نویسنده: مهندس مهدی امیری

آیا سرمایه گذاری در بازار پسته صحیح است؟

پسته درخت کوچکی است که منشا آن خاورمیانه و آسیا است و در کشورهایی مانند سوریه، ایران، غرب افغانستان، ترکمنستان و  رشد می‌کند. این درخت میوه ای تولید می‌کند که خوراکی و بسیار لذیذ است. پسته کلمه فارسی است که  وارد زبان‌های اروپایی شده‌ است. تولید پسته در کشور در سال ۲۰۱۷ معادل ۵۷۴٬۹۹۹ تن بوده که ایران را در رده اول جهان قرار داده است. بعد از ایران، آمریکا با تولید ۲۷۲٬۴۹۱ و چین با تولید ۹۷٬۲۹۴ تن در مقام دوم و سوم در بازار پسته قرار داشته‌اند.

کشور ایران و  آمریکا، دو کشور اصلی در  تولید و صادرات پسته در جهان به‌شمار می‌روند. به‌طوری‌ که حدود  هشتاد درصد تولید سالانه پسته در اختیار این  کشور بوده‌ است.
اکثر پسته آمریکا در ایالت کالیفرنیا تولید می‌شود و در ایران، شهرستان رفسنجان بیشترین تولید را دارد. تولید پسته در ایران سابقه چندین هزار ساله دارد.

        میزان تولید پسته بر حسب هزار تن(1395)

نام کشور	سال ۲۰۱۰ – ۲۰۰۹	سال ۲۰۱۱ – ۲۰۱۰	سال ۲۰۱۲ – ۲۰۱۱	سال ۲۰۱۳ –۲۰۱۲	سال ۲۰۱۴ – ۲۰۱۳	سال ۲۰۱۵ – ۲۰۱۴
ایران	۱۸۴	۲۱۶	۱۶۰	۱۸۳	۱۷۰	۲۳۰
ایالات متحده آمریکا	۱۶۱	۲۳۷	۲۰۱	۲۵۰	۲۱۳	۲۳۳
ترکیه	۳۸	۱۱۰	۵۰	۱۱۷	۵۰	۸۵
سوریه	۶۱	۵۷	۵۶	۵۷	۵۷	۵۷
اتحادیه اروپا	۱۱	۱۲	۱۳	۱۳	۱۳	۱۳

صادرات پسته ممتاز ایران به سایر نقاط جهان

در سال ۱۳۹۳، ایران با صادر کردن بیشتر از ۱۹۴ هزار تن پسته بزرگترین صادرات پسته در دنیا را دارد.  آمریکا نیز با صادر کردن  ۱۳۳ هزار تن، به عنوان دومین صادرکنندهٔ پسته در جهان، در سال ۱۳۹۳ شناخته شد. سومین  صادرکننده ی بزرگ پسته در جهان ترکیه بود. ترکیه در سال ۱۳۹۳ توانست حدود ۳.۵ هزار تن پسته را صادر نماید.

صادرات پسته ایران در سال ۱۳۸۹ معادل ۱۵۵ هزار تن بوده‌ است. یکی از مزیت های ایران در صادرات پسته موقعیت جغرافیایی این کشوردر خاور میانه است. به دلیل سهولت حمل و نقل، ایران به راحتی می‌تواند بازار هایی را مانند چین از آن خود کند. آمریکا به جهت جلوگیری از ورود پسته مرغوب ایران به بازارهای مصرف خود، تعرفه ۲۴۳ درصدی بر پسته ایران مقرر کرده‌است.

سود آوری پسته در نقاط مختلف ایران

مدیر بخش باغبانی جهاد کشاورزی استان زنجان:

این مسئول استانی با خاطر نشان کردن به اینکه پسته در شهرستان ماه‌نشان تقریبا در اوایل بهار کاشت شده و تا شهریور چیدن این محصول انجام می‌شود، ادامه داد: پارسال پسته‌کاران ماه‌نشانی ۶۰ تن پسته تر و ۳۰ تن پسته خشک برداشت کردند و در قبال برداشت هر کدام به ترتیب ۹۰۰ میلیون تومان و ۸۴۰ میلیون تومان درآمد عایدشان شد.

ایشان با بیان اینکه سال جاری ۲۵ هکتار از باغ های پسته ماه‌نشان بارور هستند، افزود: انتظار می رود که ماه‌نشانی‌ها در سال جاری ۳۷.۵ تن پسته خشک و ۷۵ تن پسته تر (تازه) برداشت کنند و از قبل برداشت هر کدام به ترتیب یک میلیارد و ۱۲۵ میلیون تومان و یک میلیارد تومان درآمد عایدشان شود.

همچنین خاطرنشان کرد: اهدای نهال‌های یارانه‌دار به علاقه مندان از جمله اقدامات جهادکشاورزی ماه‌نشان برای پیشرفت باغات پسته است. میانگین قیمت نهال پسته نیز بین ۱۲۰۰ تا ۱۹۰۰ تومان بوده و هر پسته‌کار بنا به وسعت زمینی که در اختیار دارد، نصف قیمت نهال‌ها را پرداخت می‌کند.

 

سود آوری فوق العاده پسته

براساس آمار جهاد کشاورزی در سال ۱۳۹۳ مناطق فعال و بارورپسته ۳۱۶،۶۷۱ هکتار است که تنها ۴۵ هکتار  دیمی و باقی باغ‌ها بصورت قطره ای آبیاری می شوند.و مناطق غیر فعال و دارای نهال های جوان ۶۵۴،۲۹ هکتار است که از این میزان ۱۱۱ هکتار به صورت کشت دیم گزارش شده است.

بر اساس این آمار  کرمان با بیش از ۲۰۵ هزار هکتار باغ مرکز اصلی تولید پسته در ایران در نظر گرفته می‌شود. خراسان رضوی (۳۴۷،۴۷ هکتار سطح بارور) و یزد (۲۸۲،۵۸ هکتار سطح بارور) در رتبه های بعدی در تولید پسته قرار دارند. بیش از ۸۰ درصد تولید پسته ایران در خارج از کشور مصرف می‌شود و باقی مانده مصرف داخلی دارد.

۱/۵ میلیارد دلار از بیش از ۵ میلیارد دلار درآمد ناشی از صادرات محصولات کشاورزی کشور مربوط به صادرات پسته است. سطح بارور بادام کاری ایران ۱۶۸۵۱۱ هکتار و سطح غیر بارور ۲۳۱۴۹ هکتار است. تقریبا نیمی از سطح بارور بادام کاری ایران به صورت کشت دیم است.

بودجه اولیه برای ورود به بازار پسته و خشکبار

برای ورود به صنعت خشکبار، می توان در سطح با سرمایه گذاری کم،متوسط و زیاد اقدام کرد. دستگاه های مورد نیاز در کارخانه و تجهیزات مختلف در قسمت های متفاوت از جمله آزمایشگاه کنترل کیفیت، با سطوح استاندارد مختلف عرضه می شوند و طیفی از تولیدکنندگان از جمله ایرانی، چینی، ایتالیایی و آلمانی را در بر می گیرد.

برای کارخانه بسته بندی و عرضه محصولات مختلف خشکبار با خط تولید و دستگاه های باکیفیت و قابل قبول که بتوان به موفقیت فروش و از تعداد زیاد طرفداران محصولات متنوع آن اطمینان داشت، در حد متوسط حداقل به 1/5میلیار تومان بودجه و نقدینگی نیاز است (بدون در نظر گرفتن هزینه زمین کارخانه) و براساس تجربیات و پژوهش های بازاریابی برای بازگشت سرمایه یک دوره سه ساله باید صبر داشت تا کسب و کار وارد مرحله سودآوری شود. سودآوری خشکبار قابل توجه است و پس از این دوره تجارتی پررونق و با مشتری در نظر گرفته می شود.

ریسک های سرمایه گذاری در بازار خشکبار و پسته چیست؟

پسته و خشکبار محصولات جزو کالا های با ارزش زیاد است و سرمایه گذاری در این بازار در زمره کم ریسک ترین سرمایه گذاری ها طبقه بندی می شود. نکته مهم و اساسی برای داشتن موفقیت و کسب و کاری پررونق و سودآور، شناخت محصولات مختلف است. در ایران استانداردی برای خرید و فروش پسته و خشکبار وجود ندارد و همه کارها براساس تجربیات  جلو می رود؛ به این معنی که افراد متخصص در این تجارت باید برای دوره هایی در کنار یک متخصص کار کرده و کارآمدتر باشند و جنس درجه یک را با نگاه یا لمس و مزه تشخیص دهند.

البته در زمانی که هدف صادرات خشکبار به کشورهای اروپایی یا آمریکای شمالی است، اطمینان از سلامت محصولات و توجه به باقی مانده سموم یا عدم آلودگی قارچی و مسائل مشابه از ضروریات موفقیت تجارت در نظر گرفته می شود. عدم توجه به این موارد سبب برگشت خوردن محصولات و خسارت به کسب وکار می شود.

سهم پسته ایران در بازار جهانی

پسته به عنوان یکی از کالاهای صادراتی ایران همواره سهم زیادی از صادرات غیرنفتی را در بر گرفته  و در سراسر جهان به عنوان کلای شناخته شده از کشورمان شناخته می شود. در حالی  که یکی از رقبای قدیمی پسته ایران یعنی آمریکا با استفاده از فرصت بدست آمده توانسته سهم زیادی از بازارهای بین المللی را به خود بگیرد، به طوری که در سال جاری حجم تولید پسته آمریکا ۳۱هزار تن بیشتر از تولیدات ایران است.

براساس آمارهای رسمی کشور ایران  سالانه ۱.۷ تا ۱.۹ میلیارد دلار درآمد از محل  پسته دارد که گمان میرود پس از لغو محدودیت با انقلاب جدیدی رو به رو  شود. طوری که بلومبرگ بعد از برجام ایران در نوشته ای به این موضوع اشاره می کند بی خیال نفت، ایران بازار جهانی پسته را به لرزه می اندازد. نفوذ ایران در بازار پسته خیلی بیشتر از نفوذش در بازار نفت است.

بازار پسته فرصتی مناسب برای ایجاد شغل برای جوانان ایرانی

مهندس کیومرث کرمانشاهی، جزو هیات مدیره اتحادیه محصولات کشاورزی درباره با اهمیت پسته و صادرات پسته میگوید: پسته در سال های اخیر جزو مهم ترین اقلام صادراتی ما بوده است، طوری که سالانه بین ۲۳۰ هزار تن از این نوع محصول در کشور برداشت می شود.

