرار گرفتن درختان نر، محل قرار گرفتن خیابان‎های اصلی و فرعی، محل قرارگرفتن نوارهای بادشکن، مسیرهای اصلی و فرعی حرکت آب و… می‎باشد که با توجه به طرح کشت (مستطیلی، مربعی، لوزی و…)‌متفاوت می‎باشد.

مرزبندی و جوی بندی پس از انتخاب روش آبیاری و در صورت وجود آبیاری غرقابی، بایستی طراحی و پیش بینی لازم جهت مرزبندی قطعات، ‌ایجاد مسیر حرکت آب در ورودی های اصلی و فرعی انجام شود. در صورت نیاز، ایجاد محل مناسب برای جمع‎آوری آب اضافه (زهکش) ضروری می‎باشد. ایجاد نوارهای بادشکن با توجه به وضعیت اقلیمی منطقه و در صورت وجود بادهای شدید، طوفانی و حرکت شن های روان در منطقه بایستی در اطراف مزرعه نوارهای بادشکنی از درختان مناسب (با ارتفاع بالا) و عمود بر جهت باد ایجاد گردند تعداد نوارها به نوع گیاهان انتخاب شده بستگی دارد.

ضمنا گیاهان انتخاب شده باید میزبان مشترکی برای آفات و بیماری‎های پسته باشند. درختان گز، سنجد، سرو، کاج و حتی درختان پسته نر بادشکن‎های مناسبی هستند. بطور کلی مزیت کودهای آلی به‎طور عمده ناشی از مقدار ازت آن ها است. نیتروژن می‎تواند به شکل آلی در خاک ذخیره شده و پس از معدنی شدن برای گیاه قابل استفاده خواهد شد. گیاهان پوشش دهنده سطح خاک که در پاییز و ابتدای بهار می‎رویند، ازت معدنی خاک را جذب و به مواد آلی تبدیل می‎نمایند.

لذا باعث کاهش آبشویی و ازت زدایی می‎گردد. شخم زدن و مخلوط نمودن گیاه پوشش دهنده، در خلال فصل رشد، از راه فرایند معدنی کردن ازت آن را به صورت تدریجی آزاد می‎سازد انواع کودهای آلی کودهای آلی بر اساس منشا پیدایش به سه دسته عمده حیوانی، گیاهی و مخلوط تقسیم می‌شوند. مزایای کودهای آلیاین کودها ممکن است بتوانند تمامی عناصر ضروری پرمصرف و کم‎مصرف را برای گیاه تامین کنند.

آزمایش آب آبیاری

اهمیت دیگر کودهای آلی، بهبود و افزایش نفوذپذیری خاک نسبت به آب و هوا و در نتیجه نفوذپذیری ریشه یا گیاه می‎باشد. کودهای دامی در ایران خصوصا در باغات پسته از کود ماکیان نوع مرغی بسیار مصرف می‎شود و بهتر است از مصرف مداوم کود مرغی در باغات پسته خودداری نمود و حداقل هر سه یا پنج سال از کود آلی دیگری استفاده شود.

مقدار مصرف این کود به علت بالابودن ازت آن بیش از 10 تن در هکتار برای درختان جوان (15ساله) توصیه نمی‌شود. در مورد درختان بارور و مسن می‎توان میزان استفاده از آن را تا حداکثر 20 تن در هکتار بالا برد. بطور کلی کود پرندگان و کود مرغی دارای درصد آهن بالا می‎باشند. به همین علت از مصرف متجاوز است، باید جداً خودداری نمود.

کودهای مرغی را بایستی در شیار کودی عمیق، مصرف و مدفون کرد. کودهای دامی گاوی و گوسفندی تفاوتی در کاربرد نداشته و گاهی نیز به صورت مخلوط بکار برده می‌شوند که انجام آن توصیه می‌شود، زیرا کودهای گاوی ازت و پتاسیم کمتری از کودهای گوسفندی دارند. بهتر است برای اراضی دارای کمبود پتاسیم از کودهای گوسفندی استفاده شود و کودهای گاوی در اراضی معمولی و نسبتا غنی از نظر مواد غذایی مصرف شوند.

میزان مصرف کودهای مخلوط یا گاوی معادل 20تن در هکتار برای درختان جوان زیر 15 سال و 40 -20 تن برای درختان بارور و مسن توصیه می‌شود. در صورت وجود مسائلی از جمله وضعیت ژنتیکی برخی پایه‎ها و یا پایه و پیوندک‎ها، تغییرات موضعی PH و… کمبودهایی به صورت خفیف و یا لکه‎ای در طولانی مدت مشاهده شد، می‎توان از کودهای شیمیایی خصوصا به‎صورت محلول‎پاشی و تزریق و یا دادن موضعی به خاک به عنوان مکمل کودهای حیوانی و دامی استفاده نمود.

بهتر است مقادیر توصیه شده هر کدام از کودها اجزای آن ها را به نصف تقلیل داد. کلیه مقادیر کودی توصیه شده اعم از مرغی و یا گاوی و… باید به عنوان کود زمستانه فقط در شیار کودی به عرض 40 و عمق 40 سانتی ‎متر در انتهای سایه ‎انداز درختان مصرف شود. کود سبز به‎طور متوسط هر 1 کیلوگرم کود حیوانی ارزش 2.5 کیلوگرم کود سبز را دارد.

ضمنا با استفاده از کودهای سبز علاوه بر تامین ماده آلی خاک، مواد غذایی آن نیز در نتیجه معرفی شدن ازت آن تا حدی تامین می‎گردد. خصوصیات گیاه انتخابی جهت تولید کود سبزگیاه باید از رشد سریعی برخوردار باشد تا حجم زیاد آن از رشد علف‎ های هرز نیز جلوگیری کند. گیاه مورد کاشت با دورهای آبیاری درخت پسته سازگاری داشته و احتیاج زیادی به آب جهت رشد کامل نداشته باشد.

در زمان حداقل ارزش آب (زمستان تا اواخر بهار) بتواند سریعا رشد نماید. در باغ ‎های پسته بهتر است که گیاه بین ردیف‎ها کشت شده و در صورتی‎که ارتفاع گیاه زیاد باشد، باید آن را خرد کرده و با دقت بدون صدمه زدن به گل و میوه درختان، آن ها را در زیر خاک مدفون نمود. گیاهان مناسب کود سبز برای کشت پسته گیاهانی است که اولا خواص فوق را داشته و در عین حال بیماری مشترکی با پسته نداشته باشند.

 

خلاصه عملیات زمان بندی شده برای یک سال زراعی(درختان پسته)

 

زمان پیشنهادی

شرح عملیات مورد نظر ردیف
اولین فرصت تهیه و تجزیه نمونه آب 1
اواخر پائیز تا اوایل زمستان حفر پروفیل و تشریح افق‎ها 2
اواخر پائیز تا اوایل زمستان تهیه نمونه مرکب خاک از محل سایه انداز از اعماق 40-0، 80-40 و 120-80 سانتی‎متر 3
اوایل زمستان انجام تجزیه‎های فیزیکی و شیمیایی نمونه‎های خاک و تعیین غلظت عناصر غذایی 4
اوایل زمستان حفر کانال کود به عمق و عرض 50-40 سانتی‎متر 5
نیمه اول زمستان مصرف کودهای شیمیایی و حیوانی 6
قبل از شروع فصل رشد مصرف نوبت اول کود سرک ازته 7
بهار مصرف نوبت دوم کود سرک ازته 8
تابستان (موقع مغز) مصرف نوبت سوم کود سرک ازته 9
در طول فصل رشد یادداشت‌برداری‎های لازم از وضعیت رشد رویشی و زایشی گیاه 10
نیمه دوم تیر تا نیمه اول مردادماه تهیه نمونه برگ 11
شهریور تا مهر ماه برداشت محصول و تعیین میزان عملکرد و خصوصیات کیفی دانه 12
نیمه اول پائیز تنظیم برنامه کودی سال آینده 13

 

منبع:

راهنمای پرورش و تولید پسته
با نگرش کاربردی

تألیف:
مهندس مسعود موسی نژاد
دکتر هرمزد نقوی
مهندس محمدنوید نقیبی

 

برای مشاهده اخبار روز صنعت پسته و مطالب مفید کشاورزی و پسته به کانال پسته رفسنجان بپیوندید 

برای عضویت در کانال بر روی تصویر زیر کلیک کنید:

 

 

 

  • مدیریت باغبانی درختان پسته

    مدیریت باغبانی درختان پسته پسته گیاهی است که از دیرباز در ایران کشت و پرورش داده شده است و…
مشاهده محتوا بیشتر
ادامه مطلب مهندس مرتضی زینلی
بارگذاری بیشتر در شوری آب و خاک

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

 مبدا و تاریخچه کشت و مشخصات گیاهشناسی زیتون

 مبدا و تاریخچه کشت مشخصات گیاهشناسی زیتون زیتون (Olive) با نام علمی Olea europaea به خانو…