نویسنده: مهندس مهدی امیری

درخت سیب یکی از میوه‌های محبوب و اقتصادی در سراسر جهان است که به دلیل کیفیت بالای میوه و ارزش غذایی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. با این حال، درختان سیب در معرض انواع بیماری‌های قارچی، باکتریایی، ویروسی و اختلالات فیزیولوژیکی قرار دارند. این بیماری‌ها می‌توانند عملکرد درخت را کاهش داده و حتی منجر به نابودی نهال‌ها و درختان بالغ شوند. لذا آشنایی با علل ایجاد بیماری و راهکارهای پیشگیرانه و درمانی، نقش کلیدی در مدیریت و بهبود عملکرد باغات سیب دارد.

به طور کلی بیماری های درخت سیب را می توان به چهار دسته تقسیم کرد:

الف – بیماری های قارچی.

ب – بیماری های باکتریایی.

ج – بیماری های ویروسی ناشی از میکوپلاسمها.

د – بیماری های فیزیولوژیکی.

الف) بیماری های قارچی درخت سیب

بیماری های قارچی درخت سیب از مهم‌ترین عوامل کاهش کیفیت و باردهی درختان محسوب می‌شوند. برخی از بیماری‌های قارچی رایج عبارتند از:

1- پوسیدگی‌های ریشه درخت سیب

بیماری های پوسیدگی ریشه به علت هجوم عامل بیماری قارچی به سیستم ریشه ای نبات دارای میزبان های زیادی می‌باشد، این قارچ‌ها به دلیل اینکه اغلب علاج ناپذیر هستند، خسارات شدیدی به درختان و بهره وری خاک می رسانند. بیماری با نوعی ضعف درخت بروز کرده که نخستین درخت، مرکز انتشار و گسترش بیماری به شمار می رود.

نشانه های پوسیدگی

نشانه‌های بیماری به صورت متوالی ظاهر شده و به ترتیب زیر بروز می کنند:

• کاهش رشد شاخه ها
• ظهور برگ های کوچک و زرد رنگ به صورت پراکنده بین شاخه ها
• افزایش میزان زردی برگ‌ها و ریزش پیش از موعد آن ها در فصل تابستان
•  ریزش گل و میوه و کوچک ماندن میوه‌ها
• تغییر رنگ پوست درختان به قهوه‌ای تیره پوسیدگی
• اغلب تأثیراتی روی درخت به جا می گذارد که با بروز پوسیدگی، ریشه های اصلی و فرعی درختان نمایان تر می شود از آن جمله  ترکیدن پوست.
• قهوه‌ای شدن پوست ریشه ها و تیره و سیاه شدن تدریجی آن‌ها
• حضور ریشه‌های میسلیومی بین پوست و ناحیه چوبی ریشه‌ها و تشکیل لایه‌های سفید و مسطح که به نوبه خود شامل هیف‌های موازی و مجاور یکدیگر هستند در ریشه های ضخیم تر، لایه های میسلیومی تشکیل لایه هایی شبیه برگ های نخل می‌دهند که رشته‌های میسلیوم قارچ عامل بیماری ابتدا ریشه های مویین و جوانتر را مورد حمله قرار داده و بعد به طرف ریشه اصلی توسعه یافته و تا محل طوقه نبات پیشرفت می‌کند.
•  تغییر و تبدیل بافت چوبی ریشه ها به یک توده الیاف فیبری نرم

 خصوصیات عوامل بیماری پوسیدگی ریشه درخت سیب

قارچ‌های عامل پوسیدگی که معمول ترین آن‌ها  (Armillarie millea) است، دارای خصوصیات و ویژگی‌های مشترک زیر هستند:

• هجوم به درختان متعدد و مبتلا کردن آن‌ها
• نفوذ قارچ‌ها به درون میزبان از طریق محل زخم
•  دوام زیاد فاز میسلیومی قارچ‌های عامل پوسیدگی و رشد بالای رشته های میسلیومی این قارچ‌ها از لحاظ حجم و اندازه و بدین ترتیب می‌توانند ریشه‌های درختان دیگر را نیز مبتلا سازند.
•  محدود شدن هجوم قارچ و آلودگی گیاهان به سیستم ریشه و طوقه
•  تکثیر و رشد قارچ های عامل پوسیدگی بر روی چوب های مرده ریشه
•  مشکل بودن مبارزه با این قارچ ها که باید خاک محل آلودگی و رشد قارچ با مواد قوی ضدعفونی گردد.با بررسی و دقت و مبسوط ریشه ها، می توان انواع پوسیدگی ها و عوامل مولد آن را مشخص نمود
• پوسیدگی آرمیلوآگاریک که براثر فعالیت قارچ ( Armilarie Mallea ) صورت می گیرد، بسیار رایج بوده و میسلیوم قارچ در این بیماری در زیر پوست و به شکل لایه های سفید مسطح و متراکم دیده می شود. میسلیوم قارچ به سرعت به قطعه های شاخه قهوه ای رنگی تبدیل یا تغییر شکل می دهد، که در این شکل اغلب شبیه بند کفش بوده و به نام ریزومورف نامیده می شوند.

تاثیر ریزومورف‌ها بر ریشه‌ها

این ریزومورف‌ها، باعث آلودگی و انهدام ریشه‌ها شده و از درختی به درخت دیگر انتقال یافته و تغییر مکان می‌دهد. در فصل پاییز، کلاهک‌های قارچ با قطری حدود cm 15 – 10 از پای درختان آلوده بیرون می‌آیند که معمولا این کلاهک‌ها به صورت انبوه و درهم فشرده با رنگ تقریبا زرد یا عسلی هستند.

پوسیدگی نمدین یا پشمین در اثر فعالیت قارچ ( Rosellinia Necatiriz ) صورت می‌گیرد. میسلیوم این قارچ، زیر پوست و به شکل لایه ای سفید با تراکمی نسبتا کم دیده می‌شود که لایه های مذکور بر اثر تجمع قطعات میسلیوم با ظاهری کرکدار تشکیل شده که ابتدا سفید رنگ و سپس به رنگ قهوه‌ای در می‌آیند.

در صورتی که رطوبت محیط کافی باشد، میسلیوم تولید گلوله‌های کاکل مانند سفید رنگی می‌نماید. در پوسیدگی قارچ مولد موریل ( Morile ) که میسلیوم‌های آن به رنگ سفید و بسیار کم است، اندام باردهی قارچ شبیه میخ‌هایی با پایه های زرد رنگ و با انتها یا سرگرد و به رنگ تیره می‌باشد.

 روش‌های مبارزه با عوامل بیماری پوسیدگی ریشه درخت سیب

چون قارچ‌های عامل پوسیدگی به سهولت برای مدت طولانی می توانند در خاک باقی بمانند توصیه می شود از کاشت مجدد گیاهان در زمین‌ها و مناطقی که قبلا دارای درختان و گیاهان مبتلا بوده اند جدا خودداری شود.

پس از ریشه کن کردن درختان مبتلا، باید تمامی اندامها و قسمت های ریشه و طوقه درخت مبتلا جمع آوری و سوزانده شود و سپس خاک محل کاملا ضدعفونی گردد.

برای جلوگیری از آلودگی باغ و کاستن احتمال خطر آلودگی، توصیه می شود، برای ایجاد باغ از زمین هایی باخاک های کاملا سالم و زهکشی شده استفاده نمایند. به علاوه، از احداث باغ در بقایای جنگلی و باغ های قدیمی با باغ های انگور جدأ اجتناب شود.

2- لکه سیاه درختان سیب

لکه سیاه نیز از بیماری های درخت سیب می باشد. این بیماری به علت وارد آوردن خسارات شدید به میوه‌ها، باعث کاهش بازار پسندی میوه می‌گردد. قارچ مولد بیماری  (Venturia Inaequialis ) نام دارد.

نشانه‌های بیماری لکه سیاه سیب

• اثرات بیماری روی برگ‌ها
•  اثرات بیماری بر روی گلها
•  اثرات بیماری بر روی میوه‌ها
• اثرات بیماری بر روی شاخه‌های جوان

اثرات بیماری لکه سیاه سیب روی برگ های درخت سیب

در سطح فوقانی برگ‌ها و امتداد رگبرگ‌های ضخیم تر، لکه‌های کوچک مدور و کدری پدیدار می‌شوند که به تدریج بزرگتر شده و قطرشان به cm 1- 0.5 می‌رسد. رنگ لکه‌ها زیتونی است که در ابتدا ظاهری نرم و مخملی داشته، سپس به رنگ قهوه‌ای تیره در می آیند. لکه های اولیه معمولا بزرگتر بوده ولی شمارشان اندک است اما لکه‌های ثانویه کوچکتر بوده و با تعداد زیادتری بروز می کنند. پس از مدتی لکه ها به هم پیوسته و محدوده بزرگتر و متغیری را آلوده می سازند که با بروز لکه ها و آلوده شدن برگها بافت آنها نیز نکروزه شده و برگها می افتند.

اثرات بیماری لکه سیاه سیب بر روی برگ های درخت سیب

لکه های قهوه ای رنگی در انتهای کاسبرگ و برآمدگی های تخمدان ها یا روی دمگل های سبز پدیدار می شوند سپس شکوفه های خشک شده و می افتند.

اثرات بیماری لکه سیاه سیب بر روی میوه‌های درخت سیب

میوه‌ها در تمامی مراحل خود نسبت به بیماری حساس بوده و حتی در صورت هجوم زودرس قارچ، ریزش می نمایند؛ اما میوه‌هایی که نسبتا دیر مورد تهاجم و آلودگی قرار می‌گیرند به واسطه به وجود آمدن لکه های سیاه با حاشیه ای قرمز بر رویشان، ظاهری غربالی به خود گرفته و غیرقابل عرضه و فروش می شوند.

بافت های مرده اپیدرم میوه، ترک خورده و محل رخنه و نفوذ برای ورود عوامل بیماری زای دیگر به ویژه عوامل پوسیدگی فراهم می‌شود.

 اثرات بیماری لکه سیاه سیب روی شاخه های درخت سیب

در مراحل اولیه آلودگی، اثرات آلودگی بر روی شاخه‌های جوان شبیه برگ‌هاست که بعدا به شکل جوش‌هایی که به وسیله پوست شاخه‌ها پوشیده شده اند در می‌آیند.

جوش‌های مذکور سرباز کرده و بدین ترتیب لکه‌های نرم و مخملی شکلی به رنگ قهوه ای ظاهر می‌شوند، که همان اندام‌های باردهی قارچ یا کنیدی‌ها هستند.

 چرخه زندگی لکه سیاه درخت سیب

قارچ، دو مرحله با دو فاز متمایز را پشت سر می‌گذارد:

الف- فاز پارازیتی: در طول این مدت میسلیوم قارچ زیر کوتیکول برگ‌ها و میوه‌ها یا شاخه‌های جوان زندگی را می‌گذراند.

ب- فاز ساپروفیتی: که در این فاز میسلیوم پس از مرگ برگ، شروع به پیشرفت و ورود به بافت های پارانشیمی می کند.

میوه‌ها با شاخه‌های جوان زندگی را می‌گذراند.

زمستان گذرانی بیماری لکه سیاه سیب

– به صورت پرتیس در برگ‌های مرده و افتاده در پای درختان در فصل پاییز

– به صورت میسلیوم و کنیدی بر حسب مورد در لکه‌های روی شاخه‌ها و در زیر فلس با پوشش جوانه های رویشی درخت

پرتیس‌ها با شروع بهار رشد کرده و در طول بارندگی های بهاری، آسکوسپورهای خود را خارج می کنند. آسکوسپورها به نوبه خود به وسیله باد روی اندام های حساس درخت (برگ‌ها، گل‌ها و میوه‌های جوان) مستقر شده و قادرند در قطرات آب شروع به جوانه زنی و رشد نمایند.

هیف‌های رویشی آپروسوریم متورم شده و با گذر از کوتیکول در زیر آن قرار می‌گیرند و در واقع، بدین صورت آلودگی درخت را فراهم می‌آورند. به تدریج هیفای، رویشی، منشعب و تبدیل به میسلیوم می گردند که در واقع این مرحله آغاز آلودگی تلقی می‌شود.

زمان ظاهر شدن لکه‌ها

ظهور لکه‌ها حدود ۲۰ روز بعد از رخنه قارچ ( بسته به شرایط آلودگی ) صورت می گیرد. این لکه‌ها با گذشت زمان از کنیدیوفورهای کوتاهی پوشیده که عامل کنیدی هستند.

کنیدی ها در صورت وجود رطوبت کافی و آب از یکدیگر جدا شده و به واسطه باد و باران روی اندام های سبز درختان دیگر منتقل می شوند و آلودگی ثانوی اندام های مختلف درختان را فراهم می سازند. به طوری که حدود ۲۰-۱۵ روز بعد از آن لکه های جدید بیماری برروی آن ها پدیدار می گردد.

خسارت ناشی از بیماری هر چند به شرایط آب و هوایی منطقه بستگی دارد ولی چنانکه آلودگی مقارن با باز شدن برگ ها و افزایش سطح سبز گیاه باشد، میزان آن بیشتر و خطرناکتر خواهد بود. به علاوه بارندگی، مه و شبنم های پاییزی باعث سهولت آلودگی های دیررس و خطرناکی می شوند که اغلب بر حسب مناطق کشت پدید می آیند.

روش‌های مبارزه با بیماری لکه سیاه سیب

برای مقابله با بیماری لکه سیاه سیب از واریته‌هایی که حساسیت کمتری دارند استفاده نمایند از جمله آن ها، می‌توان از رانت خاکستری کانادایی، رانت مانس یا بوسکوپ و از واریته‌های مقاومی چون پریام، پریماو فلورینا یا کرینا که از هیبریداسیون با درختان سیب تزیینی و نسبتا مقاوم آمریکایی حاصل شده‌اند استفاده نمایند. باغداران باید در فصل پاییز تمامی برگ‌های مبتلا و افتاده در پای درختان را جمع آوری نموده و دفن نمایند و بدین ترتیب موجب کاهش منشاء بیماری گردند.

جلوگیری از انتقال و استقرار بیماری لکه سیاه

سمپاشی به منظور پیشگیری و جلوگیری از ورود بیماری پیش از اولین آلودگی‌ها با املاح مسی به میزان hl/gr 250، کاپتان به میزان hl /gr 150 یا فولیل به میزان gr/hl 100 البته در مورد واریته‌های حساس به مواد حسی نباید از این گروه مواد شیمیایی استفاده کرد.

سمپاشی به منظور درمان با قارچ کش‌های مجاز، مانند: بنومیل به میزان gr / hl 30، کرباندازیم به همان میزان و تیوفانات متیل به میزان gr/hl 70. برحسب توالی و تکرار و همچنین طولانی بودن مدت ایام بارندگی بهاره و شرایط اقلیمی هر منطقه، باید بین اقدامات مبارزه و سمپاشی برای مبارزه با قارچ وقفه گذاشت.

در صورتی که خروج و انتشار آسکواسپورها پایان یافته باشد بایستی به این اقدامات خاتمه داد.

3- بیماری سفیدک سیب

سفیدک سطحی سیب نیز مانند بیماری لکه سیاه از بیماری های درخت سیب و همچنین از بیماری های خطرناک درختان سیب محسوب می شود. عامل بیماری قارچ ( Podosph Aera eucotricha ) است.

نشانه‌های بیماری سفیدک سیب

1- نشانه بیماری روی جوانه‌ها

۲- نشانه بیماری روی شاخه‌ها

3- نشانه بیماری روی برگ‌ها

۴- نشانه بیماری روی گل‌ها

۵- نشانه بیماری روی میوه‌ها

نشانه های بیماری سفیدک سیب روی جوانه‌ها

جوانه ها که با شروع فصل مبتلا می‌شوند، معمولا جوانه‌های آلوده کوچکتر از جوانه‌های سالم هستند. بعضی از جوانه‌های مبتلا نابود شده و می‌میرند. جوانه‌های انتهایی برخی شاخه‌ها، ظاهری ژولیده داشته و پوشش آن‌ها به دشواری شکفته و باز می‌شوند.

نشانه بیماری سفیدک سیب روی شاخه

قارچ مولد سفیدک که عموما روی شاخه‌های یک ساله و تازه رشد و پیشرفت می‌کند باعث تولید میسلیوم‌هایی می شود که شاخه‌ها را همانند پودرهای سفیدی می‌پوشاند. در نتیجه فعالیت قارچ و میسلیوم‌های آن، رشد و نمو شاخه‌ها را متوقف و نوعی پژمردگی در آن‌ها ایجاد می‌کند. عدم یا کاهش رشد شاخه‌ها با نقطه‌هایی سیاه رنگ ظاهر می‌گردند.

نشانه بیماری سفیدک سیب روی برگ‌ها

روی هر دو سطح فوقانی و زیرین پهنک برگ ها، لکه های سفید آردی شکلی ظاهر شده که به تدریج به تمامی شاخه ها انتقال می یابد. برگ های مبتلا پیچیده و ضخیم شده و رشدشان متوقف می گردد، سپس برگ های آلوده به دور خود پیچیده و قاشقی شکل می شوند.

در هوای گرم و خشک تابستان روی برگ های مبتلا، نقش هایی پدیدار می گردد و سپس برگها شکاف برداشته و به رنگ قهوه ای در می آیند و بالاخره پیش از موقع ریزش می نمایند.

در فصل تابستان آلودگی های ثانوی حاصل از رشد اسپورهای بهاری باعث تولید لکه های مدور و گاه بی نظمی می شوند که به صورت مبهم و غیر محدود و به رنگ سفید مملو از گردهای آرد مانند می باشد.

نشانه بیماری سفیدک سیب روی گل‌ها

گل ها و شکوفه های مبتلا تقریبا به صورت پژمرده هستند. میسلیوم پس از انتقال به گل وارد تخمدان و کاسبرگ های گل می شود.

گل های مبتلا دارای ظاهری گردآلود و سفیدرنگ بوده، رشد و نمو بسیار کند و بطنی و ضعیف و کوچکتر از گل های سالم می باشند، بالاخره این گونه گل ها به بار نشسته اما تولید میوه نمی کنند.

نشانه بیماری سفیدک سیب روی میوه‌ها

آلودگی میوه ها معمولا نسبت به شاخه ها و برگ ها کمتر انجام می گیرد، اما در میوه های آلوده میسلیوم قارچ قادر است تمام سطح میوه را بپوشاند. آلودگی میوه های جوان موجب ریزش و سفیدشدن رنگ میوه ها می گردد.

این آلودگی در طول دوره رشد میوه موجب تشکیل لایه نمدین سفید رنگ بر روی آنها شده و متعاقب آن حالت چوب پنبه ای در اپیدرم میوه ظاهر می گردد. گاهی این حالت چوب پنبه ای، باعث تغییر شکل موضعی میوه ها نیز می شود.

در درختان آلوده میزان فاصله برگ های تنگ شده و شاخه ها، نیمه عریان و گرد آلود می شوند به طوری که ظاهر درختان کاملا مشخص و از فاصله نسبتا دور قابل تشخیص هستند.

چرخه زندگی بیماری سفیدک سیب

قارچ مولد سفیدک سطحی، از قارچ های خارجی یا اکتوفیت می‌باشد که رشته‌های میسلیومی آن روی اندام‌های سبز گیاه استقرار یافته و به کمک آلات مکنده، خود را نگه می‌دارند.

با شروع فعالیت رویشی درخت در بهار میسلیوم قارچ که زمستان را در لابلای فلس‌های جوانه‌ها گذرانده، فعالیت خود را آغاز می کند که این فعالیت زودرس میسلیوم های قارچ موجب مرگ جوانه های انتهایی شاخه ها، عدم گلدهی و انهدام جوانه های جانبی می شود.

میسلیوم در فصل بهار به سرعت به دمگل، کاسبرگ و گره های شکوفه ها هجوم می برد که در این ناحیه، کنیدی های نخستین قارچ تولید می شوند. با آغاز اسپوردهی قارچ، اولین آلودگی ناشی از این اسپوردهی در درختان باغ پخش می شود. کنیدی های مستقیما وارد جوانه ها نمی شود بلکه پس از پخش و انتشار در محیط ابتدا در قسمت زیرین پهنک برگ های بسیار جوان مستقر شده و به محض اینکه دمای محیط به C 32 – 10 رسید متورم شده و جوانه می زنند.

رشته های مسیلیوم به روی دمبرگ ها رفته و از این طریق در هنگام تشکیل جوانه ها به آنها نفوذ می کنند. پوسته رویی جوانه ها با بسته شدن خود، موجب حفاظت و تأمین حرارت لازم جهت زمستان گذاری قارچ می شود.

زمان ظاهر شدن رشته‌های سفید رنگ

در اواخر فصل بهار، ساقه ها و شاخه هایی بر روی درختان آلوده ظاهر می شوند که تمام برگ های آنها پوشیده از رشته های سفیدرنگ هستند. به وجود آمدن این شاخه ها، نتیجه فعالیت چشم ها و جوانه های انتهایی آلوده آن هاست که از سال پیش آلوده شده و محل رشد میسلیوم می باشند. کنیدی هایی که روی این برگ ها تولید شده اند به وسیله باد انتشار یافته و موجب ایجاد آلودگی های ثانوی می شوند.

شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب، آسمان ابری خواه همراه با باران های لطیف بهاری یا بدون باران مناسب ترین شرایط آب و هوایی جهت رشد و انتشار قارچ می باشد و برعکس، باران های تند و شدید باعث شسته شدن کیندی ها و توقف رشد آن ها می گردد. کیندی های این قارچ می توانند در رطوبت زیاد هوا، روی سطح خشک برگ ها نیز رشد کنند. وجود قطرات آب برای رشد و نمو آن ها ضروری نیست.

روش‌های مبارزه با بیماری سفیدک سیب

باغداران می توانند از واریته‌های مقاومتر و با حساسیت کم نسبت به بیماری سفیدک در احداث باغ خود استفاده کنند.

از آن جمله: واریته قرمز لبنانی، مانس، کلوشارد، مک انیتاش و وینه ساپ در هرس های زمستانه باغداران لازم است تمامی شاخه‌هایی را که جوانه‌های مبتلا دارند قطع کرده و از بین ببرند. به محض مشاهده اولین نشانه‌های بیماری، باید تمامی اندام های مبتلا ( شاخه های جوان و جوانه ها و …) را قطع نموده و بسوزانند تا از آلودگی‌های ثانوی جلوگیری گردد.

پیشگیری و درمان بیماری سفیدک سیب

سمپاشی های زودرس مابین شکفته شدن جوانه ها و تشکیل میوه‌ها

سمپاشی های مکرر به فاصله ۸_۷ روز با مواد قارچکش ضد سفیدک

دینوکاپ به میزان gr/hd 25، بینا پاکریل به میزان gr/hl 50، بو پیریمات به میزان gr/hl 10 کینو متیونات به میزان gr/hl 7.5 و مخصوصا گوگرد و تابل به مقدار gr/hl 600.

لازم به یادآوری است که اشکال اصلی گوگرد و خاصیت گیاه سوزی آن در دماهای بالای 25درجه سانتیگراد بر روی بعضی از واریته های گیاهان است.

۴ – پوسیدگی طوقه سیب ناشی از قارچ ( Phytophtora )

این بیماری که در مناطق شمال اروپا بسیار شایع است، در کشور فرانسه کمتر از شانکر مشترک سیب و گلابی دیده شده است.

قارچ مولد بیماری، ( Phrtophthora Cactorum ) نام دارد.

نشانه‌های بیماری پوسیدگی طوقه سیب

در اثر آلودگی به بیماری شانکر فیتوفاتورایی به تدریج از قدرت رویشی درخت و همچنین رشد شاخه‌های باریک و سرشاخه‌ها کاسته شده و درخت، ظاهری ضعیف و پژمرده به خود می‌گیرد.

پوست درخت در ناحیه طوقه به رنگ تقریبأ بنفش در آمده و ترک برمی دارد، سپس پوست این ناحیه به شکل اسنفجی و مرطوب در می آید و بوی زننده ای از آن متصاعد می شود و بالاخره درخت نابود شده و می میرد.

چرخه زندگی بیماری پوسیدگی طوقه سیب

قارچ روی ریشه های فرعی و باریکتر رشد کرده و به سمت طوقه درخت هجوم می برد، سپس از این طریق سیستم های ریشه ای از درختی به درخت دیگر انتقال یافته و انتشار می یابد. باران های زیاد و رطوبت بالای خاک رشد و نمو این قارچ را تسریع می کند.

روش مبارزه بیماری با پوسیدگی طوقه سیب

استفاده از نهال های پیوندی و پایه های مقاوم نسبت به بیماری – تزریق محلول اتیل فسفیت آلومینیوم به خاک پای درخت و طوقه آن به وسیله انژکتورهای مخصوص.

۵ – بیماری مونیلیوز شکوفه سیب یا بیماری مومیایی میوه سیب

یکی دیگر از بیماری های درخت سیب بیماری مونیلیوز است. این بیماری که در درختان میوه هسته دار شایع است روی درختان سبب نیز موجب خسارات اقتصادی نسبتا محدود می شود، اما چنانچه این بیماری قارچی مقارن با شکفتن شکوفه درختان سیب باشد، باعث ایجاد خطرات جدی در محصول سیب خواهد شد. قارچ مولد بیماری (Monilia Laxa) نام دارد.

نشانه های بیماری مونیلیوز شکوفه سیب

قارچ عامل بیماری، موجب قهوه‌ای شدن گلبرگ‌ها شده و بدین سان گل‌های درخت خشک می‌شود و مدت نسبتا طولانی به طور آویزان بر روی درخت می‌مانند، سپس بر روی آن‌ها زادآوری پاتوژن پدیدار می‌گردد.

سپس، قارچ از طریق شکوفه ها وارد شاخه شده و باعث قهوه ای شدن رنگ آن ها می شود. ناحیه انتهایی این شاخه ها، به خاطر فعالیت قارچ در جوانه انتهایی آنها خشک شده و شانکر حلقه ای به دور دستجات شکوفه های شاخه هایی آلوده به وجود می آید.

نشانه های بیماری با نشانه های شانکر مشترک، بسیار مشابه بوده ولی در بیماری مونیلیوز جوانه های گلده تولید شده نسبتا گردتر و رنگشان نیز خاکستری می باشد.

بر روی میوه های آلوده نیز لکه های قهوه ای رنگی به وجود می آید که گوشت زیر آن به سرعت تخریب شده و فاسد می گردد، سپس به تدریج بر روی آنها برآمدگی های مایل به خاکستری بر روی دوایر متحدالمرکز دورتادور نقطه آلودگی به وجود می آید.

چرخه زندگی بیماری مونیلیوز شکوفه سیب

قارچ ( Monilia Laxa)، در میوه های آلوده با محل شانکرهای شاخه ها زمستان را گذرانده و در فصل بهار بالشتک های مولد کنیدی ها باعث آزادشدن کنیدی ها می شوند و بدین ترتیب آلودگی های اولیه روی دسته های شکوفه پدید می آید. آلودگی های ثانوی در طول تابستان به وسیله اسپورهای تشکیل شده روی میوه ها انجام می گیرد.

روش‌های مبارزه بیماری مونیلیوز شکوفه سیب

•  اجتناب از کشت واریته های حساس مثل: گرافی اسمیت.
• احداث باغ در محل هایی که خاکشان رطوبت بالایی ندارد یا در صورت داشتن رطوبت بالا نسبت به زهکشی خاک ها اقدام نمایند.
•  قطع شاخه های آلوده و معدوم کردن آنها در فصل بهار
•  شستشوی محل شانگرهای روی تنه و همچنین ضدعفونی با محلول های
• قارچ کش
• سمپاشی با محلول های قارچکش مسی در طی مراحل جداگانه برحسب هجوم

قارچ و گسترش بیماری که با محلول‌هایی مثل قارچ کش‌های زیر انجام می‌گیرد:

1. فون پیل به میزان 100gr/hl
2. کاربندازیم به میزان30gr/hl
3. بنومیل به میزان 30gr/hl

۶- بیماری پوسیدگی میوه سیب

در باغ های سیب، قارچ های متفاوتی میوه ها را آلوده ساخته که می توانند در طول مدت انبارداری به رشد و نمو خود بر روی میوه ها ادامه دهند و خسارات قابل ملاحظه ای به آنها وارد سازند.

7- بیماری میلدیومی سیب

یکی دیگر از شایع ترین بیماری های درخت سیب بیماری میلدیومی است. این بیماری امروزه از لحاظ رسیدگی بیشتر به باغ‌ها و دقت در میوه چینی، خسارات کمتری نسبت به گذشته به میوه‌های سیب وارد می‌سازد. قارچ‌های مولد این بیماری، دو قارچ بنام‌های ( Phytophthora Cactorum ) و ( Phytophthora Sytingae ) هستند.

نشانه‌های بیماری میلدیومی سیب

بر روی سیب های زرد و سبز لکه هایی با حاشیه نامشخص که هاله ای شفاف و شیشه ای آنها را احاطه کرده، پدیدار می گردد. روی سیب های قرمز، این لکه ها به رنگ قهوه ای تیره دیده میشود.

در برش میوه های آلوده سیب به این بیماری، لکه های قهوه ای رنگی نمایان می شود که ضمن توسعه و پیشرفت به درون و اعماق بافت گوشتی، موجب تخریب و فاسدشدن بافت مذکور نیز می شوند.

اگر این گونه میوه ها انبارهای میوه و سردخانه ها نگهداری شوند، به سرعت فاسدشده و علایم پوسیدگی و لهیدگی را به وضوح بروز خواهند داد. نفوذ عامل بیماری زا یا پاتوژن به درون میوه از طریق محل زخم یا روزنه انجام می گیرد.

روش های مبارزه با بیماری میلدیومی سیب

– اجتناب از کاشت واریته ها حساس مثل: سیب زرد لبنانی

– انجام به موقع برداشت محصول و اجتناب از به تعویق افتادن بیش از حد در چیدن میوه ضمنا از چیدن میوه در روزهای بارانی بایستی جدا خودداری شود.

– اجتناب از تأخیر در انتقال محصول به سردخانه

– با دو یا سه بار سمپاشی به فاصله هر 15 روز یکبار پیش از برداشت محصول با محلول هایی از قبیل کاپتان به میزان gr/hl 150 و کاپتافول به میزانgr/hl 100 می توان احتمال آلودگی را کاهش داد.

۸- بیماری پوسیدگی خاکستری سیب

(Botrytis) از قارچ‌های شناخته شده و در باغ‌های انگور، سبزیجات و نیز گل‌ها و محل پرورش گل‌ها شایع است. این قارچ گاهی نیز باعث ایجاد آلودگی‌هایی در ناحیه جوانه‌های سیب می‌شود. قارچ مولد بیماری (Botrytis Cinerea) نام دارد، که رشد و نمو آن در طبیعت به وفور انجام می‌پذیرد.

نشانه‌های بیماری پوسیدگی خاکستری سیب

مقارن با گلدهی درخت سیب، اسپورهای قارچ به وسیله باد به گل‌ها منتقل شده و روی آن‌ها شروع به رشد و نمو می‌کنند. میسلیوم ابتدا روی قسمت‌های نر گل که پیش از موعد پژمرده شده‌اند رشد کرده، سپس از طریق میله‌های پرچم به قاعده کاسبرگ‌ها منتقل می‌شود.

در ناحیه چشم میوه نکروز، سطحی قهوه ای رنگ و خشک با حاشیه ای کاملا واضح پدیدار می شود که به آرامی در چشم با کنار آن به رشد خود ادامه می‌دهد.

میوه بدینسان قدرت رشد طبیعی خود را از دست می دهد. بافت های ناحیه زیرین لکه، فاسد و قهوه‌ای رنگ شده و عصاره ترشی از آن به خارج ترشح می شود. بر روی میوه‌های آلوده‌ای که در سردخانه نگهداری می‌شوند، گاهی بیماری توسعه یافته و به صورت پوسیدگی نرم در می آید.

بر روی چنین میوه های سیب به شاخه‌ها نیز حمله نموده و زخم‌هایی روی آن‌ها به وجود می‌آورند که این زخم‌ها به صورت ترک‌هایی بر روی پوست شاخه‌ها خودنمایی می‌کنند.

روش‌های مبارزه پوسیدگی خاکستری سیب

مبارزه خاصی برای مقابله با این بیماری وجود ندارد. در فصل بهار پس از افتادن گلبرگ‌ها، با قارچ کش‌هایی از دسته بنزیمیدازول‌ها درختان را سمپاشی نموده که در صورت بالا بودن رطوبت سمپاشی تکرار می‌شود.

۹-بیماری  کلوسپوریوز سیب

یکی دیگر از بیماری های درخت سیب بیماری کلوسپوریوز است. عامل این بیماری، دوقارچ به نام‌های: ( Gloeosporium Fructingenum ) و ( Gloeosporium Perennas ) است، که از طریق روزنه‌های هوایی وارد میوه‌های سیب شده و موجب آلودگی آن‌ها می‌شوند.

نشانه‌های بیماری کلوسپوریوز سیب

در صورت حمله قارچ ( Gloeosporium Fructingenum ) لکه‌های قهوه‌ای رنگ نامنظم و مدوری روی میوه‌ها پدیدار می‌شود. مرکز این لکه‌ها سیاه شده که در عمق گوشت میوه‌ها، لکه‌ها رنگ قهوه‌ای متمایل به خاکستری به خود می ‌گیرند و مزه تقریبا تلخی دارند.

توده‌های لعابدار و قرمز رنگ اسپورها پس از پاره شدن کوتیکول روی قسمت‌های سیاهرنگ تشکیل می‌شوند، همچنین روی شاخه‌ها و اغلب در محل‌های برش ناشی از هرس لکه‌های نکروزه کوچکی تشکیل می‌شود.

در صورت حمله قارچ ( Glocosporium Perennas )  لکه‌های خشک و سفت به رنگ قهوه‌ای روشن و یا بلوطی که به طور نامنظم به دور روزنه‌های هوایی اپیدرم میوه تشکیل شده‌ند ظاهر می‌گردند.

مرکز این لکه‌ها، فورا به رنگ روشن در آمده وسپس تقریبأ سفیدرنگ می‌گردد. در هوای مرطوب و مناسب با پاره شدن کوتیکول میوه، توده‌های لعابدار اسپورها به رنگ سفید متمایل به زرد ( کرمی ) آزاد شده و در فضای باغ پخش می‌شوند. بافت های ناحیه زیرین لکه‌ها، فاسدشده و گاه روی شاخه‌ها نیز شانکرهای وسیعی پدیدار می‌گردد.

روش‌های مبارزه با بیماری کلوسپوریوز سیب

برای محافظت میوه‌ها معمولا انجام دوبار سمپاشی قبل از برداشت محصول، کافی به نظر می‌رسد. اولین سمپاشی باید یکماه پیش از برداشت محصول و دومین سمپاشی تقریبا در روزهای برداشت محصول انجام پذیرد. دومین سمپاشی ۷-۵ روز قبل از برداشت، موجب حضور بقایای سموم به میزان یک PPM در درون باعث میوه می‌گردد.

مواد مورد مصرف در سمپاشی درخت سیب

• پنومیل به میزان  30 gr/hl
• کریاندازیم به میزان 30 gr/hl
• متیل تیوفانات به میزان 70 gr/hl
• کاپتان به میزان  150 gr/hl

۱۰- بیماری دودی سیب

عامل این بیماری دودی قارچی به نام  ( Goleodes Pomigena ) است که این بیماری به هنگام برداشت محصول کاملا قابل رؤیت و تشخیص بوده و به همین دلیل توسعه آن به هنگام انبارداری تقریبا غیر ممکن است. فروش و بازار پسندی میوه، با پدیدار شدن بیماری کاملا کاهش می‌یابد.

نشانه‌های بیماری دودی سیب

بر روی میوه‌های آلوده، لکه‌های سطحی سیاه رنگی به تعداد قابل توجه و انبوه ظاهر می‌گردد. حاشیه نامشخص و تغییر قطر لکه‌ها، از مشخصات بارز بیماری دودی سیب می‌باشد. باردهی قارچ به هیچ وجه روی میوه ها صورت نمی‌پذیرد و این قارچ می تواند روی سطح شاخه‌ها نیز رشد کرده و آن‌ها را آلوده سازد.

روش مبارزه با بیماری دودی سیب

تاکنون روش خاصی جهت ریشه کن کردن این بیماری توصیه نشده است.

۱۱- بیماری پوسیدگی آبی سیب یا پنی سیلیوم سیب

عامل مولد بیماری پوسیدگی آبی سیب قارچی بنام ( Penicillum Expansam ) است. این بیماری که موجب تولید کپک‌های آبی رنگ مشخصی روی میوه‌ها می‌گردد، بسیار رایج بوده و معمولا از بیماری‌های مشترک تمامی انواع گیاهان و میو‌های درختان ( مخصوصا درختان جنگلی ) است.

اسپورهای قارچ، به وفور و مخصوصا در محل‌های نگهداری میوه ( انبار و سردخانه ) پراکنده‌اند.

نشانه‌های بیماری  پوسیدگی آبی سیب

نوعی پوسیدگی به رنگ قهوه‌ای روشن با سطحی نرم و مرطوب روی میوه پدیدار می‌گردد، گوشت نواحی مبتلای میوه، با برش آن به رنگ روشن در می‌آید که رشته‌های آبی و مایل به سبز در آن دیده می‌شود.

میسلیوم قارچ به رنگ سفید با خاکستری و تقریبا متراکم روی سطح خارجی سیب رشد کرده و سپس به صوت کپک‌های آبی سبز و کاملا گرد آلود در می‌آید. گردها روی کیک‌های باردهی و اسپورزایی قرار دارند.

روش‌های مبارزه با بیماری پوسیدگی آبی سیب

– تفکیک میوه‌های آلوده و از بین بردن آن‌ها پیش از انتقال محصول به انبار یا سردخانه

– اعمال دقت بیشتر به هنگام چیدن میوه‌ها و جابجایی آن‌ها جهت پیشگیری از ایجاد زخم در سطح خارجی میوه‌ها ضروری است، قارچ از دسته آن پارازیت‌هایی است که از راه زخم وارد میوه‌ها شده و آن‌ها را آلود می‌سازد.

۱۲- بیماری تریکوسپتوریوز سیب

عامل این بیماری قارچی بنام (Fructingena Trichoseptoria)  است که یکی از شایع ترین بیماری‌های درخت سیب بوده و گاه در هنگام انبارداری میوه‌ها بسیار خطرناک است.

نشانه‌های بیماری تریکوسپتوریوز سیب

روی میوه‌ها پوسیدگی نرم و خشکی به شکل دایره ظاهر می‌شود که به تدریج بزرگتر شده و اطراف روزنه‌ها را فرا می‌گیرد.

محل پوسیدگی به رنگ قهوه‌ای نسبتا تیره در آمده و قسمت مرکزی آن‌ها کم رنگ تر یا روشن تر می‌نماید، سپس دگمه‌های برآمده سفیدرنگی پدیدار می‌شوند که پوشیده از رشته‌ها و لیف‌های سفیدرنگ هستند.

در صورتی که رطوبت هوا زیاد باشد، توده‌های لعابداری نیز به رنگ سفید خاکستری به وجود می‌آید. بر روی شاخه‌ها نیز عامل بیماری موجب تشکیل لکه‌های نکروزه می‌گردد.

روش های مبارزه با بیماری تریکوسپتوریوز سیب

یک ماه پیش از موعد برداشت محصول و نیز ۷-۵ روز قبل از چیدن میوه‌ها، باید با مواد قارچ کش درختان را سمپاشی کرد. مواد مؤثر عبارتند از:

• بنومیل به میزان 30gr/hl
•  گرباندازیم به میزان30gr/hl
•  متیل تیوفانات به میزان70gr/hl
•  کاپتان به میزان150gr/hl

ب) بیماری های باکتریایی سیب

پس از معرفی بیماری های قارچی، به سراغ معرفی بیماری های باکتریایی سیب می‌رویم؛ پس اگر تا به اینجای مقاله مشکل درخت سیب خود را پیدا نکردید در ادامه با ما همراه باشید.

۱ – بیماری  آتشک باکتریایی سیب

عامل این بیماری باکتریی بنام (Eruvinia Amyloyora) است که از بیماری های بسیار خطرناک درختان گلابی نیز محسوب می شود و در حال حاضر به ندرت در باغ‌های سیب به صورت جدی مطرح است. کانون بارز فعالیت این بیماری در فرانسه، ناحیه جنوب غربی آن کشور و مخصوصا در باغ‌های گلابی می باشد.

نشانه‌های بیماری آتشک باکتریایی سیب

نشانه‌های بیماری تقریبا در تمامی گیاهان، دارای میزبان یکسان و کما بیش شرایط برابر و مبین نوعی خاص است. بروز این نشانه‌ها به شرایط اقلیمی و حالت یا وضع کلی گیاه بستگی دارد.

در فصل بهار دسته‌های شکوفه‌ها و سرشاخه‌های نازک شده، سیاه و خشک می‌شوند. دمگل شکوفه‌ها خم شده و به همان صورت، متصل به درخت باقی می‌مانند.

نکروز و سیاه شدگی از انتهای شاخه‌ها و از روی سرشاخه‌های جوان و تازه رشته شروع می‌شود و سپس به سمت قاعده شاخه‌ها و تنه پیش می‌رود.

اگر هوا ملایم و مرطوب باشد از عمق یا بطن این نکروز، و یا قسمت‌هایی که هنوز سبز مانده‌اند، قطرات صمغ و سفید رنگ و معطر خارج می‌شود و بافت‌های مبتلای زیر نکروزها به شکل مشبک و به رنگ قهوه‌ای مایل به قرمز در می‌آیند.

برگ‌ها به نظر سوخته می رسند و برگ‌های خشکیده به همان صورت روی ساقه‌های درخت باقی می‌مانند که در این حالت شکلی مانند گوی سیاه و خشک شده پیدا می‌کنند.

روی شاخه‌ها و درختان مسن تر، نشانه‌های خارجی قابل مشاهده نیستند و فقط باقی می‌مانند. میوه‌های جوان به این بیماری حساس هستند و به صورت مومی شده روی درخت باقی می‌مانند.

چرخه زندگی بیماری آتشک باکتریایی سیب

باکتری در زمستان خود را در شانکرهای شاخه و تنه، صمغ ترشح شده و تمامی اندام‌های خشکیده و متصل به درخت ( شکوفه ها، سرشاخه‌های نکروزه با میوه‌های مومی شده) پنهان کرده و بدین طریق فصل سرد زمستان را سپری می‌سازد.

در فصل بهار، باکتری‌های موجود در ترشحات زخم‌ها از طریق دهانه تخمدان گل‌های درخت یا محل تمامی زخم‌های احتمالی پوسته یا حمل نکروزه سرمازدگی سرشاخه، وارد درخت شده و فورا به سمت مغز چوبین شاخه رفته و خود را به تنه درخت می رساند در این مرحله درخت کاملا مبتلا شده، ابتلا و پیشرفت بیماری از منتهی الیه شاخه‌ها شروع و تا پایه درخت در خاک ادامه می‌یابد. باکتری های بیماری زا به وسیله باد، حشرات، پرندگان مهاجر و انسان ( وسایل و ابزار هرس، آلات کشت و خاک‌های زراعی آلوده و همچنین با انتقال درختان مبتلا) منتقل می‌گردند.

شدت بیماری آتشک باکتریایی با هوای بارانی یا آبیاری بارانی تشدید شده و درجه هوای بین 18 C 20 –  C موجب رشد بهتر و تسهیل آلودگی در برخی از واریته‌های مبتلا که گل‌های ثانوی خود را می‌دهند، می‌گردد. ( واریته‌هایی چون : لاکتون و بن کر تیین)

این باکتری غیر از درخت سیب دارای میزبان‌های متعددی از جمله نباتاتی مثل: زالزالک شیر خشت، نوع دیگر شیر خشت، سوربیه و سیب زمینی است.

در بین انواع درختان سیب، واریته‌های جاناتان، کوکس اورانژ و ایداره نسبت به این بیماری بسیار حساس هستند، در حالیکه واریته سیب طلایی نسبت به آن مقاوم است.

روش های مبارزه با بیماری آتشک باکتریایی درختان سیب

مبارزه با بیماری آتشک باکتریایی معمولا به صورت پیشگیری جهت کاهش خطرات و گسترش این بیماری می‌باشد. برای پیشگیری از بیماری آتشک باکتریایی رعایت موارد زیر ضروری است:

– کاشت نهال های سالم و عاری از آلودگی، برای اینکار لازم است که از وارد کردن نهال‌های تولید شده در مناطق آلوده یا کشورهای که در لیست آلودگی این بیماری قرار دارند، خودداری کرد.

– خودداری از کاشت درخت در مناطقی با رطوبت بالا و همچنین پرهیز از آبیاری بارانی باغ‌های سیب

– از مساعد کردن بیش از حد شرایط برای رشد سریع گیاه خودداری کرده و همچنین از هرس زیاد، رشد پاجوش‌ها و استعمال کودهای ازته و حیوانی جدا پرهیز کرد.

– سعی شود تا حد امکان حشرات موزی و گزنده را نابود کرد، تا موجبات انتقال باکتری توسط حشرات کمتر شود.

در مناطق با خاک‌های آلوده لازم است که تمامی درختان ریشه کن شده و محل کاشت ضدعفونی گردد.

ج) بیماری های ویروسی ناشی از میکوپلاسما

در ادامه به معرفی بیماری های ویروسی درختان سیب می‌پردازیم.

1-بیماری کائوچویی یا نرم شدن چوب درختان سیب

این بیماری که ناشی از فعالیت میکوپلاسما می‌باشد، خطرناک بوده و معمولا در باغ های سیب رایج است.

نشانه‌های بیماری کائوچویی درخت سیب

از نشانه‌های بارز ابتلای درخت به این بیماری، نرمی غیرعادی و غیر طبیعی شاخه‌های آن است که بدون تحمل هیچ وزن اضافی تا سطح زمین خم می‌شوند. این نرمی غیر طبیعی شاخه‌ها به علت اختلال ایجاد شده توسط میکوپلاسما در سنتز مواد چوبی است.

شاخه‌ها در مقابل فشار ناشی از قیچی هرس مقاومت نکرده و مانند چوب خشک می‌شکنند. در سال اول در اثر ابتلا به این بیماری، ابتدا درخت سریعتر از معمول رشد کرده و سپس به آرامی به رشد خود ادامه می‌دهد.

باردهی درخت تا نصف و به حداقل خود تقلیل می‌یابد و درخت سیب به صورت کوتاه و خمیده ( مانند درخت بید مجنون ) باقی می‌ماند و برعکس تعداد برگ‌ها و میوه‌ها افزایش می‌یابد.

روش انتقال بیماری کائوچویی درختان سیب

این بیماری به وسیله پیوند زدن منتقل می‌گردد.

روش های مبارزه با بیماری کائوچویی درختان سیب

از کاشت واریته‌های حساسی مانند سیب طلایی لبنان و لردلامبورن اجتناب شود.

بیماری موزائیک سیب

نشانه‌های بیماری برحسب واریته‌های کاشت شده و عامل و قدرت بیماری زایی ویروس بسیار متفاوت است. معمولا در فصل بهار و در اوایل فصل تابستان لکه‌های زرد متمایل به سفید باحاشیه‌های منظم و برجسته در هر دو طرف پهنک برگ‌ها پدیدار شده و گاهی نیز تمام پهنک زرد می‌شود و در طول روزهای بسیار گرم تابستان نشانه‌های بیماری پوشیده و پنهان می‌شوند.

در درختان آلوده جوانه‌های نفوذشده افتاده و برگ‌ها نیز قبل از موعد خزان می‌شوند و به همین جهت نیز از میزان رشد و باردهی درخت  40 %- 30% کاسته می‌شود. وارینه‌های گلدن و جاناتان در مقایسه با سایر واریته‌های سیب نسبت به این بیماری از حساسیت بیشتری برخوردار هستند.

روش‌های انتقال بیماری موزائیک سیب

بیماری از طریق تکثیر غیر جنسی درخت انتقال می‌یابد و هیچ گونه ناقل جانوری برای این بیماری شناسایی نشده است.

بیماری  ازدیاد غیر طبیعی شاخه و برگ درخت

این بیماری ناشی از آلودگی میکوپلاسمی بوده و درخت را کاملا به حالت جارویی در می‌آورد.

نشانه های بیماری ازدیاد غیر طبیعی شاخه و برگ درخت

بیماری قادر است تمامی اندام‌های درخت را آلوده نماید، ولی هرگز تمام مجموعه درخت همزمان مبتلا نشده و فقط در قسمتی از درخت نشانه‌های بیماری مشاهده می‌شود. بیشترین تخریب و خسارت ناشی از این بیماری زمانی به اوج می‌رسد که رشد و نمو جوانه‌های زیر برگی، به حداکثر خود رسیده و موجب پرپشت شدن سرشاخه‌ها و شباهت آن‌ها به حالت جارویی می‌گردند.

شاخه‌های جوان زاویه تندی را نسبت به شاخه اصلی تشکیل می‌دهند و بدین ترتیب رشد نامنظم و شدید شاخه‌ها در نواحی مبتلا و شاخه‌های ضخیم تر کاملا نمایان می‌گردد، علائم مذکور به ویژه بر روی درختان جوانتر با شدت بیشتری مشاهده می‌شود. گل‌های نواحی مبتلا اغلب دارای دمگل‌های بلند و کاسبرگ‌های بزرگ هستند. گلدهی درخت تقریبا کمی تأخیر می‌پذیرد در صورتی که در گلدهی و آغاز رویش درختان مبتلا معمولا ۱۰ روز پیش از دیگر درختان به وقوع می‌پیوندد.

چگونگی نمایان شدن بیماری 

بیماری با کوچکتر شدن پهنک برگ و رشد زیاد برگچه بروی برگ‌ها نمایان می‌شود، برگ‌ها در طول فصل بهار و تابستان تقریبا متمایل به زرد شده و در فصل پاییز به رنگ قرمز در می‌آیند. دمبرگ‌های نواحی بیمار و مبتلا بسیار کوتاه بوده و در پایین و قاعده دمبرگ‌ها برگچه‌های بزرگ و غیرعادی مشاهده می‌شود. رشد میوه‌ها کاهش یافته و کوچکتر و ریزتر از معمول باقی می‌مانند. شکل ظاهری میوه‌ها تغییر کرده و گردی آن‌ها کمتر از حد معمول و فرورفتگی محل اتصال دم به میوه نیز از عمق کمتری برخوردار است، به علاوه دم میوه درازتر و ظریف تر به نظر می‌رسد.

علاوه بر علائم فوق درختان آلوده یک نوع ضعف عمومی همراه با کاهش رشد، کاهش قطر میوه‌ها و حتی گاهی پژمردگی اندام‌ها از خود نشان می‌دهند و همچنین رشد بی رویه درختان آلوده آن‌ها را در معرض آلودگی قارچ‌های دیگر از قبیل سفیدک پودری قرار می‌دهند.

روش های انتقال بیماری ازدیاد غیر طبیعی شاخه و برگ درخت

بیماری با تکثیر وژتاتیفی درخت و نیز حشرات ناقل ( مانند: زنجره ها ) از درختی به درخت دیگر انتقال می یابد.

روش‌های مبارزه با بیماری ازدیاد غیر طبیعی شاخه و برگ درخت

همه واریته‌های سیب به این بیماری حساس هستند ولی حساس ترین واریته‌ها عبارتند از:

واریته سیب طلایی لبنانی، استارکینگ، موز زمستان و بوسکوپ

 د) بیماری های فیزیولوژیکی سیب

۱- بیماری زیری پوست سیب

هرچند که این بیماری بر اثر عامل خاصی ( مانند قارچ، باکتری یا ویروس ) به وجود نمی‌آید ولی شایسته است که به علت ایجاد خطراتی که این بیماری به همراه دارد در اینجا اشاره مختصری به آن داشته باشیم.

روی سیب‌هایی که پوست نرم و صافی دارند از جمله نوع گلدن یا زرد لبنانی، بیماری زبری یکی از موانع بازارپسندی میوه‌ها محسوب می‌شود زیرا به هنگام طبقه بندی محصول سیب، میوه‌های فوق العاده عالی به میوه‌هایی اطلاق می گردد که کاملا سالم و عاری از آلودگی به بیماری زبری پوست باشند.

منشأ بیماری زیری پوست سیب

بیماری زیی سطح میوه، در اثر تشکیل بافت پنبه‌ای که به طور غیر طبیعی در سطح میوه های سیب به وجود می‌آید تولید می‌گردد. تشکیل این لایه چوب پنبه‌ای، نوعی مکانیسم دفاعی و حفاظتی اپیدرم میوه به شمار می‌رود.

به علاوه این علائم امکان دارد در اثر ایجاد اختلال در سیستم آوندی درخت به وجود آید زیرا اختلالات آوندی می‌تواند سلول‌های اپیدرمی و سلول‌های زیر اپیدرمی را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین در بیماری زبری پوست میوه، به جای یک لایه سلول مومی شده که موجب صاف و شفاف شدن سطح میوه‌ها می‌گردد.

یک لایه سلول چوب پنبه‌ای به وجود می آید که باعث کدر و زبر شدن سطح میوه‌ها می‌گردد.

نشانه های بیماری زبری پوست سیب

بیماری زبری سطح میوه‌ها با توجه به ترتیب پراکندگی و وسعت بافت چوپ پنبه‌ای در سطح میوه‌ها به صورت‌های مختلف زیر تظاهر می‌کند:

•  به صورت لایه‌ای نازک با حاشیه‌ای صاف یا ناصاف
• به صورت شبکه‌ای با رشته‌های نسبتا فشرده به هم
•  به صورت لایه‌ای به شکل گرد یا حلقوی
•  به صورت ستاره‌ای شکل
•  به صورت ترک‌های نسبتا بزرگ پوشیده از بافت چوب پنبه‌ای

علل بیماری زبری پوست سیب

علل بیماری زبری سطح میوه بسیار متعدد و متفاوت است؛ از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

الف – ویژگی‌های واریته

واریته سبز مانند Reinettes و سبز کانادایی که خود دارای اپیدرم نسبتا چوب پنبه‌ای می‌باشد.

ب – شرایط اقلیمی

یخبندان و سرمازدگی از عوامل زبری سطح میوه هستند. در اثر سرما و یخبندان سلول اپیدرمی از بین رفته و یک لایه نازک چوب پنبه‌ای به صورت حلقه در سطح میوه ها تشکیل می‌گردد.

ج – شرایط زراعی

خفگی سیستم ریشه‌ای که باعث ضعف عمومی درخت شده و در اثر تغذیه سالم درخت، سطح میوه‌ها به حالت زیر در می‌آید.

 بیماری ها و جراحات سیستم ریشه‌ای

سمپاشی‌ها و درمان شیمیایی درختان استفاده از قارچکش‌های مسی در اولین روزهای تشکیل میوه موجب زبری سطح میوه‌ها می‌گردد ولی به نظر می‌رسد که ترکیبات گوگردی بر عکس قارچکش‌های مسی از میزان زبری سطح میوه‌ها می‌کاهد.

روش های مبارزه با بیماری ها و جراحات سیستم ریشه ای درخت سیب

به علت عدم وجود روش مبارزه با مواد خاصی که جهت مبارزه با این بیماری، توصیه می شود قبلا از ایجاد شرایط مساعد برای بروز این بیماری اجتناب گردد. تولید موتان های جدید واریته زرد لبنانی با حساسیت کمتری با مقاوم به بیماری زبری مانند ( اسموس، بل گلدن، لیز گلدن ) از روش های مناسب با این بیماری است.

 بیماری لکه تلخ سیب

این بیماری فیزیولوژیک که ارتباط مستقیم با تغذیه گیاه دارد، باعث تأثیرات منفی در فروش و تجارت سیب می گردد.

نشانه های بیماری لکه تلخ سیب

نشانه‌های این بیماری بیشتر روی میوه‌ها و گاه روی درخت نیز پدیدار می‌شوند ولی اغلب این نشانه‌ها در طول انبارداری میوه‌ها یا در سردخانه‌ها روی میوه ظاهر می‌شوند.

لکه های اسفنجی، نرم و سطحی گرد و به رنگ قهوه ای بلوطی با قطر 5 mm در قسمت اطراف فرورفتگی محل اتصال دم به میوه پدیدار می‌شوند. به تدریج محل لکه‌ها فرورفته تر رنگ آن‌ها نیز تیره تر می‌گردد.

در برخی واریته‌ها این لکه‌ها قهوه‌ای رنگ شده و سپس به رنگ سیاه در می‌آیند، گوشت میوه‌ها در محل این لکه‌ها کمی تلخ و دارای ظاهری خشک می‌باشد. لکه‌ها گاه تا عمق 0.5 cm گوشت میوه فرو می‌روند و شامل توده اسفنجی شکل خشکی هستند.

در ابتدای امر این لکه‌ها در بافت گوشتی میوه به صورت نقاط قهوه ای رنگ در چند میلیمتری زیر اپیدرم تشکیل می گردند، که به تدریج پیشروی کرده و گاهی تا سطح میوه نیز می‌رسند که در این حالت در سطح میوه لکه نسبتا فرورفت‌های تولید می‌گردد.

علل بیماری لکه تلخ سیب

علل متفاوتی در بروز بیماری می‌توانند مؤثر باشند:

• تغذیه نامناسب از کلسیم، پراکندگی نامناسب این عنصر و با کمبود آن یکی از علل بیماری است. میوه‌های مبتلا به لکه تلخ دارای ترکیب بسیار غیر طبیعی بوده و در آن‌ها نسبت کلسیم به منیزیم بسیار پایین و نسبت پتاسیم و منیزیم به کلسیم بسیار بالا است.
•  فراوانی ازت خاک و بارش باران های شدید در خاک‌هایی که از زهکشی خوبی برخوردار نیستند، شرایط را برای بروز بیماری مساعد می‌سازند.
•  میزان حساسیت واریته‌های مختلف: واریته‌های پریما و کانادایی سفید رنگ به بیماری لکه تلخ بسیار حساس، و در عرض واریته‌های کلوشار و کلودن به بیماری مقاوم شناخته شده‌اند.

روش‌های مبارزه با بیماری لکه تلخ سیب

• از کاشت واریته‌های حساس در خاک های تسهیل کننده بیماری جدا اجتناب کنند.
•  از آبیاری پس از موعد لازم. و آبیاری زیاد خودداری کنند.
•  پاشیدن محلول کلرور کلسیم در پنج نوبت به قرار زیر:
• اواسط اردیبهشت ماه، یک و نیم ماه پس از گلدهی و تکرار آن هر ۱۵ روز یکبار به میزان 5 gr/hl جهت جلوگیری از آلودگی میوه‌ها به بیماری لکه تلخ.
•  غوطه ور کردن میوه‌ها در محلول 1% کلرورکلسیم به مدت 30 ثانیه یکی دیگر از روش‌های مبارزه با این بیماری است.

گاه دیده شده به عوض محلول کلرور کلسیم از محلول اتوکسی کین کلسیم جهت غوطه ور کردن میوه‌ها استفاده می‌شود، این ماده به دلیل سوختگی‌هایی که بر سطح میوه‌های سیب به وجود می آورد توصیه نمی‌شود و باید از استفاده این ماده جدا پرهیز گردد.

به پایان مقاله بیماری های درخت سیب رسیدیم. امیدوارم با مطالعه‌ی این مقاله توانسته باشید مشکل درخت سیب خود را پیدا رده باشید.

منبع:

کشت و پرورش درخت سیب، سیری در باغداری نوین (مهندس حسن طاها نژاد)

اهمیت گیاهان علوفه‌ای در تأمین غذای دام و نقش کلیدی آن‌ها در بهبود تولیدات کشاورزی بر کسی پوشیده نیست. گیاهان علوفه‌ای، به عنوان ستون فقرات تغذیه دام، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند و تأثیر قابل توجهی در افزایش کیفیت و کمیت محصولات دامی دارند. این گیاهان نه تنها منبع اصلی تغذیه دام‌ها هستند، بلکه نقش مهمی در حفظ سلامتی و بهبود عملکرد تولیدی دام‌ها ایفا می‌کنند. در این مقاله، قصد داریم به بررسی دقیق انواع گیاهان علوفه ای بپردازیم. از گیاهان پرطرفداری چون یونجه و شبدر گرفته تا گیاه کمتر شناخته شده‌ای مانند خلر؛ هر یک از این گیاهان ویژگی‌ها و مزایای منحصر به فردی دارند که می‌توانند بر بهره‌وری کشاورزان ایرانی تأثیرگذار باشند.

با توجه به تنوع اقلیمی در ایران، انتخاب گیاهان علوفه ای مناسب می‌تواند به یک چالش تبدیل شود. در این راستا، به ارزیابی شرایط اقلیمی مناطق مختلف و تأثیر آن بر رشد و تولید این گیاهان خواهیم پرداخت. همچنین، روش‌های بهینه کاشت، داشت و برداشت این گیاهان مورد بررسی قرار خواهد گرفت تا کشاورزان بتوانند با استفاده از روش‌های مدرن و علمی، بهره‌وری محصولات خود را افزایش دهند.

علاوه بر این، به اهمیت تغذیه و مدیریت مناسب گیاهان علوفه ای نیز خواهیم پرداخت. استفاده از کودها و سموم کشاورزی بهینه، می‌تواند در افزایش کیفیت و مقاومت این گیاهان در برابر آفات و بیماری‌ها نقش مهمی داشته باشد. این امر نه تنها به افزایش تولید کمک می‌کند بلکه سلامت دام‌ها و در نهایت، سلامت انسان‌هایی که از محصولات دامی استفاده می‌کنند را تضمین می‌کند.

در پایان، این مقاله نه تنها یک راهنمای جامع برای کشاورزان در انتخاب و پرورش گیاهان علوفه ای خواهد بود، بلکه اطلاعات ارزشمندی را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد که می‌تواند به افزایش بهره‌وری و سودآوری آن‌ها کمک کند.

تنوع گیاهان علوفه ای

کشاورزان، دامداران و علاقه‌مندان به بخش کشاورزی، همواره به دنبال روش‌هایی برای ارتقاء کیفیت تغذیه دام و بهبود بهره‌وری مزارع خود هستند.

در این میان، گیاهان علوفه‌ای نقشی کلیدی ایفا می‌کنند. این گیاهان، که شامل گونه‌های متنوعی هستند، هر کدام خصوصیات منحصر به فردی دارند که می‌توانند به بهبود تولید و سلامت دام‌ها کمک کنند. اما تنوع بی‌پایان این گیاهان ممکن است گاهی اوقات گیج‌کننده باشد.

در این مقاله، ما به بررسی و معرفی انواع گیاهان علوفه ای می‌پردازیم تا شما بتوانید انتخاب‌های آگاهانه‌تری داشته باشید.

یونجه؛ پادشاه گیاهان علوفه ای!

یونجه گیاهی است که امروزه کشت آن به سرعت توسعه یافته و سطح کشت زیادتری را به تدریج اشغال خواهد نمود. این گیاه دارای سابقه‌ی بسیار قدیمی است که قدمت آن به ابتدای تاریخ تمدن می‌رسد. در بین نباتات علوفه ای یونجه به علت کیفیت خوش خوراکی و دارا بودن ذخایر غذایی مانند مواد پروتئینی و معدنی مختلف از قبیل کلسیم و حتی انواع ویتامین‌های مختلف (۱۰ نوع ویتامین) به خصوص A و C اهمیت خاصی پیدا کرده است.

ارزش یونجه تنها در ذخیره نمودن مواد غذایی آن نبوده بلکه تأثیر مهمی در اصلاح زمین زراعی از راه تهویه‌ی آن، تناوب، زهکشی، افزایش مواد آلی خاک و ازدیاد ازت خاک دارد.

مبدأ اصلی یونجه در خاور نزدیک و آسیای مرکزی به خصوص مرکز خاور نزدیک مانند آسیای صغیر، قفقاز، ایران و مناطق کوهستانی ترکمنستان روسیه است. مرکز جغرافیایی یونجه را غالبا ایران می‌دانند. آنچه در مورد تاریخچه یونجه باید دانست اهمیت غذایی آن است که زودتر از هر گیاه علوفه ای دیگر باعث محبوبیت آن گردید.

یونجه، به خاطر ارزش غذایی بالا و تأثیر مثبتی که بر سلامت دام دارد، به عنوان یکی از مهم‌ترین گیاهان علوفه‌ای شناخته می‌شود. اما فواید یونجه فراتر از تغذیه دام است. این گیاه، به عنوان یک محصول بیوتکنولوژی، می‌تواند در کاهش اثرات منفی بر محیط زیست و افزایش کارایی زمین‌های کشاورزی نیز موثر باشد.

در ادامه انواع یونجه ای که در ایران کشت می‌شود را معرفی کرده‌ایم:

یونجه بغدادی

این یونجه مخصوص نواحی گرمسیر است که در جنوب ایران و استان خوزستان کشت و کار می‌شود. یونجه بغدادی در برابر گرمای سوزان استان خوزستان مقاومت داشته و عملکرد خوبی دارد.

این گیاه به گرما مقاوم است ولی میزان احتیاج آن به آب نسبتا زیاد می‌باشد. برگ‌های آن پهن و بوته‌های آن بلند است. که در بعضی از فصول ارتفاع آن به بیش از ۱۰۰ سانتی متر رسیده و حدود ۳۰ تن علوفه سبز در ماه های مناسب تولید می‌نماید.

اگر به صورت مناسب آبیاری شود، به طور متوسط ۸ تا ۱۰ چین برداشت شده و حداکثر محصول را می‌دهد.

یونجه همدانی

برتری این نوع بر سایر یونجه های ایرانی مقاومت زیاد آن نسبت به سرمای زمستان در مناطق سرد است.

کشت این یونجه در ارتفاعات زیاد یعنی بیشتر در حوالی همدان و استان کردستان که از استان‌های سردسیری هستند توسعه‌ی زیادی دارد. ارتفاع بوته به طور متوسط ۸۵ سانتی متر است. یونجه‌ی همدانی دارای رشد کند بوده و حداکثر بیش از ۳ تا ۴ چین در سال نمی‌دهد.

حداکثر عملکرد در زمان ظاهر شدن گل‌ها (به طور معمول نزدیک گل‌ها) خواهد بود.

یونجه یزدی

یکی دیگر از ارقام يونجه‌ی ایرانی، یونجه‌ی یزدی است که به علت خوبی جنس و زیادی عملکرد مورد توجه می‌باشد. یونجه‌ی یزدی مخصوص آب و هوای معتدل و بدون زمستان‌های سخت است. البته این گونه برای بعضی مناطق نسبتا گرم و خشک ایران قابل توصیه می‌باشد. ارتفاع بوته‌ی آن به 40 تا 50 سانتی متر می‌رسد.

یونجه بمی

یونجه‌ی بمی مخصوص مناطق حاره و گرم است. شاخ و برگ این رقم زیادتر از دو رقم همدانی و یزدی بوده و ارتفاع بوته‌ی آن در حدود ۶۰ تا ۶۵ سانت می‌باشد.

یونجه‌ی بمی را در صورتی که در نواحی گرمسیر با شرایط متناسب دیگر بکارند، بیش از ۱۰ چین خواهد داد.

یونجه‌ی بمی به نام یونجه‌ی ۷ چین شناخته می‌شود. به طور کلی باید اشاره نمود که تعداد چین‌های یونجه بر حسب شرایط آب و هوا، خاک، واریته و غیره متغیر بوده و از ۱ چین تا ۲۰ چین تغییر می‌یابد.

گیاه اسپرس (Onobrychis sativa) و ویژگی گیاه شناسی آن

مبدأ اولیه اسپرس نواحی شرقی دریای مدیترانه و آسیای شرقی است. اسپرس زراعتی یعنی (onobrychis sativa) در بعضی مناطق اروپا، جنوب شرقی آسیا، سیبری تا حدود دامنه های قفقاز دیده شده است. اسپرس دارای سه زیر گونه مهم یکی بنام (Arenaria) مخصوص نواحی سنگلاخی (اسپرس سنگلاخی) و دیگری (montana)در نواحی کوهستانی (اسپرس کوهی) و (sativa) که همان اسپرس زراعی است که جهت کشت علوفه کاشته می‌شود.

شیوع و پیدایش گونه‌های Arenaria و Montana در زمین‌های بسیار آهکی و مناطق گرم بوده در حالیکه گونه‌ی Sativa در زمین‌های سبک با میزان کمتری آهک ظاهر می‌شود.

اسپرس، گرما و خشکی را زیاد تحمل نموده ولی گونه‌ی (Sativa) مقاومت خاصی به یخبندان نسبت به گونه‌ی (Arenara) نشان نمی‌دهد. تعداد کروموزوم‌های اسپرس زراعی برابر ۲۸ جفت است.

اسپرس یا اسپست گیاهی است دائمی یا چند ساله با ریشه‌های طویل، ضخیم، قوی، چوبی، و مستقیم.

ساقه‌ی این گیاه معمولا مستقیم است و طول آن به ۱۰۰-۱۰ سانتی متر می رسد. ساقه‌های اسپرس دارای مفاصل متعدد و قوی، علفی، و گاهی نیز لبه دار است که اغلب بدون کرک، توخالی و گاهی کرکدار می‌باشد.

برگ آن مرکب است و در حدود ۱۶-۵ سانتی متر طول دارد و برگچه ها به صورت متناوب روی آن قرار گرفته است.

برگچه‌ها در انتهای برگ اصلی سبب کم شدن فاصله متقابل می‌گردد و مجموع اسپرس را باید به علت سبز ماندن چندین ماهه و تکثیر طبیعی به وسیله بذر و مقاومت آن در برابر چرای مفرط و دوام چندین ساله، بیشتر مورد توجه قرار داد. اسپرس را می‌توان به صورت مخلوط با نباتات علوفه ای گرامینه و یا سایر گونه‌های نباتات مراتع جهت تکثیر طبیعی به وسیله‌ی بذر کشت نمود.

گیاه شبدر

از دیگر انواع گیاهان علوفه ای میتوان به شبدر اشاره کرد. شبدر با انواع مختلف خود مانند شبدر قرمز، سفید و …، یک منبع عالی برای تغذیه دام به شمار می‌رود. این گیاهان به دلیل توانایی‌شان در بهبود ساختار خاک و کمک به فرایندهای بیولوژیکی خاک، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند.

در ادامه مقاله انواع گیاهان علوفه ای به معرفی انواع شبدر می‌پردازیم:

گیاه شبدر ایرانی (Trifolium resupinatum) و ویژگی گیاه شناسی آن

شبدر ایرانی بومی آسیایی صغیر، ایران و مصر است. این گیاه از نظر چرا مناسب و علوفه‌ای با ارزش تولید می‌کند که برای دام و چارپایان بسیار مناسب است. امکان کشت شبدر ایرانی با انواع نباتات گرامينه به صورت کشت مخلوط جهت بهبود کیفیت و کمیت علوفه وجود دارد.

شبدر ایرانی گیاهی است یکساله پاییزه که در اوایل بهار و اواخر زمستان علوفه تولید می‌کند.

رشد اصلی این گیاه در طول مدت زمستان به صورت خوابیده در روی زمین است (روزت). بذر این نوع شبدر در پاییز کاشته و با آغاز بهار رشد گیاه شروع می‌شود. این شبدر گل‌های ظریف و راستی را تولید می‌کند؛ گیاه در طول مدت بهار تولید علوفه می‌کند و در اواخر بهار یا اوایل تابستان با خاتمه‌ی رشد، تولید بذر می‌نماید.

ارتفاع شبدر ایرانی بر حسب شرایط محیطی به ۲۰-۸۰ سانتی متر می‌رسد. در زمان اولیه‌ی رشد (روزت) اختلاف و تشخیص برگ بین شبدر ایرانی و شبدر سفید تولید اشکالات زیادی می‌کند و به سادگی از یکدیگر متمایز نمی‌گردند.

اختلاف اصلی این دو را می توان در قاعده برگچه جستجو کرد؛ زیرا قاعده‌ی برگچه در شبدر ایرانی باریک و قلمی است. شبدر ایرانی برخلاف شبدر سفید که در ادامه به آن می‌پردازیم، دارای ساقه‌های خزنده نیست و همچنین گره‌های آن روی ساقه ریشه تولید نمی‌کنند.

شبدر ایرانی دارای گل آذینی در ظاهر پهن با گل زرشکی یا ارغوانی رنگ است. این گیاه خود گشن (گیاهی که مادگی آن با گردۀ گل همان گیاه بارور شود) و خود بارور است. اما ان محور برگ در روی ساقه به طول دمگل 5 سانتی متر خارج می‌شود.

در ضمن رسیدن بذر، کالیکس یا برگک اطراف غلاف متورم شده و یک بادکنک پاکتی کوچک تشکیل می‌دهد که در موقع رسیدن جدا شده و به سهولت به وسیله آب و باد به اطراف حمل می شود. بدین طریق موجب اشاعه و انتشار بذر در مساحت‌های زیادی می‌گردد. رنگ بذر شبدر ایرانی معمولا سبز زیتونی یا ارغوانی تیره است.

گیاه شبدر مصری (Trifolium alexandrinum) و ویژگی گیاه شناسی آن

منشأ شبدر مصری مناطق شرقی دریای مدیترانه است و بیشتر به نواحی مصر و آسیای صغير تعلق دارد. این گیاه اغلب به صورت وحشی یا هرز در مزارع و مناطق شبدر و یا یونجه خیز یافت می شود. ولی امروزه انواع اصلاح شده‌ی آن جانشین فرم‌های بدوی و وحشی شده است.

شبدر مصری نبات علوفه ای یکساله‌ی بهار است که دارای ریشه‌های ضخیم و عمیق با انشعابات کم زیر زمینی است. شبدر مصری دارای ساقه های راست، نازک ظریف، مدور و منشعب است. طول ساقه های هوایی آن گاهی به بیش از یک متر می‌رسد. و برگ‌های قاعده‌ی آن از هم فاصله‌ی نسبتا زیادی دارند. ساقه‌های قاعده اغلب صاف و براق و قسمت فوقانی ساقه بیشتر دارای کرک است. برگ‌های قاعده‌ی ساقه دارای دمبرگ نسبتا بلندی است در حالیکه برگ‌های نزدیک رأس کوچک و دارای دمبرگ کوتاه تر است و برگهای رأس گیاه مقابل هم قرار گرفته‌اند.

برگچه های قسمت فوقانی گیاه معمولا بلندتر از برگچه های تحتانی یا وسطی گیاه هستند. برگچه ها دارای شکل تخم مرغی معکوس و یا بیضی کشیده است که در رأس معمولا مدور بوده و قسمت حاشیه ی نزدیک رأس به طور محسوسی دندانه دار است و گاهی کاملا صاف به نظر می رسد. حاشیه‌های برگچه‌ها در دو سطح آن‌ها معمولا پوشیده از کرک می‌باشند. یکی دیگر از مشخصات برگچه های شبدر مصری تعداد ۱۰ تا ۱۶ رگبرگ است.

گوشوارک‌های قاعده‌ی دمبرگ به صورت غلافی در آمده و ۱۰ تا ۲۰ میلی متر طول دارد. فرم و شکل این گوشوارک ها اغلب نیزه ای شکل و حاشیه های آنها ریشه دار است. این گوشوارک ها دارای رنگی پریده بوده و رگبرگ آنها سبز به نظر می رسد.

شبدر مصری به عنوان یک نبات علوفه ای در مناطق سواحل جنوب به خوبی عمل آمده و تولید عملکرد محصول بسیار خوبی می نماید. شبدر مصری در عرض دوره‌ی رشد چنانچه شرایط جوی مناسب باشد، تولید چندین چین می نماید. حتی در نواحی خوزستان از این گیاه بیش از ۵ چین برداشت شده است. در نواحی جنوب این گیاه را در کشت کلش مورد استفاده قرار می‌دهند و بهتر است در سوفار برنج هم آن را وارد نمود.

کشت مخلوط شبدر با گیاهان علوفه ای گندمیان یا غلات تولید عملکرد کاملا رضایت بخشی را می‌نماید.

شبدر مصری احتیاج به گرما و آب کافی دارد. خاک‌های اسیدی و مرطوب برای این گیاه چندان مناسب نیست و در خاک‌های سبک که اسیدی نباشد محصول خوبی تولید می‌کند. بهترین شرایط جهت کشت شبدر مصری خاک‌های سبک و نسبتا سنگین در آب و هوای نسبتا مرطوب است.

گیاه شبدر سفید (Trifolium repens) و ویژگی گیاه شناسی آن

یکی دیگر از انواع گیاهان علوفه ای شبدر سفید گیاهی چند ساله و دارای ریشه‌های دائمی است که گاه طول آن‌ها در شرایط بسیار مناسب به بیش از ۵۰ سانتی متر می‌رسد.

شبدر سفید در محل طوقه ساقه‌هایی تولید می کند که ممکن است در بین آن‌ها ساقه‌های عقیم نیز ظاهر شود.

ساقه‌های شبدر سفید دارای گره‌هایی هستند که در اثر تماس با خاک، ریشه‌هایی تولید می کنند که به آن‌ها شاخه‌های خزنده‌ی روی زمین یا استولن (stolon) می‌گویند. این ساقه‌ها کال، پوک و گاهی پوشیده از کرک هستند. برگ‌ها و دمبرگ‌های شبدر سفید غالبا فاقد کرک هستند.

از محل این گره‌ها برگ‌ها و گل‌ها خارج می‌شوند. برگها دارای دمبرگی بلند به طول ۱۰ تا ۴۰ سانتی متر می‌باشند و کال یا پوک و دارای شیار بوده و به ندرت کرک‌هایی روی دمبرگ دیده می‌شود. در انتهای دمبرگ برگچه‌های سه تایی جای گرفته اند. این برگچه‌ها فاقد دمبرگ و قلبی شکل می‌باشند. طول این برگچه‌ها به طور ظریفی مضرس می باشند به طوریکه تشکیل دندانه را نمی دهند و برگچه شبیه یک حلقه به نظر می رسد. رأس برگچه ها اغلب فرورفته و پشت آنها معمولا به رنگ سبز تیره است. در روی برگچه ها اغلب لکه های مثلثی شبیه شبدر قرمز به چشم می خورد.

گوشوارک‌های نسبتا بزرگی در قاعده‌ی دمگل قرار داشته که به صورت ورقه‌های نازک هستند. گوشوارک‌ها در قاعده به صورت ریشک خارداری باریک می شوند. شبدر سفید در هر منطقه با آب و هوا هایی مختلف خاک‌ها، در کنار جاده‌ها، زمین های ورزش و حتی در گوشه و کنار فرودگاه‌ها یا در پارک‌ها و همچنین به صورت علف هرز در مزارع و باغات یافت می‌شود. برخلاف شبدر قرمز تمنای کمتری نسبت به کلیه‌ی شرایط مورد نیاز رشد و نمو دارد.

شبدر سفید بیش از هر چیز به نور فراوان احتیاج دارد و حتی در خاک های سنگین که دارای اکسیژن کم بوده است و کاملا خشک نباشد می روید.

گیاه شبدر قرمز (Trifolium pratense) و ویژگی گیاه شناسی آن

شبدر قرمز یکی از گیاهان علوفه ای قدیمی است و اغلب کشاورزان جهان آن را از قدیم می‌شناسند. شبدر قرمز در زمین‌های شنی و نقاط خشک کمتر یافت می‌شود و مناسب ترین مکان برای کشت آن نقاطی است که دارای آب و هوای مرطوب بوده یا نزولات آسمانی سالیانه‌ی آن زیاد باشد.

شبدر قرمز می‌تواند اغلب در برنامه ی تناوب زراعی با سایر گیاهان قرار گیرد. این گیاه را بومی اروپا و قسمتی از آسیای صغیر می‌دانند. از شبدر قرمز در موارد مختلف استفاده می‌کنند به خصوص که برای تغذیه‌ی دام به علت خوش خوراکی بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ایران در نواحی آذربایجان و در دامنه ی رشته کوه‌های کناره‌ی دریای خزر و بعضی نقاط دیگر به خوبی می‌روید.

شبدر قرمز گیاهی است چند ساله ولی معمولا زارعین آن را به عنوان گیاه دو ساله می‌کارند. این گیاهان علفی و دارای ساقه‌های برگ دار است. برگ اصلی دارای یک دمبرگ ظریف و نازک و بلند است که در رأس آن برگچه ها قرار دارد. هر برگ، سه برگچه دارد و برگچه ها تخم مرغی شکل می‌باشند و مستقیما به رأس دمبرگ اصلی متصل می‌شوند. حاشیه‌ی برگ‌ها صاف و گاهی کرک دار می‌باشد. در روی پهنک برگ شبدر قرمز علامت مثلثی شکل سفید یا سبز روشن دیده می‌شود. برگچه‌های این نوع شبدر گلابی شکل بوده و در انتها دارای ریشک می‌ باشند.

گل‌ها به صورت گل آذین خوشه‌ای مرکب و متراکم است که در آن شاخه‌های فرعی ظاهر می شوند. رنگ گل‌ها قرمز میخکی بوده و از نظر فرم شبیه گل نخود و اندکی کوچکتر است. کاسبرگ لوله ای شکل دارای ۵ رأس و ۱۰ پرچم می‌باشد که ۹ پرچم آن به هم متصل و یکی آزاد است. میوه ی شبدر قرمز در غلاف تخم مرغی شکل قرار دارد.

گیاه شبدر شیرین (شاه افسر) (melilotus sp) و ویژگی گیاه شناسی آن

در ادامه مقاله انواع گیاهان علوفه ای به معرفی شبدر شیرین می‌پردازیم. این گیاه در آسیا و اروپا بومی بوده و به خصوص در کشاورزی ایران جای مخصوصی را اشغال ننموده و بیشتر برای کود سبز و حاصلخیزی خاک و مرتع، علف خشک و سیلو و گیاه زنبور عسل استفاده می شود. گیاه فوق به صورت علف هرز در کنار جاده ها سبز شده و از نظر کشاورزی اهمیت قابل ملاحظه ای نداشته است.

این گیاه به صورت علف هرز در نقاط مختلف به وسیله ی پراکندن بذر خود سبز شده و به تدریج تکثیر پیدا کرده است. شبدر شیرین قادر است در شرایط نامناسب خاک و آب و هوا تولید بذر نماید. بذر این گیاه سفت و سخت بوده و مدت زیادی می تواند در خاک بماند.

شبدر شیرین دو ساله و دارای ریشه ی عمیق و مستقیم بوده که تا عمق حدود ۳ متر نفوذ می کند. در صورتیکه نوع یکساله ی آن کوتاه و ظریف می باشد. این گیاه ۲ یا چند ساله دارای ظاهری راست و کشیده است. در سال اول رشد گیاه فوق شامل یک ساقه بوده که در پاییزه سال اول جوانه هایی بر روی طوقه ی آن تشکیل می شود. این جوانه ها در بهار تبدیل به ساقه هایی می شوند که از مولد جوانه های تاجی سال گذشته اشتقاق حاصل کرده اند.

این گیاه دارای برگچه های کشیده می باشد که برگچه ی وسط نسبت به دو برگچه ی دیگر طویل تر است. ساقه ی گل دهنده از قاعده دمبرگ برگ اصلی به صورت خوشه ای (سنبله‌ای) مرکب، متراکم یا غیر متراکم ظاهر می شود. این خوشه های مرکب گل اصولا در نزدیک انتهای گیاه به وجود می آید. گل های شاه افسر به رنگ‌های سفید و زرد بوده که در نوع یکساله در سال اول و در نوع دوساله‌ی آن در سال دوم ظاهر می‌شوند. بذرهای رسیده در یک غلاف کوچک که ممکن است به وسیله‌ی دو دریچه باز شوند قرار دارد.

انواع خاک‌های مختلف مناسب رشد این گیاه می باشند. خاک‌های رسی سنگین و خاک‌های شنی سبک برای رشد این گیاه تفاوتی ندارند. مسلما خاکهایی که دارای آهک، کود، مواد معدنی کافی و زهکش طبیعی باشد برای رشد مناسب تر و بهتر خواهد بود.

کودهای آهکی را بهتر است در پاییز قبل از کاشت به زمین داد. شبدر شیرین معمولا به کودهای معدنی ازته و فسفر زیاد احتیاج دارد. چون این گیاه می تواند بعد از اینکه مدتی از رشد آن گذشت ازت خود را بوسیله‌ی غده‌های ریشه تأمین نماید لذا در حین رشد مانند سایر نباتات خانواده‌ی لگوم احتیاجی به ازت ندارد و بعلاوه قادر است فسفر موجود در خاک را به هر فرمی که باشد به طرز خاصی کسب و جذب نماید.

چون این گیاه در سال دوم به رشد اصلی خود می‌رسد بهتر است در سال اول از برداشت آن خودداری کرد. بهترین برداشت زمانی است که رشد گیاه به ۱ تا ۲/۵ متر برسد و در غیر این صورت دام‌ها از خوردن آن به علت چوبی شدن اجتناب خواهد کرد و همچنین چون این گیاه به علت داشتن ماده‌ای به نام کومارین تلخ مزه است بنابراین بهتر است دام‌ها را قبلا به این علوفه عادت داد.

شاه افسر علوفه ای مقوی و پر حجم است ولی احتمال نفخ حیوانات از افراط در خوردن این علوفه زیاد است. این گیاه برای چراگاه و اصلاح خاک مفیدتر است تا علوفه ی خشک، به خصوص که مزایای زیادی برای تهیه ی سیلو دارد. این نوع شبدر را اغلب به صورت مخلوط با سایر نباتات و یا علوفه های گرامينه ی دائمی می کارند.

مخلوط این گیاه با جو و یولاف در صورتی که در حالت خمیری برداشته شود و به طور متناسب خشک گردد، تولید علوفه خوبی می‌نماید.

گیاه ماشک گل خوشه‌ای ( Vicia sp.) و ویژگی گیاه شناسی آن

ماشک گل خوشه ای یا قره ماش یکی دیگر از انواع گیاهان علوفه ای تیره پروانه آسا است. ماشک‌های گل خوشه‌ای به جنس (vicia) تعلق دارند و از قدیم الایام تا به حال انواع گونه‌های آن به طرق مختلف کشت و کار می‌گردد. قریب ۱۵۰ گونه از این گیاهان تا به حال شناسایی شده‌اند که بیشتر آنها متعلق به نواحی مدیترانه می باشند.

یک گونه آن، که همان باقلای معمولی است و نام گیاه شناسی آن (vicia faba) از سابقه‌ی بسیار قدیمی برخوردار است. کلیه‌ی ماشک‌های گل خوشه‌ای یکساله بوده و می‌تواند در کشور جای بسیار مناسبی برای خود در علوفه کاری داشته باشند. ماشک‌های گل خوشه ای گیاهانی بوته‌ای با برگ های مرکب هستند.

گیاه خلر (Lathyrus sp) و ویژگی گیاه شناسی آن

گیاهی است یکساله و پاییزه با ساقه‌های ضعیف و بلند که با دارا بودن طول زیاد برگ‌های نسبتا بزرگ، حالت خوابیدگی دارد. ولی ارقامی که دارای ساقه‌های ضخیم ترند و تراکم آن‌ها بیشتر است، بالا رونده‌اند.

برگ‌های خلر دارای یک جفت برگچه بلند و باریک هستند که در انتها به یک پیچک منفرد یا چند شاخه‌ای منتهی می‌شود. رشد اصلی خلر بیشتر در اوایل بهار می باشد و در طول مدت زمستان به خواب رفته یا دارای رشد بطئی است. زمان کشت آن اغلب در اوایل پاییز و یا در موقع شروع فصل بارش است.

خلر را میتوان به صورت مخلوط با غلات کاشت تا به سهولت برداشت شود. از آنجایی که این گیاه دارای ساقه های بلند و ضعیف می‌باشد، بهتر است برای بهره برداری بیشتر آن را مخلوط با گیاهان گرامينه از قبیل Agropyron spp و Dactylis spp و Bromus spp و یا حتی Avena sativa کشت نمود.

خلر اکثرا در زمین‌های آهکی حاصلخیز و لومی که غنی از مواد معدنی باشد، بهترین رشد را دارد؛ ولی احتیاج به حاصلخیز بودن کامل خاک نیست. زمین‌های زراعی عادی شرایط رشد آن را کاملا دارند. خلر بیش از هر ماده غذایی دیگری به فسفر احتیاج دارد.

خلر بیشتر برای چرا و علوفه خشک و پوشش سطح زمین مورد کشت و کار قرار می گیرد.

خلر مانند اغلب گیاهان لگوم در اصلاح خاک کمک کرده به عنوان کود سبز کاشته می شود.

در صورت احداث چراگاه خلر، باید در مورد مسمومیت کافی نمود. خلر را نباید در موقع به گل نشستن و یا ابتدای رسیدن مورد چرا قرار داد، چون تولید اختلالات زیادی در سلامتی دام می‌نماید.

علوفه خشک آن نیز نباید حاوی بذر باشد، زیرا تولید مسمومیت می کند. میزان علوفه خشک تولیدی خلى در هکتار و علوفه سبز آن به حدود ۱۰ تن می رسد.

گیاه سویای علوفه ای (Glycine sp.) و ویژگی گیاه شناسی آن

سویا نباتی بومی آسیا و به خصوص چین و ژاپن و در حدود ۴۷۰۰ سال قبل در چین به آن اشاره شده است.

سویا در حدود کمتر از دو قرن پیش (۱۸۰۴) در آمریکا کشت می‌شده و اهمیت امروزه خود را به سبب دارا بودن درصد روغن زیاد دانه کسب نموده است.

سویا از تیره لگومینوز و زیر تیره پروانه آسا و جنس (Glycine) است. نوع زراعی آن به نام (Glycine max ) بوده و غیر از این گونه دیگری به نام ( Glycine ussuriensis) وجود دارد که به صورت وحشی در آسیا یافت می شود.

این گونه وحشی دارای ساقه‌های باریک و کوچک با برگچه هایی باریک و دانه های سیاه رنگ می‌باشد که به مصرف غذای دام و کود سبز می‌رسد. گونه دیگری به نام (Glycine japonica) در مناطق آفریقا وجود دارد که فقط به عنوان علوفه و کود سبز از آن استفاده می‌کنند.

در حال حاضر از سویا به منظور علوفه، دانه و سبزی آن می‌توان استفاده نمود. دانه سویا به علت درصد زیاد روغن در دنیا اهمیت اقتصادی بسیاری پیدا کرده و از فرآورده‌های آن می توان انواع روغن ها، مارگارین، لیسیتین، آرد، سبوس و کنجاله سویا را نام برد. گذشته از آن سویا را به عنوان علوفه خشک، چراگاه و کود سبز مورد استفاده قرار می‌دهد. به طور کلی سویا به علت دارا بودن ارزش غذای زیاد مکملی برای تغذیه دام است.

سویا گیاهی یک ساله است و حد رسیدن واریته‌های مختلف آن ۸۰ تا ۲۰۰ روز و حتی بیشتر می‌باشد. سویا دارای ریشه‌ای راست با تعداد زیادی ریشه‌های جانبی است بوته اغلب واریته‌های سویا راست و مستقیم بوده و تعداد کمی از گونه‌های آن دارای ساقه‌ی بسیار ظریف و نازک هستند.

این گیاه مانند ساقه انگور قادر به پیچیدن است. از ساقه‌ی این نوع سویا به منظور علوفه سبز و از دانه آن به منظور تولید روغن استفاده می‌کنند. مخلوط سویا با ذرت، سودان گراس، ذرت خوشه ای، ارزن و لوبیای علوفه‌ای در مناطق گرم مانند جنوب کشور کاملا رضایت بخش خواهد بود.

برگ‌های سویا از نظر شکل، اندازه و رنگ اختلاف کلی دارند. هر برگ دارای برگچه‌هایی است نسبتا کشیده که در موقع رسیدن شروع به ریزش می‌نمایند. ارتفاع بوته‌ها گاهی به ۳۰ تا ۱۵۰ سانتی متر و حتی بیشتر می‌رسند.

گل‌های سویا همان ساختمان گل‌های خانواده بقولات یا لگومینوز را دارا هستند. قبل از انقضای کامل رسیدن نیام‌های سویا، تمام برگ‌های گیاه می‌ریزند. چنانچه برداشت بعضی از واریته‌ها به تأخیر افتد موجب ریزش دانه می‌گردد.

گیاه نخود علوفه ای (L pisum arvense) و ویژگی گیاه شناسی آن

از دیگر انواع گیاهان علوفه ای میتوان به گیاه نخود علوفه ای اشاره کرد. این گونه‌ی نخود دارای ارقامیست که به عنوان استفاده از علوفه سبز، بذر، کود سبز و همچنین برای حفاظت و جلوگیری از فرسایش خاک کاشته می‌شود. این گیاه گیاهی یکساله و زمستانه با ساقه‌های باریک و گوشتی است که طول آن به ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی متر می‌رسد و اغلب بالارونده است.

بذرهای این نخود دارای شکلی گرد و صاف به رنگ‌های قهوه‌ای، سفید، زرد، سبز، آبی، خاکستری و یا قهوه‌ای مخطط است. بذر نخود اغلب به عنوان خوراکی و یا سبزی به مصرف تغذیه می‌رسد.

نخود گیاهی است مخصوص مناطق سرد و حرارت‌های زیاد به خصوص در موقع بستن نیام، صدمه زیادی به آن وارد می‌آورد و امکان حصول بذر کافی کمتر است.

نخودهایی که برای تولید برمه یا علوفه خشک و یا کود سبز کشت می‌شوند، مقاومت زیادتری نسبت به حرارت نشان می‌دهند. نخود در مناطقی که آب و هوای نسبتا سرد و مرطوب داشته باشد بدون توجه به نوع خاک بهترین عملکرد را می‌دهد.

بنا بر تذکرات فوق نباید چنین تصور نمود که نخود یک گیاه کاملا مقاوم به سرماست بلکه هوای معتدل مرطوب را به سایر شرایط جوی ترجیح می‌دهد و خاک‌های رسی لومی زهکشی شده که محتوای مواد آهکی و دارای PH خنثی باشد، بهترین شرایط رشد و نمو را فراهم می سازد.

خاک‌های شنی لومی حاصلخیز و غنی از مواد غذایی شرایط فوق الذکر را برای نمو نخود فراهم خواهد کرد و زمین‌های هوموس دار و سنگین که غنی از مواد غذایی هستند باعث تشدید رشد و نمو شاخ و برگ نخود و افزایش عملکرد محصول علوفه ای آن می‌شوند.

جهت مهیا نمودن بستر نخود باید برای کاشت ارقام بهاره، زمین را در پاییز شخم زد تا در طول مدت زمستان، یخبندان سبب اصلاح خاک گردد. کاشت پاییزه آن، همزمان با برداشت نباتات صیفی و وجینی است که می‌توان نوع مناسب آن را در برنامه کشت قرار داد. باید توجه داشت که زمین‌های کلوخه‌ای و رسی سنگین و محل‌های رویش زیاد علف هرز همه احتیاج به شخم عمیق، دیسک سنگین و یا دندانه دارند.

راهنمای کامل کاشت، داشت و برداشت گیاهان علوفه ای

کاشت و نگهداری گیاهان علوفه ای به دقت و مراقبت زیادی نیاز دارد. در ادامه راهکارهای کلی را به شما معرفی می‌کنیم تا با اصول اساسی کاشت، داشت و برداشت این گیاهان آشنا شوید، تا بتوانید به بهترین شکل از مزرعه خود بهره‌برداری کنید.

کاشت گیاهان علوفه‌ای

• انتخاب گونه: ابتدا باید گونه مناسب گیاه علوفه‌ای را بر اساس شرایط آب و هوایی، خاک، و نیازهای تغذیه‌ای دام خود انتخاب کنید.
• آماده‌سازی خاک: خاک باید قبل از کاشت آماده شود. این شامل شخم زدن، اصلاح pH خاک و افزودن کودهای لازم است.
• زمان کاشت: زمان کاشت باید به گونه‌ای انتخاب شود که دوره رشد گیاه با شرایط آب و هوایی مطلوب همخوانی داشته باشد.

داشت گیاهان علوفه‌ای

• آبیاری: گیاهان علوفه‌ای به آبیاری منظم نیاز دارند، به ویژه در مراحل اولیه رشد.
• کنترل علف‌های هرز: مبارزه با علف‌های هرز از طریق استفاده از روش‌های مکانیکی یا شیمیایی بسیار مهم است.
• کوددهی: تأمین مواد مغذی از طریق کوددهی به خاک برای رشد بهینه گیاهان علوفه‌ای ضروری است.

برداشت گیاهان علوفه‌ای

• زمان برداشت: تعیین زمان مناسب برداشت بر اساس نوع گیاه و شرایط آب و هوایی از اهمیت بالایی برخوردار است.
• روش‌های برداشت: برداشت می‌تواند به صورت دستی یا با استفاده از ماشین‌آلات انجام شود. انتخاب روش مناسب برداشت، بسته به مقیاس کشاورزی و نوع گیاه متفاوت است.
• نگهداری و ذخیره‌سازی: پس از برداشت، علوفه‌ها باید به درستی خشک و در شرایط مناسب ذخیره شوند تا از فساد و کاهش ارزش غذایی آن‌ها جلوگیری شود.

با رعایت موارد فوق، شما می‌توانید به بهترین نحو از مزرعه خود بهره‌برداری کنید و بهره‌وری و کیفیت محصولات علوفه ای خود را به حداکثر برسانید.

نقش انواع گیاهان علوفه ای در بهبود سلامت دام چیست؟

گیاهان علوفه‌ای نقش مهمی در بهبود سلامت دام دارند. این گیاهان به دلایل زیر برای دام‌ها ارزشمند هستند:

1. ارزش غذایی بالا: گیاهان علوفه‌ای مانند یونجه، شبدر، و رای‌گراس دارای مواد مغذی اساسی هستند که شامل پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز دام می‌شوند. این مواد مغذی به رشد و توسعه دام کمک می‌کنند.
2. هضم بهتر: علوفه‌ها دارای فیبر بالایی هستند که به هضم غذا کمک می‌کند. فیبر موجود در علوفه به بهبود عملکرد دستگاه گوارش دام کمک کرده و از مشکلات گوارشی جلوگیری می‌کند.
3. سلامت روده و میکروبیوم: گیاهان علوفه‌ای به حفظ تعادل میکروبیوم روده دام کمک می‌کنند که این امر برای سلامت کلی دام ضروری است. یک میکروبیوم سالم به جلوگیری از عفونت‌ها و بهبود سیستم ایمنی دام کمک می‌کند.
4. کاهش خطر بیماری‌ها: تغذیه با علوفه‌های با کیفیت به کاهش خطر بیماری‌های دامی مانند بلوت (نفخ شکم)، اسیدوز، و سایر مشکلات گوارشی کمک می‌کند.
5. افزایش کیفیت محصولات دامی: تغذیه مناسب دام با گیاهان علوفه‌ای به تولید شیر با کیفیت بالا و گوشت سالم‌تر منجر می‌شود، که این امر مستقیماً بر سلامت انسان‌هایی که از این محصولات استفاده می‌کنند، تأثیر می‌گذارد.
6. افزایش تولید: تغذیه مناسب با علوفه‌های مغذی به افزایش تولید محصولات دامی مانند شیر و گوشت کمک می‌کند.

بنابراین، گیاهان علوفه‌ای نه تنها به سلامت دام کمک می‌کنند بلکه به بهره‌وری بیشتر مزارع دامی نیز منجر می‌شوند. انتخاب مناسب نوع علوفه و مدیریت صحیح تغذیه‌ای از جمله عوامل کلیدی در افزایش سلامت و بهره‌وری دام هستند.

سخن آخر

در پایان این مقاله، نگاهی اجمالی به مطالب مهمی که درباره انواع گیاهان علوفه ای، روش‌های کاشت، داشت، برداشت آن‌ها و نقش حیاتی آن‌ها در بهبود سلامت دام داشتیم، می‌اندازیم.

ما با بررسی انواع گیاهان علوفه‌ای مانند یونجه، شبدر، و سایر گونه‌ها شروع کردیم و آموختیم که هر یک چه ویژگی‌هایی دارند. تاکید بر این بود که انتخاب صحیح گونه‌ی گیاهی می‌تواند تأثیر بسزایی در موفقیت کشاورزی علوفه ای داشته باشد.

در ادامه، به روش‌های کاشت، داشت و برداشت پرداختیم و نکات کلیدی در هر یک از این مراحل را بررسی کردیم. دیدیم که چگونه مدیریت صحیح در این مراحل می‌تواند به بهره‌وری بیشتر و کیفیت عالی علوفه منجر شود.

سپس، به اهمیت گیاهان علوفه ای در بهبود سلامت دام پرداختیم. مطالب نشان دادند که چگونه تغذیه دام با علوفه‌های مغذی می‌تواند به بهبود هضم، تقویت سیستم ایمنی، کاهش خطر بیماری‌ها و در نهایت به افزایش کیفیت محصولات دامی کمک کند.

در نهایت، این مقاله نشان داد که کشاورزی علوفه ای دقیق و علمی نه تنها برای بهبود سلامت دام حیاتی است، بلکه در افزایش بهره‌وری و پایداری کشاورزی نیز نقش دارد. امیدواریم این اطلاعات به شما در اعمال روش‌های بهتر کشاورزی و دستیابی به نتایج مطلوب‌تر کمک کند.

وقتی‌که شما نهال‌های پسته را تازه پیوند زده‌اید به اصول و نکاتی باید توجه کنید تا در آینده صاحب درختی پربار شوید و سود زیادی داشته باشید. اصولاً زمان مناسب برای پیوند زدن هنگامی است که گیاه در دوره فعالیت خود باشد. پس ازنظر علمی در هر فصل از سال به‌جز زمانی که گیاه در حال استراحت است و دارای شیره نباتی راکد است، می‌توان پیوند زنی را انجام داد. حال شما دارای نهال پسته پیوند خورده هستید و منتظر دیدن ثمره اقتصادی آن هستید. ما در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان نکاتی را به شما برای داشتن درختی پربار و دارای سود اقتصادی بالا یادآوری می‌کنیم تا بهترین عملکرد را داشته باشید و نتیجه عملکرد خود را ببینید. با ما همراه باشید تا با نکات کلیدی پیوند درخت پسته نر و ماده آشنا شوید.

علت پیوند زدن درخت پسته

اگر نهال پسته را بدون پیوند رها کنیم و بگذاریم به‌صورت طبیعی رشد کند، چه اتفاقی می‌افتد؟ جواب سؤال شما اینجاست. نهال پسته در دو حالت ممکن است درخت نر شود و یا درخت ماده شود.

اگر نهال پسته را بدون پیوند رها کنیم و عملیات پیوند انجام ندهیم، درصورتی‌که نهال پسته پیوند خورده به درخت ماده بالغی تبدیل شود، پسته حاصل از آن یک پسته بی‌کیفیت و کوچک است که برای تجارت و صادرات مناسب نیست.

ما وقتی نهال پسته را پیوند می‌زنیم، درواقع تعیین می‌کنیم که به درخت نر تبدیل شود و یا ماده. یا اینکه تعیین می‌کنیم در آینده از نهال پیوند خورده چه نوع پسته‌ای برداشت کنیم.

درواقع با پیوند زدن نهال تمام ویژگی‌های آن قابل‌تغییر است.

 بعد از پیوند پسته چه باید کرد؟

بعدازآن که عملیات پیوند با موفقیت انجام شد و ما الآن دارای تعدادی نهال پسته پیوند خورده هستیم، لازم است اقداماتی را برای حفظ پیوند انجام دهیم.

در این صورت در آینده یک درخت پسته بزرگ و پربار خواهیم داشت. یکی از اقدامات مهمی که بعد از پیوند نهال پسته انجام می‌دهیم این است که نهال پیوند خورده پسته را از آب و سایر مایعاتی که ممکن است با آن در ارتباط باشد، حفظ کنیم.

مثلاً بارها پیش‌آمده که بعد از پیوند نهال پسته، بارش باران آغازشده است. یا هنگام سم‌پاشی سایر درختان، نهال تازه پیوند خورده در معرض سم قرار می‌گیرد. این موارد برای نهال که تازه پیوند خورده می‌تواند خطرناک باشد.

شما می‌توانید به‌راحتی با گذاشتن یک کیسه پلاستیکی بر روی پیوند از این مشکل جلوگیری کنید. همچنین عوامل دیگری نیز می‌توانند برای نهال پیوند خورده پسته خطرناک باشد.

مثلاً عبور گله‌ای گوسفند از باغتان که ممکن است به پیوند ها آسیب بزند.

همچنین شما باید دقت داشته باشد که بندی که باعث اتصال پیوندک به شاخه می‌شود را زودتر از زمان موردنظر جدا نکنید. این زمان حدود دو تا سه هفته بعد از پیوند نهال پسته است. حداقل تا یک هفته بعد از پیوند آبیاری صورت نگیرد.

 بعد از پیوند نهال پسته، پیوند تا چه اندازه رشد خواهد کرد؟

زمانی که پیوند زدن به پایان رسید و عملیات پیوند زنی با موفقیت انجام شد، رشد پیوند باقدرت آغاز می‌شود. پیوند بزرگ می‌شود تا زمان خزان درخت (فصل پاییز) و درخت برای مدتی به خواب زمستانه فرو می‌رود.

در فصل بهار دوباره رشد پیوندک آغاز می‌شود. برای اینکه رشد پیوند نهال پسته افزایش یابد در فصل زمستان از کود حیوانی پوسیده‌شده مناسب استفاده کنید.

به‌این‌ترتیب رشد پیوند در فصل بهار دو برابر شده و درنتیجه درخت سالم و پرباری خواهید داشت.

البته پیشنهاد ما به شما نهال پسته پیوند خورده هیبریدی (آمریکایی) است که رشد این پایه شگفت‌انگیز بوده و چند برابر نهال‌های معمولی می‌باشد.

شرکت دانش‌بنیان آریا نهال رفسنجان با سال‌ها تجربه در امر تولید نهال پسته پیوند خورده هیبریدی (آمریکایی) و با کادری مجرب از بهترین و سرشناس‌ترین متخصصین کشاورزی کشور است.

برای خرید و مشاهده این محصول می‌توانید به مطلب فروش نهال پسته پیوند خورده هیبریدی (آمریکایی) مراجعه کنید.

 پیوند نر و پیوند ماده نهال پسته چگونه است؟

شما قبل از انجام عملیات پیوند زنی نهال پسته باید به این نکته توجه داشته باشید که پیوندک مناسب و سالم تهیه کنید. همچنین باید دقت داشته باشید میزان پیوندک‌های نر نسبت به ماده چقدر است.

این نکته بسیار مهم و ضروری است زیرا شما از روی پیوندک نمی‌توانید بفهمید که پیوندک تهیه‌شده نر است یا ماده. باید منتظر بمانید تا نهال پیوند خورده پسته شما رشد کند.

در اوایل بهار که گل می‌دهد آنگاه از روی گل‌های آن‌ها متوجه می‌شوید که آیا نهال پسته‌ای که پیوند خورده نر است یا ماده.

پس باید به این نکته توجه کنید که از جای مطمئن و از فرد دارای اعتبار پیوندک تهیه کنید. چون کوچک‌ترین اشتباهی در این مورد موجب می‌شد تا زحمات چندساله از بین برود و همچنین موجب زیان مالی جبران‌ناپذیری خواهد شد.

شما باید به‌عنوان‌مثال درازای 20 نهال پسته پیوند خورده، 19 نهال ماده و 1 نهال نر داشته باشید. سعی کنید به این نسبت نهال‌های پسته خود را پیوند بزنید.

همچنین باید درختان نر پسته را با پراکندگی مناسبی بین درختان ماده قرار داد تا در زمان گرده‌افشانی بیشترین همپوشانی را داشته باشد.

 بر روی هر نهال چند پیوند صورت می‌گیرد؟

حداکثر تعداد پیوندی که به یک نهال می‌توان زد بستگی به تعداد شاخه موجود بر روی نهال دارد که معمولاً نهال‌های پسته دارای یک تا سه‌شاخه هستند.

یعنی یک یا سه پیوند می‌توانیم بر روی نهال پسته بزنیم البته این موضوع برای نهال پسته کوچک صدق می‌کند. بدیهی است که با افزایش سن نهال و بزرگ‌تر شدن آن تعداد شاخه‌های آن بیشتر شده و تعداد بیشتر پیوند می‌گیرد.

جالب است بدانیم اگر بخواهیم یک شاخه نهال پسته را به‌صورت لوله‌ای پیوند بزنیم به یک پیوندک نیاز داریم. ولی اگر بخواهیم همان شاخه را به‌صورت شکمی پیوند بزنیم به دو پیوندک نیاز داریم.

پیوند درخت پسته نر و ماده را از کجا تهیه کنیم؟

به جوانه‌های کوچک شاخه‌های درخت پسته یک‌ساله‌ای که از اوایل فصل بهار تا اواسط فصل تابستان به رشدی مطلوبی رسیده و آماده هستند را پیوندک گویند.

یک پیوندک خوب درواقع یک شاخه‌ای است که قطر آن به‌اندازه یک مداد و به میزان رشد لازم رسیده باشد. دارای قدرت رویشی مناسب بوده تا پیوند بتواند بالاترین گیرایی را داشته باشد.

نکات ضروری که در هنگام تهیه پیوندک باید به آن‌ها توجه کنید:

• توجه داشته باشید که بلافاصله بعد از جدا کردن شاخه از درخت باید برگ‌های آن را جدا و در جای مرطوب و خنک بگذارید. چون پس از جدا کردن شاخه از درخت، آب موجود در آوندها به‌سرعت از طریق برگ‌ها تبخیر و موجب خشک شدن شاخه پیوندک خواهد شد.
• مقدار بیش‌ازحد شیره نباتی باعث عدم ایجاد تماس بین پیوندک و پایه پسته شده  به‌اصطلاح پیوندک در شیره نباتی خفه می‌گردد.
• گرمای زیاد موجب تبخیر زیاد در پیوندک می‌شود و بنابراین شیره نباتی به‌اندازه کافی به پیوندک نمی‌رسد. حرارت زیاد پیوندک را خشک کرده و از بین می‌برد.
• سرمای  فصل زمستان و در کل دمای کمتر از 10 درجه مانع فعالیت پیوندک می‌شود و اتصال پیوندک به پایه را غیرممکن می‌کند.
• با توجه به نکاتی که گفته شد بهترین زمان پیوند زنی در اوایل بهار که هوا معتدل و از سرمای زمستان کم شده و در اوایل پاییز که جریان شیره نباتی زیاد است مناسب است.

 هر نهال پیوند خورده چقدر محصول می‌دهد؟

اینکه نهال پسته پیوند خورده شما چقدر بعد از پیوند محصول می‌دهد، بستگی دارد که به چه میزان به نهال پسته چه ازلحاظ آب و زمین مناسب و چه ازلحاظ کود دهی رسیدگی کرده باشید.

معمولاً بعد از پیوند دو تا چهار سال طول می‌کشد که محصول اولیه بدهد. منظور از محصول اولیه یک خوشه یا چند دانه پسته است و شما نباید انتظار محصول زیادی از نهال پسته پیوند خورده که سن کمی دارد داشته باشید.

هرچه سن درخت افزایش پیدا کند درنتیجه محصول بیشتری می‌دهد و ازلحاظ اقتصادی به‌صرفه‌تر است.

به‌عنوان‌مثال یک درخت پسته در منطقه نوق رفسنجان که توسط کشاورزانی باتجربه در امر کاشت و پرورش پسته کاشته شده‌ است، در یک سال خوب ازلحاظ تولید پسته، می‌تواند تا هفتاد کیلو پسته تر باردهی داشته باشد.

البته میزان رشد و باردهی نهال پسته پیوند خورده شما با دانش شما از کشاورزی و سعی و تلاش شما برای تعمیر باغ پسته خود رابطه مستقیمی دارد.

بهترین زمین برای نهال‌های تازه پیوند خورده کدام است؟

زمین به‌عنوان بستر رشد درختان و آب به‌عنوان مایه حیات و جریان زندگی در درختان و مهم‌ترین عامل در گردش مواد غذایی در درختان، از مهم‌ترین فاکتورها برای رشد و تقویت درختان می‌باشد.

بهترین و مناسب‌ترین خاک برای کاشت نهال پسته، ترکیبی از شن و رس می‌باشد. در زمین‌هایی با خاک لومی شنی، مصرف کود مناسب باعث می‌شود برداشتی رضایت‌بخش داشته باشید.

اما در زمین‌های با خاک رسی سنگین که رطوبت را در خود به دام انداخته و نگه می‌دارد، کاشت پسته در این زمین‌ها مناسب ارزیابی نمی‌شود و محصول خوبی به دست نمی‌آید.

درخت پسته مقاومت تقریبی در برابر شوری خاک دارد. اگر بخواهید نهال پسته پیوند خورده خود را در زمین‌های شوری بکارید، باید نکاتی را موردتوجه قرار دهید.

در این زمین‌های شور باید کانالی به عرض  یک متر و با عمق مناسب (برای رسیدن آب کافی پای درخت) ایجاد کنید. نهال پسته پیوند خورده را دقیقاً وسط این کانال بکارید.

در بعضی زمین‌ها شما باید با مخلوط کردن خاک رس به زمین‌های بسیار شنی و یا مخلوط کردن شن به زمین‌های رسی، زمینی مناسب برای کشت آماده کنید.

البته باید توجه کنید که زمین تا چه میزان شوری دارد. اصولاً نهال پسته پیوند خورده خاك عميق و با تراکم زیاد و متوسط را بيشتر می‌پسندد.

عوامل مؤثر بر گیرایی پیوند درخت پسته نر و ماده

دمای مناسب: در هنگام پیوند زدن دمای محیط کشت نهال پسته دارای اهمیت زیادی است که این دما بین ۱۴ تا ۳۳ درجه سانتی گراد  است.

میزان نزدیکی و سطح تماس پیوندک و پایه: هرچه میزان سطح تماس بین پایه و پیوندک افزایش یابد میزان رشد نهال پسته پیوند خورده بیشتر است.

مرحله رشد: بهترین وقت برای انجام پیوند زنی  وقتی است که پایه پوست بدهد.

عوامل مؤثر دیگر: چسب زدن و اتصال سریع پیوندک به پایه. جلوگیری از  آلوده شدن به آفات و بیماری‌ها. باز کردن نخ پیوند بعد از اطمینان از گرفتن پیوند (حدود 14 تا 20 روز بعد از عملیات پیوند). محافظت از پیوند در برابر رطوبت‌های بالا (انجام سم‌پاشی و بارندگی) و همچنین گرمای ناشی از تابش نور خورشید.

[product_category category = “167” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC operator” = “IN”]

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

آیا تابه‌حال کلمه EC آب یا هدایت الکتریک آب را شنیده‌اید؟ کشاورزان معمولاً هنگامی‌که قصد احداث یک مزرعه یا باغ را دارند با این واژه آشنا می‌شوند. ابتدایی‌ترین سؤال دراین‌ارتباط که توسط افراد پرسیده می‌شود این است که EC آب چیست؟ روش اندازه گیری هدایت الکتریکی یا همان EC آب چگونه است؟ به چه صورتی بر روی درختان و گیاهان تأثیر می‌گذرد؟ در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان به‌طور مفصل به این پرسش‌ها پاسخ داده‌ایم. با ما همراه باشید.

EC آب چیست؟

EC آب یا هدایت الکتریکی مخفف Electrical Conductivity معیاری از توانایی آب برای هدایت جریان الکتریکی در داخل آب می‌باشد. این ویژگی با تمام غلظت عناصر یونیزه شده و املاح محلول در آب و مقدار دمایی که هنگام اندازه گیری انجام می‌شود ربط دارند.

آبی که کاملاً خالص است هدایت الکتریکی بسیار ناچیزی دارد. یون‌های محلول در آب باعث افزایش EC و رسانایی آب می‌شوند. EC آب را با دستگاهی به نام EC متر  اندازه می‌گیرند. با اندازه گیری EC آب می‌توانید به کیفیت آب، طبقه‌بندی آن و تعیین میزان مواد محلول در آب پی ببرید.

ازآنجایی‌که تعیین میزان مواد محلول در آب فقط در آزمایشگاه‌ها قابل انجام است، از دستگاه‌های EC متر برای این کار استفاده می‌شود.

روش اندازه گیری هدایت الکتریکی ( EC ) آب

همان‌طور که گفتیم با اندازه گیری EC آب می‌توان به میزان املاح موجود در آب پی برد. کشاورزان و باغداران برای احداث مزرعه و باغ نیاز به دانستن میزان شوری آب دارند.

به همین دلیل لازم است روش اندازه‌گیر هدایت الکتریک آب را بدانند تا بتوانند از این طریق به میزان شوری آب آبیاری خود دست یابند. اندازه گیری هدایت الکتریکی یا همان EC آب معمولاً به دو روش قابل انجام است.

1. به‌وسیله دستگاه‌های EC متر که ساده‌ترین و به‌صرفه‌ترین راه است.
2. به‌وسیله آزمایشگاه‌های تخصصی جهاد کشاورزی یا آزمایشگاه‌های معتبر.

اندازه گیری EC آب به‌وسیله دستگاه‌های EC متر

این روش مقرون‌به‌صرفه ترین و ارزان‌ترین روش برای اندازه گیری EC آب است. شما تنها کاری که باید انجام دهید این است که نمونه‌ای از آب مورداستفاده در مزرعه و باغتان را به دستگاه می‌دهید و دستگاه میزان دقیق EC آب را مشخص می‌کند.

 

 

به‌وسیله آزمایشگاه‌های تخصصی جهاد کشاورزی یا آزمایشگاه‌های معتبر

برای انجام این کار شما باید در حوض و یا استخری که آب را در آن ذخیره می‌کنید نمونه‌برداری کنید. بدین‌صورت که ابتدا ظرفی یا قوطی مناسبی را انتخاب کرده و سپس آن را در داخل آب استخر فروبرده تا ظرف پر شده و نمونه به‌دست‌آمده را به آزمایشگاه‌های معتبر تحویل داده و منتظر دریافت جواب بمانید.

دستگاه اندازه گیری هدایت الکتریکی آب

یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای تعیین غلظت املاح محلول در آب، اندازه گیری EC آب است. EC متر ابزاری کاربردی و یک آزمایشگاه کامل می‌باشد که برای اندازه گیری میزان ناخالصی آب طراحی‌شده است.

این دستگاه قابلیت اندازه گیری شوری آب را دارد. استفاده از این دستگاه‌ها معمولاً بسیار راحت است و نیازی به تخصص خاصی ندارد. هر چه میزان نمک‌های رسانای موجود در آب بیشتر باشد، EC آب بیشتر می‌شود.

واحد اندازه گیری EC آب

EC آب نیز مانند تمامی پارامترهای دیگر دارای واحد استاندارد است. واحد هدایت الکتریکی ویژه آب میکرو موس بر سانتی‌متر است که در سیستم SI با میکرو زیمنس بر سانتی‌متر نمایش داده می‌شود. معمولاً هنگامی‌که از واژه EC آب استفاده می‌شود منظور همان هدایت الکتریکی ویژه آب است.

EC مناسب برای خاک کشاورزی پسته

ازآنجایی‌که اندازه گیری EC آب و میزان آن رابطه مستقیمی با TDS و نمک‌های محلول در آب دارد، کشاورزان به‌منظور کنترل کیفیت آب آبیاری به آن توجه زیادی دارند. درصورتی‌که شوری آب از حدی بیشتر باشد کشاورزان نمی‌توانند در آن منطقه اقدام به احداث باغ کنند. به‌عنوان‌مثال برای احداث باغ پسته حداکثر شوری قابل قبول 8000 میکرو زیمنس بر سانتی‌متر است. البته میزان مقاومت در برابر شوری، در ارقام مختلف پسته متفاوت می باشد.

چگونه EC آب را کاهش دهیم

برای کاهش EC آب دو روش زیر پیشنهاد می‌شود:

• استفاده از دستگاه های تصفیه و آب شیرین کن صنعتی
• استفاده از ترکیبات و مواد ضد شوری

استفاده از دستگاه های تصفیه و آب شیرین کن صنعتی

دستگاه‌های تصفیه و شیرین‌کننده آب صنعتی-کشاورزی وجود دارند که می‌توان از آن‌ها برای کاهش EC آب استفاده نمود. سیستم آب شیرین کن کشاورزی باعث حذف نمک، مواد معدنی و به طور کلی ترکیباتی که باعث آلوده شدن آب می شوند، خواهد شد. آبی که توسط این سیستم تصفیه می شود استاندارد بوده و می توان از آن به طور مستقیم برای آبیاری محصولات کشاورزی استفاده نمود.

مهمترین مزیت آب شیرین کن کشاورزی کاهش غلظت کل نمک های حل شده و املاح موجود در آب است تا باغداران و کشاورزان بتوانند محصولاتی با کیفیت بالا تولید کنند.

استفاده از ترکیبات و مواد ضد شوری

فاکتور شوری (EC) خاک و آب یکی از عوامل محدود کننده رشد گیاهان به شمار می رود که با تاثیر بر شکل های شیمیایی عناصر غذایی، در جذب و توزیع عناصر درون گیاه اختلال ایجاد می کند. جهت بالا بردن کیفیت آب محلول پاشی( EC, pH و سختی آب)، جهت اصلاح آب و کاهش شوری، استفاده از مواد اصلاح کننده و ترکیبات ضد شوری توصیه می شود. در این صورت پوشش یکنواخت تری از محلول روی اندام های گیاهی قرار گرفته و همچنین میزان جذب نیز افزایش می‌یابد و درنتیجه باعث افزایش عملکرد خواهد شد.

نکاتی جهت کاهش تاثیر شوری آب و خاک

همچنین باغداران در کشاورزی برای کاهش هدایت الکتریکی و شوری آب برخی از نکات را به کار می‌گیرند تا اثرات شوری آب‌وخاک را بر درختان کاهش دهند. برخی از این نکات عبارت‌اند از:

• کاشت زراعت‌هایی مانند جو، گندم در اراضی بکر
• تأمین زهکشی درونی لازم از طریق اضافه کردن خاک رس به اراضی شنی و یا دادن شن به اراضی رسی
• کاشت نهال بر روی شیب جوی‌ها و در محل زیر داغ آب
• تأمین آب موردنیاز آبشویی و آبیاری سنگین قبل از احداث باغ
• استفاده از نهال مناسب جهت کاشت در شرایط شوری آب‌وخاک
• انجام آبیاری‌های زمستانه

عوامل مؤثر بر هدایت الکتریکی آب

رسانایی الکتریکی آب به عوامل متعددی بستگی دارد. ازجمله این عوامل می‌توان به دما اشاره کرد. هر چه دمای آب بالاتر باشد رسانایی الکتریکی بیشتر خواهد بود. به‌طوری‌که می‌توان گفت با هر افزایش دما معادل 1 درجه سانتی گراد، 2 تا 3 درصد به رسانایی آب افزوده خواهد شد. برخی از دلایل دیگر برای افزایش میزان EC آب عبارت‌اند از:

• افزودن نمک به جاده‌ها برای آب شدن یخ‌ها
• وارد شدن پسماند کارخانه‌ها و زباله‌های مایع به بستر زمین
• پساب‌های صنعتی غیرقابل نفوذ که حاوی مواد شیمیایی
• سموم و آفت‌کش‌های استفاده‌شده در کشاورزی
• کودهای استفاده‌شده در کشاورزی

میزان EC آب آشامیدنی

برای اندازه گیری EC آب آشامیدنی لازم است مقدار متعادل آن را بدانید. درصورتی‌که EC آب بین 90 تا 700 میکرو زیمنس بر سانتی متر باشد، مزه آب مطلوب خواهد بود. در صورت بیشتر بودن هدایت الکتریکی آب، نوشیدن آن موجب بیماری نمی‌شود اما از گوارایی آب آشامیدنی می‌کاهد.

مقدار استاندارد EC آب آشامیدنی را می‌توان کمتر از 1500 میکرو زیمنس بر سانتی‌متر در نظر گرفت. البته این مقدار متغیر بوده و به سایر پارامترهای آب نیز بستگی دارد.

سخن پایانی

اندازه گیری EC یا همان هدایت الکتریکی آب به کشاورزان کمک می‌کند تا میزان شوری آب آبیاری را تعیین کنند. با توجه به آنچه گفت شد این اندازه گیری معمولاً به دو روش انجام می‌گیرد. استفاده از دستگاه‌های EC متر بسیار راحت است که نیازی به تخصص نیز ندارد. ازآنجایی‌که کیفیت آب آبیاری و میزان شوری آب و خاک، تأثیر بسیار زیادی بر روی عملکرد گیاهان و درختان شما می‌گذارد، می‌توانید از مشاوره رایگان کارشناسان مجموعه پسته رفسنجان استفاده نمایید.

[product_category cat_id=”23″]

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

شاید شما از آن دسته افرادی باشید که قصد خرید بذر پسته و کاشت آن را داشته باشید. بنابراین به دنبال پیدا کردن بهترین بذر پسته برای کاشت هستید. به یاد داشته باشید که در هنگام خرید بذر پسته باید دقت فراوانی به خرج دهید. زیرا اگر بذری را که کاشته‌اید ضعیف باشد و یا دارای بیماری باشد، زحمات چندساله شما را به هدر می‌دهد. در این شرایط شما دارای درختان بی‌کیفیت و مستعد بیماری و آفت خواهید بود. بذر پسته بادامی زرندی درواقع بهترین نوع بذر در میان بذرهای مشابه خود بوده و دارای جنینی کامل و دوره رشدی فوق‌العاده می‌باشد. اگر دوست دارید بدانید چرا بذر پسته بادامی زرندی در بین کشاورزان محبوب است با ما تا آخر این مطلب از مجله کشاورزی پسته رفسنجان همراه باشید.

بهترین نژاد پسته برای کاشت

بذر پسته بادامی زرندی به دلیل اندازه متوسط و جنین کاملی که دارد و همچنین زودرس بودن آن، در بین باغداران محبوبیت دارد. بیشتر کشاورزان برای خرید به این نوع بذر  تمایل بیشتری دارند. دیگر بذرهای پسته به دلیل درشت بودن و همچنین کامل نشدن جنین در داخل دانه پسته و به دلیل دیررس بودن کمتر به‌عنوان بذر کاشته می‌شوند (به‌عنوان‌مثال پسته اکبری) و دارای محبوبیت  کمتری هستند؛ بنابراین کشاورزان کمتر تمایل به خرید آن‌ها را دارند. همان‌طور که گفتیم بذر پسته بادامی دارای خندانی کمتر (بذر مناسب برای کشت نباید زیاد خندان باشد) و جنین کامل‌تر و دارای قیمت مناسب‌تری می‌باشد که یک نهال بی‌عیب و نقص و به‌دوراز بیماری به شما می‌دهد.

بهترین بذر پسته برای کاشت

بهترین بذر پسته برای کاشت و خرید به ترتیب کیفیت کاشت عبارت‌اند از:

• بذر پسته بادامی زرندی
• بذر پسته بادامی قزوین
• بذر پسته احمد آقایی

شاید برای شما این سؤال پیش بیاید که بذر بنه را هم می‌توان در باغ  کاشت؟ در پاسخ باید گفت که بنه یک نوع پسته وحشی است و می‌توان به‌عنوان پایه پسته از آن استفاده کرد. البته به دلیل رشد بسیار کمی که دارد کسی به سراغ کاشت آن نمی‌رود.

ویژگی‌های درخت پسته بادامی زرندی

بذر پسته بادامی زرندی دارای اندازه متوسط و مناسب برای کاشت است که در باغات با قدمت شهرستان زرند کرمان یافت می‌شود. این بذر نسبت به‌اندازه نسبتاً کوچک خود دارای قدرت رویشی چشمگیری نسبت به نمونه‌های مشابه خود است. طبق بررسی‌ها و مشاهدات چندساله کشاورزان، ارتفاع درختی که از پایه بادامی رشد و نمو پیدا کرده است، 351 سانتیمتر (بلند) و عرض تاج درخت 356 سانتی‌متر (زیاد) می‌باشد. از مهم‌ترین ویژگی‌های بذر پسته بادامی زرندی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سازگاری بالا با خاک و آب شور
• سازگاری مناسب در مقابل کم‌آبی
• باردهی زیاد
• مقاومت در برابر قارچ فیتوفترایی
• سال آوری ضعیف

گلدهی و میوه دهی بذر پسته بادامی زرندی

درخت پسته حاصل از کاشت بذر پسته بادامی زرندی، از ارقام متوسط گل محسوب می‌شود. جوانه‌های گل در درخت پسته تقریباً از اواخر اسفندماه شروع به رشد می‌کنند. زمان گلدهی این درخت در تاریخ 8 فروردین شروع‌شده و حدوداً تا 15 فروردین ادامه دارد. خوشه‌های درخت بادامی زرندی حدوداً دارای 18 عدد دانه پسته است.

کاشت نهال یا کاشت بذر، کدام به‌صرفه‌تر است؟

شاید این سؤال هم در ذهن شما ایجادشده باشد که اصلاً باید بذر پسته را خرید و کاشت و یا نهال پسته؟ کدام به‌صرفه‌تر است؟ در ادامه برای پاسخ به سؤال خود با ما همراه باشید.

اگر بذر پسته بکارم

در پاسخ به این سؤال باید گفت که شما برای کاشت بذر پسته ابتدا باید بذر مناسب برای کاشت پیدا کنید. درصورتی‌که بذر دارای کیفیت مناسب و خوبی نباشد، موجب می‌شود شما یک نهال بی‌کیفیت و دارای بیماری فراوان داشته باشید. همچنین در آینده صاحب درختی خواهید بود که دارای محصول بسیار کم است و اصلاً مقرون‌به‌صرفه نیست. از طرف دیگر شما باید بذر را در زمین و یا گلخانه بکارید و  لازم است همه شرایط را مهیا سازید تا بذر پسته جوانه بزند، رشد کند و تبدیل به نهال شود. اگر شما تمامی این شرایط را به‌خوبی فراهم کنید، باز هم مقداری تلفات در کاشت بذر خواهید داشت. در هنگام رویش و جوانه‌زنی بذر پسته هم باید مراقبت‌های زیادی را انجام دهید تا نهال به‌خوبی رشد کند. البته به یاد داشته باشید که برای تولید نهال راهی جز کاشت بذر پسته نخواهید داشت.

اگر نهال پسته بکارم

درصورتی‌که برای رشد و جوانه زدن بذر صبر کمی دارید، پیشنهاد ما به شما کاشت نهال پسته است. کاشت نهال پسته نسبت به خرید و کاشت بذر پسته دارای مزیت‌های زیادی است که عبارت‌اند از:

• شما مطمئن هستید که یک نهال سالم و فاقد هرگونه بیماری خرید می‌کنید.(در صورت خرید از فروشگاه‌های معتبر)
• تلفات و ضرر شما نسبت به کاشت بذر به حداقل می‌رسد.
• شما با خرید نهال در وقت خود صرفه‌جویی زیادی کرده‌اید.(درخت پسته معمولی و سنتی در 8 سالگی محصول اولیه را می‌دهد و در صورت استفاده از نهال پسته هیبریدی در 4 سالگی می‌توانید محصول اولیه را برداشت کنید)
• کاهش هزینه نگهداری را به همراه دارد.

بهترین پایه پسته برای کاشتن کدام است؟

اگر تمایل به کاشت نهال پسته دارید، نیاز دارید یک نهال مناسب برای کاشت تهیه کنید. یک نهال که دارای رشد سریع، پربازده و سازگار با انواع آب‌وهوا باشد. انتخاب یک ‌پایه مناسب برای کاشت، سرنوشت و آینده‌ی یک باغ را مشخص و تعیین می‌کند. همان‌طور که قبلاً اشاره کردیم یک‌ پایه پسته خوب برای کاشت باید فاقد هرگونه بیماری باشد و در مقابل کم‌آبی و شوری آب مقاومت بالایی داشته باشد. در کشور ما مناطق زیادی وجود دارند که دارای خاکی شور و آب‌وهوای بسیار بد هستند. درواقع انتخاب نهال در داشتن یک باغ پربازده و سالم رو به رشد، نقش زیادی دارد؛ بنابراین اگر پایه یا همان نهال پسته شما دارای بیماری خاصی باشد نه‌تنها شما یک باغ پسته ‌ایده آل نخواهید داشت بلکه رشد نهال بسیار کند شده که موجب از بین رفتن زحمات چندین ساله شما می‌گردد.

بهترین پایه پسته

بهترین پایه پسته موجود برای خرید، پایه پسته‌ی (UCB1) نهال پسته هیبریدی آمریکایی است که توسط دانشمندان آمریکایی اصلاح نژاد شده و فاقد هرگونه بیماری می‌باشد. نهال پسته هیبریدی  آمریکایی (UCB1) به‌گونه‌ای تربیت و اصلاح‌شده که دارای رشد فوق‌العاده زیاد باشد. علاوه بر آن در زمان برداشت محصول، شما دارای باغی پر از پسته خواهید بود. نهال پسته هیبریدی آمریکایی (UCB1) در برابر بیماری‌های خاکزی (مانند ورتیسیلیوم گموز و نماتد) دارای مقاومت بسیار بالایی است. این پایه پسته فوق‌العاده، یک سال بعد از کاشت، قابلیت پیوند خوردن را دارد و پس از گذشت 4 سال می‌توانید محصول اولیه را برداشت کنید.

کدام بذرهای پسته را می‌توانیم بکاریم؟

اکنون شاید از خود بپرسید بذرها یا پسته‌های دیگر را می‌شود کاشت یا نه؟ در جواب باید گفت شما حتی می‌توانید بذر بنه کوهی یا ارقام دیگر پسته (پسته اکبری، احمد آقایی، کله قوچی و …) را بکارید. ازآنجایی‌که بذر بادامی زرندی دارای ابعاد و فیزیک مناسب کاشت می‌باشد و دارای جنین کامل‌تری نیز هست، نهال مرغوب و با کیفیتی در اختیار شما قرار می‌دهد. همچنین ازلحاظ اقتصادی نیز خرید بذر پسته بادامی زرندی مقرون‌به‌صرفه می‌باشد. بذر پسته بادامی زرندی ‌به دلیل ابعاد متوسط و مناسبی که دارد موجب می‌شود شما به ازای خرید هر کیلو پسته، تعداد بیشتری بذر را بخرید. درنتیجه شما می‌توانید نهال بیشتری تولید کرده و در هزینه‌های خود صرفه‌جویی نمایید.

بهترین زمان کاشت بذر پسته

بهترین زمان کاشت بذر پسته در آب‌وهوای آزاد معمولاً اواخر اسفند و اوایل فروردین است. البته برای کاشت پسته در منزل و در گلدان می‌توانید در هرزمانی اقدام کنید. بعد از گذشت 6 ماه نیز می‌توان نهال پرورش‌یافته را به زمین اصلی منتقل نمود. بهترین زمان انتقال نهال پسته نیز بستگی به عوامل زیادی ازجمله آب‌وهوا، اقلیم منطقه، نوع پسته و … دارد. بهترین زمان را می‌توان اواخر زمستان، بعد از اتمام یخبندان دانست.

ویژگی بذر پسته مناسب و مطلوب برای کاشت

باید به این نکته اشاره شود که شما زمانی که یک بذر را تهیه‌کرده‌اید، باید در شرایط مطلوب و مناسب از آن نگهداری کنید و در دمای مناسب و معتدل از آن نگهداری نمایید. درصورتی‌که بذر پسته در شرایطی بد و نامطلوب نگهداری شود موجب مرگ جنین پسته خواهد شد. به همین منظور در ادامه روش نگهداری از بذر پسته را تا زمان کاشت پسته آموزش داده‌ایم.

بذر پسته مناسب برای کاشت چه ویژگی‌هایی دارد؟

شما هنگام خرید بذر پسته باید نکاتی را مدنظر قرار دهید تا مناسب‌ترین بذر را برای کاشت بیابید. از مهم‌ترین ویژگی‌های بهترین بذر پسته برای کاشت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بذرهای پسته‌ای که در معرض ضربات شدید فیزیکی قرار می‌گیرند مناسب نیستند. به‌عنوان‌مثال: گونی کردن بذرها، آسیب دیدن بذرهای پسته هنگام جابه‌جایی، وزن نمودن پسته (توجه به این نکته ضروری است که بذر پسته هرچقدر بزرگ‌تر و دارای میزان خندانی بالایی باشد، بیشتر تحت تأثیر عوامل محیطی قرار می‌گیرد)
• بذر پسته مناسب برای کاشت نباید در دستگاه پوست‌گیری فراوری شود و یا در داخل دستگاه خشک‌کن قرار گیرد.
• بذر پسته‌ای که شما قصد کاشتن آن را دارید، نباید زیادی کهنه و قدیمی ‌باشد یعنی زمان بین برداشت تا کاشتن بذر در داخل زمین نباید بیشتر از یک سال شود.
• بذر شما نباید نارس باشد.

خرید بذر پسته

درصورتی‌که قصد کاشت و پرورش درختان پسته را دارید، راهی جز خرید بذر پسته و یا خرید نهال پسته نخواهید داشت. برای کاشت درخت از طریق دانه، انتخاب یک بذر مناسب و قوی، مهم‌ترین مرحله کار شما است. برای اطمینان از کیفیت بذر لازم است آن را از فروشگاه‌های معتبر در این زمینه تهیه نمایید. در این صورت مطمئن هستید که زحمات شما برای کاشت و نگهداری و پرورش یک نهال مرغوب، بی‌نتیجه نخواهد بود. فروشگاه آنلاین پسته رفسنجان بهترین بذر پسته بادامی زرندی را به شما عزیزان ارائه می‌دهد.

سخن پایانی

انتخاب بهترین بذر پسته برای کاشت یکی از اصلی‌ترین اقدامات پرورش درخت پسته است. درصورتی‌که بذر شما ضعیف یا بیمار باشد تمامی زحمات شما را به هدر می‌دهد. در این مقاله در ارتباط با بهترین نوع بذر پسته و ویژگی‌های آن صحبت کردیم. دریافتیم که پسته بادامی زرندی بهترین نوع پسته برای کاشت است. این نوع بذر نسبت به نمونه‌های مشابه، جنینی کامل دارد و دوره رشد آن بسیار عالی می‌باشد. جهت دریافت مشاوره در ارتباط با خرید بذر و نحوه کاشت آن می‌توانید با کارشناسان سایت پسته رفسنجان در تماس باشید.

[product_category category = “165” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC operator” = “IN”]

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

 

تابه‌حال به این فکر افتاده‌اید که چگونه می‌توان جنسیت فرزند آینده خود را تعیین کرد؟ تابه‌حال چندراه را امتحان کرده‌اید؟ درست است که این موضوع یک راه مطمئن و صددرصدی ندارد اما طبق مشاهدات انجام‌شده می‌توان با تغذیه درست و مناسب به آن دست‌یافت. حال موضوع موردبحث ما باید در رابطه با نوع این تغذیه باشد. آجیل‌ها می‌تواند یک بخش مهمی از برنامه غذایی زنان باردار باشند و پسته برای پسر دار شدن توصیه می‌شود. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان به بررسی صحت این ادعا و رژیم غذایی مناسب برای دوران بارداری خواهیم پرداخت.

آیا خوردن پسته برای پسر دار شدن مؤثر است؟

نتایج حاصل از بررسی تأثیر مواد غذایی روی انسان توسط یک متخصص زنان کانادایی، طبق روش «استول کوسکی» از طریق رژیم غذایی تجویزشده، نشان داد در صورت پیگیری دقیق رژیم غذایی، باید 80 درصد موفقیت حاصل شود. در بعضی از بیمارستان‌های بزرگ کانادا، درمانگاه‌هایی اختصاصی برای انجام این کار به‌منظور کمک به زوج‌هایی که نسل آینده آن‌ها توسط بیماری‌های ارثی وابسته به جنس تهدید می‌شدند، دایر شده است.

اصول تغذیه برای پسر دار شدن

لازم است مواد غذایی انسان غنی از سدیم و پتاسیم و فقیر از کلسیم باشد.

اصول تغذیه برای دختردار شدن

لازم است رژیم غذایی فقیر از سدیم و پتاسیم و غنی از کلسیم باشد.

رژیم غذایی حاوی پسته برای پسر دار شدن

سدیم زیاد مصرف شود: هنگام تهیه غذا، به مقدار زیاد نمک اضافه کنید. ضمناً موادی مصرف نمایید که طبیعتاً نمک زیادی داشته و یا در هنگام تهیه به آن‌ها نمک زیادی اضافه‌شده است؛ مانند سوپ‌های آماده، بیسکویت شور، زیتون شور و غیره.

پتاسیم زیاد مصرف کنید: میوه‌های خشک (برگه زردآلو، آلوی خشک، انجیر، خرما و کشمش) و حبوبات (عدس، لوبیا، نخود و غیره) غنی از پتاسیم هستند. متخصصان تغذیه و پزشکانی که در این زمینه فعالیت دارند متقاعد شده‌اند که برای پسردار شدن می‌توانند توصیه به مصرف پتاسیم نموده و اینکه کلسیم به کمترین مقدار ممکن مصرف شود.

بنابراین در طول دوران اجرای رژیم، مصرف هر نوع فرآورده‌های لبنی ممنوع است. پسته ازجمله خوراکی‌هایی است که دارای پتاسیم زیادی می‌باشد و می‌توان از خواص آن به‌منظور پسر دار شدن استفاده نمود.

ممنوعیت اجرای رژیم غذایی برای پسر دار شدن

ابتدا باید مطمئن باشیم که ممنوعیت برای اجرای رژیم غذایی وجود نداشته باشد. ممنوعیت رژیم غذایی برای پسر دار شدن در زیر آمده است و افراد مبتلا به بیماری‌های ذیل نباید این رژیم غذایی را رعایت کنند:

• فشارخون بالا
• ناراحتی‌های قلبی و عروقی
• نارسایی‌های کلیوی
• پس از اثبات بارداری

به یاد داشته باشید که زن باردار رژیم غذایی متعادل و مناسب دوران بارداری معمولی را ادامه می‌دهد و نیاز به رعایت محدودیت‌های رژیم پیش از بارداری نیست.

رژیم غذایی برای دختر دار شدن

پتاسیم مصرف نشود:  میوه‌های خشک، حبوبات و موز مصرف نشوند. نمک رژیمی که غنی از پتاسیم است نباید به‌جای نمک معمولی مصرف شود.

منابع کلسیم: مانند شیر، پنیر تازه بدون نمک (تمام پنیرهای تخمیر شده غنی از سدیم است) به مقدار زیاد مصرف شود. برای دختردار شدن می‌توان کلسیم تجویز نمود.

ممنوعیت اجرای رژیم غذایی برای دختردار شدن

افراد مبتلا به بیماری‌های زیر نباید رژیم غذایی دختردار شدن را رعایت نمایند:

• اختلالات عصبی
• بالا بودن کلسیم خون
• نارسایی‌های کلیوی

تأثیر پسته و خشکبار در دوران بارداری

همان‌طور که می‌دانید دوره بارداری یک دوره بسیار حساس در زندگی یک انسان است که باید توجه زیادی به آن شود. تغذیه و سلامتی یکی از مهم‌ترین اصل‌ها برای زندگی همه افراد است. در طول دوره بارداری باید یک رژیم غذایی قوی (آجیل، حبوبات، مواد مغذی و …) را در نظر بگیرید تا هم سلامت مادر و هم سلامت جنین تأمین شود.

همچنین طی دوره بارداری لازم است توجه زیادی به استراحت جسم و روح مادر شود تا بتواند این دوره را به‌خوبی پشت سر بگذارد و صاحب فرزندی سالم و زیبا شود. پسته یکی از آجیل‌هایی است که می‌تواند نقش بسیار زیادی در این زمینه داشته باشد. تأثیر پسته بر جنین به حدی است که اگر از آن باخبر باشید هیچ‌گاه آن را از برنامه غذایی خود و عزیزانتان حذف نخواهید کرد.

در ادامه بعد از ارائه فهرستی از مواد مغذی موجود در پسته به بررسی خواص این دانه مقوی خواهیم پرداخت.

مواد مغذی موجود در پسته

توجه به مواد مغذی موجود در خوراکی‌هایی که در طول بارداری میل می‌شوند، از اهمیت بالایی برخوردار است. به‌طور قطعی نیز خواص پسته برای پسر دار شدن، به دلیل وجود همین مواد مغذی و ویتامین‌ها در این آجیل خوشمزه می‌باشد.

• کالری:562
• چربی کل: 32
• فیبر: 6 گرم
• آب: 37 گرم
• پروتئین: 16 گرم
• کربوهیدرات: 17 گرم
• شکر: 66 گرم
• آهن: 92 میلی‌گرم
• کلسیم: 105 میلی‌گرم
• منیزیم: 121 میلی‌گرم
• پتاسیم: 1025 میلی‌گرم
• روی: 2 میلی‌گرم
• منگنز: 2 میلی‌گرم
• فسفر: 490 میلی‌گرم
• سدیم: 1 میلی‌گرم
• مس: 3 میلی‌گرم
• ریبوفلاوین: 160 میلی‌گرم
• سلنیوم: 7 میلی‌گرم
• تیامین: 870 میلی‌گرم
• نیاسین: 3 میلی‌گرم
• پانتوتنیک اسید: 520 میلی‌گرم
• فولات: 51 میلی‌گرم
• ویتامین B6: 1.7 میلی‌گرم
• ویتامین A: 26 میلی‌گرم
• ویتامین C: 5.6 میلی‌گرم
• ویتامین E: 2.86 میلی‌گرم

خواص پسته در بارداری

شاید از خود پرسیده باشید که آیا پسته برای مادران باردار مفید است یا مضر؟ اگر همان‌طور که از خواص این دانه خوشمزه برای کودکان مطلع هستید، از تأثیر پسته بر جنین و خواص آن در بارداری آگاه باشید، هیچ‌گاه این آجیل خوشمزه را از برنامه غذایی در این دوران حذف نخواهید کرد. به دلیل اهمیت این موضوع در ادامه به خواص این دانه مقوی برای زنان باردار پرداخته‌ایم.

کاهش قند خون زنان باردار با پسته

یک وعده پسته یا 49 دانه پسته، دارای ارزش غذایی تقریباً 8 گرم کربوهیدرات است و به مقدار 12 درصد از نیاز روزانه فیبر بدن را تأمین می‌کند؛ مانند اکثر آجیل‌های دیگر، پسته از شاخص گلیسمی پایینی برخوردار می‌باشد. می‌توان گفت یک وعده پسته دارای 13 گرم چربی است.

از مقادیر گفته‌شده ثابت می‌شود که مصرف پسته بعد از خوردن غذاهای پر کربوهیدرات مانند برنج سفید، نان و سیب‌زمینی به کاهش قند خون کمک می‌کند. قند خون یکی از مواردی است که لازم است زنان باردار در طول بارداری به آن توجه کافی داشته باشند؛ بنابراین علاوه بر تأثیر پسته بر جنین خواهید توانست قند خون بارداری را نیز کنترل نمایید.

پسته و پسرزایی

آیا می‌دانید که می‌توانید با پسته برای پسر دار شدن خود تلاش کنید؟ یکی از اصول رژیم غذایی برای پسر دار شدن استفاده زیاد از پتاسیم است. پسته یکی از آجیل‌هایی می‌باشد که پتاسیم فراوانی را در خود جای داده است. با مصرف پتاسیم بدن شما به یک بدن قلیایی تبدیل می‌شود که به پسر دار شدن کمک می‌کند. برای دختر دار شدن لازم است که یک بدن اسیدی داشته باشید.

کنترل مصرف چربی در طول بارداری

تا همین اواخر، پسته و سایر آجیل‌ها به دلیل دارا بودن چربی زیاد، از شهرت بدی برخوردار بودند؛ اما با رشد علم تغذیه، مشخص گردید که نوع چربی موجود در مواد غذایی مهم‌تر از مقدار چربی است.در مقایسه با بیشتر آجیل‌های درختی، پسته حاوی کمترین میزان چربی می‌باشد. آن‌ها همچنین یک ماده غذایی بدون کلسترول هستند.

آجیل‌های درختی، ازجمله پسته، می‌توانند بخشی از یک رژیم غذایی سالم برای سلامت قلب باشند. شواهد علمی نشان می‌دهد که خوردن 1.5 انس (هر انس برابر با 28 گرم) در روز از خشکباری که چربی اشباع کمی دارند، ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را کاهش دهد.

تأثیر پروتئین پسته بر رشد جنین

یک وعده پسته تقریباً 6 گرم و هر 100 گرم از این دانه حدود 20 گرم پروتئین بدن را تأمین می‌کند. در مقایسه با سایر آجیل‌های درختی، پسته دارای اسیدهای آمینه ضروری بدن است و بیشترین درصد اسیدهای آمینه زنجیره‌ای شاخه‌دار را داراست.

پسته یک گزینه عالی به‌عنوان میان وعده برای افراد به شمار می‌رود. این موضوع حتی برای جنین نیز صادق است. پروتئین پسته برای رشد بافت‌ها و عضلات جنین بسیار مفید بوده و موجب می‌شود وزن نوزاد به دنیا آمده کمتر از مقدار طبیعی نباشد. همانطور که می‌بینید نه تنها پسته برای پسر دار شدن ، بلکه برای سلامت جنین نیز بسیار مفید است.

 عناصر ریزمغذی در مغز پسته

این آجیل سبز کوچک با ویتامین‌ها و مواد معدنی فوق‌العاده پر شده است. درواقع، می‌توانید مواد مغذی را از طریق رنگ‌های مختلف موجود در پسته مشاهده کنید.

رنگ سبز و زرد آجیل از لوتئین و زاکزانتین، دو کاروتنوئید حاصل می‌شود که تحقیقات اولیه نشان می‌دهد به جلوگیری از تخریب ماکولا (یک نوع بیماری چشمی) وابسته به سن کمک می‌کنند. پوست نازک بنفش اطراف دانه پسته با آنتوسیانین ها (همان نوع آنتی‌اکسیدان موجود در انگور و زغال‌اخته) پر شده است. پسته همچنین منبع خوبی از ویتامین B6، فسفر و تیامین و منبع عالی مس می‌باشد.

یک وعده پسته، پتاسیم بیشتری (290 میلی‌گرم) از نصف یک موز بزرگ (240 میلی‌گرم) دارد. همچنین این آجیل خوشمزه بیشترین میزان فیتواسترول (214 میلی‌گرم در 100 گرم) را در بین آجیل‌ها دارد. فیتواسترول ها، به دلیل اینکه ساختار مشابه کلسترول دارند، برای جذب بدن با کلسترول رقابت می‌کنند و درنهایت موجب کاهش کلسترول خون می‌شوند.

پسته دارای فولات، آهن، کلسیم و پتاسیم است که باعث رشد بهتر جنین در رحم مادر می‌شوند. پتاسیم موجود در پسته برای پسر دار شدن بسیار موثر است.

پسته و پیشگیری از کم‌خونی

همان‌طور که می‌دانید پسته دارای خواص خون‌سازی است و در زمان بارداری که بدن مادر حساس و کمی ضعیف می‌شود، می‌تواند کمک شایانی در بهبود وضعیت مادر و نوزاد کند. دلیل این امر وجود منابع عظیمی از آهن و مس می‌باشد. این دو عنصر برای تشکیل گلبول‌های قرمز خون بسیار ضروری هستند.

ازآنجایی‌که مادران باردار به دلیل تقاضای بیشتر خون برای حمات از رشد جنین، مستعد کم‌خونی می‌باشند، بنابراین تأثیر مصرف پسته بر جنین و مادر مشخص می‌شود.

پسته و بهبود رشد مغز جنین

پسته داری اسید چربی مانند امگا 3 است که تأثیر فراوانی در رشد مغز نوزاد دارد و می‌توان گفت که موجب افزایش هوش نوزاد نیز می‌شود. ازجمله این اسیدها می‌توان به اسید اولئیک ولینولئیک اشاره نمود. به مادران بارداری که نگران رشد مغز و افزایش هوش کودک خود هستند توصیه می‌شود با توجه به توصیه پزشک از خوردن پسته غافل نشوند.

جلوگیری از عفونت در طول بارداری با پسته

باید گفت که مغز پسته حاوی ویتامین A و E  است که نقش آنتی‌اکسیدان دارد و باعث از بین رفتن عفونت احتمالی در بدن مادر می‌شود. علاوه بر آن آنتی‌اکسیدان‌های موجود در پسته به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک می‌کنند و زنان باردار را از حمله رادیکال‌های آزاد در امان نگه می‌دارند.

تمامی این موارد موجب می‌‌شوند که احتمال ابتلا به بیماری‌هایی مانند سرماخوردگی، آنفولانزا و … در این دوران کاهش یابد.

در روز باید چه مقدار پسته مصرف کرد؟

حالا به این نکته می‌رسیم که در روز باید چه مقدار پسته مصرف کنیم؟ یا مصرف زیاد مغز پسته برای مادر باردار می‌تواند مضر باشد؟ در جواب این سؤال باید گفت که هر چیز مفیدی که دارای خواص زیادی باشد، مصرف بیش‌ازاندازه آن می‌تواند برای بدن مضر باشد. پسته نیز از این قاعده پیروی می‌کند.

اصولاً زنان باردار نسبت به یک فرد عادی باید در خوردن پسته و یا هر ماده غذایی دیگری احتیاط بیشتری کند. مقدار استاندارد مصرف پسته برای یک مادر باردار، تقریباً مصرف 24 عدد در روز است. مصرف این مقدار پسته در روز می‌تواند نیازهای شما و جنین را به‌خوبی برطرف کند.

مصرف پسته برای پسر دار شدن هم برای زنان و هم مردان توصیه می‌شود. از خواص پسته برای مردان نیز می‌توان به تقویت میل جنسی، بهبود اختلالات نعوظ و افزایش اسپرم اشاره نمود.

آیا خشکبارهای دیگر برای زنان باردار ضرر دارند؟

اصولاً مصرف پسته و یا خشکبارهای دیگر برای زنان باردار زیاد مشکلی ایجاد نمی‌کند و تأثیر منفی برای بدن زن باردار ندارد. همان‌طور که قبلاً اشاره کردیم باید از مصرف زیاد هر نوع ماده غذایی اجتناب کرد. خشکبار و پسته از این جمله هستند.

ازآنجایی‌که بدن افراد ازلحاظ قدرت و یا میزان کلسترول خون یا چربی و … متفاوت است پیشنهاد می‌شود در طول بارداری حتماً با پزشک تغذیه و یا متخصص خود در ارتباط باشید تا از مشکلات احتمالی جلوگیری نمایید.

بایدها و نبایدهای تغذیه در دوران بارداری

شاید الآن هوس کرده‌اید که یک ساندویچ چرب و یا یک پیتزای بزرگ میل کنید ولی این یک غذای مناسب برای یک زن باردار نیست ولی اگر میل زیاد به خوردن دارید می‌توانید یک ساندویچ بوقلمون و یا یک‌لقمه ایتالیایی میل کنید.

خوردن گوشت برای یک زن حامله هیچ مشکلی ندارد ولی قبل از مصرف گوشت باید آن را به‌خوبی طبخ کنید یا باکتری‌های مضر آن از بین برود. زن باردار در طول دوره حاملگی و یا هنگام شیر دادن به نوزاد باید نهایت استفاده از مواد مغذی را ببرید و درواقع از آن‌ها زیاد استفاده کند تا نیازهای غذایی جنین و نوزاد به‌خوبی برطرف شود و نوزاد دچار سوءتغذیه نشود و بتواند به‌خوبی رشد کند و دوران نوزادی را به‌خوبی بگذراند.

اگر تغذیه نوزاد به‌خوبی و به‌صورت منظم صورت نگیرد موجب کمبودهایی در نوزاد (کمبود ویتامین، مواد معدنی و برخی از اسیدهای چرب امگا 3) می‌شود که در آینده و یا حال به آن ضربه می‌زند؛ بنابراین نه‌تنها پسته برای پسر دار شدن حرفی برای گفتن دارد بلکه برای جنین و نوزاد نیز بسیار مفید خواهد بود.

در بارداری چه مواد غذایی برای زن حامله مناسب نیستند؟

باید به این نکته توجه داشت مواد غذایی دیگری هستند که در دوران بارداری نباید مصرف شود و  مادر باید به این نکته‌ها توجه کند تا بعداً دچار مشکل نشود و احساس پشیمانی نکند:

• مادر باید از خوردن مواد و یا نوشیدنی‌های کافئین دار (چای، قهوه، کوکاکولا) پرهیز کند و در خوردن آن‌ها نهایت دقت را داشته باشد.
• سعی کنید از مصرف مواد غذایی که دارای سویا هستند دوری‌کنید زیرا دارای فیتواستروژن است و احتمال دارد اثرات منفی روی جنین داشته باشد.
• بعضی موارد هستند که باید در دوران بارداری به‌شدت از آن دوری‌کنید و دور آن را خط قرمز بکشید. مصرف الکل و دخانیات در دوران بارداری موجب کاهش وزن نوزاد و یا زایمان زودرس می‌شود و در بعضی موارد حتی خطر سقط‌جنین نیز وجود دارد.
• جگر نیز یک ماده غذایی است که باید در خوردن آن دقت کنید و زیاد مصرف نشود؛ زیرا دارای ویتامین A بوده که می‌تواند برای جنین مشکل‌ساز شود.
• از خوردن مواد غذایی تند با ادویه زیاد و یا خیلی چرب دوری‌کنید.
• لازم است در خوردن مواد غذایی که دارای شیرینی زیادی هستند مثل بیسکوییت، شکلات و… دوری‌کنید.
• مادرهایی که دارای کلسترول خون زیادی هستند باید از خوردن کره‌های گیاهی که دارای مارگارین هستند پرهیز کنند.
• از خوردن رنگ‌های خوراکی پرهیز نمایید.
• اگر نسبت به بادام‌زمینی و یا بادام‌هندی دچار حساسیت یا آلرژی هستید از خوردن آن پرهیز کنید.

زن باردار باید از چه مواد غذایی استفاده کند؟

با توجه به اینکه بارداری یک دوره بسیار حساس در زندگی یک زن محسوب می‌شود و در صورت توجه نکردن به نیازهای مادر و نوزاد ممکن است این دوران شیرین و لذت‌بخش  با مشکلاتی مواجه گردد، باید نیازهای مادر در این دوران به‌خوبی پاسخ داده شوند.

یکی از نیازهای مهم در دوران بارداری تأمین مواد غذایی مناسب برای مادر است. شما باید با مشورت با پزشک متخصص خود از نوشیدنی‌ها و مواد غذایی مقوی که برای جنین مناسب است بهره ببرید تا در آینده صاحب یک نوزاد سالم و باهوش باشید.

لیست مواد غذایی که مادر در طول بارداری باید از آن‌ها استفاده نمایید را در ادامه می‌خوانید:

• میوه‌ها
• سبزیجات
• پروتئین
• غلات کامل
• محصولات لبنی

میوه‌ها و سبزیجات

میوه‌ها و سبزیجات ازجمله مواد غذایی مهم برای بارداری است که پیشنهاد می‌شود در دوره دوم و سوم بارداری بیشتر استفاده شوند. سعی کنید روزانه مقدار کافی میوه و سبزیجات مصرف کنید. این مواد غذایی خوشمزه کالری کمی دارند و در عوض دارای فیبر زیادی هستند و سرشار از ویتامین.

پروتئین

همان‌طور که می‌دانید پروتئین یکی از مهم‌ترین مواد غذایی است که باید در دوره بارداری مصرف شود. از غذاهای سرشار از پروتئین می‌توان به گوشت، مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، لوبیا، پنیر، شیر، آجیل و دانه‌ها اشاره کرد؛ بنابراین می‌توان اهمیت تأثیر پسته بر جنین را دریافت.

غلات کامل

غلات (گندم، جو و چاودار)  یکی از منابع اصلی تأمین‌کننده انرژی در بدن هستند که می‌توان با خوردن این محصولات فیبر، آهن و ویتامین‌های B بدن را تأمین کرد. باید به این نکته اشاره نمود که کربوهیدرات‌های  موردنیاز بدن زنان حامله باید روزانه و توسط دانه‌های غلات (بلغور، جو دو سر، پاستا، نان و برنج قهوه‌ای) تأمین شود.

لبنیات

هدف مصرف 3-4 وعده در روز از لبنیات است. لبنیات مثل شیر، ماست و پنیر منبع غذایی خوبی از کلسیم، پروتئین و ویتامین D هستند.

سخن پایانی

دختر یا پسر دار شدن یکی از موضوعاتی است که برخی از والدین را به چالش می‌کشد. با مطالعه این مقاله متوجه می‌شویم که می‌توان با تغذیه مناسب احتمال پسر دار شدن را بیشتر نمود. با کسب آگاهی در ارتباط با آنچه باید خورد و آنچه نباید مصرف نمود می‌توان به این خواسته دست‌یافت. در این مقاله به بررسی نقش پسته برای پسر دار شدن پرداختیم. همچنین تأثیر پسته بر جنین را نیز موردمطالعه قراردادیم تا مادران باردار با خیال راحت‌تری از این دانه ارزشمند و مقوی استفاده نمایند. به یاد داشته باشید که پسته خام بهترین شکل پسته است که می‌تواند به مادران در این دوران کمک کند. ما در سایت فروشگاهی پسته رفسنجان مرغوب‌ترین آجیل‌ها ازجمله پسته خام را به شما عزیزان ارائه خواهیم داد.

[product_category cat_id=”3″]

انبار کردن پسته در خانه

آشنایی با روش های صحیح انبار کردن پسته در خانه می تواند در عرضه محصول سالم و با کیفیت نقش مهمی داشته باشد به طور کلی مدت نگهداری پسته در انبار و در خانه به مقدار حرارت و رطوبت بستگی دارد.

1- حرارت

درجه حرارت یکی از جزو عوامل مهم در تولید مـثل و فعالیت حشرات می‌باشد. افزایش درجه حرارت باعث بیشتر شدن رشد و کوتاه شدن چرخه زندگی آفات و حشرات می شود در نتیجه بالا رفتن شدت تنفس پسته می‌شود. هرچه شدت تنفس پسته بیشتر باشد مقدار بیشتری رطوبت و حرارت  در محیط انبار تولید می‌گردد و همچنین گرما باعث افزایش فعالیت قارچ‌ها می‌شود.

2- رطوبت

پسته نفوذ پذیری خوبی نسبت به رطوبت دارد و با سرعت زیاد رطوبت محیط ی که پسته در آنجا انبار شده را جذب می کند و با رطوبت محیط به حالت تعادل می رسد و از آنجایی که برای هرگونه فعالیت های مربوط به فساد ضروری است. پس مقدار رطوبت محیط بر مدت نگهداری پسته نقش مهم و تعیین کننده‌ای دارد. افزایش رطوبت انبار باعث بالا رفتن رطوبت پسته و درنتیجه باعث افزایش فعالیت‌های باکتری ها می‌گردد و همچنین باعث تسریع فعالیت قارچ‌ها و حشرات می‌شود.

مهمترین نکاتی که باید در انبار کردن پسته رعایت شود

پسته‌ها اغلب با پوست استخوانی و در محفظه‌ دردار جهت جلوگیری از ورود حشرات نگهداری می‌شوند. پسته‌هایی با پوست استخوانی توانایی این را دارند در دمای صفر تا ۲/۷ درجه سلسیوس به مدت یک سال و در دمای  ْ۸/۱۷- سلسیوس به مدت سه سال نگهداری می شود. اما مغز پسته را می‌توان در دمای صفر درجه به مدت یک سالن گهداری کرد و در دمای  ْ۸/۱۷- سلسیوس به مدت سه سال می توان نگهداری کرد. اما برای حفظ کیفیت پسته لازم است تا شرایطی فراهم شود که رعایت این نکته ها برای ایجاد این شرایط ضروری به نظر می‌سد:

 

۱) برداشت زودهنگام نیز مانند دیر برداشت کردن از کیفیت محصول پسته کم می کند، طوری که زود برداشت کردن پسته علاوه بر اینکه موجب کاهش زیاد وزن می‌شود، مدت زمان انبارداری را نیز کم میکند.

۲) پسته‌ها را باید حتما بعد از برداشت به منظور به کم کردن لکه پوست استخوانی و اطمینان از سالم بودن و کیفت آن، پوست‌گیری و خشک کرد. اگر به هر شکلی مثل خرابی خط فرآوری مجبور باشیم که پسته‌ها را به طور موقت با پوست  انبار کنیم باید این کار پیش از اینکه پوست‌گیری شروع شود و در صفر درجه و رطوبت نسبی پایین‌تر از ۷۰ درصد صورت گیرد.

۳) پسته‌هایی که روی آب قرار می‌گیرند، دارای مغز رشد نکرده، رطوبت کم، آفت‌زده و پرنده‌ زده‌اند. پسته‌هایی که رو آب قرار می گیرند به طور مجزا از پسته‌های سنگین تر و ته‌نشین شده مورد استفاده قرار می‌گیرند و بعد از جداسازیپسته ها در مخزن آب باید پسته‌ها را خشک کرده تا رطوبت‌شان کم به شش درصد برسد.

۴) پسته‌های آماده نشده برای فروش، باید در رطوبت پایین‌تر از ۷/۰ در ۲۵ درجه سلسیوس با میزان رطوبت کمتر از ۷ درصد نگهداری شوند.

۵) رطوبت  انبار پسته باید پایین‌تر از ۷۰ درصد باشد در این صورت رشد فعالیت قارچ‌ها به طور متوسط متوقف می‌شود.

مدت زمان نگهداری پسته در انبار

مدت زمانی كه می توان پسته را انبار كرد به رطوبت نسبی  و دمای انبار بستگی دارد.یقینا مدت زمان انبارداری در دمای اتاق نسبت به فریزر و یا سردخانه پسته كوتاهتر می باشد. با نگهداری پسته ها در یخچال و فریزر های مخصوص عمر نگهداری آنها ممكن است به 1 تا 2 سال برسد. در بحث نگهداری پسته اغلب قبل از انبارداری، پوست گیری پسته انجام می شود که وزن و حجم محصول كاهش یابد. چنین محصولی قابلیت جذب رطوبت را به میزان بالا داراست و این برای ما نامطلوب می باشد چراكه چنین محصولی به سرعت بدمزه و فاسد می گردد. بنابراین بسته بندی درست و جابجا نمودن محصول با دقت زیاد، برای حفظ كیفیت آنها ضروری می باشد.

خشک کردن پسته جهت نگهداری در انبار

یکی از قدیمی‌ترین روش‌های نگهداری مواد غذایی،  خشک کردن پسته می‌باشد.

به کمک این روش،که باعث جلوگیری از فساد مواد غذاییمی شود، وزن و حجم محصول پسته کاهش یافته و باعث آسانتر شدن بسته بندی، حمل و نقل محصول و انبارداری آن می‌گردد.

طبق استاندارد سازمان غذا و داروی کشور ،خشکبار به دو دسته خشک و خشکانیده تقسیم بندی می‌شوند:

خشک

به طور کل خشکبار محصولاتی هستند که رطوبت اولیه بخش خوراکی آنها پس از رسیدن، به‌طور طبیعی کم باشد.

خشکانیده

میوه‌ها، مغزها و دانه‌های (خشکبار) خشکانیده محصولاتی هستند که رطوبت طبیعی مربوط بخش خوراکی آنها پس از رسیدن، به‌طور طبیعی خیلی زیاد بوده و بخش زیادی از این رطوبت با خشک کردن به روش‌های گوناگون از آن گرفته می‌شود.

نکته های مهم در نگهداری پسته شب عید

متخصصان علوم و صنایع غذایی ضمن بیان بهترین شرایط برای حفظ و نگهداری پسته و مغزدانه‌ها معتقدند: پسته های پاک شده، توانایی جذب رطوبت و بو به خود هستند و در صورتی که نگهداری آن ها مناسب نباشد، رشد آفات در آنها سرعت و افزایش می‌گیرد.

 

متخصصین با اشاره به اینکه مدت و مکان نگهداری پسته ها به دما و رطوبت محیط بستگی دارد،  عمر مفید نگهداری پسته ها در دمای اتاق از دمای یخچال و فریزر کمتر است و مغزهایی که بیش از چند ماه  در دمای گرم اتاق نگهداری شوند کیفیتشان را از دست خواهند داد.

 

اگر می خواهید مغزهای آجیلی را در دمای اتاق به حال خود رها کنید بهتر است ابتدا آنها را به مدت ۴۸ ساعت در فریزر قرار دهید تا  تخم لاروی احتمالی موجود در آنها از بین برود؛ اما اگر می خواهید مغزها را در یخچال نگهدارید دیگر به این کار نیازی نیست. زمانی که آجیل را در دمای اتاق نگهداری می کنید، برای آنکه بوی نامطبوع محیط را به خود نگیرند، باید آن ها را در ظرف های پلاستیکی یا شیشه ای دربسته و مقاوم به نور و رطوبت و بو قرار دهید.

 

بهترین کار این است است برای حفظ کیفیت تغذیه ای پسته آن را در پوسته محکم خودش نگهداری کنید و از خرید پسته مغزشده دوری کنید. بیشتر، مغزها ترجیحا با پوست، به مدت یکسال در سرد خانه و یخچال قابل نگهداری هستند و حدودا یک تا سه سال هم می توان آن ها را در فریزر نگهداری کرد. برای اینکه از طعم خوشایند مغزهای آجیلی بهره  ببرید بهتر است آن ها را به اندازه نیاز تهیه کنید و به صورت فرش و تازه بخورید زیرا این نوع محصولات با گذشت زمان در محیط  فریزر بوی مواد غذایی دیگر را به خود خواهندگرفت و طعمشان هم ناخوشایند می شود.

نگهداری پسته در یخچال و فریزر

نگهداری در یخچال:

پسته ها را در ظروف شیشه‌ای یا پلاستیکی در بسته بریزید. نگهداری طولانی پسته تازه چیده شده در یخچال، اجازه‌ زنده‌ماندنبه آفات و حشرات را نمی‌دهد. ظروف نسبت به کیسه‌های پلاستیکی برتری نسبی دارند دارد. دمای مناسب برای نگهداری پسته در یخچال ۴ درجه سانتی‌گراد یا کمتر است و پسته تا یک سال تازه باقی می‌‌ماند. در دمای مناسب و در بسته‌بندی مناسب مغز بادام، بادام هندی، فندق، بادام زمینی و پسته تا یک سال قابل نگهداری است.

نگهداری در فریزر:

پسته ها را در ظروف در بسته پلاستیکی بریزید. برای نگهداری در فریزر نیازی به انجماد اولیه‌برای کشتن میکروب‌ها یا آفات وجود ندارد. از کیسه‌‌های پلاستیکی  برای نگه داری پسته در فریزر می‌‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد. با وجود این پلاستیک‌های کلفت و محکم و ظروف شیشه‌ای درب دار در اولویت است. این بسته بندی هم برای آجیل‌های با پوست و هم بدون پوست قابل استفاده است. نگهداری در فریزر به دلیل پنهان ماندن آجیل‌ها از نور و حرارت، بهترین روش برای نگهداری آنها در زمان طولانی است. در دمای فریزر و در بسته بندی خوب ،مغز بادام، بادام هندی، فندق، بادام زمینی و پسته به ترتیب دو، دو، یک، دو و سه سال قابل نگهداری است.

جهت مشاوره و خرید پسته ممتاز رفسنجان با ما تماس بگیرید:

۰۹۱۳۱۹۲۳۷۰۰ مهندس مهدی حاج حسنی

[products limit=”8″ columns=”4″ category=”پسته”]

 

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید: