کود ازته، عنصر ضروری برای رشد و باروری درخت پسته

استفاده از کودهای ازته در باغات؛ آری یا خیر؟

اگر شما یک باغدار و یا یک کشاورز هستید، کلمه ازت و یا کود ازته حتما به گوشتان خورده است. ما در این مقاله سعی داریم شما را با این عنصر مهم و کاربردی و موارد مصرف آن در بخش کشاورزی آشنا کنیم.

عنصر نیتروژن یا همان ازت یکی از عناصر غذایی اصلی می باشد که دارای نقش ساختاری در گیاهان بوده و اعمال تنظیم آنها را بر عهده دارد. همچنین تاثیرگذاری عنصر نیتروژن بر درختان پسته بسیار حائز اهمیت است. برای این منظور به بررسی و کاربرد کودهای حاوی نیتروژن بنام کودهای ازته می پردازیم. عنصر نیتروژن (ازت) از عناصر ضروری برای رشد و باروری گیاهان می باشد. امروزه در طی یک سال بیشتر از 84 میلیون تن از کودهایی که دارای ازت هستند، مصرف می شوند. بسیاری از محققان بخش کشاورزی معتقد هستند که به مرور زمان کارایی کودهای ازته کاهش یافته است و باید به فکر اصلاح روش های مصرف کودهای ازته و همچنین منابع آنها بود.

استفاده از کودهای ازته در باغات؛ آری یا خیر؟

آیا می دانید مقدار مصرف عنصر نیتروژن (ازت) برای درختان چقدر است؟

مقدار مصرف کودهای ازته در باغات به عوامل زیادی بستگی دارد که از مهم ترین و اساس ترین این عوامل می توان به سن درخت، دور آبیاری و سال پرباری و کم باری اشاره کرد.

همچنین بهترین راه برای اینکه بدانیم چه میزان کود ازته مورد نیاز درختان می باشد، داشتن اطلاعات درباره بافت خاک، روش آبیاری، میزان ازت موجود در درختان، تعداد درختان در یک هکتار باغ و… می باشد.

یک درخت بالغ بارده در طی یک فصل رشد خود به مقدار 600 گرم ازت خالص نیاز دارد. باید توجه داشت مقدار مصرفی کودهای اوره (که حاوی عنصر نیتروژن یا ازت هستند) بیش از 700 کیلوگرم در یک هکتار با دور آبیاری زیر 30 روز مناسب است. اما در باغاتی که دور آبیاری بیش از 60 روز دارند، فقط مجاز به استفاده به میزان 300 کیلوگرم کود اوره در یک هکتار آن هم در طی 3 مرحله می باشند.(در ادامه خواهیم گفت)

همچنین باید بدانیم که برای تولید حدود 300 کیلوگرم محصول پسته خشک در هکتار، بیش از6/5 کیلوگرم ازت مصرف می شود.

آیا می دانید مقدار مصرف عنصر نیتروژن (ازت) برای درختان چقدر است؟

چه مقدار کود ازت به نهال ها و درختان جوان توصیه می شود؟

  • نهال هایی که سن آنها زیر 3 سال است، در مجموع از اسفند ماه تا تقریبا پایان تیر ماه به همراه آب آبیاری جمعا 100 کیلوگرم کود ازته (اوره) توصیه می شود.
  • نهال هایی که سن آنها بین 3 تا 8 سال است هر سال 50 کیلوگرم به کود ازته اضافه شود تا به میزان حدودا بین 300 تا 350 کیلوگرم در یک هکتار برسد.

آیا مصرف کودهای ازته اثری در افزایش محصول پسته دارد؟

درختان پسته به میزان زیادی به نیتروژن (ازت) نیاز دارند، اما نحوه بدست آوردن این عنصر مهم و ضروری در میزان افزایش محصول نقش مهمی دارد. استفاده از کودهای ازته زمانی بیشترین تاثیر را دارد که به میزان کم ولی در دفعات و در زمان مناسب استفاده شود.

استفاده از کودهای ازته در سالی که سال پر محصول یا (ON) نامیده می شود، بسیار لازم و ضروری بوده و به دلیل نیاز فراوان درختان پسته به عنصر نیتروژن حتما باید استفاده شود.

برای این منظور با توجه به نوع منبع کود مورد استفاده و نیز روش مصرف (کود آبیاری) می توان میزان نیاز درختان پسته به کودهای ازته را بر طرف کرد.

کمبود عنصر نیتروژن (ازت) را چگونه می توان جبران کرد؟

در باغات پسته اولین نکته در رفع کمبود نیتروژن (ازت) توجه ویژه به تجزیه خاک و برگ و حد بحرانی عنصر نیتروژن در برگ های پسته، میزان محصول سال آینده، بافت خاک، شوری خاک و همچنین مواد آلی موجود در خاک می باشد. درختان پسته به دلیل اینکه برگ آنها در فصل زمستان می ریزد، به هنگام فصل رشد، نیتروژن(ازت) بیشتری از خاک جذب می کنند.

بهترین و بیشترین زمان جذب نیتروژن از خاک توسط درختان از اردیبهشت ماه شروع شده و تا اواخر مرداد ماه ادامه می یابد. این جذب در سال های پر محصول و کم محصول به همین ترتیب خواهد بود.

دقت شود مقداری از نیتروژن در طول فصل خواب (زمستان) در درختان ذخیره می شود تا در سال بعد به مصرف رشد درختان و همچنین باردهی آنها برسد. توجه به این نکته که جذب نیتروژن در آغاز فصل رشد به کندی انجام شده و در زمان خواب زمستان به مقدار زیادی توسط درختان جذب نخواهد شد، پس استفاده از کودهای ازته در مهر ماه و آبان ماه مناسب نمی باشد.

نشانه های کمبود نیتروژن(ازت) در درختان پسته به چه شکلی است؟

نشانه ها و علائم کمبود ازت در زمان های مختلف رشد درختان متفاوت می باشد. در فصل بهار و در ابتدای فصل رشد برگ های پائینی درختان کم رنگ تر و ریزتر می شوند و سطح برگ کاهش پیدا می کند و رشد شاخه ها و تاج درختان کم می شود. همچنین در شروع به مغز رفتن پسته ها در صورت تامین نشدن نیتروژن مورد نیاز، برگ های اطراف خوشه ها زرد خواهند شد. و در فصل پائیز برگ های درختان زودتر خزان می کنند و زودتر می ریزند.

نشانه های کمبود نیتروژن(ازت) در درختان پسته به چه شکلی است؟

مصرف نیتروژن در سال های پر محصول و کم محصول چگونه است؟

در سالی که درختان پسته کم محصول هستند بخش زیادی از نیتروژن مورد نیاز خود را در مرحله رشد بهاره جذب خواهند کرد، برای همین بهتر است کودهای ازته در اوایل بهار مصرف شود. در سالی که درختان پسته پر محصول هستند، بخش زیادی از نیتروژن مورد نیاز خود را در مرحله پر شدن دانه ها جذب می کنند؛ بنابراین،  بهتر است کودهای ازته در سال پر محصول در مرحله پر شدن دانه ها مصرف شود.

طی بررسی های انجام شده مقدار نیتروژنی که از درختان پسته در سال پر محصول بدست آمده است 4 برابر مقدار نیتروژنی است که از درختان پسته در سال کم محصول بدست آمده است. همچنین مقدار نیتروژنی که از طریق برگ و میوه پسته در سال پر محصول برداشته می شود نسبت به میزان نیتروژنی که در همان سال جذب می شود بیشتر است.

درختان پسته از جمله درختان چند ساله ای هستند که بخشی از عناصر و مواد غذایی را در اندام های چوبی خود ذخیره می کنند که بعدها در اختیار درخت قرار دهند. البته باید به این نکته هم توجه شود که این نیتروژن در زمان های حساس موجب رشد ثانویه درختان نشود. یکی از مهم ترین دلایل این رشد ثانویه در فصل تابستان این است که در برنامه های کودی از کودهای نیتروژن دار زیاد استفاده شده است. رشد ثانویه سبب نابودی جوانه های زایشی یا به اصطلاح پیوندهای زایشی می گردد.

آیا نیاز درختان پسته به عنصر نیتروژن(ازت) با دور آبیاری درختان رابطه دارد؟

نیاز درختان پسته به ازت با دور آبیاری رابطه دارد. به این صورت که هر چه دور آبیاری درختان پسته طولانی تر باشد، مقدار کاربرد ازت کمتر خواهد بود. نیتروژن قابلیت شسته شدن دارد و در خاک هایی با بافت شنی به مقادیر زیاد شسته می شود و از دسترس درختان خارج می شود. اگر هم دور آبیاری زیاد شود و ماندگاری رطوبت در خاک کم شود، قابلیت جذب ازت کاهش پیدا می کند.

هنگامی که از کودهای ازته استفاده می شود، باید با توجه به درصد نیتروژن(ازت) موجود در این کودها، مقدار مصرف آنها محاسبه گردد.

 زمانی که از کودهای ازته در باغات پسته استفاده می شود باید دقت کرد که این کودها از هر نوع که باشند در یک مکان جمع نشوند تا سبب خسارت به ریشه درختان نشوند.

نشانه های بیشبود نیتروژن(ازت) در درختان پسته به چه صورت است؟

در باغاتی که کودهای ازته به میزان زیادی استفاده شوند، علائم بیشبود ازت نمایان می شود. اولین نشانه آن ریزش برگها می باشد. برگ ها در اثر رشد بیش از اندازه، حالت پیچیده به خود می گیرند. از نشانه های دیگر بیشبود ازت، خروج شیره گیاهی از نوک دانه ها می باشد که وقتی در معرض هوا قرار بگیرد، به تدریج سیاه می گردد.

برای جلوگیری از این مشکلات، بررسی آزمون خاک و آب و توجه به توصیه های کارشناسان مربوطه درباره میزان مصرف کودهای ازته می باشد. همه این فعالیت ها کارآمد بودن فعالیت های مدیریتی در باغات پسته را افزایش می دهد.

نحوه مصرف کودهای ازته در باغات پسته چگونه است؟

نیاز درختان پسته به کودهای ازته را می توان با در نظر گرفتن منابع کودی که مورد استفاده قرار می گیرد، تامین کرد. کودهای ازته برای فراهم کردن میزان عنصر نیتروژن در باغات پسته عموما به صورت کود آبیاری یا کود سرپاش و یا مواد آلی مناسب (کودهای حیوانی) استفاده می شوند. همچنین عنصر نیتروژن در زمان هایی حساس از دوره رشدی درختان پسته از جمله در زمان تورم جوانه ها و همچنین در زمان پر شدن مغز پسته به همراه عناصر دیگر محلول پاشی می شود.

نحوه مصرف کودهای ازته در باغات پسته چگونه است؟

کودهای ازته به همراه آب کارایی بهتر و بیشتری نسبت به روش های سنتی دارد و این روش قادر خواهد بود به میزان 50 درصد در مصرف کود، صرفه جویی کند.

نحوه مصرف کودهای ازته به روش کود آبیاری

استفاده از کودهای ازته در سیستم آبیاری و راندمان مصرف آنها بستگی به چگونگی توزیع ریشه ها در خاک، میزان دسترسی درختان به کود مصرفی، طراحی و مدیریت سیستم های آبیاری دارد. در سیستم آبیاری سطحی راندمان مصرف کودهای ازته 30 تا 35 درصد است.

در سیستم آبیاری قطره ای روی سطحی راندمان مصرف کودهای ازته 70 درصد و در سیستم آبیاری قطره ای زیر سطحی راندمان مصرف کودهای ازته 90 درصد است. باید دقت شود میزان مصرف نیتروژن در سال پر محصول بالاتر از سال کم محصول است؛ اما بدانید که مقدار کوددهی در سال کم محصول فقط اندکی کمتر از میزان کوددهی در سال پر محصول خواهد بود؛ چون مقداری از نیتروژن در درختان ذخیره می شود تا سال بعد در اختیار درختان قرار گیرد.

بهترین زمان مصرف کودهای ازته در باغات پسته

برای داشتن کشاورزی موفق، باید به مصرفِ به موقع و استاندارد کودهای ازته دقت ویژه ای داشته باشید، تا شاهد بازدهی موفق محصول پسته شوید.

در باغات پسته سه دوره زمانی مهم و حیاتی برای مصرف کودهای ازته توصیه می شود که به صورت تقسیط یا دوره ای در اختیار درختان قرار خواهد گرفت.

اولین مرحله مصرف کودهای ازته در باغات پسته

قسط اول یا دوره اول مصرف کودهای ازته در بازه زمانی یک ماه می باشد، که از اواخر اسفند ماه آغاز شده و تا اواخر فروردین ماه ادامه دارد. نکته قابل توجه این است که در صورت امکان، بهتر است دور آبیاری را در نیمه دوم فروردین انجام دهید تا کودهای ازته اثر بیشتری داشته باشند.

در این دوره زمانی بهترین کود ازته، کود اوره است؛ زیرا در سرمای اواخر زمستان و سرمای بهاره جذب بهتری دارد. بهتر است 50 % کود مورد نظر را در این بازه زمانی به درختان بدهید. (حدودا به میزان 150 کیلوگرم)

دومین مرحله مصرف کودهای ازته در باغات پسته

قسط دوم یا دوره دوم مصرف کود ازته حدودا در اواسط خرداد ماه تا مرداد ماه، در زمان به مغز رفتن دانه های پسته داده می شود. جذب تدریجی این کودها رشد دانه ها را تا اواخر فصل تضمین خواهد کرد. بهتر است 25 % کود مورد نظر در این زمان مصرف شود.

بهترین کود در این دوره، اولویت در اراضی شور کود سولفات آمونیوم و سپس کود نیترات آمونیوم خواهد بود.

مشاهده تمامی محصولات فروشگاه

سومین مرحله مصرف کودهای ازته در باغات پسته

قسط سوم یا دوره سوم مصرف کود های ازته در بازه زمانی اواخر شهریور ماه تا اوایل مهرماه خواهد بود. 25 % کود مورد نظر نیز در این بازه مصرف می شود. (آخر فصل) این قسط بسیار مهم است و باید با اولین آب پس از برداشت یا آب زخم به باغ داده شود. بهترین کود در این بازه زمانی سولفات آمونیم است.

چرا قسط سوم کودهای ازته مهم و حیاتی است؟

در زمانی که درخت در حال پر کردن مغز دانه های پسته است از مواد غذایی تخلیه خواهد شد و در نهایت برگ های کنار خوشه ها زرد خواهند شد که نشان دهنده کاهش میزان ازت در درختان می باشد.

برای جبران این کمبود و همچنین کاهش انرژی درخت، اگر ازت مورد نیاز در اختیار درختان قرار نگیرد سبب ریزش جوانه های زایشی سال آینده خواهند شد و برای محصول سال آینده خطر آفرین می باشد. پس مصرف کودهای ازته در این بازه زمانی بسیار مهم و ضروری است.

انواع کودهای شیمیایی ازته متداول در باغات پسته

مهمترین منابع کودهای ازته یا نیتروژندار که در اقلیم های متفاوت و شرایط متغیر خاک و آب مورد استفاده قرار می گیرند و امروزه در بازار یافت می شوند، عبارتند از:

  • کود اوره: این کود حاوی 46 درصد ازت خالص است. از نظر واحد ازت مناسب ترین و پر مصرف ترین کود های جامد است. وقتی کود اوره را به همراه آب آبیاری به خاک می دهید، مولکول های اوره تحت تاثیر آنزیم های موجود در خاک قرار گرفته و می شکند و در نهایت به آمونیوم قابل جذب برای درختان تبدیل می شود.
  • کود نیترات آمونیوم: این کود حاوی 34 درصد ازت خالص است. بدلیل اینکه ازت به دو شکل نیترات و آمونیوم وجود دارد، به راحتی توسط ریشه ها جذب خواهد شد.
  • کود سولفات آمونیوم:  این کود حاوی 21 درصد ازت است. از ترکیب شدن اسید سولفوریک و آمونیاک به وجود آمده است. از کودهای مناسب برای خاک های آهکی است. کمتر از دیگر کودهای ازته از خاک شسته می شود زیرا ازت موجود در آن به خاک می چسبد. همچنین مصرف آن برای خاک های شور توصیه می شود. سولفات آمونیوم یکی از گران ترین کودهای ازته بشمار می آید. اما به دلیلی بهبود کیفیت محصولات پس از مصرف آن، مصرف آن کاربرد زیادی دارد.

نکات مهم در مصرف کودهای ازته

  1. در مصرف کودهای ازته خیلی دقت شود زیرا مصرف بی رویه و بدون نظر کارشناسان مجرب سبب رشد رویشی و بیش از اندازه درختان و حتی خشک شدن آنها می شود.
  2. بهتر است این کودها را در فواصل زمانی مختلف به درختان بدهید زیرا ازت به راحتی با آبشویی شسته و از دسترس ریشه ها خارج خواهد شد.
  3. بهتر است در هوای گرم در مصرف کودهای ازته احتیاط کرد.
  4. وقتی از کودهای ازته استفاده می شود شیره نباتی درختان را رقیق می کند و اینکار ممکن است سبب افزایش حمله آفت پسیل در باغات شود.

نکات مهم در مصرف کودهای ازته

کلام آخر

با توجه به تنوع زیاد کودهای کشاورزی در بازار های مختلف داخلی و خارجی و همچنین توجه ویژه باغداران به بحث تغذیه باغات پسته، بهترین راهکار استفاده از کودهای مورد نیاز، زیر نظر کارشناسان مجرب و متخصص در این حوزه می باشد.

به امید روزی که همه باغداران و کشاورزان محترم کشورمان به این باور برسند که سال ها تجربه آنها در کنار دانش مهندسین بخش کشاورزی برای رسیدن به موفقیت در این بخش لازم و ضروری است.

 

مشاهده تمامی محصولات فروشگاه

 

درباره‌ی مهندس حسنی سعدی

مهندس حسنی سعدی

حتما ببینید

میوه ندادن درخت یک مشکل نگران کننده در میان کشاورزان

میوه ندادن درخت یک اتفاق دلسرد کننده برای باغدار می باشد. شاید تا به حال …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *