بهترین کود برای مرکبات

مرکبات، به خاطر ارزش غذایی بالا به خاطر تنوع طعم و استفاده‌های گوناگون در آشپزی و صنایع غذایی، محبوبیت ویژه‌ای دارند. اما پرورش این میوه‌های ناب، بیش از آنکه به زمین حاصلخیز و آب و هوای مناسب وابسته باشد، به دانش و مهارت کشاورز در انتخاب و استفاده از بهترین کود برای مرکبات بستگی دارد.

کوددهی به مرکبات، هنری است که نیازمند درک عمیق از نیازهای غذایی این گیاهان و تأثیر آن بر کیفیت و کمیت محصول نهایی است. کودهای مختلف، از آلی گرفته تا شیمیایی، تأثیرات متفاوتی بر رشد و باروری درختان مرکبات دارند. در این میان، انتخاب بهترین کود برای مرکبات نیازمند شناخت دقیق از ترکیبات غذایی مورد نیاز این گیاهان، شرایط آب و هوایی منطقه کاشت و همچنین نوع خاک است.

هدف از این مقاله، بررسی دقیق انواع کودها و معرفی بهترین گزینه‌ها برای تضمین سلامت و عملکرد بهینه درختان مرکبات است. با ما همراه باشید تا دریچه‌ای جدید به دنیای کوددهی مرکبات باز کنیم و با انتخاب هوشمندانه، قدمی مثبت در جهت افزایش کیفیت و کمیت محصولات خود برداریم.

آیا می‌توان از کود دامی برای درختان مرکبات استفاده کرد؟

کود دامی می‌تواند منبع بسیار خوبی از مواد مغذی برای درختان مرکبات باشد، اما استفاده صحیح از آن مهم است. همچنین بسیار مهم است که از مصرف کود دامی که از مرکبات الوده تغذیه کرده‌اند خودداری کنید، زیرا این امر می‌تواند باعث گسترش بیماری شود.

نیازهای تغذیه‌ای درختان مرکبات

با توجه به گستردگی کشت مرکبات در مناطق مختلف کشور، توصیه کودی برای هر منطقه بر اساس نتایج آزمون خاک، آزمون برگ و پیش‌بینی عملکرد تولید است. با این حال نیازهای اصلی و اساسی مرکبات به مواد مغذی ضروری یعنی کودهای ماکرو و ریزمغذی‌ها یا کودهای میکرو است.

مواد مغذی ضروری

درختان مرکبات تغذیه کننده‌های سنگینی هستند که برای گلدهی و میوه دادن به تغذیه فراوان و مقدار زیادی از مواد مغذی ضروری نیاز دارند. مواد مغذی اولیه شامل نیتروژن، فسفر و پتاسیم و مواد مغذی ثانویه شامل کلسیم و منیزیم می‌باشند که از بهترین کود برای مرکبات هستند و در ادامه به آن‌ها پرداخته شده است.

نیتروژن

نيتروژن براى توسعه تاج درختان (با يك اندازه كنترل شــده) مورد نیاز مرکبات است. مقدار كود نيتروژن مصرفى براى درختان مركبات، براساس نتايج آزمون برگ، نتايج آزمون خاک (به ويژه مقدار ماده آلى خاک)، ويژگی‌هاى كيفى ميوه و پتانسيل عملكرد توصيه می‌شود.

مصرف سالانه كود نيتروژن، براى تأمين نيتروژن مورد نياز رشد رويشى و نيتروژن خارج شده توسط ميوه است. زمانى كه درختان به اندازه‌اى رسيدند كه رشــد بيشتر تاج، مورد نظر نباشد، مقدار مصرف عناصر غذايى می‌تواند ثابت شود و يا در موارد احتمالى، كاهش يابد.

پتاسیم

به طور كلى، مقدار پتاسيم براى درختان مركبات تقريبا معادل مقدار نيتروژن خالص مصرفى توصيه می‌شود. اگر غلظت پتاســيم برگ مركبات در سال‌هاى متوالى به مقدار قابل ملاحظه‌اى زير حد مورد نظر باشد، مقدار پتاسيم مصرفى به ويژه در خاک‌هاى آهكى می‌تواند تا 25 درصد افزايش يابد.

اگر مقدار پتاسيم قابل استفاده خاک بيش از حد بحرانى و غلظت پتاسيم در برگ نيز در حد مطلوب و بيشتر باشد می‌توان مصرف خاكى كودهاى پتاسيمى را متوقف كرد يا آن را به حداقل رساند.

مصرف كودهاى محلول پتاسيمى (مانند نيترات پتاسيم، سولوپتاس و غيره) به شكل محلول‌پاشى و با غلظت 3 تا 4 در هزار براى افزايش اندازه و بهبود كيفيت ميوه مورد نياز اســت. اين محلول‌پاشی‌ها در مراحل خاص فنولوژى مانند پس از تشكيل ميوه مرکبات و اواخر فاز دوم رشد ميوه، انجام می‌شود.

فسفر

مقدار مصرف كود فسفر براى درختان مرکبات بر اساس متوسط عملكرد و تفسير نتايج آزمون خاک و برگ است. اگر كود فسفر در يک سال مصرف شود، براى تعيين اينكه، در سال بعد چه مقدار كود فسفرى مصرف شود، نياز است مجدداً آزمون خاک و آزمایش برگ انجام شود.

کلسیم

در خاک‌هاى آهكى، نياز کمتری به مصرف خاكى كود كلسيمى براى درختان مركبات است. اما مصرف محلول‌پاشى آن در اوايل مرحله رشد ميوه پس از ريزش گلبرگ‌ها و تشكيل ميوه‌چه‌ها انجام می‌شود.

در اواخر مرحله دوم رشد ميوه محلول‌پاشی با كودهاى كلسيمى مانند نيترات كلسيم، براى افزايش اندازه، بهبود كيفى رنگ ميوه، افزايش انبارداری ميوه ضرورى اســت.

در خاک‌هاى اسيدى، مانند مناطق شمال کشور كه pH خاک آن‌ها كمتر از 6 است، محلول‌پاشى كلسيم و افــزودن آهک به خاک براى افزايش pH خاک به حدود 6 تا 6/5 ضرورى اســت. اين افزايش pH مي‌تواند نياز كلسيم اندام‌هاى رويشى درختان مركبات را به خوبى فراهم كند، اما همچنان محلول‌پاشى كلســيم براى بهبود عملكرد و كيفيت ميوه‌ها ضرورى است.

منیزیم

اگر مقدار منيزيم خاک، کم یا متوسط باشد، نیاز به استفاده از كود منيزيم به مقدار مناسب توصيه می‌شود.

اگر مقدار منيزيم خاک بيش از حد بحرانى باشد ولى غلظت منيزيم در برگ كمتر از میزان مورد نظر باشد، توصيه می‌شود مصرف خاكى منيزيم متوقف شود يا به حداقل برسد و كودهاى منيزيمى مانند نيترات منيزيم و سولفات منيزيم به روش محلول‌پاشى، به ويژه در مرحله دوم رشد ميوه مصرف شوند.

ریزمغذی‌ها

درختان مرکبات به مقادیر کمی از چندین ریز مغذی علاوه بر مواد مغذی اولیه برای رشد، نمو و تولید میوه مناسب نیاز دارند. ریزمغذی‌های ضروری برای درختان مرکبات عبارتند از آهن، روی، منگنز، مس و بور که در زیر به آن‌ها اشاره شده است.

آهن (Fe)

آهن برای تولید کلروفیل و فتوسنتز مورد نیاز است. درختان مرکبات به ویژه مستعد کمبود آهن هستند که منجر به زرد شدن برگ‌ها (کلروز) می‌شود. كلروز آهن می‌تواند به وسيله مصرف خاكى كودهاى كلاته آهن مانند Fe-EDTA و Fe-HEDTA مؤثر باشد.

در خاكهاى آهكى، خنثى و اسيدى براى رفع علائم كمبود آهن، محلول‌پاشى 3 تا 5 كيلوگرم از كلات‌هاى آهن در هكتار، با فاصله زمانى 14 تا 20 روز در ميان (با توجه به سرعت رشد سرشاخه‌ها و شدت كمبود) می‌تواند بسيار مؤثر باشد. زمان مصرف عنصر آهن در مرکبات در بهار و پاییز و در فصل رویش درخت مرکبات می‌باشد.

روی (Zn)

روی برای فعالیت آنزیم ضروری است و در متابولیسم کلی درخت نقش دارد. کمبود روی می‌تواند منجر به توقف رشد و ریزی برگ‌ها شود.

سولفات روی یا کلات روی را می‌توان برای رفع کمبود در مرکبات استفاده کرد. زمان مصرف کود روی در درختان مرکبات پس از شروع رشد جدید در بهار و در صورت نیاز پس از گلدهی می‌باشد.

منگنز (Mn)

منگنز در فتوسنتز و فعال شدن آنزیم نقش دارد. کمبود منگنز می‌تواند موجب زرد شدن بین رگبرگ‌های برگ شود. زمان مصرف عنصر منگنز در درختان مرکبات پس از شروع رشد جدید و تشکیل برگ‌های جدید می‌باشد.

مصرف خاكى منگنز، براى باغ‌هاى مركبات در خاک‌هاى آهكى توصيه نمی‌شود. زیرا تأثيرى در افزايش جذب و رفع كمبود منگنز برگ درختان مركبات ندارد. مشكل كمبود منگنز در باغ‌های مرکبات، ناشى از راندمان پايين انتقال آن، از ريشه‌ها به اندام هوايى است. براى رفع علائم كمبود منگنز، محلول‌پاشى سه تا پنج كيلوگرم کود كلات منگنز (MnEDTA) در هكتار توصيه می‌شود.

مس (Cu)

مس برای واکنش‌های آنزیمی مختلف مهم است. کمبود مس ممکن است باعث از بین رفتن نوک ساقه و انحراف برگ‌ها شود. استفاده از کودهای میکرو حاوی مس یا سولفات مس می‌توانند برای رفع کمبود عنصر مس در درختان مرکبات استفاده شوند. برای درختان جوان مقدار مس 2.5 درصد نیتروژن مصرف شده در زمان پس از شروع رشد جدید توصیه می‌شود.

بور (B)

بور برای رشد گل و میوه، تشکیل دیواره سلولی و انتقال قند ضروری است. کمبود بور می‌تواند منجر به رشد غیرطبیعی میوه شود. برای اصلاح کمبود بور می‌توان از بوراکس یا اسید بوریک در زمان پس از برداشت میوه استفاده کرد.

برای درختان جوان مرکبات مقدار بور 0.33 درصد نیتروژن مصرف شده توصیه می‌شود و ممكن است نياز باشد هر سال مصرف شود به علت اينكه به سرعت تحت تأثير شستشو قرار می‌گيرد.

بهترین کود برای مرکبات چیست؟

برخی از نکات کلی در مورد انتخاب کود برای درختان مرکبات، شامل انتخاب کودی با محتوای نیتروژن بالا و اجتناب از کودهای دارای فسفر بیش از حد است. زیرا این امر می‌تواند رشد بیش از حد برگ را به قیمت کاهش تولید میوه تشویق کند.

از بهترین کود برای مرکبات می‌توان به کودهای شیمیایی و کودهای آلی اشاره کرد.

کود شیمیایی

انتخاب صحیح کود مخصوص مرکبات می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر سلامت و میزان محصول‌دهی درختان مرکبات داشته باشد. در ادامه به معرفی چند نوع کود می‌پردازیم که به طور کلی برای مرکبات توصیه می‌شوند.

کودهای نیتروژنی

کودهای حاوی اوره: نیتروژن برای رشد برگ‌ها و ساقه‌های جوان ضروری است. اوره یک منبع محبوب و موثر نیتروژن است که به راحتی توسط درختان مرکبات جذب می‌شود.

کودهای آمونیومی: به ویژه در خاک‌هایی با pH بالا، می‌توانند مفید باشند زیرا آمونیوم می‌تواند به کاهش pH خاک کمک کند و محیطی مناسب‌تر برای جذب مواد مغذی توسط درخت فراهم آورد.

کودهای فسفاته

سوپر فسفات‌ها: فسفر برای توسعه ریشه‌ها، رشد بهتر شاخه و تشکیل میوه‌ها ضروری است. کودهای سوپر فسفات می‌توانند به بهبود کیفیت و میزان محصول کمک کنند.

کودهای پتاسیمی

سولفات پتاسیم: پتاسیم برای افزایش مقاومت درختان در برابر تنش های دمایی، مقاومت در برابر بیماری‌ها و کیفیت میوه اهمیت دارد. سولفات پتاسیم یک منبع عالی پتاسیم است که همچنین به حفظ رطوبت در خاک کمک می‌کند.

کودهای میکرومغذی

کودهای حاوی آهن، منگنز، روی، مس و بور: مرکبات به میزان کافی از این کودهای میکرو برای حفظ سلامتی و رشد بهینه نیاز دارند. کمبود این عناصر می‌تواند به کاهش رشد، زردی برگ و کاهش محصول منجر شود.

کودهای آلی

کودهای آلی یکی از بهترین گزینه‌ها برای درختان مرکبات هستند، زیرا تعادل طبیعی مواد مغذی و مواد معدنی را فراهم می‌کنند که به جلوگیری از کمبود مواد مغذی کمک می‌کند. این کودها حاوی میکروب‌های مفیدی هستند که به ریشه‌های درخت کمک می‌کند، آب و مواد مغذی بیشتری را از خاک جذب کنند.

از کودهای آلی می‌توان به کمپوست که بهبود دهنده خاک و فراهم کننده مواد مغذی به صورت آرام و طولانی مدت است و کودهای دامی پوسیده که منبع خوبی از نیتروژن و سایر مواد مغذی هستند و به بهبود ساختار خاک کمک می‌کنند، اشاره کرد.

چرا باید از کودهای آلی برای درختان مرکبات استفاده کرد؟

دلایلی که نشان می‌دهد کودهای آلی یکی از بهترین کود برای مرکبات است، در زیر آورده شده است:

• برای گیاهان مرکبات بی‌خطر است.
• سرشار از مواد مغذی است که به رشد و نمو درختان کمک می‌کند.
• کیفیت کلی خاک را بهبود می‌بخشد و آن را برای رشد درختان میوه و سایر گیاهان ایده‌آل می‌کند.

برای اینکه بدانید این کودها را برای مرکبات در چه زمانی و چگونه استفاده کنید ادامه مقاله را دنبال کنید.

زمان مصرف کودهای شیمیایی برای مرکبات

نیاز تغذیه‌ای درختان مرکبات در اواخر زمستان و یا اوایل بهار شروع می‌شود و تا اوایل تابستان ادامه می‌یابد. همچنین در بهمن و اسفند ماه مصرف بهترین کود برای مرکبات مانند کودهای شیمیایی همراه با کود حیوانی به صورت چالکود می‌باشد.

مصرف سرک کودهای ازته در سایه‌انداز درخت توصیه می‌شود.

بر اساس نیاز تغذیه‌ای درختان مرکبات بارده در طول یک سال، توصیه می‌شود برنامه مصرف کودها حداقل به 5 مرحله زیر تقسیم شود:

• اولین مرحله، در شروع گلدهی انجام می‌شود.
• دومین مرحله، بین تشکیل میوه‌چه‌ها و ریزش تابستانه (June drop) میوه‌چه‌ها، صورت می‌گیرد.
• سومین مرحله، در اوایل فاز دوم رشد میوه‌ها انجام می‌شود.
• چهارمین مرحله، در اواخر فاز دوم رشد میوه انجام می‌گیرد. (محلول‌پاشی کودهای پتاسیم و کلسیم)
• پنجمین مرحله، بلافاصله پس از برداشت میوه است.

کوددهی مرکبات در جنوب چه زمانی انجام می‌شود؟

مصرف کودها در طول پاییز و زمستان، به ویژه در نواحی جنوب کشور، که در بیشتر مواقع، مرکبات در تمام طول سال رشد می‌کنند، در هر زمان که وضعیت آب و هوا مناسب باشد و رشد صورت گیرد انجام می‌شود.

تأمین نیاز غذایی درختان اهمیت زیادی در تولید دارد. به هر حال مصرف زیاد کودهای ازته و محرک رشد در پاییز می‌تواند توسعه رنگ میوه‌ها را به تأخیر اندازد و همچنین حساسیت درختان را به صدمه یخبندان افزایش دهد.

نحوه کوددهی درخت مرکبات

کوددهی درخت مرکبات یا از طریق برگ یا از طریق خاک انجام می‌شود.

• بر اساس دستورالعمل‌های کود انتخابی خود پیش بروید، یعنی اگر کود مخصوص محلول‌پاشی می‌باشد آن را روی برگ‌های درخت مرکبات خود محلول‌پاشی کنید.
• اگر برای مصرف خاکی توصیه شده است، آن را در اطراف تنه درخت تا جایی که تاج درخت پوشش می‌دهد پخش کنید.
• از قرار دادن کود در نزدیکی تنه درخت خودداری کنید.
• خاک را پس از استفاده از کود کاملاً آبیاری کنید تا به نفوذ آن در خاک کمک کند.
• دوز توصیه شده روی بسته کود را رعایت کنید. کوددهی بیش از حد می تواند به درخت آسیب برساند، بنابراین مهم است که از مقادیر توصیه شده تجاوز نکنید.

نکات مهم استفاده از کود مخصوص مرکبات

• پیش از اعمال هر نوع کود، انجام یک تست خاک برای شناسایی نیازهای دقیق مواد مغذی درختان مرکبات شما توصیه می‌شود.
• استفاده بیش از حد از هر نوع کود می‌تواند به درختان آسیب بزند، پس مهم است که دستورالعمل‌های توصیه شده را دنبال کنید.
• از یک کود با pH در محدوده 6 تا 7 استفاده کنید، زیرا در این محدوده، درختان می‌توانند به طور مؤثر مواد مغذی ضروری را از خاک جذب کنند و باعث رشد سالم و تولید میوه شوند.

آیا هنگام هرس درختان مرکبات می‌توان از کود استفاده کرد؟

به طور کلی، درختان مرکبات را باید در طول ماه‌های زمستان، حدود 6 تا 8 هفته قبل از هرس، کود داد. علاوه بر این، مطمئن شوید که تا آخرین تاریخ یخبندان صبر کرده‌اید، سپس درخت را هرس کنید.

برای درختان مرکبات استفاده از کود مایع بهتر است یا گرانول؟

کودهای گرانول معمولاً ارزان‌تر از کودهای مایع هستند و ذخیره‌سازی آن‌ها در گیاهان راحت‌تر است. با این حال، استفاده یکنواخت آن‌ها می‌تواند دشوارتر باشد، زیرا ممکن است که درخت مواد مغذی زیاد یا کمی دریافت کند.

کودهای مایع گران‌تر هستند اما راحت‌تر به‌طور یکنواخت اعمال می‌شوند. در نهایت، بهترین نوع کود برای استفاده در درخت مرکبات به میزان نیاز غذایی درختان در مراحل مختلف رشدی بستگی دارد.

برای مشاوره و خرید کود برای مرکبات می‌توانید از کارشناسان مجموعه پسته رفسنجان مشورت بگیرید.

کلام پایانی

برای استفاده از بهترین کود برای مرکبات، باید عوامل مختلفی مانند نوع خاک، شرایط آب و هوایی و نوع مرکبات را در نظر بگیرید. با این حال، کودهای مخصوص مرکبات معمولاً با نسبت‌هایی طراحی می‌شوند که سه ماده مغذی اصلی (NPK) را در نسبت‌های مناسب فراهم می‌کنند.

علاوه بر NPK، مرکبات به میکرومغذی‌هایی مانند آهن، منگنز، روی، مس، و بور نیز نیاز دارند. کمبود هر یک از این مواد می‌تواند رشد و تولید میوه را محدود کند.

در نهایت، توصیه می‌شود که آزمایش برگ و خاک انجام شود تا میزان دقیق مواد مغذی موجود در گیاه و خاک شناسایی شود و برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای استفاده از کودها صورت گیرد. این امر به انتخاب بهترین کود برای شرایط خاص کمک می‌کند و از بیش‌بود مواد مغذی و آسیب به محیط‌زیست جلوگیری می‌کند.

[products limit=”12″ columns=”6″ category=”کود”]