دسته: آموزش کشاورزی

شناخت برخی از ارقام مهم جو

علاوه بر بذور محلی که در مناطق مختلف و ديمزارهای کشور کشت می شوند رقم گرگان، برای مناطق شمال کشور ، رقم زر جو برای مناطق سردسیر و غرب کشور و برای مناطق گرمسیر رقم جو کارون قابل توصیه می باشد اصولا مقاومت جو در برابر خشکی و شوری خاک از گندم بیشتر و در آب و هوای سخت و گرمای شدید از گندم بهتر رشد می کند و برای احیاء زمین های بابر از گندم بهتر است .

1.شناخت جو رقم گرگان

گرگان جو یا جو شماره 4 گرگان مبداء اصلی آن کشور سوئد بوده و بنام جو هيرتا نامیده می شود و چون در مرکز بررسی های گرگان از بین ارقام سوئدی انتخاب شده به جو شماره 4 گرگان یا گرگان 4 نامگذاری شده است . از نظر ظاهری دارای بوته های کوتاه ، خوشه های آن دوردیفه یا دو پر ، ریشکدار ، رنگ سنبله ، و دانه ها سفید رنگ دانه های آن درشت می باشد .

از نظر زراعی رقم بهاره و زود رس ، در برابر بیماری ها و بخصوص زنگ ها مقاوم ، در برابر ورس و خوابیدگی و همچنین ریزش دانه نسبتا مقاوم و به سرما نیز نیمه مقاوم است مقدار محصول آن در هکتار برای زمین های آبی 3 تا 4 تن می باشد . این رقم برای کشت در مناطق شمالی کشور و بخصوص گرگان و گنبد و مغان قابل توصیه است .

2.شناخت جو رقم زر 

این رقم که از بین توده های بومی جو در همدان انتخاب شده است از نظر ظاهری دارای بوته های نیمه بلند یا متوسط بلند و سنبله های آن شش ردیفه یا شش پر می باشد ریشک دار بوده و رنگ پوشینه ها و دانه ها سفید رنگ است از نظر زراعی رقمی است پائیزه و نسبتا دیر رس و در برابر ریزش دانه و سرما مقاوم است ولی از نظر مقاومت به بیماری ها در برابر سفیدک نیمه حساس ولی در مقابل زنگ ها حساس است در مقابل خوابیدگی یا ورس نیز حساس می باشد . این جو در ديمزارهای مناطق سردسیر غرب کشور کشت می شود.

3.شناخت جو  رقم کارون

جو کارون از بین ارقام آمریکاdی انتخاب شده و در سال ۱۳۹۰ به این نام نامگذاری شده است از نظر ظاهری دارای ساقه های کوتاه می باشد سنبله های آن شش ردیفه یا شش پر و ریشک دار است جو کارون در برابر خوابیدگی یا ورس و ریزش دانه و اغلب بیماری های قارچی مقاوم است ولی در برابر سرما حساس می باشد و چون دارای ساقه های کوتاه است در برابر علف های هرز حساس است و برای زمین های بدون علف مناسب است این جو در مناطق اهواز و داراب فارس کشت می شود میزان محصول آن نیز خوب و در اراضی آبی مناسب حدود 5 تا 6/5 تن در هکتار است .

4.شناخت جو رقم سهند

جو سهند در سال ۱۳۷۹ معرفی شده ، نوعی جو می باشد که به بیماری های لکه نواری مقاوم و در برابر سرما متحمل ، دارای قدرت رویشی و سازگاری خوب و در مقابل ریزش دانه و خوابیدگی مقاوم است . این جو برای کشت در ديمزارها و مناطق سردسیر و نیمه سردسیر استان های شمال غرب اردبیل ، زنجان ، آذربایجان غربی ، شمال خراسان ، استان های مرکزی ، کردستان ، کرمانشاه و مراغه مناسب است. میزان عملکرد آن ۳۸۰۰ کیلوگرم در هکتار گزارش شده است .

5.شناخت جو رقم دیم ایذه

جو دیم ایذه در سال ۱۳۷۹ معرفی شده و رشد سریع اولیه خوبی دارد در مقابل خوابیدگی او ریزش دانه مقاوم و متوسط رس می باشد و برای کاشت در کهکیلویه و بویر احمد و بخش های نسبتا وسیعی از استان های خوزستان ، فارس ، لرستان ، ایلام ، بوشهر ، مغان ، گچساران و کرمانشاه مناسب بوده و مقدار محصول یا عملکرد آن در هکتار بیش از 400 کیلوگرم گزارش شده است.

شناخت برخی از ارقام  مهم حبوبات

می دانیم که حبوبات با دارا بودن بطور متوسط در حدود ۲۰٪ پروتئین و با تغییرات آن در ارقام مختلف یعنی بین ۱۷ تا ۳۰ درصد در رده اول گیاهان پروتئین دار قرار دارند و کشت آن ها می تواند کمک مؤثری به تامین مواد پروتئینی مورد لزوم بنماید زیرا کمبود مواد پروتئینی حیوانی در سال های اخیر لزوم توجه بیش از پیش به گسترش کشت نباتات حاوی پروتئین را بیشتر از هر زمان دیگر ضروری ساخته است . ارقامی از حبوبات که در کشت دیم مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:

1.شناخت انواع مهم نخود

نخود که یک گیاه یکساله است ارتفاع آن به 20 تا 60 و حداکثر به 80 سانتیمتر می رسد ارتفاع نخودهای آبی ممکن است به حدود 60 سانتی متر برسد ولی ارتفاع نخود های دیم به حدود 30سانتیمتر محدود می گردد . نخود دارای ریشه بسیار قوی ، راست و مستقیم بوده که در اعماق خاک نفوذ می نماید و بعلاوه در سطح خاک نیز ریشه های ثانویه تولید می کند و در نتیجه می تواند تنش آب در خاک را به مقدار زیادی تحمل نماید.

ساقه های آن منشعب و چند ساقه ای است که معمولا راست و مستقیم و چهار ضلعی بوده و سطح کلیه اندام های آن را کرک های ظریفی پوشانده و مایع چسبناکی از آن تراوش می کند که اسید اگزالیک زیادی دارد و معمولا ارقامی که از پایه شاخه می دهند پر محصول ترند . گل های آن منفرد و تقریبا گیاهی با خود گشنی کامل است.

میوه آن نیام و از کرک های بسیار ریز پوشیده شده است و طول آن بین 1 تا 2 سانتیمتر و حاوی یک تا دو و بعضی مواقع سه دانه می باشد و هر بوته ممکن است بین 50 تا 150 عدد نیام تولید نماید .نخود گیاهی است قانع و بعلت نیاز کمی که به آب دارد در اکثر نقاط ایران کشت می شود . نخود به مقیاس وسیع در کشورهای حوزه مدیترانه کشت می شود در هندوستان 60٪ كل اراضی حبوبات یعنی حدود7 میلیون هکتار به زراعت نخود اختصاص دارد و برابر آمار سال 1985 سازمان FAO سطح زیر کشت آن حدود 11 میلیون هکتار است.

 کشت نخود در کدام مناطق است؟

نخود در اکثر نقاط ایران به استثنای سواحل دریای مازندران کم و بیش کشت می شود و خاک های مناسب آن خاک های سبک شنی و شنی رسی همراه با کمی آهک می باشد و در خاک های سنگین ،بوته به خوبی رشد نمی نماید . نخود بیش از سایر حبوبات در مقابل شوری خاک مقاومت دارد در ایران تناوب دو ساله گندم – نخود معمول است در مناطقی که نخود به صورت بهاره در اواخر اسفند ماه یا اوایل فروردین ماه کشت می شود.

محصول آن در اواخر مرداد ماه یا اوایل شهریور ماه برداشت می شود و جای آن در پاییز به کشت گندم اختصاص داده می شود و پس از برداشت گندم در اواخر بهار زمین تا اسفند و کشت مجدد نخود بصورت آیش باقی می ماند و در مناطقی که کشت نخود بصورت پاییزه مرسوم است پس از کشت نخود درپاییز و برداشت محصول آن در بهار در تابستان زمین بصورت آیش باقیمانده و در پاییز در آن گندم می کارند سطح زیر کشت نخود در کشور برابر آخرین آمار 712097 هکتار می باشد که 26720 هکتار آن آبی و 685377 هکتار دیم است.

روش کاشت نخود در ديمزارها بدین ترتب است که در مناطق سردسیر بذر نخود را در اواخر اسفند یا اوایل بهار در زمین پاشیده و آن را با یک دیسک زیر خاک می کنند و در مناطق گرمسیر در اواسط پاییز عملیات کشت انجام می شود و این کار را با بذر پاش نیز انجام می دهند . میزان عملکرد نخود در زراعت دیم با توجه به میزان بارندگی بین ۲۰۰ تا ۱۲۰۰ کیلوگرم در هکتار است در صورتی که از ارقام اصلاح شده استفاده شود و اصول و مواظبت های زراعی رعایت گردد میزان محصول افزایش خواهد یافت .

ارقام اصلاح شده ای که برای کشت در ديمزارها مناسب می باشند عبارتند از :

1.شناخت نخود  رقم سفید کورش

مبداء این نخود سلماس و طول مدت از کاشت تا برداشت آن ۱۱۰ روز است. رنگ بذر آن سفید کرمی و مقاومت آن به امراض خوب و درصد پروتئین آن ۱۹ درصد و وزن هزار دانه آن 295 گرم می باشد. میزان بذر مورد نیاز در کشت دسپاش حدود ۱۲۰ کیلوگرم در هکتار و در کشت خطی ۸۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار است که فاصله خطوط حدود ۵۰ سانتیمتر و فاصله بوتاه ها ۵ تا ۱۰ سانتیمتر و به عمق ۵ تا ۸ سانتیمتر می باشد.

2.شناخت نخود رقم سفید جم

مبداء اصلی این نخود اصفهان است و پس از انتخاب یک بوته و گذراندن مراحل آزمایشات مقایسه عملکرد مقدماتی چندین سال مورد آزمایش قرار گرفته و مشخصات گیاهی آن عبارتست از : طول مدت کاشت تا برداشت ۱۱۲ روز مقاومت آن به امراض خوب ، رنگ بذر آن سفید کرمی ، درصد پروتئین آن ۱۹ درصد وزن هزار دانه آن ۲۷۵ گرم . مقدار بذر آن نیز مثل رقم کورش در کشت دسپاش ۱۲۰ کیلوگرم در هکتار و در کاشت ماشینی ۸۰ و تا ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار است.

شناخت ارقام  مهم عدس

عدس گیاهی است یکساله که ارتفاع آن به حدود 40 سانتیمتر می رسد . ساقه های آن قائم و پر شاخه بوده دارای برگ های باریک و پر مانند است . غلاف های عدس دارای حدود 3 سانتیمتر طول و یک سانتیمتر عرض است و محتوی یک یا دو دانه گرد است و بندرت دارای سه دانه می باشد دانه ها شبیه دیسک و رنگ آن ها زرد مایل به سبز ، قرمز و خاکستری می باشد که در موقع تازه بودن براق و زمانی که کهنه می شوند کدر می گردند . عدس 45 تا 60 روز پس از کاشت گل می کند و در 75 تا 95 روز آماده برداشت می شود .

در مقابل آب زیاد حساس و باعث غلبه علف های هرز می شود و در مقابل سرما حساسیت دارند خاک های مناسب آن زمین های آهکی و سبک است و در زمین های خیلی قوی از نظر مواد غذایی بعلت تولید شاخ و برگ فراوان ، باعث کمی دانه می شود عدس از نظر ارزش غذایی خیلی قابل توجه بوده و میزان پروتئین آن از 23 تا 32 درصد متغیر است یکی از سهل الهضم ترین حبوبات بشمار می آید .

سطح کشت عدس در کشور حدود 237 هزار هکتار است که 15 هزار هکتار آن آبی و بقیه یعنی 222هزار هکتار بصورت دیم می باشد . نوعی از عدس که اخیرا مورد توجه قرار گرفته عدس پاییزه است که بعلت مقاومت زیاد آن به سرما و این که می تواند تا -25 درجه سانتیگراد را تحمل نماید و همچنین زودرس بودن آن قابل تعمیم در مناطق دیم کاری بوده و در کشور ترکیه نیز کشت آن در سطح وسیعی در تناوب دیم پیدا نموده است و آینده خوبی برای استفاده از آن بخصوص در غرب کشور و مناطق مشابه متصور می باشد . ارقام اصلاح شده آن در ایران عبارتند از:

شناخت عدس رقم زیبا

عدس رقم زیبا یکی از ارقامی است که با همکاری مؤسسه تحقیقاتی اصلاح و تهیه نهال و بذر و طرح و توسعه حبوبات اصلاح شده و کشت آن در اکثر مناطق کشور رایج و توصیه می گردد و مشخصات آن به شرح زیر می باشد: مبداء اصلی آن کرج – مقاومت آن به امراض خوب وزن هزار دانه 50 تا 55 گرم ، رنگ پوست دانه سبز روشن و میزان پروتئین آن 25 تا 27 درصد می باشد . مقدار بذر لازم در کشت دسپاش 30 تا 45 کیلوگرم در هکتار و در کشت ماشینی 20 تا 30کیلوگرم در هکتار است و عمق کاشت آن 2 تا 5 سانتیمتر است.

شناخت ارقام  مهم علوفه

می دانیم که کشور ما برای تأمین قسمتی از احتیاجات غذایی مردم مملکت به ناچار هم غلات و هم گوشت و لبنیات را از خارج وارد می کند . اگر در استفاده از زمین هایمان بی حساب عمل کنیم و مثلا با اختصاص دادن قسمت اعظم زمین های دیم به کشت علوفه و تبدیل آن به گوشت ممکن است واردات گوشت به مرور کم گردد ولی در همان زمان واردات غله زیادتر خواهد شد.

این به مصلحت کشور نخواهد بود باید سعی کنیم که برنامه کشت غله و علوفه را متعادل کنیم و تولید غله و فرآوردهای دامی خود را به موازات هم چنان افزایش دهیم که افزایش یک محصول موجب کاهش تولید یک محصول دیگر نگردد و اجرای برنامه در دراز مدت بطور مداوم تا رسیدن به خود کفایی نسبی در غلات و فرآورده های دامی به طور معقولی سال به سال گسترش یابد و با ایجاد تناوب بتوانیم غله و علوفه را به نوبت در یک زمین در سال های متوالی تولید نماییم .

تأثیر و کاربرد استفاده از گیاهان لگومینوز

تأثیر و کاربرد استفاده از گیاهان لگومینوز در تناوب زراعی دیم چه به صورت استفاده توأم مرتع – غله و چه به صورت استفاده از محصول دانه قابل انکار نیست و در کشورهای پیشرفته دیم سال هاست که این روش ها بکار گرفته شده و نتایج فوق العاده ای نیز داشته است و هدف آن رساندن آیش به حداقل و یا بطور کلی حذف آن در تناوب دیم می باشد و باید در نظر داشت که علاوه بر تأثر نوع خاک ، میزان حاصلخیزی ، میزان بارندگی و سایر ویژگی های خاص منطقه در برنامه ریزی تناوب کیفیت زندگی و وضع اجتماعی اقتصادی منطقه نیز دخالت دارد و استعداد منطقه برای دامداری از عوامل عمده در این مورد محسوب می شود .

امید است که زمین های دیم هر منطقه مطابق الگویی حساب شده به نوبت زیر کشت غله و علوفه قرار گرفته و به مرور چنان نظام یابد که همه زمین های متروک و مستعد زیر کشت قرار گرفته و سال به سال حاصلخیزی همه خاک ها افزایش یافته و در سال های بعد ادامه یابد و به حداکثر برکت و بهره دهی برسد. به موازات توسعه کشت علوفه در منطقه علاوه بر حاصلخیزی خاک دامداری نیز رواج یافته و کود حیوانی کافی برای تقویت خاک های مزارع آبی و دیم فراهم خواهد گردید و افزایش حاصلخیزی خاک ها را تسریع خواهد کرد . ارقام مناسب برای کشت در ديمزارها عبارتند از :

1.شناخت انواع گیاه یونجه Medicago Sativa

این گیاه بومی ایران بوده و از این منطقه به اکثر نقاط دنیا برده شده است . گونه ایست که در شرایط 300 میلیمتر بارندگی رشد می کند . محصول آن زیاد و خوش خوراکی آن عالی است . اکوتیپ هایی که از ترکیه و شور وی وارد شده در شرایط نیمه خشک ایران بهتر از سایر اکوتیپ ها رشد نموده است و مقاومت آن به سرما و گرما از 20- تا 40+ درجه سانتیگراد بوده و قادر به رشد در آب و هواهای مختلف است .

یونجه های یکساله:

این ارقام بخاطر داشتن ریشه های عمیق برای مناطق کم باران و زمین های فقیر با حاصلخیزی کم و اراضی قلیایی مناسب بوده است.

2.شناخت انواع مهم اسپرس Onobrychis sp.

اسپرس از نظر آباد کردن مراتع و تولید علوفه مرغوب در ديمزارها اهمیت زیادی دارد . این گیاه بومی کوهستان های شمال غربی و غرب ایران است . اسپرس در مقایسه با یونجه در خاک های بدتر و بارندگی کمتر و در زمین های نسبتا مرتفع و خشک می تواند رشد کند . اگر آن را مخلوط با یونجه و غلات در ديمزارها بکاریم در سال دوم که یونجه هنوز به حداکثر رشد نرسیده اسپرس جاهای خالی منطقه را پر کرده و علوفه فراوانی خواهد داد و یا در مناطقی که بارندگی کمتری دارد فقط غلات و اسپرس کاشته می شود .

انواع اسپرس عبارتند از :

• Onobrychis Sativa: نباتی است خوش خوراک که در شرایط دیم بابارندگی ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیمتر نتیجه رضایت بخش داده است و در مناطق کوهستانی و زمین های خشکآهکی بخوبی رشد می کند و قدرت تحمل آن نسبت به سرما و گرما از ۲۰- الى ۳۸+ درجه سانتیگراداست O . Persica یا اسپرس ایرانی گیاهی است با حالت خوابیده ، خوش خوراک و قابل مصرف برای تغذیه دام در بهار و تابستان که مشخصات آن شبیه گونه Sativa می باشد.
• O . Melanotricha: نوعی اسپرس است با خاصیت گسترده شدن روی سطح زمین که بومی مناطق نیمه خشک شرق زاگرس می باشند . تولید علوفه آن کم ولی در مقابل چرا مقاومت زیادی دارد . gaubae.0 نوعی اسپرس است که بومی مناطق شمال شرق تهران بوده و تولید آن خوب و در بهار و تابستان مورد مصرف دام قرار می گیرد.

3.شناخت انواع  مهم شبدر ها Trifolium Sp

شبدرها که برای زمین های اسیدی بیشتر مناسب می باشند احتیاج به باران بیشتر داشته و گونه های مختلف آن ها هر کدام از سازگاری و تطابق با شرایط مختلفی برخوردار می باشند . بعضی از انواع آن ها عبارتند از :

شبدر قرمز یا Trifolium Pratensa:

که در مناطقی با تابستان های معتدل و رطوبت کافی رشد می کند گیاهی است با ارزش علوفه ای قابل ملاحظه و تولید فراوان و به صورت مخلوط با غلات برای تغذیه دام مناسب است و حرارت های بین 15- تا 40+ درجه سانتیگراد را بخوبی تحمل می کند .

شبدر سفید یا T.repens:

گیاهی است قوی و به صورت مخلوط با غلات کشت می شود و به دلیل دارا بودن ریشه های کوتاه در خاک های کم عمق با بافت ریز رشد بهتری دارد . با توجه به نوع خاک ، گونه ائی از قبیل radicosum Trifolium و Tambigum در نواحی سردسیر و در جاهایی که میزان بارندگی سالیانه آن ها بیشتر از 400 میلیمتر در سال است به میزان زیادی انتشار دارند که از لحاظ بررسی و مطالعه گونه های با ارزشی محسوب می گردند.

مزایای استفاده از گیاهان علوفه ای

استفاده از گیاهان علوفه ای فوق و جای دادن آن ها در تناوب در ديمزارها اگر تنها راه برطرف کردن مشکل کمبود مواد پروتئینی حیوانی و سایر فرآورده های دامی نباشد یکی از راه های نیل به خود کفایی خواهد بود و شناخت استعداد مناطق در استفاده از منابع عظیم تولید بالقوه ای که داریم امری اجتناب ناپذیر خواهد بود و برای جلوگیری از تخریب و فرسایش خاک لازم است در مناطقی که حدود ۳۰۰ میلیمتر یا بیشتر بارندگی دارند با استفاده از یونجه های یکساله در تناوب با غلات و در اراضی که باران کمتری دارند و کشت غلات توجیه اقتصادی ندارد با کشت یونجه های چند ساله به نتایج مطلوبی دست یابیم و از فرسایش خاک نیز جلوگیری و برکت دوباره به طبیعت مستعد کشورمان باز گردد .

منابع مورد استفاده در مقاله آشنایی با بعضی از ارقام مناسب دیم

1. اسعدی سید حسین بحران غذا ۱۳۹۶
2.  بای بوردی دکتر احمد – اصول مهندسی آبیاری ۱۳۹۹ دانشگاه تهران جلد اول روابط آب و خاک
3. پیمانی فر بهرام – ملک پور بهروز – فائزی پور مهدی ۱۳۹۰ وزارت کشاورزی معرفی گیاهان مهم مرتعی
4. دکتر خدابندهناصر – غلات ۱۳۹۹ دانشگاه تهران ه
5.  رستگار محمد علی – اصول عمومی زراعت ۱۳۹۹ دانشگاه آزاد اسلامی
6. رستگار محمد علی زراعت عمومی ۱۳۷۲ چاپ اول و ۱۳۸۶ چاپ هفتم انتشارات برهمند تهران
7. رستگار محمد على علفهای هرز و روشهای کنترل آنها ۱۳۷۵ چاپ اول و ۱۳۸۶ چاپ سوم مرکز نشر دانشگاهی تهران
8. رستگار محمد علی کنترل و گواهی بذر ۱۳۷۹ انتشارات برهمند تهران
9. رستگار محمد على : زراعت نباتات علوفه ای ۱۳۸۶ انتشارات برهمند تهران
10. رستگار محمد على : زراعت گیاهان صنعتی ۱۳۸۵ انتشارات برهمند تهران.

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

 

 

 

 

تاریخچه تکامل ماشین های برداشت ذرت

ماشین ذرت چین برای اولین مرتبه در سال ۱۸۵۰ توسط کواینسی اختراع گردید. کمی بعد از اختراع کواینسی، ویلیام واتسون  از اهالی شیکاگو ذرت چینی را اختراع نمود. در حدود سال ۱۸۷۴ ذرت چین با غلتک های ذرت کن توسط کارخانجات سازنده تکامل یافت، اما ثبت آن تا حدود ۱۰ سال بعد به تأخیر افتاد. غلتک های این ذرت چین در وضعیت شیب دار قرار داشتند.

به علت تکامل و استفاده از دسته کن های ذرت، تا سال ۱۹۲۰ که کارخانجات ماشین های جدیدی به بازار عرضه کردند، توجه زیادی به ذرت چین ها نشان داده نمی شد. ذرت چین های اولیه از نوع چرخ گرد بودند. ذرت چین های کششی محور تواندهی گرد و ذرت چین های سوار تراکتوری در حدود سال ۱۹۳۰ معرفی شدند. یک ذرت چین خودرو در حدود سال ۱۹۵۰ به بازار عرضه شد.

انواع ماشین های برداشت ذرت و قسمت های مهم آن ها

ماشین های برداشت ذرت را می توان به طریق زیر تقسیم بندی نمود:

1. ذرت کن ها.
2. ذرت چین – پوست کن ها که معمولا به آن ها ذرت چین ها گفته می شود.
3.  ذرت چین – دانه کن ها. 
4. کمباین های غلات که مجهز به دماغه ذرت هستند.

قسمت های اصلی این ماشین ها عبارتند از:

یک واحد جمع آوری کننده برای هدایت ساقه ها به داخل ماشین، غلتک های کشنده (غلتک های ذرت کن) برای جدا کردن بلال ها از ساقه ها و زنجیرهای انگشتی دار برای کمک به تغذیه ساقه ها به داخل غلتک ها و حرکت دادن ساقه ها و بلال ها در منطقه ذرت کنی به طرف عقب. یک ذرت کن از قسمت های اصلی بالا به اضافه یک نقاله بالابر تشکیل شده است.

بالابر،بلال ها را که اکثر آن ها پوست نشده اند به داخل یک تریلی کشیدنی می ریزد. اضافه شدن یک بستر پوست کن به ماشین ذرت کن به منظور جدا کردن پوست از بلال ها، ماشین ذرت چین را از ماشین ذرت کن متمایز می کند. یک ذرت چین – دانه کن به جای یک واحد پوست کن دارای یک واحد دانه کن است.

گاهی اوقات این واحدها قابل تعویض با یکدیگر هستند. دانه های ذرت را می توان به داخل یک تریلی کشیدنی یا یک مخزن دانه که بر روی ماشین سوار شده است، منتقل نمود. وقتی که قرار است یک کمباین غلات برای برداشت ذرت مورد استفاده قرار گیرد، یک دماغه ذرت به جای سرخوشه چین دانه غلات متصل می شود. یک دماغه ذرت، همانطور که در فصل ماشین های برداشت غلات شرح داده شد، دارای قسمت های اصلی جمع آوری کننده و ذرت کن، به اضافه یک سیستم تغذیه کننده برای رساندن بلال ها به واحد کوبنده کمباین است.

ماشین های برداشت ذرت براساس طريقه اتصال یا طرز به حرکت درآمدن

ماشین های برداشت ذرت براساس طريقه اتصال یا طرز به حرکت درآمدن، در انواع مختلفی وجود دارند که عبارتند از:

1.  ذرت کن های کششی و سوار،
2. ذرت چین های کششی، سوار و خودرو 
3. کمباین های مجهز به دماغه ذرت.

ذرت کن های کششی و سوار مشابه ذرت چین های کششی و سوار هستند. انواع درب چین ها در زیر شرح داده خواهند شد.ذرت چین کششی بر روی شاسی و چرخ های خود کشیده می شود و توسط محور تواندهی تراکتور کار می کند  این ماشین ها معمولا برای برداشت یک، دو یا سه ردیف کاشت محصول ساخته شده اند.

بعضی از این ماشین ها ممکن است به واحدهای عمل آوری قابل تعویض متفاوتی مانند بسترهای پوست کنی برای جدا کردن درست یا غلاف از بلال ها، دانه کن برای جدا کردن دانه های ذرت از چوب بلال، و خردکن ها برای خرد کردن بلال ذرت مجهز باشند. ذرت چین های کششی به صورت کناری (افست) نسبت به تراکتور قرار می گیرند، که در نتیجه، در موقع شروع کار برداشت یا تقسیم مزرعه به چند قطعه، مقداری از ذرت ها به زیر تراکتور خواهند رفت و له خواهند شد. اما، ذرت چین های کششی به آسانی به تراکتور متصل یا از آن جدا می شوند.

شناخت ماشین ذرت چین سوار

  معمولا روی یک تراکتور سه چرخ سوار می شود. واحدهای ذرت کن در کنار تراکتور (در قسمت جلو آن) حمل می شوند و واحد عمل آوری در عقب سوار می شود. برای جمع آوری ذرت های برداشت شده، از یک تریلی کشیدنی در پشت تراکتور می توان استفاده نمود. ذرت چین های سوار دارای تمام مزایای ذرت چین های خودرو هستند به طوری که در شروع کار برداشت یا قطعه بندی کردن مزرعه، محصول به زیر ماشین نمی رود. راننده دارای میدان دید خوب نسبت به تراکتور است.

با وجود این، ذرت چین سوار نیاز به وقت قابل ملاحظه ای برای آماده کردن تراکتور و سوار کردن واحدهای مختلف دارد. وقتی که از یک تراکتور برای به کار انداختن ذرت چین سوار استفاده می شود، تا پایان مدت برداشت نمی توان از آن برای سایر کارهای مزرعه استفاده نمود. عرض کار ذرت چین های سوار محدود به دو ردیف کشت ذرت با فاصله زیاد می شود. اگر لازم باشد از این ماشین ها برای برداشت ردیف های با فاصله کمتر استفاده شود، می بایست از ذرت چین های کششی یا خودرو استفاده نمود.

شناخت ماشین ذرت چین خودرو

ذرت چین خودرو، منضمی برای یک نوع تراکتور برداشت مخصوص می باشد. تراکتور برداشت تراکتوری است که بر روی آن می توان تعداد متفاوتی از واحد های برداشت را سوار نمود. با توجه به تلفیق واحدهای متصل شده، تراکتور را می توان به یک ماشین خودرو مانند کمباین، دانه کن ذرت، ذرت چین با خردکن علوفه سیلو کردنی تبدیل نمود.

این تراکتور را که به یک دماغه ذرت و بستر پوست کن مجهز است به همراه یک بالابر نشان می دهد. برای جمع آوری بلال هایی که از بالابر خارج می شوند از یک تریلی کشیدنی می توان استفاده کرد.

از آنجا که دماغه های ذرت در ذرت چین های خودرو قابل تعویض هستند، این نوع ذرت چین ها به دماغه های دو ردیفه یا به برداشت ردیف های کشت شده با یک فاصله مشخص محدود نشده اند. دماغه ها مانند دماغه هایی هستند که در کمباین ها مورد استفاده قرار می گیرند و معمولا از نوع سه تا شش ردیفه هستند.دماغه های ذرت مورد استفاده در کمباین ها معمولا از ۲ تا ۱۲ ردیفه هستند.

واحدهای جمع آوری کننده محصول ذرت

وقتی که ساقه ها در حالت سرپا هستند، کنترل ساقه ها و تغذیه آن ها به داخل واحدهای ذرت کن (واحدهای کشنده) برای وسایل جمع آوری کننده نسبتا آسان خواهد بود. اما از طرفی به علت وضعیت بد هوا، بیماری ها، تعداد زیاد بوته در واحد سطح و غیره، واحد جمع آوری کننده باید قادر به بلند کردن ساقه های خوابیده باشید و با حداقل بلال های تلف شده، آن ها را به داخل واحد ذرت کن هدایت کند.

این عمل نیاز به وسایل بردارنده یا بلند کننده ای دارد که نزدیک به سطح زمین حرکت کنند و ساقه ها را به ارامی جابجا نمایند تا از شتاب بیش از حد و در نتیجه جدا شدن بلال ها جلوگیری به عمل آید.

 قسمت جلو هر یک از واحدهای جمع آوری کننده به صورت لولایی به واحد جمع آوری کننده متصل شده است تا نوک واحد جمع آوری کننده بتواند در سطح زمین شناور شود و به زیر ساقه های خوابیده نفوذ کند. یک حامی قابل تنظیم، پایین ترین وضعیت قرارگیری هر یک از نوک ها را محدود می کند. برای به حداقل رساندن اتلاف بلال ها، نوک های جمع آوری کننده باید روی زمین یا تا آنجا که ناهمواری ها اجازه می دهد نزدیک به سطح زمین کار کنند.

پیشانی واحد های جمع آوری چگونه اشت؟

واحدهای جمع آوری کننده  دارای پیشانی نسبتا کوتاه مطلوب هستند. ساخت این پیشانی کوتاه با استفاده از موارد زیر امکان پذیر شده است:

1.  غلتک های کشنده کوتاه تر در اکثر دماغه های ذرت.
2. امکان کار سکوی سر خوشه چین در ارتفاع کم.

زنجیرهای جمع آوری کننده مجهز به اتصالات انگشتی شکل، به حرکت دادن ساقه های به داخل و میان منطقه ذرت کن کمک می کنند و از لیز خوردن بلال های آزاد به طرف جلو و تلف شدن آن ها جلوگیری به عمل می آورند.

سرعت زنجیرها در موقعی که ساقه ها سرپا هستند باید تقریبا برابر با سرعت پیشروی ماشین باشد. در موقعی که ذرت ها خوابیده اند، اگر زنجیرها تا حدودی سریعتر از سرعت پیشروی حرکت کنند، بیشتر موثر خواهند بود. در بعضی از ذرت چین ها،سرعت زنجیرهای جمع آوری کنایه از داخل سگوی راننده قابل تنظیم است.

 شناخت واحد های ذرت کن

دو نوع معمول غلتک های کشنده (غلتک های ذرت کن) که در ذرت چین ها مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:

غلتک های برجستگی دارمارپیچی یا غلتک های آجدار النسیاردار و غلتک های شیا ردار مستقیم. هر دو نوع غلتک دارای نوک های برجستگی دار مارپیچی مخروطی هستند تا ورود ساقه را آسان تر سازند. همچنین هر دو نوع غلتک، ساقه را در بین دو غلتک به طرف پایین می کشند. در موقع استفاده از غلتک های برجستگی دار مارپیچی، بلال ها موقعی از ساقه کنده می شوند که بهغلتک ها برخورد می کنند.

این غلتک ها با فاصله کمی از یکدیگر و به موازات هم قرارگرفته اند. غلتک های شیاردار مستقیم، ساقه ها را از بین دو صفحه جدا کننده  پایین می کشند و بلال ها موقعی از ساقه ها کنده می شوند که با صفحات تماس حاصل می کنند. طرز کار دو نوع غلتک های کشنده (ذرت کن) را نشان می دهد.

اکثر ذرت کن ها، ذرت چین ها و ذرت چین – دانه کن ها دارای غلتک های کشنده برجستگی دار مارپیچی هستند. این غلتک ها معمولا از جنس چدن ساخته می شوند و سطح آن ها دارای برجستگی های مارپیچی یا آج می باشد. شدت کار آن ها از جلو به طرف عقب افزایش می یابد و می تواند برای شرایط کاری مختلف، با اتصال یا جدا کردن پیچ ها، مهره ها یا آج های اضافی تغییر کند.

طول غلتک واحد های ذرت کن

طول غلتک ها معمولا بین ۱۰۲۰ تا ۱۲۷۰ میلیمتر و قطر آن ها بین ۷۵ تا ۱۰۰ میلیمتر است. سرعت محیطی غلتک ها معمولا ۱۸۰۰ متر در دقیقه است. جهت پیچیدگی مارپیچ ها طوری است که برجستگی ها، ساقه ها را به طرف عقب حرکت می دهند.

از آنجا که بلال ها می توانند با برجستگی های مارپیچی تماس حاصل کنند، چنانچه سرعت غلتک ها زیاد باشد یا سطح آن ها خیلی برجسته و زبر باشد، به خصوص در موقعی که ذرت نسبتا خشک است، ممکن است دانه شدن بیش از حد (دانه شدن در قسمت ته بلال) در محل غلتک ها به وجود آید.

اگر شدت کار سطح غلتک ها به اندازه نباشد، لغزش ساقه ها در موقع تماس ته بلال ها با غلتک ها باعث افزایش دانه شدن می شود زیرا زمان تماس طولانی تر می باشد. در شرایط خشک نیز کافی نبودن شدت کار غلتک ها ممکن است باعث جمع شدن خاشاک بر روی غلتک ها گردد.

فاصله بين انتهای جلویی غلتک های کشنده برجستگی دار مارپیچی قابل تنظیم است. این فاصله تا حد امکان و تا آنجا که موجب مسدود شدن غلتک ها و شکستن ساقه نشود، باید کم باشد. این فاصله در شرایط عادی بین ۶ تا ۱۳ میلیمتر است. اگر فاصله بین غلتک ها خیلی زیاد باشد، به علت لغزش ساقه و تمایل غلتک ها به کشیدن بلال ها به طرف داخل، دانه کردن غلتک ها افزایش می یابد. در مواقعی که ساقه ها نم دار و سفت هستند، فاصله بین غلتک ها را نسبت به مواقعی که ساقه ها خشک و شکننده یا خوابیده هستند می توان کمتر نمود.

شدت کار غلتک واحد های ذرت کن

شدت کار غلتک های شیاردار مستقیم خیلی زیاد است و تمایل آن ها به کشیدن ساقه ها به طرف داخل بیشتر می باشد. در اکثر طرح ها، شیارها با هم درگیری دارند، اما یکی از کارخانه های سازنده از غلتک هایی استفاده می کند که دارای تیغه های لبه تیز هستند.

غلتک ها طوری تنظیم شده اند که تیغه هایشان از دو طرف به داخل ساقه ها نفوذ کنند صفحات جداکننده ای که در بالای غلتک ها قرار دارند، مانع از تماس بلال ها با غلتک ها می شوند. تنظیم صحیح صفحات جداکننده، میزان دانه شدن در قسمت ته بلال های ذرت را به حداقل می رساند.

دانه شدن در قسمت ته بلال ها گاهی اوقات موجب تلفات قابل توجهی در موقع استفاده از غلتک های برجستگی دار مارپیچی می شود. غلتک های شیاردار ممکن است از جنس چدن ساخته شوند. بعضی از این غلتک ها به صورت واحدهایی ساخته می شوند که دارای شیارهای فولادی قابل تعویض هستند.

قطر آن ها معمولا بین ۹۰ تا ۱۲۵ میلیمتر و طول آن ها (بدون در نظر گرفتن نوک مخروطی آن ها) بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیمتر است. سرعت محیطی آن ها به طور قابل ملاحظه ای بیشتر از غلتک های برجستگی دار مارپیچی است زیرا طول کوتاه تر غلتک ها باعث می شود تا در مدت کمتری، طول کامل ساقه ها از میان غلتک ها به پایین کشیده شود.

دماغه واحد های ذرت کن

دماغه های ذرت، کمباین ها به غلتک های شیاردار مستقیم مجهزند. بعضی از کارخانجات، واحدهای ذرت کن قابل تعویضی از این نوع ساخته اند که می توان آن ها را در ماشین های برداشت ذرت مورد استفاده قرار داد. غلتک های شیاردار در مقایسه با غلتک های برجستگی دار مارپیچی دارای ظرفیت بیشتری هستند و اجازه سرعت پیشروی بیشتری را می دهند.

غلتک های شیاردار و صفحات جداکننده پوست های کمتری را نسبت به غلتک های برجستگی دار مارپیچی جدا می کنند. این صفات، مناسب ذرت چین ها نیست زیرا این ماشین ها به بسترهای پوست کنی بزرگتری نیاز دارند، اما برای کمباین ها و ذرت چین – دانه کن ها مشکل آفرین نمی باشد.

فاصله بین صفحات جداکننده و غلتک های شیاردار معمولا قابل تنظیم است. فاصله صفحات جداکننده از یکدیگر باید تا حد امکان زیاد باشد، به طوری که بلال های کوچک نتوانند از بین آن ها عبور کنند. فاصله زیاد بین آن ها باعث به حداقل رسیدن شکستن ساقه ها و مقدار خاشاک تغذیه شده به داخل کمباین می شود. فاصله بین این غلتک ها نسبت به غلتک های برجستگی دار مارپیچی از حساسیت کمتری برخوردار است و باید طوری تنظیم شود که ساقه ها نشکنند.

انتقال خاشاک توسط ماشین های ذرت کن

غلتک های خاشاکا مخصوص، غالبا به منظور انتقال خاشاک و ساقه های شکسته ای که توسط غلتک های کشنده برجستگی دار مارپیچی دفع نشده اند، بر روی ذرت چین سوار شده اند. انتهای بالایی غلتک های کشنده ممکن است دارای قسمت هایی شیاردار باشد.

گاهی اوقات غلتک هایی شیاردار که به طور عرضی قرار گرفته اند، در انتهای خروجی بالابر بلال های جدا شده سوار شده اند. وظیفه اصلی غلتک های عرضی، انتقال دادن قسمت های نسبتا بلند ساقه است. از دمنده های کوچک نیز ممکن است برای کمک به انتقال خاشاک استفاده شود.

شناخت واحدهای پوست کن محصول ذرت

بلال ها در موقع جدا شدن در قسمت غلتک ها، با توجه به ویژگی قسمت هایی از گیاه که پوست ها را حمایت می کنند، تمام یا قسمتی از پوست ها را به همراه دارند. برای جدا کردن پوست ها، بلال ها باید از روی غلتک های پوست کن عبور کنند. واحد پوست کن شامل چند جفت غلتک است که در تماس با یکدیگر چرخش می کنند. معمولا یکی از غتلک های هر جفت غلتک از جنس فولاد یا آهن چکش خور و دیگری از جنس لاستیک ساخته شده است.

با چرخش غلتک ها به همراه هم، غلتک ها پوست ها را می گیرند و آن ها را به طرف پایین می کشند و از قسمت ته بلال جدا می کنند. معمولا وقتی یکی از پوست ها گیر افتاد، بلافاصله تمام پوست ها جدا می شوند. هر جفت غلتک، تحت فشار یک فنر قابل تنظیم قرار دارد.

فشار روی غلتک ها باید به اندازه کافی باشد تا غلتک ها با کمک برجستگی ها و پین های خود، پوسته ا را گرفته، آن ها را به طرف داخل بکشند، به طوری که بلال ها به خوبی و با حداقل دانه شدن لخت شوند. اغلب بسترهای پوست کن دارای ۲ تا ۳ جفت غلتک برای هر ردیف محصول ذرت هستند.

بسترهای پوست کن در ذرت چین ها ممکن است به دو دسته تقسیم بندی شوند:

1. بستر پوست کنی پیوسته.  
2. بستر پوست کنی جدا.

در بستر پوست کنی پیوسته ذرت غلتک های پوست کن چگونه قرار گرفته اند؟

در بستر پوست کنی پیوسته، غلتک های پوست کن تماما به دنبال غلتک های ذرت کن و در یک خط نسبت به آن ها قرار گرفته اند و توسط نقاله غلتک ذرت کن تغذیه می شوند در بستر پوست کنی جدا، غلتک های پوست کن در بستری جدا از غلتک های ذرت کن قرار گرفته اند.

در بسترهای پوست کنی جدا، ممکن است یک بستر پوست کن برای هر ردیف، یا یک بستر پوست کن برای تمام ماشین وجود داشته باشد. یک بستر پوست کن جدا که کار پوست کندن را به طور مؤثرتر انجام می دهد، دارای یک سری غلتک پوست کن (۸ غلتک یا بیشتر) در یک جایگاه واحد می باشد. تمام ذرت های جدا شده، از واحدهای ردیفی به بستر پوست کن که معمولا در عقب ماشین سوار شده است، انتقال می یابد.

دستگاه های تغذیه کننده، که گاهی اوقات کند کننده های بلال (در سراشیبی) یا جلو برهای بلال (در سربالایی) نامیده می شوند، بلال ها را در سرتاسر بستر پوست کن توزیع می کنند، آن ها را در مقابل غلتک ها نگه می دارند و آن ها را در طول غلتک ها به میزان یکنواخت حرکت می دهند.

وسایلی که بدین منظور وجود دارد عبارتنداز: چرخ های انگشتی دار با پوشش لاستیکی، برس های نایلونی، و نقاله های زنجیری با پره های کناری. سطوح غلتک شکاف دار مارپیچی نیز می توانند به جلو بردن بلال ها در کنار غلتک ها کمک نمایند.

عملکرد الک در زیر بستر پوست کن ذرت

معمولا نوعی الک در زیر بستر پوست کن قرار داده می شود تا دانه های ذرت جدا شده از چوب بلال را از پوست ها جدا کند. نقاله پوست، عمل تکان دادن مواد در سطح الک را مهیا می سازد. دانه های ذرت از سوراخ های الک پایین می ریزند و به همراه بلال ها به داخل تریلی منتقل می شوند. در بعضی از ماشین ها از یک بادبزن برای وزیدن هوا در میان بلال های پوست شده ای که در حال خارج شدن از بستر پوست کن هستند، استفاده می شود تا پوست های آزاد و ریشک ها را جدا کند.

تنظیمات اساسی بستر پوست کن ذرت

تنظیمات اساسی بستر پوست کن عبارتنداز:

1. فشار تماسی بین غلتک ها، که به وسیله فشار فنر تنظیم می شود،
2. شدت عمل غلتک ها که با اضافه کردن یا جداکردن دکمه های لاستیکی ، میخ ها، پیچ ها و غیره تغییر می کند
3. ارتفاع دستگاه تغذیه در بالای غلتک ها. واحد پوست کن باید طوری تنظیم شود که حداکثر عمل پوست کردن،همراه با حداقل عمل دانه کردن حاصل شود. وجود دانه های بیش از حد در انبار ممکن است ضایعات را افزایش دهد. وجود پوست ها و خاشاک در انبار، فضای آن را اشغال می کند و عبور جریان طبیعی هوا از میان بلال های ذرت را کاهش می دهد.

واحد دانه کن و تمیز کننده در ذرت چین – دانه کن

اگرچه حداقل یک مدل ذرت چین – دانه کن، دارای کوبنده و ضدکوبنده سوهانی به عنوان واحد دانه کن است، اما اکثر ذرت چین – دانه کن ها دارای دانه کن های نوع قفسی با جریان محوری دوار هستند. یک دانه کن نوع قفسی دارای یک سیلندر دوار است که دور محیط آن تعدادی آج، شیارهای مارپیچی یا پره قرار دارد. سیلندر دوار در داخل یک قفس ثابت حرکت می کند که طول آن بین ۱۰۲۰ تا ۱۴۲۰ میلیمتر و قطر آن ۲۸۰ تا ۳۸۰ میلیمتر است.

محیط این قفس از فلزی مشبک یا میله گردهای موازی تشکیل شده است و دارای سوراخ هایی است که به دانه های ذرت جدا شده اجازه عبور می دهند، اما مانع عبور چوب بلال ها می شوند. سیلندر کوبنده با سرعت ۷۰۰ تا ۸۰۰ دور در دقیقه می چرخد و دارای سرعت محیطی 6/1 تا 10/2 متر در ثانیه است.

بلال هایی که از واحدهای پوست کن خارج شده اند

بلال هایی که از واحدهای پوست کن خارج شده اند (شامل پوست ها) به صورت شعاعی به داخل سوراخی از یک طرف قفس تغذیه می شوند و در جریان مرحله دانه کردن، به دور سیلندر کوبنده و در طول آن حرکت می کنند. عمل دانه کردن عمدتا از طریق مالش و غلتیدن بلال ها و چوب بلال ها بر علیه یکدیگر و بر علیه قفس (ضدکوبنده) و سیلندر کوبنده دوار انجام می شود. برای تطبیق دادن با شرایط مختلف محصول، طول مدتی که بلال ها در داخل واحد دانه کن باقی می مانند قابل تغییر است و می تواند با استفاده از دریچه عبور بلال ها که در انتهای خروجی قفس قرار دارد، تغییر کند.

دانه های ذرت جدا شده از چوب بلال ها، از سوراخ  های قفس (ضدکوبنده) فرو می افتند و به مخزن دانه یا تریلی منتقل می شوند. خاشاک سبک توسط وزش باد یک بادبزن یا توسط مکش یک پروانه مکنده (شبیه آنچه که در یک کمباین غلات انجام می گیرد) از دانه های ذرت جدا می شوند، در بعضی از واحدهای دانه کن، مواد خارج شده از قفس از روی الک های تمیز کننده عېور  می کنند. تا دانه های ذرت از چوب بالال ها پوست ها، و خاشاک جدا شوند.

دانه کردن و تمیز کردن در کمباین غلات

کوبنده سوهانی متداول که در کمباین غلات مورد استفاده قرار می گیرد، وسیله ای مؤثر برای دانه کردن ذرت محسوب می شود. فاصله بین کوبنده و ضدکوبنده حدود ۲۵ تا ۳۵ میلیمتر در جلو و ۱۶ تا ۲۲ میلیمتر در عقب تنظیم می شود. سرعت کوبنده معمولا بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ دور در دقیقه است.

برای جلوگیری از جمع شدن بلال ها در درون کوبنده، می توان صفحات پرکننده را بر روی کوبنده و در بین تسمه های سوهانی قرار داد، اما آزمایشات نشان داده اند که سود حاصله (کاهش تلفات دانه) به ندرت می تواند استفاده از آن ها را جبران کند، مگر در سرعت های بسیار کم کوبنده در یک کمباین، جدا شدن دانه های ذرت از چوب بلال ها، پوست ها و سایر خاشاک عملی نسبتا ساده در مقایسه با جدا شدن غلات دانه ریز یا سایر محصولات دانه ای از کاه و خرده کاه است.

به غیر از مواقعی که شرایط محصول و هوا نا مناسب است، ظرفیت جدا کردن و تمیز کردن برداشت ذرت با کمباین به ندرت عامل محدود کننده محسوب می شود. سوراخ های الک های بالایی و پایینی باید نسبت به زمان برداشت غلات دانه ریز بیشتر باز شوند و وزش باد بادبزن در قسمت تمیز کننده می تواند با شدت بیشتری انجام شود.

آشنایی با تلفات مزرعه ذرت

تلفات ماشین در یک کمباین یا یک ذرت چین – دانه کن عبارتند از:

1. اتلاف جمع آوری (اتلاف بلال)، در حالی که ساقه ها وارد واحد جمع آوری کننده می شوند،
2. اتلاف غلتک های کشنده (دانه های ذرتی که توسط غلتک های کشنده یا صفحات جداکننده از بلا لها جدا می شوند)،
3. اتلاف کوبنده یا دانه کن (دانه ها و نوک هایی که از چوب بلال ها جدا نشده اند)
4. تلفات جدا کردن و تمیز کردن (دانه هایی که از ریشک، پوست و غیره جدا نشده اند). ذرت کن ها و ذرت چین ها تنها در معرض دو نوع تلفات اول قرار دارند.

تلفات قبل از برداشت محصول ذرت

تلفات قبل از برداشت هم مهم هستند، اما ارتباطی با طرز کار ماشین ندارند. این تلفات عمدتا شامل بلال هایی می شود که بر اثر علل طبیعی از ساقه ها جدا شده اند.تلفات اضافی موقعی به وجود می آید که محصول نارس باشد و خیلی زود هم برداشت شود.

آزمایشات نشان داده اند که برای به دست آوردن حداکثر عملکرد، محصول باید موقعی برداشت شود که به طور کامل رسیده باشد. زمانی که رطوبت دانه های ذرت تا ۲۶٪ کاهش یابد، محصول به طور کامل برای به دست آوردن حداکثر عملکرد رسیده است.

دانه های ذرتی که با رطوبت زیاد برداشت می شوند، برای این که به طور مطمئن انبار شوند باید به طور مصنوعی خشک شوند تا رطوبت آن ها به حدود ۱۵٪ برسد. اما بلال های ذرت را می توان زمانی به طور مطمئن و بدون نیاز به خشک کردن مصنوعی انبار کرد که رطوبت دانه های ذرت به حدود ۲۰ برسد.

تلفات مزرعه ذرت تحت تأثیر عوامل مختلف

تلفات مزرعه تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند نوع ماشین برداشت کننده، تنظیمات ماشین، سرعت پیشروی ماشین، تاریخ برداشت، میزان رطوبت، اختلاف نوع محصول، میزان خوابیدگی محصول و سایر عوامل قرار می گیرد.

با پیش رفتن فصل، تلفات بلال مربوط به قبل از برداشت و همچنین تلفات جمع آوری ماشین افزایش می یابد. در این شرایط، ساقه ها خشک و شکننده شده، شرایط بد هوا منجر به خوابیدن آن ها می شود. در نتیجه بلال ها آسانتر از ساقه جدا می شوند. سرعت پیشروی بیش از حد و قرار گرفتن نادرست ردیف های محصول در وسط واحدهای ذرت کن، به خصوص اگر محصول خوابیده باشد، باعث افزایش تلفات بلال می شود.

سرعت پیشروی متداول در کمباین ها بین 3/2 تا 4/8 کیلومتر در ساعت است. در یک مطالعه سه ساله که بر روی ماشین های برداشت ذرت تعدادی از کشاورزان در ایالت اوهایوا انجام گرفت، مشخص گردید که میزان تلفات جمع آوری در کمباین ها در حدود ۲ برابر میزان تلفات جمع آوری ذرت چین های معمولی است.

تلفات بیشتر کمباین ها به این علت بود که راننده ها سعی داشتند نوک های جمع آوری کننده را در ارتفاع زیادی از سطح زمین نگهدارند تا از ورود احتمالی سنگ ها به داخل دستگاه کوبنده جلوگیری کنند. میانگین تلفات جمع آوری در کمباین ها (گزارش شده بر اساس حجم در واحد سطح) شاید ۴ تا ۵٪ عملکرد محصول را شامل شود.

تلفات دانه ذرت در غلتک های کشنده

تلفات دانه ذرت در قسمت غلتک های کشنده نیز با کاهش میزان رطوبت دانه (به خصوص رطوبت زیر ۲۰%)، افزایش می یابد. به طور معمول، تلفات دانه در غلتک های کشنده برجستگی دار مارپیچی، در موقعی که میزان رطوبت دانه ۲۰٪ است، ممکن است به ۲ تا ۴٪ برسد.

این تلفات در موقعی که میزان رطوبت ۱۵٪ باشد به طور قابل ملاحظه ای افزایش می یابد. با افزایش سرعت پیشروی، تلفات دانه در قسمت غلتک های کشنده برجستگی دار مارپیچی افزایش می یابد. در غتلک های کشنده شیاردار و صفحات جداکننده ای که با هم در دماغه های ذرت کمباین مورد استفاده قرار می گیرند، تلفات معمولا کمتر از ۱٪ است و اصولا کمتر تحت تأثیر میزان رطوبت قرار می گیرد.

ارزیابی بازده ماده ای یک ذرت چین باید شامل موارد زیر شود:

1. مقدار مواد خارجی در تریلی
2. مقدار دانه ذرت در تریلی

در مورد یک کمباین:

1. مقدار مواد خارجی (چوب بلال ها، خاشاک و غیره) در مخزن دانه
2. مقدار دانه های آسیب دیده در مخزن دانه

تنظیمات برای کاهش اتلاف در ذرت چین ها

همه ذرت چین ها با یک روش تنظیم نمی شوند؛ بنابراین، تنها تنظیمات عمومی در زیر ذکر می شود:

1. فاصله غلتک های کشنده: در شرایط خشک برای کاهش دادن میزان خاشاک وارد شده به بستر پوست کن، این فاصله را افزایش دهید. برای کاهش دانه شدن، در مواقعی که ساقه ها مرطوب و سفت هستند، این فاصله را کاهش دهید. در بعضی از ذرت چین ها، این تنظیم را می توان از محل صندلی راننده انجام داد.
2. شدت عمل بستر پوست کنی: شدت عمل بستر پوست کنی ممکن است با تغییر فاصله بین بستر پوست کنی و نقاله بستر پوست کن و یا با تغییر فشار فنر غلتک های پوست کن تغییر یابد.
3. سرعت پیشروی در موقع برداشت محصول ذرت با عملکرد زیاد یا در مواقعی که ساقه ها خوابیده یا در هم پیچیده اند، سرعت پیشروی باید کم باشد اگر ساقه ها راست و سرپا هستند، سرعت را می توان افزایش داد.
4. سرعت غلتک های کشنده(غلتک های بالا گن): اگر ساقه ها درشت هستند و فاصله آن ها کم است، سرعت باید افزایش یابد
5. وزش باد بزن: در صورت نیاز به تمیز کردن بهتر، حجم و با سرعت وزش بادبزن را می توان تغییر داد.

 

منبع: کتاب تراکتورها و ماشین های کشاورزی

 

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

 

 

 

 

ماشین های برداشت سیب زمینی

سیب زمینی محصولی است غده ای که در موقع برداشت باید ابتدا از داخل خاک خارج شود و سپس به وسیله دست یا ماشین از روی زمین جمع آوری گردد. روش های متعددی برای برداشت سیب زمینی وجود دارد که برای هر یک وسایل مختلفی را می توان به کار برد. روشی که انتخاب می شود با در نظر گرفتن عوامل متعددی است که مهمترین آن ها وجود کارگر مورد نیاز است.

به طور کلی ماشین های برداشت سیب زمینی را می توان به سه دسته مهم زیر تقسیم بندی نمود:

1. سیب زمنی کن دوار
2. سیب زمینی کن با زنجیر نقاله 
3. ماشین برداشت کامل سیب زمینی

اگر کارگر به اندازه کافی وجود داشته باشد و سطح زیر کشت نیز کم باشد، سیب زمینی کن دوار یا سیب زمینی کن با زنجیر نقاله را می توان برای خارج کردن محصول از داخل زمین بکار برد. در صورتی که سطح زیرکشت زیاد باشد و نیروی انسانی هم به اندازه کافی وجود نداشته باشد از ماشین برداشت کامل سیب زمینی می توان استفاده نمود.

آشنایی با سیب زمینی کن دوار

انواع مختلفی از سیب زمینی کن های دوار وجود دارد که معمولا برای استفاده در شرایط مختلف ساخته شده اند. نوع خاکی که در آن سیب زمینی کاشته شده است معمولا شرایط را مشخص می کند. برای مثال، سیب زمینی کن دواری که در خاک های سبک به خوبی کار می کند و سیب زمینی را به روی زمین می آورد تا بعد با دست جمع آوری شود، وقتی که به همین منظور در خاک های سنگین استفاده می شود نسبتا مفید نخواهد بود.

این سیب زمینی کن دوار ممکن است از نوع کششی چرخ گرد یا از نوع سوار محور تواندهی گرد باشد. نوع سوار بیشتر از نوع کششی مورد استفاده قرار می گیرد، زیرا خاصیت مانوردهی و کار راحت با آن و همچنین به حرکت در آمدن آن توسط قدرت تراکتور برای شرایط سخت مناسب تر است.

قسمت های مهم یک سیب زمینی کن دوار عبارتند از:

• تیغه
•  انگشت های دوار
• چرخ تنظیم عمق و اهرم تنظیم آن 
• دیسک خاشاک

 آشنایی باقسمت های مختلف سیب زمینی کن دوار

تیغه صفحه ای مثلثی شکل است که عرض آن تقریبا به اندازه عرض ردیف کشت است و در موقع حرکت ماشین، به زیر خاک و زیر سیب زمینی ها می رود. ماشین را بایست طوری هدایت کرد که تیغه کاملا در امتداد ردیف کشت و در وسط آن حرکت کند. تیغه، خاک حاوی غده های سیب زمینی ردیف کشت را لق و سست می کند و تا حدودی بالا می آورد تا سیب زمینی همراه با خاک به وسیله انگشتی های دوار به سطح خاک آورده شوند.

انگشتی های دوار میله های فلزی هستند که به طور عمود بر زمین و یا بصورت شعاعی قرار می گیرند. در نوع اول، انگشتی ها عمود بر جهت حرکت تراکتور، به ردیف کشت برخورد می کنند. انگشتی ها غده های سیب زمینی را از داخل خاکی که توسط تیغه لق و نرم شده است، خارج می سازند. برای این که سیب زمینی ها به فاصله دوری از ردیف کشت پرتاب نشوند و در حوالی آن بر روی زمین بیفتند، یک توری سیمی در طرفی که سیب زمینی ها پرتاب می شوند، قرار می گیرد.

چرخ تنظیم عمق چرخی است که معمولا لاستیکی بوده و در سطح زمین حرکت می کند. با بالا و پائین بردن این چرخ توسط اهرم تنظیم آن، عمق نفوذ تیغه تنظیم می شود.

دیسک خاشاک برای بریدن ساقه ها و علف های اطراف ردیف کشت که ممکن است مانعی برای انگشتی های دوار محسوب گردند بکار برده می شود، دیسک همچنین تعادل بیشتری به ماشین می دهد.

آشنایی با طرز کار سیب زمینی کن دوار

طرز کار سیب زمینی کن دوار بدین ترتیب است که با حرکت تراکتور به طرف جلو، تیغه مثلثی شکل بر روی ردیف کشت قرار گرفته، در طول ردیف کشت و زیر سیب زمینی ها به حرکت در می آید. تیغه ضمن حرکت، خاک و سیب زمینی های ردیف کشت را از جا کنده و تا حدودی بالا می آورد. سپس انگشتی ها با چنگال های در حال چرخش که عمود بر ردیف کشت می باشند به خاک و سیب زمینی ها برخورد کرده، آن ها را به یکطرف پرتاب می کنند تا بعد به وسیله دست برچیده شوند.

آشنایی با تنظیمات سیب زمینی کن دوار

تنظیم عمق کار سیب زمینی کن دوار

عمق کار تیغه باید طوری تنظیم شود که تمام سیب زمینی ها به سطح خاک آورده شوند. عمق کار با تنظیم چرخ تنظیم عمق یا دستگاه هیدرولیک تراکتور قابل تنظیم می باشد.

تنظیم سرعت چرخش انگشتی های دوار

سرعت چرخش انگشتی ها باید کم و متناسب با کار خوب دستگاه باشد. سرعت زیاد نه تنها باعث صدمه دیدن سیب زمینی ها می گردد، بلکه موجب پخش شدن سیب زمینی ها در منطقه وسیعتری می شود، که این امر، برچیدن سیب زمینی ها با دست را مشکل می کند.

تنظیم فاصله تیغه با نوک انگشتی ها

در بعضی از سیب زمینی کن های دوار این فاصله را می توان با بالا بردن و پایین آوردن تیغه کم و زیاد کرد. این فاصله معمولا حدود ۱۵ میلیمتر می باشد. فاصله بیش از حد باعث صدمه دیدن زیاد سیب زمینی ها می گردد.

تنظیم محل قرارگیری توری سیب زمینی کن دوار

توری را می توان در جهت عمودی و افقی تنظیم نمود. توری را باید با توجه به شرایط مزرعه طوری تنظیم نمود که از پخش شدن سیب زمینی ها جلوگیری کند.

سرویس و نگهداری سیب زمینی کن های دوار

سرویس و نگهداری سیب زمینی کن های دوار به شرح زیر است:

1. اکثر سیب زمینی کن های دوار، چه حرکت انگشتی های آن ها از طریق چرخ حمل و نقل تأمین گردد و چه از طریق محور تواندهی تراکتور، دارای یک جعبه دنده هستند که چرخ دنده های آن در داخل روغن گردش می کنند. روغن جعبه دنده را در هر فصل برداشت، یک بار با نوع روغنی که در کتابچه راهنمای راننده، توصیه شده است، عوض کنید.
2. کلیه گریس خورها مانند گریس خور یاتاقان دیسک خاشاک، یاتاقان محور چرخ ها، چرخ انگشتی ها و محور انگشتی ها را روزی یک یا دو بار گریسکاری کنید.
3. نوک تیغه ها باید پس از ساییده شدن تعمیر یا تعویض شوند.
4. در صورتی که ماشین از نوعی است که قدرت را از محور تواندهی تراکتور می گیرد، مکانیزم های آن توسط یک کلاچ جغجغه محافظت می گردد، که این کلاچ باید به طور صحیح تنظیم شود.
5. ماشین را پس از اتمام کار فصلی، کاملا باز کرده، تمام قسمت های آن را تمیز کنید. تمام قسمت های دیسک خاشاک و تیغه را با لایه ای از ماده ضدزنگ بپوشانید. به یاتاقان ها گریس بزنید. در صورتی که ماشین دارای چرخ بادی است، فشار باد آن را میزان کرده، روی دستگاه را پوشانده و آنرا انبار کنید.

 سیب زمینی کن با زنجیر نقاله

سیب زمینی کن با زنجیر نقاله یک نوع ماشین برداشت سیب زمینی است که در مناطق مختلف، به خصوص مناطقی که دارای خاک های سنگین نیستند مورد استفاده قرار می گیرد. این نوع سیب زمینی کن وسیله خوبی برای استفاده در شرایط ذکر شده می باشد، اما در شرایطی که خاک مرطوب و چسبنده باشد سیب زمینی کن دوار موثرتر است.

مزیت عمده سیب زمینی کن با زنجیر نقاله، ریختن سیب زمینی ها در یک ردیف باریک در مزرعه می باشد که موجب آسان تر شدن قابل توجه برچیدن سیب زمینی ها با دست می گردد، گرچه این امر موجب کاهش قابل توجهی در تعداد کارگر مورد نیاز برای برچیدن سیب زمینی ها نخواهد شد.

در مقایسه با سیب زمینی کن دوار، قطعات زیادتری در سیب زمینی کن با زنجیر نقاله وجود دارد که با خاک در تماس می باشند. این به این معنی است که فرسودگی بیشتری در این دستگاه وجود دارد. میزان فرسودگی بستگی به نوع خاکی دارد که این دستگاه در آن کار می کند. خاک های شنی باعث فرسودگی بیشتر قطعات می شوند.

انواع سیب زمینی کن بازنجیر نقاله

به طور کلی سه نوع سیب زمینی کن با زنجیر نقاله تولید می شود که همه آنها توسط محور تواندهی کار می کنند. این سه نوع عبارتند از: سیب زمینی کن های کششی، نیمه سوار و سوار که صرف نظر از این اختلاف ها، همه آن ها اساسا به یک طریق کار می کنند. این نوع سیب زمینی کن ها ممکن است یک ردیفه یا دو ردیفه ساخته شوند.

قسمتهای مهم یک سیب زمینی کن با زنجیر نقاله عبارتند از:

1. تیغه.
2. نقاله ها.
3. جعبه دنده.
4. کلاچ ایمنی.
5. چرخ حمل و نقل.
6. چرخ تنظیم عمق.

تعداد تیغه ممکن است فقط یک عدد بوده یا دو یا چند عدد تیغه در کنار هم قرار گرفته باشند. مشخصات تیغه ها شبیه به تیغه های سیب زمینی کن دوار بوده اما اندازه آن ها بزرگتر است. همانند سیب زمینی کن های دوار، باید ماشین را طوری هدایت کرد که تیغه ها به زیر پائین ترین سیب زمینی ها رفته و در زیر و وسط ردیف سیب زمینی ها نقاله ها معمولا زنجیری بوده و به تعداد ۱ یا ۲ عدد می باشند.

هر نقاله سیب زمینی کن شامل چه قطعاتی هست؟

هر نقاله شامل یک زنجیر بی انتها است که معمولا روی دو چرخ دنده محرک و یک یا چند غلطک حرکت می کند. دو چرخ دنده محرک، معمولا بوسیله یک محور به یکدیگر متصلند. حرکت از محور تواندهی تراکتور گرفته شده و از طریق یک جعبه دنده، به این چرخ دنده های محرک منتقل می شود.

در بعضی از انواع غلتک هایی که زنجیر بر روی آن ها حرکت می کند را می توان با تعدادی تکان دهنده تعویض کرد. زنجیرهای نقاله معمولا از میله های مستقیم گرد فولادی تشکیل شده اند که به یکدیگر متصل شده و تشکیل یک زنجیر را می دهند. فاصله میله های گرد از یکدیگر به اندازه ای است که خاک بتواند از میان آن ها عبور کرده، به روی زمین بریزند، اما از سقوط سیب زمینی جلوگیری نمایند.

جعبه دنده سیب زمینی کن دوار

برای تغییر دور محور تواندهی و انتقال آن به چرخ دنده های محرک نقاله ها، بکار می رود.

کلاچ سیب زمینی کن دوار

یک وسیله ایمنی برای حفاظت ماشین است. اگر نقاله ها، به دلیلی مثل گیر کردن سنگ و غیره نتوانند به حرکت خود ادامه دهند، این کلاچ، انتقال حرکت محور تواندهی به زنجیرها را قطع کرده و از صدمه رسیدن به ماشین یا محور تواندهی جلوگیری می کند.

چرخ حمل و نقل سیب زمینی کن دوار

چرخ حمل و نقل قسمتی از وزن ماشین را تحمل کرده و به هنگام حمل و نقل ماشین در مزرعه و در جاده از آن استفاده می شود.

چرخ تنظیم عمق سیب زمینی کن دوار

چرخ تنظیم عمق برای تنظیم عمق نفوذ تیغه در خاک بکار می رود. هنگام حمل و نقل ماشین، این چرخ را باید پائین برد تا تیغه از سطح زمین فاصله بگیرد و در موقع شروع کار در مزرعه، این چرخ را باید بالا آورد تا تیغه بر روی خاک بیفتد. برحسب عمق نفوذ موردنظر، چرخ را باید بیشتر یا کمتر بالا برد.

طرز کار سیب زمینی کن با زنجیر نقاله

در سیب زمینی کن با زنجیر نقاله، انگشتی های دوار وجود ندارند، بلکه خاک و سیب زمینی ها که به وسیله تیغه یا تیغه ها کنده شده و بالا آمده است، بر روی یک زنجیر نقاله هدایت می شود. تعداد زنجیرهای نقاله ممکن است یک تا دو عدد باشد. نقاله ها، سیب زمینی ها را به طرف عقب دستگاه هدایت کرده و از پشت یا پهلو بصورت نواری باریک در سطح زمین می ریزند. این در حالی است که خاک از میان میله های زنجیر نقاله عبور می کند و روی زمین می ریزد.

 شناخت ماشین برداشت کامل سیب زمینی

اگر بتوان دستگاهی مانند یک سیب زمینی کن با زنجیر نقاله را طوری طراحی و استفاده نمود که سیب زمینی ها را به طور کامل از زیر خاک در آورد و آن ها را از خاک جدا کند، عاقلانه به نظر نمی رسد که سیب زمینی ها مجددا روی خاک ریخته شوند و بعد با دست جمع آوری گردند. راه حل منطقی این است که وسیله برداشت کننده طوری طراحی شود که بتوان سیب زمینی ها را داخل یک مخزن ریخت، آن ها را کیسه کرد یا به داخل تریلی منتقل نمود و از ریختن آن ها بر روی زمین اجتناب ورزید.

وقتی از یک ماشین برداشت کامل سیب زمینی استفاده می شود دقيقة اعمال ذکر شده در بالا اتفاق می افتد زیرا یک ماشین برداشت کامل سیب زمینی از تکامل یک ماشین سیب زمینی کن با زنجیر نقاله به وجود آمده است. البته انواع دیگری از ماشین های برداشت کامل سیب زمینی وجود دارند که طرز کار آن ها کاملا با طرز کار یک سیب زمینی کن با زنجیر نقاله متفاوت است. 

ساخت ماشین های برداشت سیب زمینی

تمام ماشین های برداشت کامل سیب زمینی به ترتیبی ساخته می شوند که سیب زمینی ها را به طور کامل به همراه خاک بلند کنند، از زیر خاک در آورند و با عبور دادن آن ها از قسمت های مختلف ماشین، سیب زمینی ها را از خاک، سنگ، خاشاک و برگ و سایر مواد خارجی جدا سازند. سیب زمینی ها سپس ممکن است به داخل کیسه، جعبه یا تریلی منتقل گردند.

 نمای مکانیزم های یک ماشین برداشت کامل سیب زمینی و مسیر عبور محصول در داخل آن را نشان می دهد. در این شکل فقط قسمت های انجام دهنده کار برداشت سیب زمینی ها نشان داده شده است.نشان دهنده نمای کامل نوعی دیگر از ماشین های برداشت کامل سیب زمینی و مسیر جریان سیب زمینی ها می باشد.

ماشین برداشت کامل سیب زمینی چگونه حرکت می کنند؟

ماشین برداشت کامل سیب زمینی نشان داده شده در به وسیله تراکتوری که آن را می کشد به حرکت در می آید. در حالی که ماشین در امتداد ردیف کشت به طرف جلو می رود، دیسک های فولادی، خاشاکی را که ممکن است باعث مسدود شدن دهانه بالابر شوند قطع می کنند. این دیسک ها را می توان به صورت عرضی و عمودی تنظیم نمود. دیسک ها را ممکن است طوری قرار داد که خاک دو طرف پشته ردیف کشت را بریده و دور کنند تا از مقدار خاکی که توسط بالابر حمل می شود کاسته شود.

دو مشکل مهم که در موقع برداشت سیب زمینی با این نوع ماشین به وجود می آید عبارتند از جدا کردن سنگ و کلوخ از سیب زمینی ها و آسیب رسیدن به سیب زمینی ها. بنابراین ، تا حد ممکن از وسایلی که می توانند این مشکلات را کاهش دهند در این ماشین ها استفاده شده است. قراردادن صحیح دیسک برای کاهش میزان خاکی که ممکن است وارد ماشین شود، در بعضی از خاک ها ضروری می باشد.

تیغه ماشین های برداشت کامل سیب زمینی

تیغه معمولا در حالت ثابت در جلو بالابر قرار گرفته است و به شاسی بالابر متصل می باشد. تیغه را می توان به طور عمودی تنظیم نمود و تنظیم آن همچنین انتهای ورودی بالابر را بالا یا پایین می برد.مانند سیب زمینی کن با زنجیر نقاله، تیغه باید طوری تنظیم شود که به زیر پایین ترین سیب زمینی در داخل خاک رفته و خاک را قطع کند. در صورت الزوم، می توان از انواع دیگر تیغه ها به جای تیغه معمولی استفاده نمود. برای مثال بعضی از تیغه ها طوری طراحی شده اند که خاک وارد شده بر روی بالابر را کاهش دهند.

درحالی که تیغه در امتداد ردیف و در زیر سیب زمینی ها حرکت می کند، پشته ردیف کشت را به طور کامل می شکند و پس از بالا آمدن سیب زمینی ها، خاک و سیب زمینی ها به روی بالابر زنجیری می روند. بر روی بالابر، عمل جدا شدن خاک، سنگ ها، شاخ و برگ و غیره از سیب زمینی ها آغاز می شود.

بالابر زنجیری ماشین های برداشت کامل سیب زمینی

بالابر زنجیری از یک سری میله های فلزی تشکیل شده است که از یکدیگر فاصله دارند و به صورت یک نقاله زنجیری بدون انتها در آمده اند. بالابر زنجیری بطرف عقب حرکت می کند. فاصله بین میله ها به خاک، سنگ های کوچک و سیب زمینی های کوچک اجازه می دهد تا مجددا به روی زمین بریزند.

در بالای بالابر زنجیری، شاخ و برگ ها توسط بالابر دیگری حمل می شوند که فاصله میله های آن از یکدیگر بیشتر است تا در موقعی که شاخ و برگ ها بر روی آن حمل می شوند و بیرون می ریزند، سیب زمینی ها از میان میله های آن عبور کرده، روی نقاله زنجیری عرضی بریزند.

این نقاله شبیه به بالابر زنجیری است، اما ممکن است میله های آن با مواد لاستیکی پوشیده شده باشند تا مانع صدمه دیدن سیب زمینی ها گردد. درحقیقت سطح میله های سایر بالابرهای میله ای نیز ممکن است با لاستیک پوشیده شود. بعضی از کلوخ هایی که از یک نقاله بر روی نقاله دیگر می ریزند ممکن است شکسته و از میان میله ها پایین بریزند.

دو نقاله زنجیری ماشین های برداشت  کامل سیب زمینی

همانطور که مشاهده می شود سیب زمینی ها و سایر مواد قبل از تماس گرفتن با جداکننده قابل تنظیم، به دو نقاله زنجیری انتقال پیدا می کنند. نقاله زنجیری دوتایی که سیب زمینی ها و سایر مواد را بین دو زنجیر انتقال دهنده حمل می کند، می تواند بسیاری از کلوخ ها را در بعضی از شرایط خاک، تنها با فشاری که توسط زنجیرها به آن ها وارد می شود حذف نماید. این فشار تا حدی نیست که باعث صدمه دیدن سیب زمینی ها گردد یا موجب خردشدن کلوخ های سخت تر شود.

جداکننده قابل تنظیم که یک تسمه بدون انتها است، در خلاف جهت سقوط سیب زمینی ها و سایر مواد بر روی آن، می چرخد. این جداکننده را می توان در انتهای نزدیک به نقاله سیب زمینی، بالا یا پایین برد. سیب زمینی ها بر روی جداکننده غلت می خورند و بر روی نقاله سیب زمینی، پایین می افتند، در حالی که اجسام تخت یا اجسامی که زیر هستند به اندازه کافی روی آن باقی می مانند تا بطرف بالا حمل شوند و بر روی نقاله سنگ و خاشاک بریزند. تنظیم زاویه جداکننده، در میزان جداسازی کلوخ ها و سایر مواد از سیب زمینی ها تاثیر دارد.

تعداد کارگر برای کار ماشین های برداشت کامل سیب زمینی

تعدادی کارگر، معمولا سه یا چهار نفر، در جلو نقاله سیب زمینی ها و نقاله سنگ و خاشاک کار می کنند، در جلو هر یک از نقاله ها ممکن است دو کارگر به کار مشغول باشند. کارگران، سنگ ها و سایر مواد خارجی را از نقاله سیب زمینی ها و سیب زمینی ها را از نقاله سنگ و خاشاک برمی دارند و آن ها را در جایی که باید باشند، قرار می دهند.

در نهایت، سیب زمینی ها به نقاله بارکننده انتقال می یابند. این نقاله، سیب زمینی ها را به داخل یک تریلی که به موازات ماشین برداشت سیب زمینی حرکت می کند، منتقل می نماید. سنگ ها و خاشاک جدا شده از سیب زمینی ها نیز مجددا بر روی زمین می ریزند. ارتفاع نقاله بارکننده قابل تنظیم است تا بتوان سیب زمینی ها را از وضعیت پایین به داخل تریلی منتقل نمود و از صدمه دیدن سیب زمینی ها جلوگیری به عمل آورد.

تنظیمات سیب زمینی کن با زنجیر نقاله و ماشین برداشت کامل سیب زمینی

تنظیم عمق کار تیغه یا تیغه ها در این دو نوع ماشین مانند تنظیم عمق کار در سیب زمینی کن دوار می باشد. سرعت نقاله ها و موقعیت آن ها در سیب زمینی کن با زنجیر نقاله و ماشین برداشت کامل سیب زمینی قابل تنظیم است. قسمت جلو نقاله سیب زمینی تمیز نشده را ممکن است به تیغه، نزدیک یا دور نمود. اگر گل به سیب زمینی چسبیده باشد، بهتر است این فاصله را زیادتر نمود تا جدا شدن گل از سیب زمینی، بهتر صورت گیرد، موقعی که از دو زنجیر نقاله، در ماشین استفاده شود، این عمل جداسازی، بهتر صورت می گیرد.

افزایش سرعت نقاله، عمل جداسازی را بهتر می کند، اما احتمال آسیب رسیدن به سیب زمینی ها نیز افزایش می یابد. افزایش سرعت حرکت رو به جلو ماشین نسبت به سرعت نقاله باعث حرکت خاک بیشتری بر روی نقاله می شود. عکس این موضوع نیز صدق می کند.

سیب زمینی هایی که بر روی لایه ای از خاک حرکت می کنند کمتر صدمه می بینند. نقاله ها برحسب شرایط کار، باید طوری تنظیم شوند که آسیب کمتری به سیب زمینی ها وارد شده و در صورت امکان تا حدود 30/48 سانتیمتر انتهای نقاله را، روی لایه ای از خاک حرکت کند.

سرویس و نگهداری در سیب زمینی کن ها

سرویس و نگهداری در سیب زمینی کن ها به این گونه است:

1. روغن جعبه دنده را بازدید کنید، اگر سطح آن پائین رفته است، به مقدار کافی، روغن به آن اضافه کنید. این روغن را در پایان هر فصل یک بار با نوع روغنی که در کتابچه راهنمای راننده ماشین، توصیه شده است، عوض نمایید.
2. کلیه گریس خورها مانند گریس خور یاتاقان دیسک خاشاک، یاتاقان محور چرخ ها و غیره را روزی یک یا دو بار گریسکاری کنید.
3. نوک تیغه های ساییده شده را تعمیر یا تعویض نمایید.
4. در پایان فصل کار، تمام قطعات ماشین را باز کرده و تمام قسمت ها را تمیز کنید. روی تمام قسمت های دیسک خاشاک و تیغه را با لایه ای از ماده ضد زنگ بپوشانید. به یاتاقان ها گریس بزنید. زنجیر نقاله را روغن بزنید و قطعات فرسوده را عوض یا تعمیر کنید. در صورت امکان، دستگاه را در انباری سرپوشیده نگهدارید.

منبع: کتاب تراکتور ها و ماشین های کشاورزی

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

 

 

 

 

هرس گیاهان زینتی چگونه است؟

هرس میزان قابلیت گیاهان زینتی را برای زینتی بودن افزایش می دهد و مشخص می کند که کدام بخش از این گیاهان زینتی می باشد (گل، ساقه، پوست، میوه و شاخ و برگ). در انتخاب گیاه باید دقت زیادی بخرج داد و به مواردی مانند فضا، جهات، آب و هوای منطقه و شکل مورد دلخواه از گیاه توجه نمود. یک باغبان (مهم نیست چقدر مهارت داشته باشد) هرگز توانایی تبدیل یک گیاه راست به یک گیاه گسترده و یا به یک گیاه گرد را ندارد.

درختچه هایی که بطور طبیعی دارای شکل آبشاری گرد می باشند (مانند اسپیره و پلامباگو)، هرگز به شکل یک پرچین منظم در نمی آیند. یک گیاه مخروطی بلند را می توان همانند یک درخت در زیر خطوط برق نگه داشت، اما آیا این کار ارزش دارد؟ یک درخت با تاج گرد را می توان با توجه موقعیت و مکان آن تربیت کرد. انتخاب گیاه مناسب برای یک منطقه می تواند باعث صرفه جویی در هرس شود و همچنین زیبایی ذاتی آن گیاه را افزایش می دهد.

دلیل هرس و تربیت گیاه

شکل طبیعی یک گیاه را می توان از طریق هرس و تربیت مداوم، تحت کنترل خود درآورد، اما یک گیاه زینتی فقط به عنوان یک گیاه زینتی بکار می رود. چنین گیاهی به علت زیبایی ذاتی که دارد، در فضاهای سبز باغات خانگی بکار می رود. هرس فقط می تواند به گیاه کمک کند تا بتواند در بهترین حالت خود قرار بگیرد. که بسیار شبیه به یک سالن زیبایی محلی بوده که متخصصان عمل زیبایی می توانند زیبایی یک فرد را افزایش دهند.

یک باغ و یا یک فضای سبز موفق از گیاهان متنوعی تشکیل می شود که هر یک از این گیاهان مکمل گیاه مجاور خود هستند. این موضوع برای افزایش هماهنگی در فضای سبز لازم می باشد. گیاهان را براساس نمایی که باید به فضای سبز اضافه کنند، انتخاب می کنند. باید به یک گیاه زینتی اجازه داده شود تا هویت خود را نشان دهد و وظیفه فرد هرس کننده این است که تا آنجایی که می تواند این گیاه را به زیباترین شکل آن در بیاورد.

هرس و تربیت انواع درختان زینتی

ارزش درختان می تواند وابسته به گل، شاخه و برگ، پوست و میوه آنها باشد، اما آنها همواره بخاطر درخت بودنشان، با ارزش می باشند. این درختان خوش اندام می باشند. با این تعریف، درختان قبل از آغاز برگ دهی و گلدهی دارای یک تنه (یا چند تنه ) می باشند. جذابیت آنها به علت بزرگی تنه و سایه انداز تکامل یافته بوسیله تغییرات فصلی می باشد. معمولا درختان زینتی نمی توانند باعث تکامل خود شوند، بنابراین در زمان ایجاد ساختار اصلی آنها در سال های اولیه، باید از آنها مراقبت نمود.

هرس در مرحله حداکثر پوشش برگی

هرس در این مرحله باید خیلی ملایم باشد، چرا که گیاه برای استقرار سریع خود در فضای سبز نیاز به حداکثر پوشش برگی دارد. اگر درختان با ساختار مناسب از یک نهالستان قابل اطمینان خریداری شود، نیاز کمی به هرس دارند، اما در صورتی که نیاز به هرس باشد، باید به طریق زیر عمل کرد:

1. شاخه های با زاویه کمتر از 45 درجه از تنه را حذف می کنند. البته اگر گیاه از نوع ستونی یا مخروطی باشد (مانند سرو) و تبریزی، انجام نمی شود.
2. شاخه هایی را که دارای قطری بیشتر از شاخه مادری خود می باشند را حذف یا سربرداری می کنند، چرا که ممکن است تهدیدی برای محور مرکزی (تنه آینده) باشند.
3. شاخه هایی که روی تنه به همدیگر خیلی نزدیک می باشند را حذف می کنند.
4. شاخه هایی را که به صورت عمودی و متناوب دور تا دور ساقه قرار گرفته اند را حذف می کنند تا از سایه اندازی آنها جلوگیری شود.

رعایت نکات مهم در هرس درختان زینتی

نوک شاخه ها را نباید کوتاه کرد، مگر اینکه صدمه دیده باشند. نوک شاخه دارای یک جوانه انتهایی بوده که وظیفه آن افزایش ارتفاع درخت می باشد و معمولا از رشد جوانه های جانبی جلوگیری می کند. جوانه انتهایی برای تشکیل یک ساختار شاخه ای مستحکم در درختان جوان مورد نیاز می باشد، بنابراین جوانه انتهایی به تنهایی نگه داشته می شود. از انجام هرگونه هرس که تحریک کننده رشد محور مرکزی باشد، باید اجتناب کرد و محورها یا شاخه هایی که دارای قطر بیشتری از شاخه مادری خود می باشند، را حذف می کنند.

این قبیل شاخه ها در نهایت باعث عدم ثبات درخت می شوند، به همین خاطر قبل از اینکه باعث بروز مشکلات شوند، باید با آنها مقابله کرد. به فاصله بین شاخه ها نگاه کرده و اگر خیلی نزدیک بهم باشند، باید از پیوستگی آنها جلوگیری کرد. فاصله مناسب بین شاخه ها 30 تا 60 سانتی متر می باشد. شاخه هایی که با زاویه کمتر از 45 درجه با تنه رشد می کنند، استحکام خیلی کمی داشته و آنها را حذف می کنند.

قانون استثناء در هرس مخروط داران

تنها استثناء برای این قانون در مورد مخروط داران و یا درختان باریک خیلی عمود می باشد که شاخساره آنها ستونی می باشد(مانند کاج مدادی و صنوبر لومباردی) که از این قانون پیروی نمی کنند. همواره زاویه شاخه ها در این درختان خیلی تنگ می باشد. همواره شاخه هایی را انتخاب کرده و تحریک به رشد می کنند که بصورت متناوب و عمودی در ه اطراف تنه قرار گرفته باشند.

با این کار تعادل و توازن شاخه ها تضمین شده و در نتیجه روی همدیگر سایه اندازی نمی کنند. درختان تولید شده در نهالستان های قابل اطمینان این مشکلات را ندارند. اگر این درختان از این نهالستان ها خریداری شوند (حتی با هزینه بیشتر)، نیاز به هرس اصلاحی ندارند و در نتیجه استقرار آنها بهتر خواهد بود. این درختان باید سالم نگه داشته شوند و حذف شاخه های مرده، بیمار و درهم رفته برای تضمین زیبایی درخت کافی می باشد.

هرس برای تیمار درخت و درختچه ها

اگر پوست درخت زیبایی خاصی داشته باشد، می توان با بالا بردن سایه انداز برگی، فضای بیشتری در بخش های پایینی درخت ایجاد کرد تا ویژگی های مربوط به پوست آن بیشتر نمایان شود. در مورد درختان با خصوصیات مضاعف و گوناگون (مانند گیاه توری) که هم دارای پوستی جذاب و هم دارای گل های بزرگ می باشد. تصمیم گیری فرد هرس کننده براساس خصوصیت مورد نظر می باشد.

به منظور نمایان شدن پوست عضلانی و ابریشمی که روی شاخه های این گیاه را تزئین کرده است. بهتر است بدون هیچ دخالتی، به درخت اجازه داده شود تا این حالت را بخود بگیرد. در صورتی که این گیاه سالم نگه داشته شود، هنوز هم می تواند گل بدهد، اما اندازه شکوفه های آن کوچکتر می شود. اما، اگر در این گیاه، هدف تولید گل های بزرگ باشد، به محض اینکه گیاه مستقر شد، سالانه حدود یک سوم شاخه ها را پس از گلدهی سربرداری می کنند.

که این کار برای تحریک رشد شاخه هایی جدید حامل گل لازم می باشد. این تیمار درخت را به اندازه یک درختچه بزرگ نگه می دارد، بنابراین بجای اینکه به عنوان یک درخت در باغ باشد، بیشتر به عنوان یک درختچه انجام وظیفه می کند. درختان بجز نگهداری از آنها برای سلامتی، معمولا می توانند باعث تکامل خود شوند.

هرس و تربیت اصولی و منظم درختچه های زینتی

درختچه های زینتی بجز در مواردی مانند شکل شناسی و مخروط داران پاکوتاه،خوش اندام نمی باشند. این درختچه ها تا حدود زیادی تولید کننده شاخ و برگ، گل و در برخی مواقع میوه بوده که هرس براحتی می تواند تراکم و فراوانی این خصوصیات را افزایش دهد. تمام درختچه ها چند تنه بوده و سایه انداز آنها در طی زمان نیاز به تجدید رشد دارد. هنگامی که گیاه مستقر شد، در نقاطی که رشد شاخ و برگ و تعداد گل ها زیاد نمی باشد، باید ساقه یا تنه را مورد بررسی قرار داد.

اگر به بخش پایینی گیاه توجه شود و با توجه به تفاوت های موجود بین رنگ و ضخامت چوب، براحتی می توان ساقه های مسن را از ساقه های جدید تشخیص داد. هر چه ساقه ضخیم تر باشد، نشان دهنده مسن تر بودن آن می باشد. همچنین تیره تر بودن رنگ چوب و خشن تر بودن بافت آن نشان دهنده سن بالای ساقه می باشد. بنابراین قدرت آن نیز کمتر می باشد که برای حفظ حداکثر ظرفیت گلدهی درختچه، این ساقه را حذف می کنند.

حذف کامل سایه انداز درختچه (باز جوان سازی)

برخی از درختچه ها را می توان از روی تنه سربرداری کرد و یا به معنای واقعی سر را از تنه جدا کرد که با این کار یک جست رشدی به طرف بالا انجام خواهد شد. این عمل یک روش جایگزین با دوباره کاری (کشت مجدد) بوده و علیرغم وجود یک دوره نامناسب و کوتاه بعد از یک هرس سنگین، این کار برای تجدید رشد شاخه گل دهنده گیاه و کاهش اندازه کلی آن مفید خواهد بود.

اگر سایه انداز حذف نشود و با یک روش ساده کوتاه شود، می توان یک درختچه را بصورت یک پرچین غیر رسمی جذاب در آورد. قبل از اتمام کار پرچین سازی با قیچی، مکث کرده و با نگاه کردن به درختچه، ببینید آیا درختچه به شکل مورد نظر شما درآمده است یا نه. اگر درختچه به شکل مورد نظر در نیامده است، باید مقداری از سایه انداز درخت را حذف کرد. برای مثال درختچه بادلجا از روی تنه سربرداری شده است که شاخه های این گیاه با قدرت زیادی باززایی نموده اند.

زمان حذف کامل سایه انداز

برای بوته ای شدن این شاخه ها آنها را نوک برداری می کنند که با این کار گیاه به شکل طبیعی خود باز خواهد گشت. تیمار فوق را بر حسب قدرت گیاه، فقط هر 5-7 سال یکبار اعمال می کنند. برخی از گیاهان با تولید پاجوش های جدید به این تیمار پاسخ می دهند و واکنش برخی از گیاهان دیگر بصورت شاخه دهی دوباره از روی چوب باقی مانده می باشد. حذف کامل سایه انداز و حذف شاخه های قدیمی فقط باید قبل از فصل رشد انجام شود. البته در مناطق عاری از یخبندان این کار در اوایل بهار انجام می شود و در مناطق دارای یخبندان باید تا رفع خطر یخبندان این عمل را به تعویق انداخت.

هرس درختچه های گل دار یکساله

برخی از درختچه ها در سال فقط یک بار و بعضی دیگر در طول یک فصل بیش از یک بار گل می دهند. در حالی که برخی از آنها (مانند گل مروارید و اسطوخودوس فرانسوی) هرگز گلدهی خود را متوقف نمی کنند. درختچه های گل دار را بدون توجه به اینکه چگونه و چه زمانی گل می دهند، با آگاهی از نوع شاخه های گل دهنده آنها و قدرت ساختاری آنها هرس می نمایند. بسیاری از درختچه ها تا زمان استقرار بندرت نیاز به هرس دارند.

این گیاهان ممکن است نیاز به مقدار کمی شکل دهی و کوتاه کردن شاخه های قوی داشته باشند. اما هرس می تواند به تنک مقدار کمی از شاخه های چوبی و حذف چوب های مرده و بیمار محدود شود. اگر گیاه حالت چوبی به خود بگیرد، باغبان باید پس از گلدهی، نوک یک شاخه جانبی قوی را در جهت مورد نظر برای رشد، هرس کند. برای حذف گل های ضعیف، باید ساقه گل دهنده را تا بالای نزدیک ترین جوانه رویشی قطع کرد.

درختچه هایی که در سال یک بار گل می دهند

در بسیاری از درختچه ها، گل روی شاخه های جدید تشکیل می شود که این شاخه ها از شاخه های سال قبل مشتق می شوند. بر اساس این قانون استاندارد، بعد از گلدهی هرس را از بالای یک جوانه رو به بیرون انجام می دهند. همچنین هرس درختچه هایی که حامل میوه ها یا هیپانتیوم های زینتی می باشند، متفاوت می باشد. هنگامی که درختچه مستقر شد، کوتاه کردن شاخه های قوی و هرس گل های ضعیف باعث ذخیره انرژی مورد نیاز برای تشکیل بذر در گیاهان می شود. انرژی ذخیره شده حتی می تواند برای تولید شاخه های جدید حامل گل های سال بعد بکار برود.

هرس درختچه ها در اول فصل

درختچه هایی که در اول فصل گل می دهند، قبل از تکامل رشد جدید، عمر گل آنها به پایان می رسد. بنابراین انجام هرس بعد از این زمان نه تنها باعث حذف گل های مرده می شود، بلکه چندین شاخه باریک و طویل برای حمل گل های سال بعد تولید می شود. با حذف انتهای شاخه (حذف جوانه انتهایی)، شاخه های جانبی رشد کرده و درختچه بوته ای تر و پرپشت تر شده و میزان گلدهی آن هم در سال بعد بیشتر می شود. همیشه باید سربرداری را از پایین گل ها انجام داد و به میزان رشد جدید که ممکن است تحریک شود، نباید توجه کرد.

اگر این کار انجام نشود، درختچه نامرتب خواهد شد و تعداد کمی گل تولید می کند. برخی از درختچه ها تقریبا همزمان با باز شدن گل، رشد رویشی دارند، که هرس آنها برای یک فرد تازه کار سخت می باشد. اما فرد هرس کننده باید شجاع باشد و سربرداری را پایین تر از گل ها انجام دهد. اگر این کار را انجام ندهد، درخت نامرتب و شلوغ می شود.

درختچه های گل دار با میوه های زینتی

درختچه های گل دار که دارای میوه زینتی نیز می باشند، نیاز به تیمارهای دیگری دارند. میوه بعد از گل تشکیل می شود، بنابراین در صورتی که گل ها حذف شوند، میوه هم تشکیل نمی شود. هر گونه رشد رویشی انبوه بهاره را می توان کوتاه کرد تا تناسب و تقارن درختچه حفظ شود. اما می توان بقایای آنرا روی درخت باقی گذاشت، مگر اینکه نیاز به نمای پاییزه درخت نداشته باشید. هر گونه هرس بازجوان سازی را می توان در طی میوه دهی یا پس از آن انجام داد.

شاخه های مسن را می توان حذف نمود که برای ایجاد یک شاخه جانبی قوی باید چوب مسن تر را در جهت مورد نظر برای رشد، سربرداری کرد. به علت اینکه شاخه های جوان و قوی تر نیاز به فضا دارند، باید تمام ساقه های مسن را حذف کرد. لازم به ذکر است که بسیاری از درختچه ها که میوه پاییزه تولید می کنند نیز می توانند به عنوان علف های هرز محیطی رفتار کنند. همواره باید در انتخاب گونه گیاهی دقت لازم را به خرج داد، به عنوان مثال برای انتخاب گونه های شیرخشت باید به آفات آن توجه نمود.

هرس و تربیت گیاهان با شاخ و برگ ابلق (چند رنگ)

درختچه های با شاخ و برگ ابلق نمای خاصی به منظره باغ و فضای سبز می دهند و می توانند اتکا و وابستگی فضای سبز که فقط به گل ها بوده است را متعادل کنند. این درختچه ها به عنوان یک نگین برای جذابیت بیشتر اعضای فضای سبز عمل می کنند. معمولا در زمستان، یعنی در زمانی که چیز کمی برای جلب توجه وجود دارد، این درختچه ها تماشایی ترین گیاهان در فضای سبز می باشند. گیاهان ابلق و چند رنگ از دانهال های شانسی و یا از جهش ها انتخاب می شوند و این قبیل گیاهان نماینده گونه ای که از آن مشتق شده اند، نمی باشند. در حقیقیت، این گیاهان حالتی انحرافی انحرافی از گیاه منشاء خود محسوب می شوند.

برگ های ابلق را چگونه هرس کنیم؟

برگ های ابلق و چند رنگ عملا کارایی کمتری از یک سطح سبز دارند. برگ های ابلق دارای بخش سبز کمتری بوده و میزان جذب نور آنها به میزان ابلق بودن آنها بستگی دارد. بر این اساس گیاه ابلق غالبا به رنگ برگ گونه منشاء خود بر می گردد، بخصوص اگر تحت شرایط تنش قرار بگیرد. گیاهان با برگ های کاملا ابلق شبیه به هم می باشند. برگ های کاملا ارغوانی تا سیاه، کلروپلاست را در بخش زیرین خود پنهان کرده و از فتوسنتز جلوگیری می کنند. غالبا برگشت به عقب در نتیجه فقدان نور می باشد، بطوری که گیاهان به برگ گونه منشاء خود برگشت می کنند.

وقتی که این گیاهان در شرایط نور پایین رشد کنند، برگ های زیبا و خوش ترکیب آنها ممکن است به حالت سبز برگردد. بهترین راهکار برای حل این مشکل، انتقال گیاه به یک مکان پرنور می باشد. گاهی مواقع برگشت به عقب گیاهان ابلق در نتیجه عدم ثبات رقم کاشته شده بوده و بدون توجه به اینکه درکدام قسمت باغ قرار داده شده باشد، برگ های کاملا سبز تولید می کنند. بهترین راهکار در همه این موارد (بجز انتقال گیاه)، قطع کردن شاخ و برگ ناخواسته از روی گیاه می باشد که در این حالت باید شاخه یا ساقه حامل برگ های ناخواسته را حذف کرد.

هرس درختچه هایی که گلدهی خود را متوقف نمی کنند

گیاهان پوششی و زیر درختچه ها بطور دائمی در شرایط همخو و متجانس رشد می کنند. این گیاهان غالبا از بهار تا زمستان شاخه های گل دهنده جدید تولید می کنند و در طول زمان این گیاهان بزرگتر و بزرگتر می شوند. با تولید گل های تازه روی شکوفه های پژمرده خود را پوشانده و این شکوفه های ضعیف بعد از یک روز از بین می روند.

باید از گلدهی زیر درختچه هایی که به روش فوق رفتار می کنند. تا زمان تکامل ساختمان شاخه های حامل گل، جلوگیری کرد. نوک برداری جوانه های گل باید حداقل تا 2-3 ماه اول پس از کاشت ادامه یابد. چرا که نه تنها این کار به استقرار گیاه کمک خواهد کرد، بلکه باعث ایجاد یک چارچوب متراکم برای شاخه ها خواهد شد. پس از این مرحله می توان به گیاهان به مقدار کمی اجازه گلدهی داد.

هرس پس از گلدهی چگونه است؟

دو ماه پس از گلدهی، باید گل ها را حذف کرد که ساقه های گل دهنده را برای تولید شاخه های جانبی قوی سربرداری می کنند. بنابراین شاخه های پایین تر رشد کرده و درختچه پرپشت و بوته ای می شود. همچنین ساقه های طویل را برای تحریک رشد قوی، کوتاه می کنند. نوک برداری تمام شاخه های جدید ایده خوبی بوده که این فرآیند می تواند هر چند ماه یکبار تکرار شود. اما، در صورتی که با یک درختچه فرسوده و کم رمق از این نوع مواجه باشید، ممکن است با هرس گیاه برای حذف گل ها، مقدار کمی رشد وجود داشته باشد. اما این موضوع می تواند دچار اشکال باشد.

با حذف مقدار زیادی از شاخه ها، مقدار کمی برگ برای بقای درختچه باقی خواهد ماند و بسته به فصل، این درختچه ها ممکن است نتوانند روی شاخه های مسن رشد کنند. در این شرایط می توان یک هرس سنگین انجام داد. شاید این موضوع عجیب بنظر برسد، اما نصف درختچه را هرس می کنند و نیمه دیگر آنرا تا تجدید رشد قوی بخش هرس شده، نگه می دارند.

این نوع از هرس بهتر است در بهار و پس از رفع خطر یخبندان انجام شود. گیاهان پوششی که بندرت گلدهی خود را متوقف می کنند، را می توان بصورت سنگین هرس کرد. ساقه های بلندتر این گیاهان را قطع می کنند و بخش پایینی ساقه های سبز را نگه می دارند. هرس ملایم برخی از گیاهان مانند Arctotis می تواند مفید باشد. در این شرایط ساقه های تک گل را سربرداری کرده و از بالای شاخه های جانبی هرس ملایم انجام می دهند که با وجود شاخه های جانبی، زیبایی گیاه کمتر از دست می رود.

هرس و تربیت چمن ها و گیاهان انبوه

این عنوان عریض شامل همه گیاهانی بوده که فقط دارای یک جوانه انتهایی در انتهای برگ خود می باشند و جوانه جانبی ندارند. در این گیاهان، هنگامی که نوک برگ صدمه ببیند، قدرت باززایی نخواهد داشت. این گیاهان به علت نداشتن جوانه های جانبی قدرت تولید شاخه های جانبی ندارند.

تمام این گیاهان تک لپه بوده و فقط دارای یک برگ بذری می باشند و در برگ و یا ساقه های آنها رگ بندی موازی وجود دارد. خرما و خیزران نیز بخشی از این گروه گیاهشناسی می باشند، اما به هرس کمی نیاز دارند و فقط برگ های مرده و یا میوه های آنها را حذف می کنند. خیزران ممکن است نیاز به تنک کن ها بوسیله حذف کامل آنها از سطح زمین داشته باشد. اگر کن در زیر برگ ها ی جانبی هرس شود، نمی تواند باززایی کند.

هرس گونه های پیازی همیشه سبز

گونه های شیه چمن و بسیاری از گیاهان پیازی همیشه سبز نیاز به توجه بیشتر دارند. منبع رشد این گیاهان متفاوت از منبع رشد درختان چوبی و درختچه ها می باشد. برگ های علفی از یک مریستم اینترکالاری منشاء می گیرند. این نقطه رشدی بالای سیستم ریشه قرار دارد که پهنک برگ های واقعی از این قسمت منشاء می گیرند و حتی اگر نوک برگ صدمه ببیند، باعث باززایی برگ می شود. بنابراین بعد از تغذیه حیوانات از این گیاهان و یا برش آنها توسط انسان، این ساختار باعث باززایی سریع گیاه می شود.

در صورتی که مریستم اینترکالاری بوسیله چرای بی رویه، برش بیش از حد یا سربرداری شدید صدمه ببیند. به علت از بین رفتن این نقطه رشدی، برگ ها نمی توانند باززایی کنند و گیاه از بین می رود. عادت رشدی برخی از گیاهان پیازی (مانند Knifophia) مشابه چمن ها می باشد. بنابراین روش تیمار آنها هم مشابه چمن ها می باشد، اما بسیاری از این گیاهان می توانند از طریق سیستم ریشه پیازی خود باززایی نمایند. این تئوری برای چمن های استولون دار بکار می رود.

هرس چمن های زینتی همیشه سبز

چمن های همیشه سبز در سراسر فصل، تاج برگی خود را تعویض می کنند که این منجر به ایجاد پهنک های برگی و تولید ساقه های گل دهنده می شود. هنگامی که گیاه مستقر شد (معمولا در سال دوم رشد)، در ادامه رشد برگ های آن مسن شده و تاج را شلوغ می کنند که باعث جلوگیری از رشد جدید می شوند. انجام هرس برای باز جوان سازی کار ساده ای می باشد.

با استفاده از یک قیچی مخصوص پرچین و یا قیچی باغبانی تمام برگ های بالای مریستم اینترکالاری را حذف می کنند. این نقطه رشدی در بخش پایینی گیاه قرار داشته و براحتی قابل تشخیص می باشد. در صورتی که هرس در زیر مریستم اینترکالاری انجام شود، گیاه از بین می رود و احتمال باززایی آن غیرممکن خواهد بود.

برای حفظ زیبایی چمن ها چه باید کرد؟

در صورتی که فرد بخواهد زیبایی و لطافت چمن ها را حفظ کند (بجای یک چمن تیغ مانند)، باید برگ های مسن را از طریق شانه کردن با انگشتان دست، حذف کند. انجام این کار زمان بر می باشد، اما نتایج بهتری در مقایسه با روش چمن با قیچی دارد. البته در صورتی که فضای چمن وسیع باشد، این کار زمان بر بوده و مقرون به صرفه نمی باشد. بسیاری از چمن های بومی استرالیا را می توان در هوای سرد آتش زد که با این کار مقدار زیادی از پهنک برگ های مرده حذف می شود و بذرهای ریزش کرده، گرم می شوند.

همچنین جوانه زنی آنها تحریک می شود و در نتیجه یک چمن زار متراکم تر بوجود می آید. در صورتی که چمن بشدت متراکم شود، ممکن است بلند کردن و جدا کردن آن زمان بر باشد. برخی از چمن ها استولون و یا ساقه جانبی تولید می کنند که این استولون ها می توانند برای گیاهان جدید بکار بروند. این گیاهان خشن ترین و بادوام ترین نوع چمن ها بوده و به سختی از بین می روند و با اطمینان بالایی می توان آنها را از روی سطح زمین هرس کرد.

هرس چمن های زینتی خزان دار

چمن های خزان دار مدل و شکل خود را براساس فصل تنظیم می کنند. این گیاهان در بهار برگ های جدید تولید کرده و در ادامه ساقه های گل دهنده آنها تکامل می یابد و سپس در پاییز گل می دهند. با شروع زمستان تمام بخش های رشدی این گیاهان از بین می رود (معمولا با ایجاد یک رنگ موثر پاییزه و سپس تبدیل شدن به یک ساختار نی مانند یا پوشالی در زمستان) و بطور کامل از صدمات یخبندان در امان می مانند.

این ساقه های پلاسیده و خشک را از سطح زمین هرس می کنند. باید قبل از شروع رشد بهاره بخوبی از این گیاهان محافظت کرد. اگر می خواهید از برگ زمستانه برای مدت خیلی طولانی لذت ببرید، ساقه های مسن را باید مجزا هرس نمود. بطوریکه رشد جدید در همان زمان، هرس نشود. این کار زمان بر می باشد. در مناطق دارای برف و یخبندان شدید، برگ را می توان به مدت طولانی تری نگه داشت. چون که از سیستم ریشه محافظت می کند و رشد جدید تا بعد از رفع خطر دمای پایین خود را نشان نخواهد داد.

گیاهان پیازی همیشه سبز با برگ های چرمی

این گیاهان نیاز بسیار کمی به هرس دارند و فقط ساقه های گل دهنده ضعیف و کم رمق آنها را حذف می کنند. در زمانی که خیلی شلوغ و انبوه می شوند، باید آنها را بلند و از هم جدا کرد. اما، گیاهان دیگر در پایان فصل نیاز به توجه بیشتری دارند. گیاه Knifophia دارای یک توده از برگ های مرده بوده که نه تنها نمای گیاه را نا پسند کرده اند، بلکه باید آنها را برای ایجاد فضای کافی به منظور رشد جدید حذف کرد. این برگ ها براحتی می توانند با شانه کردن گیاه توسط انگشتان جدا شوند و یا می توان بخش های صدمه دیده پهنک برگ را برید.

در این قبیل گیاهان، گل ها را با برش ساقه گل دهنده ای که در مرکز گیاه قرار دارد، حذف می کنند. در زمان تمیز کردن گیاه، باقی مانده ساقه های گل دهنده مسن را می توان براحتی حذف کرد. در نتیجه مرکز گیاه باز خواهد شد و گیاه براحتی می تواند رطوبت و نور خورشید را جذب کند و با رشد مجدد زیبا و دلپذیر شود.

هرس و تربیت گیاهان علفی چند ساله

گیاهان علفی چند ساله (محبوب ترین گل ها برای باغبانان) گیاهان کوچک سریع الرشد بوده که بافت آنها حالت چوبی بخود نمی گیرند. با این حال حداقل تا سه سال می توانند در فضای سبز دوام بیاورند. وابسته به گونه و آب و هوا، این گیاهان ممکن است همیشه سبز یا خزان دار بوده و بخاطر گل و یا برگ زینتی که دارند، کاشته می شوند.

بسیاری از این گیاهان از بین می روند، ولی ریشه، تاج و پیاز آنها بادوام بوده و دوباره در بهار باززایی می کنند. بسیاری از گونه های گل دار نیاز به هرس در سراسر فصل دارند که شامل حذف گل های ضعیف و بی رمق بوده تا فضا برای تولید گل های جدید ایجاد شود. می توان ساقه گل دهنده را در قاعده یا بخش پایینی هرس کرد. عمل هرس را هم در قاعده ساقه و هم در بالای یک جوانه، یک گره و یا یک نقطه رشدی انجام می دهند.

انجام عملیات هرس بر حسب گونه 

وقتی فصل گلدهی به پایان رسید بر حسب گونه، می توان عملیات زیر را انجام داد:

• در این گونه ها، (Centranthus ruber, Cosmos atrosanguineum, Gaillardia spp., Limonium spp., Linaria spp., Penstemon spp., Phlox paniculata) در فصل خواب، هرس را در قاعده یا بخش پایینی شاخه های قوی انجام می دهند.
• در این گونه ها، (Alcea, Cynara spp., Delphinium spp., Leucanthemum superbum, Pygelius spp., Rudbeckia, Salvia ambigens) هرس را کاملا از روی زمین انجام می دهند که در این حالت رشد جدید از قاعده شروع می شود.
• در این گونه ها، (.Epimedium spp., Heleborus spp., Heuchera spp., Pulmonaria spp)  برگ های مسن را قبل از شروع فصل رشد بعدی حذف می کنند.
• در این گونه ها،  (.Anthemis spp)اگر گیاه تا دو سوم ساقه سربرداری شود، در شرایط رشدی خوب احتمال گلدهی دوباره آنها در همان فصل وجود دارد.
• باید برگ های این گونه های(.Bergenia, Crambe scaberima, Euphorbia spp)  همیشه سبز را در طی فصل خواب حفظ کرد و فقط ساقه های گل دهنده آنها را حذف نمود.

هرس و تربیت سایر گیاهان علفی چند ساله

برخی دیگر از گیاهان علفی چند ساله فقط یک بار در سال گل می دهند و می توان به بسیاری از آنها اجازه داد تا ساقه های گل دهنده مسن خود را از پاییز تا زمستان حفظ کنند. این موضوع به ساختمان سر گل های مرده وابسته می باشد. در برخی دیگر از این گیاهان (مانند نعناع ها و پونه ها)، ساقه گل دهنده را می توان پس از خشک شدن گل و پلاسیده شدن برگ ها حذف کرد. به تاخیر انداختن این کار یک مزیت دارد و آن این است که تا اوایل بهار ساقه های مسن خشک می شوند و آنها را می توان با آتش زدن حذف نمود و یا در اقلیم های سرد از آنها به عنوان عایق حرارتی خاک برای جلوگیری از یخبندان استفاده نمود.

گیاهان علفی چندساله پابلند، اغلب نیاز به قیم دارند و قیم می تواند یک حالت ناپسند به آنها بدهد. برای جلوگیری از این حالت و عدم نیاز به استفاده از قیم، وقتی گیاه به یک سوم ارتفاع نهایی خود رسید، به آرامی باید رشد جدید آنرا سربرداری کرد که این عمل باعث ایجاد یک ساختار قوی برای تولید گل می شود و در این شرایط گیاه نیاز به قیم ندارد.

عملیات هرس پس از فصل گلدهی

وقتی فصل گلدهی به پایان رسید بر حسب گونه، می توان عملیات زیر را انجام داد:

• در این گونه ها، (Caryopteris clandonensis, Gaura lindheimeri) در فصل خواب، هرس را در قاعده شاخه های قوی انجام می دهند.
• در این گونه ها، (Eupatorium purpureum, Monarda spp., Solidago)هرس را کاملا از روی زمین انجام می دهند که در این حالت رشد جدید از پایه شروع می شود.
• باید برگ های این گونه های(Heliotrope arborescens) همیشه سبز را در طی فصل خواب حفظ کرد و فقط ساقه های گل دهنده آنها را حذف نمود.

 

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”167″]

منبع مورد استفاده در نوشته هرس انواع درختان 

هرس گل ها و درختان میوه (راهنمای کاربردی برای درختان میوه و گیاهان زینتی)، تالیف: جان وار کولویسسوس، ترجمه: عبداله خدیوی، عضو هیات علمی دانشگاه اراک، چاپ دوم، تابستان 1395.