از آنجا که پسته جزو مهمترین محصولات کشاورزی محسوب می شود. می توان گفت معمولا بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تن در سال های ناآور و ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تن در سال های آور میزان تولیدی پسته کشور به حساب می آید.

به هرحال محصول پسته مثل بسیاری دیگر از محصولات کشاورزی در معرض  کم آبی است و مشکل بارندگی در سال های اخیر می تواند تولید این محصول ارز آور کشاورزی را تهدید کند. وی با بیان این جملات اضافه می کند: ضمن  اینکه بحث های فرآوری،  بازاریابی،  برندینگ و بسته بندی پسته از جمله مسائلی است که باید مورد توجه قرار گیرد زیرا هنوز هم پسته ایران به صورت فله در بسته بندی های 50 کیلوگرمی صادر می شود و می توان با فرآوری و بسته بندی مناسب، بخشی از این اشتغال،  ارزآوری و ارزش افزوده را به داخل کشور برگرداند.

عضو هیات مدیره اتحادیه ملی محصولات کشاورزی با بیان  اینکه پسته جزو محصولاتی است که در سال های آور حدود یک و نیم میلیارد دلار برای کشور ارزآوری دارد،  ادامه می دهد: این محصول در سال های اخیر یک رقیب جدی به نام آمریکا و پسته کالیفرنیا پیدا کرده است که با توجه به بحث بهره وری طی دهه های اخیر به جرگه تولیدکنندگان این محصول اضافه شده است، طوری که در دو سال گذشته میزان پسته تولیدی آنها بیش از ایران بوده است.

کرمانشاهی با اشاره به این موضوع که باید بین ۸۱ تا ۸۵ درصد پسته کشور به بخش صادراتاختصاص یابد،افزود: این کار ضرورت بحث بازاریابی را بیش از پیش مهم می سازد و با توجه به اینکه پسته ایران در بسته های 50کیلویی صادر می شود بخشی از آن در خارج ازایران و اکثرا کشورهای حاشیه خلیج فارس بسته بندی می شود و اینکار باعث می شود که سود این مکالا به خارج از مرزهای ایران منتقل شود.

آمارهای رسمی میگوید که کشور ویتنام با خرید۱۸۵ میلیون دلار اصلی ترین خریدار پسته ایران می باشد. بعد از آن کشور چین به میزان ۱۴۵ میلیون دلار پسته از ایران خریداری کرده است. 

کشور آلمان نیز خرید ۱۴۴ میلیون دلار مهمترین مشتری پسته ایران در ببازار اروپا می باشد.

                                                                                                     خریداران پسته ایران

تبه	کشور	وزن	ارزش ریالی	ارزش دلاری
1	ویتنام	25,114,764	6,475,766,259,957	185,731,971
2	هنگ کنگ	18,799,339	5,043,862,185,285	145,220,890
3	آلمان	12,826,864	5,044,626,995,636	144,623,068
4	امارات	8,838,783	3,104,568,385,758	88,632,503
5	هند	7,487,254	2,607,520,260,044	74,294,623
6	عراق	7,282,797	2,507,462,811,998	72,601,000
7	پاکستان	6,902,543	2,019,903,031,730	58,300,317
8	قزاقستان	6,337,341	1,812,371,259,059	52,160,044
9	ترکیه	4,440,823	1,443,184,519,805	40,751,185
10	لبنان	3,388,162	1,357,471,719,260	38,988,679
11	روسیه	3,854,355	1,092,194,522,549	31,287,764
12	ایتالیا	2,410,013	943,505,858,974	26,926,613
13	اسپانیا	2,826,705	799,040,771,952	22,926,494
14	اردن	2,045,570	730,218,645,080	21,198,268
15	افغانستان	1,914,096	621,109,835,768	18,227,086
16	کویت	1,797,040	551,910,039,276	15,924,028
17	تایوان	1,566,587	507,475,917,731	14,418,759
18	یونان	1,152,800	342,676,359,514	9,782,482
19	کانادا	894,236	322,012,847,735	9,115,511
20	ارمنستان	1,024,055	307,140,671,055	8,563,948
21	اسلواکی	993,500	298,849,053,850	8,497,700
22	سوریه	670,670	298,742,449,645	8,485,930
23	آذربایجان	718,821	308,211,523,051	8,407,943
24	قطر	834,203	278,970,751,250	8,113,584
25	قرقیزستان	936,525	273,733,904,779	7,902,196
26	کرواسی	666,239	248,232,385,082	6,861,496
27	ازبکستان	806,500	233,218,137,375	6,793,525
28	هلند	560,600	175,920,043,410	5,070,990
29	فرانسه	196,521	139,664,659,871	3,969,141
30	لهستان	568,900	134,515,007,880	3,872,220
31	ژاپن	264,640	130,551,002,480	3,735,895
32	سنگاپور	375,324	118,519,068,779	3,439,381
33	لیتوانی	433,635	115,437,629,095	3,327,045
34	اوکراین	366,862	108,568,774,125	3,159,006
35	استرالیا	217,644	80,588,603,257	2,287,003
36	بلژیک	239,510	77,698,402,036	2,188,434
37	چین	242,335	70,473,024,313	2,057,855
38	برزیل	142,000	46,276,182,000	1,260,000
39	تونس	133,500	39,839,822,500	1,167,500
40	بنگلادش	84,000	39,836,832,000	1,128,000
41	مصر	118,244	34,219,673,962	952,234
42	لیبی	97,000	32,545,191,000	930,500
43	مالزی	101,128	30,513,883,929	869,356
44	مکزیک	100,000	30,818,462,500	862,500
45	تاجیکستان	99,000	29,182,035,750	841,050
46	ترکمنستان	73,825	21,261,666,749	637,057
47	رومانی	74,000	22,077,751,875	614,975
48	بحرین	60,761	15,209,740,822	440,793
49	تایلند	39,362	13,723,392,720	385,554
50	کره جنوبی	14,730	11,077,712,750	319,250
51	صربستان	35,500	10,221,751,850	291,650
52	آفریقای جنوبی	28,640	9,994,007,186	290,397
53	روسیه سفید	41,000	10,068,135,000	287,000
54	سوئیس	13,771	9,718,853,653	280,692
55	مقدونیه	33,695	8,636,929,320	242,680
56	عمان	29,514	8,500,605,894	242,012
57	آلبانی	27,000	7,709,275,000	221,250
58	مراکش	21,000	6,001,288,000	168,000
59	لتونی	20,587	5,747,483,960	163,099
60	گرجستان	22,000	6,038,048,000	162,700
61	اسلوونی	10,000	4,827,600,000	135,000
62	الجزایر	16,000	4,489,800,000	120,000
63	بوسنی و هرزگوین	12,120	3,383,380,800	95,700
64	بلغارستان	9,100	2,517,355,750	77,350
65	ایالات متحده	5,840	2,761,280,987	75,623
66	انگلستان	6,238	2,316,427,538	68,012
67	اکواددور	5,150	1,845,474,470	49,805
68	اندونزی	3,000	735,542,400	20,400
69	نیوزیلند	1,712	543,081,432	15,383
70	آرژانتین	1,500	431,571,700	13,300
71	فنلاند	1,050	310,422,000	8,400
72	مولداوی	250	153,048,690	4,482
73	سوئد	525	72,194,625	1,985
74	چک	5	5,276,007	143
	جمع :	131,479,303	41,199,528,501,263	1,181,288,409

جهت مشاوره و خرید پسته ممتاز رفسنجان با ما تماس بگیرید:

۰۹۱۳۱۹۲۳۷۰۰ مهندس مهدی حاج حسنی

جهت عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

مهم ترین بیماری های بادمجان

بیماری ساق سیاه بادمجانPhytophthora capsici Leonian

بیماری ساق سیاه بادمجان در سال ۱۹۷۱ از ژاپن گزارش شده است (1971 ,Katsura) و برابر گزارش استیکلن بورگ (1980 ,Steekelenburg) در هلند ندرتاً باعث بیماری می شود. بیماری ساق سیاه بادمجان برای اولین بار در سال ۱۳۶۷ توسط فصیحیانی و ارشاد از مناطق جنوبی ایران استان هرمزگان گزارش شده است.

نشانه های بیماری ساق سیاه بادمجان Phytophthora capsici Leonian

در محل آلودگی ابتدا لکه ای به رنگ قهوه ای تیره و یا سیاه پدیدار گشته که کم کم به طرف بالا و پایین و اطراف محل آلودگی پیشروی می کند. پس از چندی عامل بیماری به بافت های مجاور لکه نفوذ کرده، مانع از جریان شیره های گیاهی می شود. عضو مورد حمله پژمرده و خشک می گردد. گاهی اوقات در محل آلودگی، زخم و حالت پوسیدگی نیز مشاهده می شود.

در هر صورت چنانچه شاخه ای آلوده گردد همان قسمت و اگر ساقه اصلی و یا طوقه مورد حمله واقع شود، تمامی بوته خشک می گردد. در نقاط مرطوب و بارانی علاوه بر ریشه و طوقه قسمت های خارج از خاک نیز آلوده می شوند. در نقاطی که این بیماری مشاهده می گردد بیشتر آلودگی و خشکیدگی قسمت های خارج از خاک جلب توجه می کند. و این بدان علت است که در این نقاط بادمجان در زمستان یعنی فصل بارندگی به محصول دهی می رسد و احتمالاً دمای خاک در این زمان کمتر از دمای مورد نیاز برای رشد بهینه عامل بیماری است.

عامل بیماری ساق سیاه بادمجان Phytophthora capsici Leonian

عامل بیماری alon capsici Leonian بالا، که از خانه ده راسته Peronosporales می باشد. عامل بیماری دارای رنسا سریع و حاشیه ای یکنواخت و کمی پرز داراست و ریسه های جوان کم و بیش عرض یکنواخت دارند ولی بمرور برجستگی ها و به عبارت دیگر آماس های کمی روی آن ها وجود  می آید.

چرخه بیماری ساق سیاه بادمجان Phytophthora capsici Leonian

عامل بیماری در خاک و در بستر بذر وجود داشته و توسط آبیاری و وسائل کشاورزی به نقاط مختلف مزرعه جابجا می شود. اسپورهای عامل بیماری توسط قطرات باران از خاک به میوه ها و شاخ و برگ انتقال می یابد (1986 , Sherr & MacNab ). در محیط کشت CMA دمای کمینه ۱۱، بهینه ۳۰ و بیشینه نزدیک به ۳۵ درجه سانتیگراد می باشد. ( فصیحیانی وارشاد، ۱۳۶۷).

مبارزه بابیماری ساق سیاه بادمجان Phytophthora capsici Leonian

ضد عفونی خاک خزانه – انتقال و انهدام شاخ و برگ آلوده، شخم عمیق و زیر خاک کردن بقایای گیاهان ، تناوب زراعی سه ساله ، فاصله در کاشتن بوته ها و سم پاشی شاخ و برگ ها درصورت لزوم توصیه می شود (1986 , Sherf&MacNab ).

بیماری پوسیدگی طوقه بادمجان Phytophthora cryptogea Pethybridge et Lafferty

این بیماری توسط Phytophthora cryptogea ایجاد و سبب پوسیدگی طوقه بادمجان می گردد.

سفیدک سطحی بادمجان
Erysiphe polyphaga Hammarlund
Leveillula taurica (Lev.) Arnaud
Leveillula solanacearum Golov.

بیماری سفیدک سطحی توسط گونه های مختلف خانواده Erysiphaceae ایجاد می شود.در ایران قارچ Leveillula solanacearum اولین بار در سال ۱۳۴۹ توسط ارشاد از منطقه قصرشیرین گزارش شده است. قارچ Leveillula taurica علاوه بر بادمجان روی گوجه فرنگی و سیب زمینی خسارت وارد می کند. قارچ Erysiphe polyphaga در روی گیاه های جوان بادمجان در گلخانه در سال ۱۹۷۰ در هندوستان گزارش گردید.

نشانه های بیماری سفیدک سطحی بادمجان

علائم بیماری مربوط به قارچ Erysiphe polyphaga بدین صورت است که در روی برگ ها لکه های سفید کثیف که همان میسلیوم ها و اسپورهای قارچ هستند بوجود می آید. این لکه ابتدا کوچک و گرد بوده و سپس زاویه دار می شود. در روی سطح زیری و روئی برگ گسترش می یابد و تمام برگ، دمبرگ و ساقه را فرا می گیرد. برگ های پایین زودتر مورد حمله بیماری قرارمی گیرند. برگ های سفیدک زده ممکن است زرد شده، دفعتاً بمیرند.

قارچ Leveilhila taurica که مرحله غیر جنسی آن Oidiopsis taurica Tepper می باشد. در روی بادمجان علائم در سطح روئی برگ بصورت لکه های زرد کمرنگ در اندازه های مختلف ظاهر می شوند. در سطح زیرین برگ این لکه ها با یک پوشش سفید رنگ پوشیده می کردند. سرانجام این لکه ها بهم متصل و سپس برگ ها خشک می شوند، اما نمی افتند.

عامل بیماری سفیدک سطحی بادمجان

بیماری سفیدک سطحی بادمجان توسط سه گونه قارچ Erysiphue polyphiagaHammarlund و Leveillula taurica(Lev.)Arnaudو Leveillula SolanacearumGolov ایجاد می شود که از خانواده Erysiphaceae می باشند.

چرخه زندگی سفیدک سطحی بادمجان

قارچ Leveillula taturica با سایر سفیدک های سطحی متفاوت است زیرا رشته های این قارچ مستقیما به داخل بافت نفوذ می کند. و حدود ۴ کنیديوفر از یک روزنه خارج می شوند. درروی هر کدام از این کنیدیو فرها فقط یک کنیدی تولید می شود. بعد از مدتی کلیستوتس های
سیاه کروی از میان رشته های سفید میسلیوم بوجود می آیند. این کلیستوتس ها حاوی آسكوسپور هستند که می توانند زمستان را بگذرانند. کنیدی های تولید شده در سطح زیرین برگ هابه وسیله باد گسترش می یابند. این کنیدی ها در رطوبت نسبی ۵۲ تا ۷۵ درصد و دمای ۲۶ درجه سانتیگراد جوانه می زنند (1986 , Sherf&MacNab ).

مبارزه با سفیدک سطحی بادمجان

استفاده از سموم گوگردی برای کنترل بیماری مناسب است.

پژمردگی فوزاریومی بادمجان Fusarium oxysporum f.sp. melongenae

بیماری پژمردگی فوزاریومی بادمجان در قسمت های از اروپا و آسیا خسارت وارد می کند. درایران درمورد قارچ فوق گزارشی در دست نیست. اما گرلاچ و ارشاد (1970 , Gerlach&Ershad )قارچ .Fusarium semitectum Berk et Rav از اطراف تهران گزارش کرده اند ولی در موردبیماری زائی ، چرخه زندگی و مبارزه با بیماری در ایران مطالعه ای انجام نشده است.

نشانه های بیماری پژمردگی فوزاریومی بادمجان

علائم مربوط به قارچ  F . oxysportant f . SP . Intelongeria در اثر تلقیح مصنوعی بدین صورت می باشدکه رگبرگ ها کوچک کم رنگ و روشن می شوند، در صورتی که رگبرگ های اصلی سبز باقی میمانند. بعدا برگ ها زرد و پژمرده می شوند و این حالت از برگ های پایینی شروع و به سمت بالا پیشروی می کند. پژمردگی و مرگ برگ ها همچنین در پژمردگی ورتیسیلیومی مشاهده می شود.

عامل بیماری پژمردگی فوزاریومی بادمجان

قارچ F . oxysporur f . sp . nelongeriae بادمجان را مورد حمله قرار داده و سبب پژمردگی می شود.

چرخه زندگی پژمردگی فوزاریومی بادمجان

چرخه زندگی تقریبا شبیه به چرخه زندگی F . oxysporum f . sp . , lycopersici می باشد. دمای بهینه برای رشد فوزاریوم بادمجان حدود ۲۸ درجه سانتیگراد است . بنابراین بیماری در هوای گرم شایع می شود.

مبارزه با پژمردگی فوزاریومی بادمجان

انتخاب ارقام مقاوم و ضدعفونی خاک برای کاهش اوليه آلودگی در کنترل بیماری بسیار اهمیت دارد.

پژمردگی ورتیسیلیومی بادمجان Verticillium albo-atrum Reinke and Berth, Verticillium dahliae Kleb.

پژمردگی ورتیسیلیومی اولین بار در سال ۱۸۶۹ از آلمان در روی سیب زمینی گزارش شد. تقریباً تمام خاک های مناطق گرمسیری و نواحی اطراف مناطق نیمه گرمسیری به قارچ فوق آلوده است. این قارچ به سبزی های مختلف از قبیل آرتیشو ، چغندر ، باقلا ، خیار ، بادمجان ،تربچه ، فلفل ، سیب زمینی ، ترب ، ریواس ، گوجه فرنگی و هندوانه حمله میکند و خسارت وارد می نماید.

بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی بادمجان اولین بار در سال ۱۹۱۴ از اروگون و کالیفرنیا گزارش شده است و تقریباً در همه نقاط دنیا وجود دارد . اکنون در اروپا و آسیا در بعضی سال ها تا ۱۰۰ درصد خسارت وارد می کند. بادمجان نسبت به سایر سبزی ها حساس ترین میزبان محسوب می شود (1986 , Sherf & MacNab ). قارچ عامل بیماری توسط وزیری (۱۹۷۳) از منطقه دزفول از روی بادمجان گزارش شده است ولی بنظر می رسد بررسی زیادی در مورد این بیماری در ایران انجام نشده است.

نشانه های بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی بادمجان

گیاهان در همه مراحل زندگی به بیماری مبتلا می شوند. اگر چه بیشترین خسارت بیماری و علائم آن در هنگام میوه دهی مشاهده می گردد. علائم بیماری در ابتدا از برگ های پائینی شروع می شود. تعدادی از این برگ ها کمی پژمرده می گردند و به رنگ زرد در می آیند. در مدت کوتاهی برگ ها شديداً زرد می شوند و قسمت های زرد شده می میرند.

ابتدا حاشیه برگ و سپس تمام برگ پیچ می خورد و برگ ها از گیاهان جدا می شوند. در مراحل پیشرفته بیماری، گیاهان کوتوله و کوچک مانده پژمرده و زرد می شوند. در گیاهان آلوده برگ ها می میرند. گیاهان آلوده میوه های کوچک تر و کمتر از گیاهان سالم تولید می کنند. در داخل میوه های آلوده نوارهای سیاه ممکن است دیده شوند. این نوارهای سیاه نماینده فساد بافت آوندی می باشد. بافت ساقه های چوبی و ریشه های گیاه قهوه ای شده که در تشخیص بیماری ورتیسیلیومی در مزرعه کمک زیادی می کند.

عامل بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی بادمجان

عامل بیماری دو گونه قارچ به نام های.Verticillium albo – atrum Reinke and Berth و .Verticillium dahliae Kleb بوده که جزو Deuteromycetes می باشد & Sherf) MacNab,1986).

چرخه زندگی پژمردگی ورتیسیلیومی بادمجان

بذور تولید شده تجارتی معمولا حدود ۳ درصد آلوده هستند و اگر بذر از بوته های آلوده تهیه شود، ۳۱ درصد بذور آلوده خواهند بود. میزان آلودگی به قارچ بستگی به نژاد و زمان آلودگی دارد.

مبارزه با پژمردگی ورتیسیلیومی بادمجان

برای جلوگیری از ورود عامل بیماری به مزرعه، بذور باید به مدت ۲۰ دقیقه در آب ۴۹ درجه سانتیگراد خیسانده شود. از استعمال کرد و کمپوست که از بقایای گیاهان حساس به ورتیسیلیوم تهیه شده است باید خودداری کرد. کشاورزان باید از کاشت بادمجان بعد از گیاهان حساس به ورتیسیلیوم از قبیل سیب زمینی ،کدو و گوجه فرنگی خودداری کنند. بقایای گیاهان را باید بلافاصله بعد از برداشت محصول از زمین خارج نمود.

مواد غذائی کافی برای رشد بهینه گیاه باید به زمین داد. قبل از کاشت بادمجان در زمین آلوده، خاک را باید ضدعفونی کرد ضد عفونی خاک با سموم گازی از قبیل کلرو پیکرین و متام سدیم (Metham sodium) باید انجام گیرد. به هر حال در مزرعه مبارزه با سموم گازی شکل گاهی خیلی کامل نیست زیرا غلظت این سموم در اعماق خاک برای کنترل قارچ کافی نمی باشد.

سم پاشی خاک با قارچ کش هائی نظیر بنومیل (Benomyl) ، و کاپتان (Captan) برای کنترل بیماری مناسب تشخیص داده شده است. سم پاشی شاخ و برگ گیاه به عنوان مکمل مبارزه مفید است. اضافه کردن قارچ .Trichoderma sp برای مبارزه بیولوژیکی در روسیه گزارش شده است. مبارزه بیولوژیکی با استفاده از قارچ خاکزی Talaromyces flavus در ایالات متحده امریکا مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته و در آینده امکان دارد برای مبارزه از آن استفاده شود. استفاده از ارقام مقاوم به بیماری از بهترین راه های کنترل بیماری است (1986, Sherf & Mac Nab). همچنین Nagtzaam در سال ۱۹۹۵ قارچ Talaromyces flavus را برای مبارزه بیولوژیکی علیه قارچ .V dahliae بادمجان ارزیابی و توصیه نموده است.

پوسیدگی اسکروتینیایی گوجه فرنگی و بادمجان Sclerotinia Sclerotiorum (Lib.) de Bary Sclerotinia minor Jugger

گونه های .Sclerotinia spp در بیشتر نقاط دنیاسبب بیماری های خطرناکی می شوند. بیشتر گیاهان گوشتی به انضمام سبزی ها ، گل ها و بوته ها و علف های هرز مورد حمله قرار می گیرند. محصولات دیگری از قبیل لوبیا، هویج، کلم، کرفس، کاهو، لوبیا، پیاز، فلفل، سیب زمینی،کدو تنبل، کدو و هندوانه شدیداً مورد حمله قرار می گیرند. بیماری اسکلروتینیائی گوجه فرنگی و بادمجان توسط بنی هاشمی در سال ۱۳۶۴ در نواحی بوشهر گزارش شده است.

نشانه های بیماری پوسیدگی اسکروتینیایی گوجه فرنگی و بادمجان

در روی ساقه های گوجه فرنگی ، سیب زمینی ، خیار و لوبیا علائم بیماری در روی ساقه اصلی یا شاخه های فرعی مشاهده می شود. این علائم از محل زخم یا محل انشعاب شروع می گردد و بخصوص در نزدیکی سطح زمین مناطق آب سوخته ای با رنگ قهوه ای روشن یا قهوه ای تیره مشاهده می شوند. توده میسلیوم سفید با سختینه هائی در روی ساقه دیده شده و پوسیدگی نرم را سبب می گردد. در مناطق گرم و خشک شانکرهای خشک توسعه یافته ، سبب از بین رفتن گیاه می شود بدون اینکه پوسیدگی نرم ایجاد گردد (1986 , Sherf & MacNab ). بنی هاشمی (۱۳۶۴) علائم بوته میری و یا خشکیدگی برخی از شاخه های نبات را مشاهده نموده و متذکر شده است آلودگی در ناحیه طوقه یا قسمت هوائی نبات صورت می گیرد و درون نسج آلوده گیاه سختنیه ها ریز یا درشت سیاهرنگ بوجود می آیند.

عامل بیماری پوسیدگی اسکروتینیایی گوجه فرنگی و بادمجان

بنی هاشمی (۱۳۶۴) دو گونه قارچ با نام های Sclerotinia sclerotiorum دارای سختینه های درشت (۲ تا ۵ میلیمتر) و دیگری به نام S . minor دارای سختینه های ریز ( ۰/۵ تا ۱ میلیمتر) را از عوامل بیماری می داند.

چرخه زندگی پوسیدگی اسکروتینیایی گوجه فرنگی و بادمجان

عامل بیماری به صورت میسلیوم در روی گیاهانی که در مزرعه باقی مانده اند یا به صورت سختینه در بقایای گیاهان ، فصل نامساعد سال را می گذراند. هر کدام از این سختینه ها یک یا چند ساقه ایجاد میکند که در انتها به صورت یک جسم بشقابی یا پهن جلوه می نماید. در روی سطح فوقانی آن ها کیسه هائی وجود دارند که هرکدام حاوی ۸ آسكوسپور می باشد که به وسیله باد به سایر مزارع انتقال می یابند.

باد به عنوان مهم ترین عامل پخش اسپور می باشد. عوام دیگری از قبیل نشاء آلوده ، بذور مخلوط با سختینه نیز در انتقال بیماری نقش دارند. سختینه های خشک برای مدت چند سال در خاک می توانند زندگی کنند ولی آسكوسپورها زندگی کوتاه و اگر این آسكوسپورها بر روی گیاه حساس قرار گیرند، ظرف دو روز آلودگی ایجاد می کر د ه ظرف ۴ روز ظاهر می شود.

هیچ مرحله کنیدی در این قارچ مشاهده نشده است.قارچ عامل بیماری به رطوبت زیاد احتیاج دارد. در باران های مداوم ، مه یا آبیاری بارانی خسارت خیلی شدید است . قارچ های جنس Sclerotinia به دمای پایین نیاز دارد و بین صفر تا ۵/۲۷ درجه سانتیگراد می تواند رشد کند اما در دمای زیر ۲ درجه یا بالای ۵/۲۶ سانتی گراد به کندی رشد می نماید. دمای بهینه برای رشد قارچ بین ۵/۱۵ تا ۲۱ سانتیگراد می باشد (1986 , Sherf & MacNab ).

مبارزه با پوسیدگی اسکروتینیایی گوجه فرنگی و بادمجان

اگر گوجه فرنگی در گلخانه کشت شود، دادن بخار آب در خاک گلخانه به مدت یک ساعت در دمای ۵۵ درجه سانتیگراد یا ضدعفونی با کلرو پیکرین (Chloropicrin)، متام سدیم (Metham sodium) و دازو مت (Dazomet) سختینه ها را از بین می برد. این نوع مبارزه احتمالاً اقتصادی به نظر نمی رسد. بعضی از محققین سم پاشی شاخ و برگ با کینتوزن (Quintozene) را در اوایل فصل موفقیت آمیز دانسته اند.

سم پاشی با وینکلوزولين (Vinclozolin) و ایپرودیون (Iprodione مؤثر گزارش شده است. روش دیگر مبارزه ، غرقاب کردن زمین ها برای ۲۳ تا ۴۵ روز و ضمناً عدم آبیاری بارانی ، تناوب طولانی بدون کاشت کاهو، لوبیا و کلم در کنترل بیماری مؤثر می باشد. ضمناً واريته مقاوم تاکنون تهیه نشده است Sherf1986, MacNab &. ضمناً Gerlagh در سال ۱۹۹۵ گزارش داده است که قارچ Sclerotinia sclerotiorum توسط قارچ Coniothyrium minitans در شرایط مزرعه بخوبی کنترل می شود و می توان برای مبارزه بیولوژی از آن استفاده نمود.

بیماری موزائیک بادمجان

این بیماری توسط ایزدپناه در سال ۱۳۶۱ در شیراز و داراب گزارش شده است. و در بعضی از مزارع داراب تا ۱۰۰ درصد آلودگی مشاهده شده است. مایه زنی مکانیکی عصاره برگ مبتلا موجب ظهور لکه های موضعی در Nicotiana glutinosa رقم Xanthi، در توتون رقم Turkish موزائیک سیستمیک و در گوجه فرنگی لکه های کلروتیک به اضافه موزائیک خفیف سیستمیک ایجاد می نماید.

پژوهشگر فوق با میکروسکپ الکترونی وجود ذرات میله ای شکل را در عصاره بادمجان مشاهده نموده است و اعتقاد دارد لااقل یک ویروس از نوع ویروس موزائیک توتون (TMV) در ایجاد موزائیک بادمجان در داراب دخالت دارد. بهداد (۱۳۵۹) گزارش کرده است که یک نوع موزائیک خفیف با لکه های درشت و اختلاف رنگ ناچیز درشهریار (۱۳۴۰) و گیلان (۱۳۳۹) ملاحظه شده است و احتمال داده است که مربوط به ویروس موزائیک توتون می باشد.

علاوه بر این بهداد ( ۱۳۵۹) یک بیماری ویروسی دیگر که سبب کمرنگ شدن رگبرگ ها، ظهور لکه های موزائیکی و چین خوردگی خفیف ، کوچک ماندن برگ ، ظهور لکه های موزائیکی کوچک و بزرگ، ظهور لکه مردگی در برگ، زرد شدن و نکروز گردیدن و ریختن برگ های پایین بوته می شود را گزارش نموده است و در مناطق قمصر کاشان و اصفهان مشاهده کرده است.

ویروس موزائیک خیار( Cucumber Mosaic Virus (CMV)

حداقل یک نژاد از ویروس موزائیک خیار در روی بادمجان خسارت وارد میکند. این بیماری در برزیل، هندوستان، ایتالیا، لبنان و اردن مشاهده شده است. در هندوستان ۶۰ گیاهان در بعضی از مناطق به بیماری مبتلا می گردند. این ویروس سبب موزائیکی شدن برگ ها می شوند. اندازه آن ها کاهش می یابد و ممکن است قبل از موقع بريزند. امکان دارد برگ ها پیچیدگی پیدا کرده و حاشیه آن ها از بین بروند.

تولید میوه بشدت کاهش می یابد و میوه رنگ اصلی خود را از دست می دهد (1986, Sherf & MacNab ). اطلاعات مربوط به ویروس موزائیک خیار در فصل بیماری های جالیز ذکر شده است. باید یادآور شد که دانش (۱۳۴۲) در کرج ویروس خیار را روی بادمجان مایه زده است و نشانه های بیماری به صورت لکه های زرد رنگ با حاشیه محو ظاهر شده است (بهداد، ۱۳۵۹).

منبع:

بیماری های سبزی و صیفی جات و روش های مبارزه با آن ها

تالیف:

دکتر حسن رضا اعتباریان

برای مشاهده اخبار روز صنعت پسته و مطالب مفید کشاورزی و پسته به کانال پسته رفسنجان بپیوندید 

برای عضویت در کانال بر روی تصویر زیر کلیک کنید: