برچسب: گرده افشانی

پسته محصولی است با ارزش که کشاورزان دارای باغات پسته دوست دارند، هرساله باغ پسته‌شان پر از پسته باشد؛ اما گاهی برخی از پسته‌ها پوک می‌شوند و پسته مغز نمی‌کند

این وضعیت نه تنها باعث زیان اقتصادی می‌شود؛ بلکه نشان‌دهنده چالش‌ها و مشکلاتی است که در زمینه تولید پسته وجود دارند؛ اکنون این سوال پیش می‌آید که علت پوکی پسته چیست؟

یک کشاورز چگونه می‌تواند درختان خود را در برابر این عارضه مصون نگه دارد؟

با ما همراه باشید تا در این مقاله از مجله پسته رفسنجان به تمامی این پرسش‌ها و شرح علت پوکی پسته، پیشگیری آن و… بپردازیم:

علت پر نشدن مغز پسته

چرا پسته پوک می شود؟

پر نشدن مغز پسته یا همان پوک شدن پسته می‌تواند به دلایل متعددی اتفاق بیافتد.

در زیر برخی از علت پوکی پسته را بررسی می‌کنیم:

گرده افشانی ناقص

گرده افشانی به منظور عمل لقاح و تشکیل میوه انجام می‌شود.

با انتقال دانه های گرده نر به گل‌های درخت ماده عمل لقاح صورت می‌گیرد؛ انتقال دانه گرده از طریق باد و یا بعضی از حشرات صورت می‌گیرد.

اگر عمل گرده افشانی به خوبی صورت نگیرد، ممکن است تا ۹۰ درصد محصول پسته پوک شود و یا خوشه بندی تشکیل نشود؛ بنابراین عدم گرده افشانی مهمترین علت پوکی پسته است.

آزمایشات و تحقیقات نشان می دهد که درصد پوکی پسته کله قوچی نسبت به پسته اکبری و احمد آقایی بیشتر است، میزان پوکی پسته به ژنوتیپ درخت نر و نوع دانه گرده نیز بستگی دارد.

دو نمونه گرده افشانی طبیعی و مصنوعی وجود دارد که در ادامه بیشتر توضیح می‌دهیم.

گرده افشانی طبیعی

تقریباً به ازای هر 15 تا 20 درخت ماده یک درخت نر لازم است، کاشت یک ردیف درخت نر درجهت باد در اطراف باغ علاوه بر بادشکن باعث می‌شود گرده افشانی به خوبی صورت گیرد.

گرده افشانی مصنوعی

برای اینکه گرده افشانی به خوبی صورت گیرد می‌توانید از گرده افشانی مصنوعی هم استفاده کنید.

باید شاخه هایی از درخت نر که هم گل قرمز و هم گل زرد دارند انتخاب و جدا کنید؛ زیرا گرده افشانی از قرمزی گل شروع و تا زردی گل ادامه دارد؛ پس از جدا کردن شاخه های گل نر باید آن‌ها را در بطری آب گذاشت؛ سپس بطری‌ها را در هر منطقه از باغ در جهت وزش باد به درختان ماده آویزان کنید تا در هنگام وزش باد بطری ها تکان خورده و دانه های گرده گل نر در بین درختان ماده پخش شود.

نکته

آب بطری های گرده افشانی مصنوعی باید آب شیرین (آب شرب) باشد.

هنگام جدا کردن شاخه های نر مواظب باشید که شاخه ها تکان نخورند تا گرده آن‌ها پخش نشود.

شاخه‌های انتخابی برای گرده افشانی مصنوعی باید گل بیشتری داشته باشند.

شرایط آب و هوایی

درخت پسته به دوره‌ی سرما در زمستان نیاز دارد تا بتواند در بهار به‌طور مناسب گل دهی کند.

در صورتی که درختان پسته به اندازه کافی در هوای سرد نباشند؛ گل دهی و لقاح به درستی انجام نمی‌شود و درنتیجه منجر به پر نشدن مغز می‌شود.

آیا گرمای زیاد سبب پوکی پسته می‌شود؟

گرمای شدید در فصل تشکیل میوه باعث سقط جنین یا پوکی پسته می شود؛ بنابراین یکی از علت‌های بزرگ پوکی پسته گرمای شدید است.

در کل درخت پسته تا حدودی به گرما مقاوم می‌باشد؛ اما گرمای بالای 42 درجه باعث آفتاب سوختگی شدید و پوکی پسته می‌شود.

برای جلوگیری از آفتاب سوختگی درختان پسته می‌توانید از محلول پاشی پودر کائولین استفاده کنید!

تغذیه ناکافی

کمبود عناصر معدنی مورد نیاز مانند روی و بور می‌تواند به پر نشدن مغز پسته منجر شود.

برای خرید انواع کود پیشنهاد می‌کنیم به فروشگاه پسته رفسنجان مراجعه نمایید.

آفات یک عامل مخرب و تاثیر گذار در پوکی پسته

آفات نیز از مهمترین علت پوکی پسته هستند؛ آفاتی چون شپشک ها، پسیل، سن ها، پروانه کراش و زنبورهای مغزخوار مانع از رشد جنین و سبب پوکی پسته و تشکیل پسته های نیم مغز می‌شوند.

برای اینکه آفات به باغ و پسته شما صدمه وارد نکنند می‌توانید از کودهای محلول پاشی که باعث کنترل آفات می‌شوند استفاده کنید.

زمان مبارزه با آفات بلافاصله پس از ظاهر شدن آن ها در باغ می باشد.

نقش مهم تنش‌های شوری و خشکی در پوکی پسته

دو تنش شوری و خشکی از علت پوکی پسته هستند؛ در صورتی‌که درخت پسته تا حدودی مقاوم به کم آبی و خشکی است، نباید دوره‌های آبیاری درختان پسته طولانی شود؛ زیرا باعث پوکی محصول و درنهایت باعث خشکیدگی درخت می‌شود.

آبیاری درختان بالغ پسته به‌طورمعمول هر ۳۰ روز یک‌بار انجام می‌شود.

راه‌های جلوگیری از تنش‌های شوری و خشکی در پوکی پسته به شرح زیر می‌باشد:

آبیاری به‌طور منظم و به‌موقع انجام شود.

از شیب بندی برای باغات استفاده شود.

می‌توانید برای جلوگیری از خشکی و شوری از کود آلی آب نگهدار استفاده کنید، کود آلی آب نگهدار علاوه بر تأمین مواد آلی خاک به‌عنوان آب نگهدار که رطوبت را در منطقه ریشه نگه می‌دارد و باعث بالا رفتن راندمان آبیاری می‌شود.

کمبود گل‌های نر و علت پوکی پسته

در برخی از باغ‌های پسته، تعداد درختان نر کمتر از حد مورد نیاز است که این موضوع می‌تواند به کمبود لقاح و در نتیجه پر نشدن مغز پسته منجر شود.

همانطور که در بالا از علت پوکی پسته مطلع شدید باید باتوجه به این شرایط راه‌هایی برای پیشگیری از این عارضه نیز پیدا کنید.

در ادامه با راه‌حل‌هایی کاربردی آشنا می‌شویم.

راهکارهای رفع پوکی پسته

پوکی مغز پسته یکی از مشکلاتی است که می‌تواند تأثیر منفی بر کیفیت و ارزش بازاری این محصول داشته باشد.

با رعایت چند راهکار ساده می‌توان علت پوکی پسته را رفع کرد:

آبیاری مناسب

مدیریت منابع آب و تأمین آب به‌موقع برای گیاهان از اهمیت بالایی برخوردار است. کم‌آبی در زمان‌های حساس مثل گل‌دهی و رشد میوه می‌تواند به پوک شدن پسته منجر شود.

آیا با هرس درختان پسته درصد پوکی محصول کم می‌شود؟

هرس درخت پسته در پوکی میوه تاثیر بسیار زیادی دارد.

هرس سربرداری و تنک شاخه برای کم کردن درصد پوکی پسته موثر می‌باشد.

انواع هرس درختان پسته به شرح زیر می باشد:

1. هرس فرم دهی درخت پسته.
2. هرس سربرداری درخته پسته.
3. هرس تنک شاخه درخت پسته.
4. هرس باردهی درخت پسته.

عملیات هرس بیشتر در فصل زمستان (فصل خواب) انجام می‌گیرد؛ ابزارآلات هرس درخت پسته قیچی و اره می باشند که می توانید به فروشگاه پسته رفسنجان مراجعه کرده و این ابزارآلات را خریداری کنید.

اره ژاپنی فوجاکو.

قیچی باغبانی نووا.

قیچی دست بلند تلسکوپی.

کود برای پرشدن مغز پسته

برای افزایش پر شدن مغز پسته و بهبود کیفیت محصول، از کودهایی استفاده می‌شود که عناصر معدنی ضروری برای رشد بهینه درختان پسته را فراهم می‌کنند.

در ادامه برخی از عناصر ضروری برای رفع علت پوکی پسته را می‌آوریم:

کود زینک (Zn)

زینک یکی از عناصر مهم برای توسعه مغز پسته است.

کمبود آن می‌تواند منجر به کوچک شدن برگ‌ها و پر نشدن مغز پسته شود.

کودهای حاوی زینک مانند سولفات زینک برای رفع این کمبود مناسب می‌باشند.

کود بور (B)

بور به‌عنوان یک عنصر میکرو مهم در فرآیند لقاح و تشکیل مغز پسته است. کودهای حاوی بور، مانند بوراکس یا اسید بوریک به بهبود کیفیت مغز پسته کمک می‌کنند.

کود نیتروژن (N)

نیتروژن برای رشد و توسعه کلی گیاه ضروری است؛ اما نباید میزان زیادی از آن را استفاده کرد؛ زیرا منجر به رشد زیاد برگ و نقص در توسعه مغز پسته می‌شود.

کود فسفر (P) و پتاسیم (K)

هر دو عنصر برای رشد سالم میوه و مغز پسته ضروری هستند.

از کودهای فسفاتی و پتاسیمی (سیلیکات پتاسیم) می‌توان به منظور تأمین این عناصر و رفع علت پوکی پسته استفاده کرد.

کلسیم (Ca)

کلسیم به بهبود ساختار و استحکام دیواره سلولی کمک می‌کند و می‌تواند در جلوگیری از مشکلات مرتبط با ساختار محصول مؤثر باشد.

برای اطمینان از نوع و مقدار کود مناسب برای باغ پسته خود باید خاک و برگ را تجزیه و تحلیل کنید.

برای این‌کار می‌توانید به متخصصین کود و سم شرکت پسته رفسنجان تماس حاصل فرمائید.

شماره تماس: 03434243000

کنترل آفات و بیماری‌ها

برخی آفات و بیماری‌ها از رایج ترین علت پوکی پسته هستند و با استفاده از برخی کودها می‌توانید آن‌ها را کنترل کنید.

مدیریت شرایط آب و هوایی

در مناطقی که با تغییرات ناگهانی در دما یا یخبندان‌های دیر هنگام مواجه می‌شوید؛ اقداماتی مانند استفاده از پوشش‌های حفاظتی می‌تواند به محافظت از گیاهان کمک کند.

انتخاب ارقام مناسب

استفاده از ارقام مقاوم درخت پسته به شرایط آب و هوایی، انواع تنش‌ها مانند تنش خشکی،تنش شوری، آفات و بیماری‌ها می‌توانند به رفع علت پوکی پسته کمک کند.

باتوجه به شرایط اقلیمی و نوع خاک کشاورزی و آبیاری ارقام مقاوم مختلفی وجود دارند.

ممکن است یک رقم به سرما مقاوم باشد و رقم دیگر به تنش شوری.

مدیریت گل ‌دهی و لقاح

همانطور که در بالا اشاره شد باید از گرده افشانی مصنوعی و طبیعی استفاده کنید و همچنین از وجود تعداد کافی زنبورها برای لقاح و عدم استفاده از سموم مضر برای آن‌ها مطمئن شوید.

مدیریت استرس‌های محیطی

شرایط استرس‌زا مثل خشکی یا تنش‌های حرارتی باید با روش‌های مناسبی مانند آبیاری یا سایه‌بانی مدیریت شوند.

با توجه به اینکه پسته یک محصول اقتصادی است و از اهمیت بالایی برخوردار است؛ لازم است تا کشاورزان با اطلاعات کافی و مدیریت مناسب به رسیدگی به باغ‌های پسته خود پرداخته و از رویش علت پوکی پسته جلوگیری کنند.

کاربرد پسته پوک چیست؟

پسته‌های پوک گرچه برای مصرف مستقیم به‌عنوان خوراکی بهترین انتخاب نیستند؛ اما در بسیاری از صنایع و موارد دیگر می‌توانند مفید باشند.

کاربردهای مختلف پسته‌های پوک به شرح زیر است:

روغن پسته

با استخراج روغن از پسته‌های پوک نیمه مغز می‌توان یک روغن با کیفیت و خوشمزه بدست آورد که در آشپزی و صنعت غذایی استفاده می‌شود.

دام پروری

پوسته‌های خارجی و مغز پسته‌های پوک می‌توانند به‌عنوان مکمل غذایی برای دام‌ها مورد استفاده قرار گیرند.

همچنین از این پسته پوک جهت بستری زیر پای دام‌ها استفاده می‌شود.

کمپوست و کود طبیعی

پسته‌های پوک می‌توانند به‌عنوان یک منبع برای تهیه کمپوست یا کود طبیعی استفاده شوند.

حتی می‌توانید آن‌ها را زیر خاک به‌طور سالم دفن کنید؛ اینکار برای درختان بسیار مفید است.

موارد دارویی و آرایشی

بعضی از مواد موجود در پسته می‌توانند در تولید محصولات آرایشی و دارویی استفاده شوند؛ بنابراین پسته‌های پوک می‌توانند در فرآوری و تهیه این محصولات مورد استفاده قرار گیرند.

نکته مهم این است که قبل از استفاده باید مطمئن شوید که علت پوکی پسته‌ها آفات و بیماری‌ها نبوده، سالم و بدون هرگونه آلودگی باشند.

علت سیاه شدن مغز پسته

پس از شناخت علت پوکی پسته نوبت به سیاه شدن مغز پسته می‌رسد که به دلایل مختلفی رخ می‌دهد؛ اما چند علت رایج به شرح زیر است:

آفت‌ها

برخی آفات مانند سن چهار نقطه‌ای باعث تغییر رنگ مغز پسته به سیاه می‌شوند.

این آفت با نیش زدن به پسته‌ها باعث ایجاد خسارت شده و مغز پسته را ازبین می‌برد؛ به طوریکه مغز‌های آفت‌زده دیگر قابل خوردن نیستند.

بیماری‌های قارچی

قارچ‌هایی مانند Aspergillus niger می‌توانند بر روی مغز پسته رشد کنند و باعث سیاه شدن آن شوند.

این مسئله به ویژه در محیط‌هایی با رطوبت بالا ممکن است رخ دهد.

قارچ کش الیت یکی از بهترین قارچ کش ها برای بیماری‌های پسته است.

خشک شدن نامناسب

خشک کردن پسته‌ها در شرایط نامناسب یا با سرعت بالا باعث تغییر رنگ مغز پسته می‌شود.

آسیب‌های فیزیکی

هرگونه آسیب فیزیکی به پسته مانند آسیب‌های هنگام برداشت ممکن است باعث تغییر رنگ و یا سیاه شدن مغز پسته شود.

شرایط نگهداری نامناسب

نگه‌داری پسته در رطوبت بالا یا در محیط‌هایی که تهویه مناسبی ندارند منجر به رشد قارچ‌ها و در نتیجه تغییر رنگ مغز پسته می‌شود.

برای جلوگیری از سیاه شدن مغز پسته با مدیریت مناسب در مراحل برداشت، خشک کردن، پردازش و نگهداری باعث بهبود وضعیت شوید.

آفات و بیماری‌ها، عدم گرده افشانی، کمبود مواد غذایی و… همه می‌توانند علت پوکی پسته باشند.

برای جلوگیری از پیشآمدن علت پوکی پسته می‌توان از راهکارهایی همچون؛ کنترل آفات و بیماری‌ها و یا مدیریت گرده افشانی و لقاح و… استفاده کرد.

کلام آخر

پوکی پسته بسیار شایع است و هرساله کشاورزان با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند.

آفات و بیماری‌ها، عدم گرده افشانی، کمبود مواد غذایی و… همه می‌توانند علت پوکی پسته باشند.

برای جلوگیری از پیشآمدن علت پوکی پسته می‌توان از راهکارهایی همچون؛ کنترل آفات و بیماری‌ها و یا مدیریت گرده افشانی و لقاح و… استفاده کرد.

امیدواریم با خواندن این مقاله از مجله پسته رفسنجان از پوک شدن پسته‌های باغتان جلوگیری کنید.

[product_category category = “161” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC operator” = “IN”]

آیا تابه‌حال برایتان پیش آماده است درخت پسته‌ای را که کاشته‌اید هیچ محصولی نداده و یا به مقدار خیلی کمی ثمر دهد؟ حتماً از خود می‌پرسید علت بار ندادن درخت پسته چیست؟ اگر شما به دنبال جواب و راه‌حلی برای این مسئله هستید به شما پیشنهاد می‌کنم ویدیو زیر را تماشا کنید و اگر می‌خواهید به صورت کامل و دقیق علت عدم باردهی درخت پسته خود آگاه شوید ما را در این مقاله همراهی کنید.

چرا درخت پسته بار نمیدهد؟

علت بار ندادن درخت پسته را می‌توان موارد بسیار زیادی دانست و به‌طورقطع نمی‌توان یک مورد خاص را دلیل این امر دانست. ازجمله این موارد می‌توان به مدیریت نادرست باغات پسته، عوامل محیطی، سن درختان، آفات و بیماری‌ها و … اشاره نمود.

باردهی درخت پسته به عوامل بسیار متعددی وابسته است. در ادامه تنها به برخی از مهم‌ترین دلایل عدم باردهی درختان پسته می‌پردازیم؛ اما اگر دوست دارید بدانید چگونه پسته بیشتری برداشت کنید مقاله باردهی درخت پسته را به‌دقت مطالعه نمایید.

وجود نداشتن درخت نر در نزدیکی درخت ماده

درخت پسته یک گیاه دو پایه بوده که گل‌های نر و ماده آن به صورت مجزا بر روی درخت پسته قرار گرفته است؛ بنابراین در یک باغ پسته برای تولید محصول حتماً باید درخت نر در نزدیکی درخت ماده وجود داشته باشد تا گرده افشانی و تلقیح صورت گیرد. در غیر این صورت این عامل باعث بار ندادن درخت پسته خواهد گرفت.

نسبت درختان نر به ماده

کمبود تراکم دانه‌های گرده می‌تواند یک علت بار ندادن درخت پسته باشد. برای افزایش تراکم دانه گرده و بهبود عملکرد گرده افشانی باید یک الگو مناسب برای قرار گرفتن درختان نر در باغ پسته وجود داشته باشد.

ازآنجایی‌که یک درخت نر به طور متوسط تا شعاع 20 متری درختان ماده را پوشش می دهد، پس چیدمان درختان در باغ پسته باید به صورتی باشد که تا فاصله 20 متری هر درخت نر تقریبا 20 درخت ماده وجود داشته باشد.

درنتیجه در هر هکتار به طور متوسط باید 20 تا 25 درخت نر وجود داشته باشد تا این علت بار ندادن درخت پسته از بین برود. محل قرارگیری درخت نر در باغ پسته باید به گونه باشد که با وزش بادهای غالب منطقه، دانه‌های گرده به‌خوبی در باغ پراکنده شوند.

بهتر است در مناطقی که پسته‌کاری در آن توسعه‌یافته است، برای انجام بهتر گرده افشانی یک ردیف درخت نر در کَرت اول و عمود در جهت وزش باغ احداث شود.

شرایط محیطی مناسب برای گرده افشانی

همان‌طور که گفتیم یک علت بار ندادن درخت پسته عدم گرده افشانی صحیح است. برای گرده افشانی بهتر درختان پسته باید یک سری از عوامل محیطی ایجاد شود:

رطوبت مناسب برای گرده افشانی

بهترین رطوبت برای گرده افشانی درخت پسته رطوبتی بین 35 تا 50 درصد است. البته درخت پسته می‌تواند تا رطوبت 25 الی 65 درصد را نیز متحمل شود؛ رطوبت کمتر یا بیشتر از درصدهای ذکرشده باعث کاهش عملکرد تلقیح و گرده افشانی می‌شود و یک علت بار ندادن درخت پسته است.

دما مناسب برای گرده افشانی

دمای 16 الی 22 درجه سانتی‌گراد بهترین دما و دمای بین 10 تا 30 درجه سانتی‌گراد دمای قابل تحمل برای گرده افشانی درخت پسته است.

دانه‌های گرده می‌توانند تا حدی، سرما را تحمل کنند ولی به‌شدت نسبت به هوای گرم حساس بوده به‌طوری‌که در دمای بالای 32 درجه سانتی‌گراد در مدت‌زمان کوتاه از بین می‌روند.

هرس و تربیت صحیح درختان نر  برای باردهی درخت پسته

همان‌طور که تا الان متوجه شده‌اید گرده افشانی درخت پسته توسط باد انجام می‌شود؛ بنابراین هرس درخت نر پسته را، باید به صورت تک تنه و افراشته به‌گونه‌ای که تاج آن بالاتر از سایر درختان دیگر قرار گیرد هرس کرد تا بتواند سطح بیشتری از باغ را پوشش داده و گرده افشانی کند.

برای هرس درخت نر باید هرساله شاخه‌های خشک‌شده و بیمار را از بین برد و همچنین پاجوش‌ها و تنه‌جوش‌ها را حذف کرد.

تغذیه اشتباه درختان نر علت بار ندادن درخت پسته

بعضی از افراد بر این باور هستند که به دلیل کوتاه بودن مدت‌زمان گل‌دهی درختان نر و حتی فاقد میوه بودن آن‌ها، نیاز به تغذیه مناسبی ندارند اما باید توجه داشت مدیریت تغذیه درختان نر به‌اندازه تغذیه درختان ماده حائزِ اهمیت است.

با در نظر گرفتن ساختار گل‌های نر و دانه گرده اهمیت عناصری مانند پتاسیم، کلسیم، نیتروژن، روی، منگنز و بر برای تغذیه درخت نر ضروری است که در ادامه به کاربرد عناصر می‌پردازیم.

• نقش عنصر بر به همراه عنصر کلسیم: این دو عنصر در جابه‌جایی و متعادل‌سازی هورمون‌های گیاهی نقش به سزایی دارند.
• نقش عنصر روی به همراه عنصر بر: وجود این عناصر در سطح کلاله ماده باعث جوانه‌زنی بهتر و همچنین افزایش رشد لوله گرده می‌شود.
• نقش عنصر نیتروژن: عنصر نیتروژن باعث تولید آنزیم‌های، اسیدآمینه‌ها و پروتئین‌ها مؤثر در فرایند گرده افشانی و تلقیح می‌شود.
• نقش عنصر پتاسیم: وجود عنصر پتاسیم سبب رشد لوله گرده، تولید و انتقال کربوهیدرات می‌شود.
• علائم کمبود روی: در صورت کمبود روی در درخت پسته سبب افزایش ضخامت لایه بیرونی دانه گرده شده و درنتیجه درصد جوانی زنی آن را کاهش می دهد.
• نقش عنصر روی: این عنصر باعث ایجاد فرایندهای گرده افشانی و باروری در درخت پسته می‌شود.
• نقش عنصر بر: عنصر بر نقش به سزایی در فرایند جوانه‌زنی، رشد لوله گرده، افزایش قدرت جوانی زنی، تأمین انرژی لازم برای جابه‌جایی کربوهیدرات و جابه‌جایی هورمون اکسین و سنتز آن ایفا می‌کند.

سال آوری درختان و بار ندادن درخت پسته

عوامل مهمی که باعث ایجاد سال آوری و علت بار ندادن درخت پسته می‌شود وجود رقابت‌های کربوهیدراتی میان میوه‌ها، اندام‌های رویشی و جوانه‌های زایشی تمایز یافته است.

در صورت انجام مدیریت درست می‌توانید سال آوری را کنترل کنید. عدم تأمین نیاز سرمایی و حتی بالا بودن دمای هوا در موقع تشکیل و تمایز جوانه‌های گل در بهار، باعث کاهش تعداد گل‌های نر می‌شود.

عدم پیوند زنی نهال پسته

یکی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین علت بار ندادن درخت پسته پیوند نزدن نهال پسته است. شما با انجام عملیات پیوند بر روی درخت پسته تعیین می‌کنید که درختتان به درختی نر تبدیل شود یا درخت ماده.

درواقع با انجام پیوند هم نوع درخت خود را تعیین می‌کنید و هم این که چه نوع پسته‌ای را برداشت کنید. به صورت کلی شما با پیوند زدن درخت پسته می‌توانید تمام ویژگی‌های آن را تغییر دهید.

نیاز سرمایی درختان نر و مدیریت رفع آن

نیاز سرمایی درخت نر پسته در مقایسه با درخت ماده به میزان کمتری است. با این حال در صورت عدم تأمین نیاز سرمایی درخت نر فرآیند گل انگیزی، جوانه‌زنی دانه گرده و قدرت زنده‌مانی کاهش می‌یابد.  بنابراین می‌توان آن را یک علت بار ندادن درخت پسته دانست.

سخن آخر

دانه گرده پسته یک موجود زنده و بسیار حساس است پس بااحتیاط با آن رفتار کنید. ازآنجایی‌که دانه گرده پسته خیلی حساس است و به‌سرعت قدرت جوانه‌زنی خود را از دست می دهد و از بین می‌رود پس باید خیلی با دقت و ظرافت با آن رفتار شود.

حساسیت دانه‌های گرده آن‌قدر بالا بوده که اگر در مکان و دمای نامناسب به مدت‌زمان خیلی کم قرار گیرد قدرت جوانه‌زنی خود را از دست می دهد و از بین می‌رود.

درنتیجه، علت بار ندادن درخت پسته می‌تواند از جنسیت درخت، شرایط محیطی، نیازهای غذایی و آبی، سن، عادات هرس گرفته تا بیماری و تأثیر آفات متغیر باشد.

[product_category category = “161” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC operator” = “IN”]

گرده افشانی یکی از پدیده‌های مهم در باروری گیاهان و درختان است. این فرآیند به‌وسیله یکی از اجزای مهم گل، یعنی گرده‌ها، صورت می‌گیرد. درخت پسته نیز ازجمله گیاهانی است که در فصل بهار با توجه به شرایط محیطی، گرده‌های خود را به‌صورت طبیعی منتشر می‌کند. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان، به بررسی این پدیده در باغات پسته و تأثیر آن بر باروری و تولید محصول باکیفیت خواهیم پرداخت. همچنین، عوامل مؤثر بر گرده افشانی طبیعی درخت پسته و راهکارهایی که برای بهبود این فرآیند می‌توان اتخاذ کرد، موردبررسی قرار خواهند گرفت.

گرده افشانی در درختان پسته توسط چه عاملی انجام می‌شود؟

گرده افشانی درختان پسته به‌وسیله‌ی باد صورت می‌گیرد. گل‌های پسته بدون گلبرگ هستند و جذابیتی برای حشرات مخصوصاً زنبورعسل ندارند؛ اما ممکن است زنبورعسل برای جمع‌آوری گرده، گل‌های نر را لمس کند. بااین‌حال در گرده افشانی نقشی ندارد. فقدان جریان هوا (باد)، همچنین آب‌وهوای بارانی، شرایط نامساعدی را برای پراکندگی دانه‌های گرده ایجاد می‌کند. همچنین بادهای شدید و طوفانی باعث خشک شدن سطح کلاله و ایجاد گردوغبار بر روی آن‌ها و نیز بارندگی، باعث شستشوی سطح کلاله و از بین رفتن چسبندگی آن می‌شود.

عدم گرده افشانی باعث چه می‌شود؟

دوره‌ی پذیرش کلاله‌ی مادگی را حدود 3 تا 5 روز گزارش کرده‌اند. در صورت وجود شرایط محیطی مناسب و تأمین گرده‌ی مناسب و کافی، دانه‌ی گرده در این فاصله جوانه می‌زند. سپس لوله‌ی گرده رشد کرده، وارد تخمدان می‌شود و سرانجام جنین به وجود می‌آید. چنانچه گرده افشانی به صورت کامل انجام نگیرد، ریزش گل اتفاق می‌افتد و اگر میوه ای هم تشکیل شود در همان مراحل اولیه ریزش می کند و یا میوه‌ها پوک می‌شوند. ریزش گل‌های گرده افشانی نشده معمولاً ظرف مدت 3 تا 4 هفته پس از مرحله‌ی اتمام گل انجام می‌گیرد.

شرایط لازم برای گرده افشانی موفق درخت پسته

در بسیاری از مواقع گرده افشانی به‌درستی انجام نمی‌گیرد و یا موفقیت‌آمیز نیست. در این زمان باید دلیل اصلی این عدم موفقیت را یافته و در جهت رفع آن تلاش کنید تا شاهد محصولی عالی در باغات باشید. ازجمله مهم‌ترین عواملی که باعث می‌شوند عملیات گرده افشانی درختان پسته به‌درستی انجام نگیرد می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

نسبت اشتباه درختان نر به ماده

نسبت مناسب پایه‌های نر و ماده در یک باغ، مهم‌ترین عمل در گرده افشانی پسته است. یک درخت نر به ازای هر 10 – 15 درخت ماده می‌تواند گرده‌ی کافی و موردنیاز را تأمین نموده و مشکل کمبود گرده را برطرف نماید. کاشت یک ردیف درختان نر عمود بر مسیر باد غالب در حاشیه‌ی باغ می‌تواند علاوه بر تولید گرده‌ی کافی، مناسب و فراوان به‌عنوان بادشکن نیز عمل نماید؛ بنابراین نسبت اشتباه درختان نر به ماده می‌تواند عملیات گرده افشانی را با مشکل مواجه کند.

عدم فعالیت مؤثر گرده‌افشان‌ها

در درختان پسته گل‌ها، فاقد شهد و یا بوی خاصی برای جذب حشرات هستند. به همین دلیل حشرات تمایلی برای نشستن بر روی این گل‌ها ندارند. درنتیجه نقشی هم در گرده افشانی نخواهند داشت. این موضوع عملیات گرده افشانی را در باغات پسته سخت می‌کند. تنها راه مؤثر برای گرده افشانی باد است که با شدت گرفتن آن بازهم این عملیات به‌خوبی انجام نمی‌گیرد.

عدم هم‌زمانی گل‌دهی درختان نر و ماده

در برخی ارقام درختان پسته، درخت نر زودتر از درخت ماده گل می‌دهد. درنتیجه دانه گرده در درختان نر زودتر تولید می‌شود و زمانی که درخت ماده گل می‌دهد، فرصت گرده افشانی ازدست‌رفته است. برای رفع این مشکل می‌توان از گرده افشانی مصنوعی درختان پسته استفاده کرد.

وزش باد و باران شدید

اگرچه وزش باد نقش مهمی در گرده افشانی درختان پسته دارد، اما اگر به طوفانی تبدیل شود که پر از گردوخاک باشد، چیزی به‌جز خسارت باقی نخواهد گذاشت. گردوغبار سطح کلاله را پوشانده و قدرت چسبندگی آن را به‌شدت کاهش می‌دهد. در این صورت طول دوره گلدهی پسته هم کاهش پیدا می‌کند. وزش باد شدید باعث می‌شود دانه‌های گرده از دسترس خارج شوند.

رطوبت و میزان بارندگی

بارش شدید باران و وجود رطوبت زیاد در باغات در زمان گرده افشانی نیز موجب شسته شدن گرده‌ها می‌شود که جبران‌پذیر نیست. هر نوع عاملی که سبب افزایش رطوبت نسبی محیط در باغ می‌شود، از پراکندگی دانه‌های گرده جلوگیری می‌کند. بارندگی، محلول‌پاشی و سم‌پاشی در صبح، بیشترین خسارت را به گرده افشانی و تشکیل میوه وارد می‌کند.

بیشترین و کمترین دما

بهترین و مناسب‌ترین دما برای گرده افشانی موفق، دمای بین 15 تا 22 درجه سانتی‌گراد است. در دماهای کمتر از 4 درجه سانتی‌گراد احتمال سرمازدگی وجود دارد. در دماهای بالاتر از 32 درجه سانتی‌گراد هم سبب نابودی مادگی در گل‌های ماده شده و برای گرده افشانی مضر است.

گرده افشانی مصنوعی درخت پسته

در مناطقی که گرده کافی وجود ندارد یا شرایط محیطی مانع از انجام گرده افشانی طبیعی می‌شود، گرده افشانی مصنوعی به‌وسیله‌ی انسان امکان‌پذیر است. به این منظور باید از گرده‌های مطمئن و سالم و تازه استفاده نمود و گرده افشانی را 2 تا 3 بار تکرار کرد. زمان گل‌دهی درخت نر (تولیدکننده گرده) باید با درخت ماده (گیرنده گرده) هم‌پوشانی داشته باشد تا در زمان آمادگی کلاله، گرده آزاد شود و لقاح صورت گیرد.

ضرورت استفاده از تنوع ارقام در باغات پسته

بهتر است در باغات پسته، از هر سه رقم درخت نر اعم از زود گل، متوسط گل و دیر گل استفاده شود. می‌توان چند شاخه درخت نر از هر دو رقم دیر گل و زود گل به درختان ماده پیوند زد که این عمل نیز کمک بسیار شایانی به بهبود گرده افشانی می‌کند.

گل‌های نر و ماده پسته چه شکلی هستند؟

ازنظر شکل ظاهری گل‌های ماده و نر به‌صورت خوشه و بدون گلبرگ هستند. هر خوشه گل دارای یک‌صد تا چند صد عدد گل منفرد بوده که تعداد آن‌ها در خوشه‌های گل نر بیشتر می‌باشد. تفاوت درخت نر و ماده پسته را می توانید در این مقاله بخوانید.

نکته مهم: دوره پذيرا بودن دانه گرده توسط گل‌های ماده معمولاً سه تا روز طول می‌کشد.

زمان گرده افشانی پسته

زمان گرده افشانی درختان پسته بسته به نوع رقم پسته و شرایط آب‌وهوایی منطقه موردنظر متفاوت خواهد بود. از اواخر اسفندماه و با آغاز سبز شدن درختان پسته تا اواسط فروردین‌ماه، تورم جوانه گل‌های نر و ماده آغاز می‌شود. (ازنظر شکل ظاهری، جوانه‌های گل‌های نر متورم‌تر هستند)

گرده افشانی درختان پسته با آغاز بهار

همان‌طور که قبلاً اشاره شد، درخت پسته گیاهی دو پایه است، گل‌های ماده و نر پسته به‌صورت خوشه و بدون گلبرگ هستند. گل‌های ماده به دلیل اینکه فاقد شهد می‌باشند هیچ جذابیتی برای حشرات ندارند.

گل‌های نر و ماده درخت پسته عموماً هم‌زمان با باز شدن برگ‌ها باز می‌شوند. در برخی  ارقام نیز، گل‌های نر زودتر از گل‌های ماده‌ی همان رقم به مرحله‌ی شکوفایی می‌رسند و گرده آزاد می‌کنند.

دریافت دانه‌ی گرده توسط گل‌های ماده حدود سه روز به طول می‌انجامد. درصورتی‌که گل‌های ماده از سبز کمرنگ به قرمز و یا صورتی تبدیل شوند، قدرت پذیرایی دانه گرده را نخواهند داشت. زمانی که گل‌های نر زردرنگ می‌شوند، زمان آزادسازی دانه گرده می‌باشد.

زمان گلدهی در ارقام مختلف پسته

همان‌طور که گفته شد زمان گرده افشانی بسته به زمان گلدهی در ارقام مختلف متفاوت است. ارقامی مانند كله قوچي، ممتاز، سفید پسته نوق و احمد آقایی ارقام زود گل بوده و بيشتر در معرض خطر سرمازدگی و بارندگی‌های بهاره قرار دارند.

ارقام اوحدی و بادامی زرندی جزو ارقام متوسط گل بوده و در اثر سرمازدگی و بارندگی‌های بهاره خسارت کمتری نسبت به ارقام زود گل خواهند دید.

بيشترين تراكم گرده در باغ در زمان گلدهی ارقام متوسط گل وجود دارد، بنابراين ارقام متوسط گل ازنظر فراهم ‌بودن گرده در زمان گلدهی در بهترين شرايط در مناطق پسته‌کاری ایران قرار دارند.

ارقام دیر گل مانند رقم اکبری، شاه‌پسند و خنجری دامغان، كمترين خسارت را در اثر سرما و بارندگی‌های بهاره می‌بینند. ولی به دليل كاهش تراكم گرده در باغ به هنگام گلدهی، اين ارقام با مشكل كمبود گرده برای گرده ‌افشانی و تشكيل ميوه مواجه می‌شوند.

سخن پایانی

در پایان باید بدانید که گرده افشانی یکی از اصلی‌ترین عوامل در رسیدن به درختی پربار و تولید محصولات باکیفیت است؛ بنابراین حتی اگر تمامی مراحل کشاورزی پسته ازجمله آبیاری و کود دهی را نیز به‌ درستی پشت سر گذاشته باشید اما گرده افشانی به‌خوبی انجام نگیرد، تمامی هزینه‌ها و زمانی که صرف کرده‌اید به هدر خواهد رفت.

[product_category category = “18421” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC operator” = “IN”]

اگر یک کشاورز باشید یا حداقل اطلاعات کمی از کشاورزی داشته باشید، باید بدانید که درختان برای باردهی نیاز به گرده افشانی دارند. درختان پسته نیز از این قاعده مستثنا نیستند. حال ممکن است در این مرحله طبیعی مشکلاتی رخ دهد و این عملیات به‌درستی و آن‌گونه که باید انجام نگیرد. در این موقعیت کشاورزان باید برای باردهی درختان خود از گرده افشانی مصنوعی درخت پسته بهره ببرند. در این مقاله از مجله کشاورزی پسته رفسنجان قصد داریم به روش‌های مختلف گرده افشانی مصنوعی بپردازیم. با ما همراه باشید.

دلایل عدم گرده افشانی طبیعی

درخت پسته یک گیاه دو پایه است، یعنی گل‌های نر آن روی یک درخت و گل‌های ماده روی درخت دیگر قرار دارند. این امر باعث شده که مرحله‌ی گرده افشانی و انتقال دانه‌های گرده از مهم‌ترین مراحل رشد و نمو درختان پسته بشمار آید. گرده افشانی مصنوعی درختان پسته (غیرطبیعی) یا دستی زمانی لازم و ضروری می‌شود که:

• نسبت تعداد درختان نر به ماده کافی نباشد.

• در زمان کاشت نهال‌ها به جهت وزش باد توجه نشده باشد.

• در زمان گرده افشانی گردوغبار زیادی روی درختان بنشیند.

• گل‌دهی درختان نر و درختان ماده هم‌زمان نباشد.

• در زمان عملیات گرده افشانی بارش باران و رطوبت زیاد وجود داشته باشد.

معمولاً در باغات پسته حشرات نقشی در گرده افشانی ندارند و این عملیات توسط باد انجام می‌شود.

گرده افشانی مصنوعی درخت پسته چیست؟

همان‌طور که گفتیم گرده افشانی یک فرآیند کلیدی و حیاتی برای باردهی درختان پسته است. اگر این مرحله به‌خوبی انجام نشود باردهی محصول به‌شدت کاهش می‌یابد و شاهد تنک شدن خوشه‌های پسته خواهیم بود. در شرایطی که گرده افشانی طبیعی درخت پسته به‌درستی انجام نشود، مجبور به گرده افشانی توسط انسان می‌باشید که به آن گرده افشانی مصنوعی می‌گویند.

انواع روش‌های گرده افشانی مصنوعی پسته

گرده افشانی مصنوعی به روش‌های زیادی قابل‌اجرا است. دو شیوه اصلی و مهم که این روزها کاربرد دارد، گرده افشانی دستی یا سنتی و گرده افشانی مکانیکی است.

گرده افشانی مصنوعی به‌صورت سنتی یا دستی نیز به دو روش متفاوت قابل انجام است.

گرده افشانی به‌صورت پاشیدن دستی گرده

برای این کار ابتدا تعدادی از شاخه‌های سالم گل‌های نر را که هنوز گرده‌های خود را آزاد نکرده‌اند، از درخت جدا می‌کنند. سپس گل‌های جمع‌آوری‌شده را با دمای بین 25-27 درجه سانتی‌گراد خشک می‌کنند. بعد از خشک‌کردن، گرده‌ها را با تکاندن جمع‌آوری می‌کنند.

همچنین می‌توان قبل از خشک‌کردن شاخه‌ها، گرده‌ها را جدا کرد و سپس گرده‌ها را خشک کرد. گرده‌ها را در جای خشک و خنک نگهداری کنید تا گل‌های ماده آمادگی گرده افشانی را پیدا کنند.

گل ماده سبزرنگ، پذیرای دانه‌های گرده خواهد بود. در این زمان گرده‌های جمع‌آوری‌شده را با نسبت 1 به 5 با آرد ترکیب می‌کنند. مثلاً به ازای یک گرم دانه گرده 5 گرم آرد را با آن ترکیب می‌کنند.

این ترکیب دانه‌های گرده و آرد را می‌توان به‌صورت مستقیم بر روی گل‌های ماده پاشید. همچنین می‌توان ترکیب موردنظر را داخل پارچه توری ریخته و پارچه را به انتهای چوب بلندی ببندید. در باغ حرکت کنید و این چوب را در میان درختان حرکت دهید تا عمل گرده افشانی به‌خوبی انجام شود.

عیب این روش این است که در زمانی که گل‌های نر خشک می‌شوند، قوه‌ی نامیه گرده‌ها کاهش یافته و یا به طور کامل از بین می‌رود.

گرده افشانی به کمک شاخه‌های بریده

این روش، کارآمدتر از سایر روش‌ها می‌باشد. در این روش ابتدا شاخه‌های پرگل نر را که هنوز دانه‌های گرده خود را آزاد نکرده‌اند و به رنگ قرمز مایل به نارنجی می‌باشند، از درختان جدا می‌کنند.

پس از جدا کردن شاخه‌ها، آن‌ها را داخل یک بطری حاوی آب شیرین قابل شرب قرار می‌دهند. این بطری را میان شاخه‌های کم تراکم و در بالاترین قسمت درخت قرار می‌دهند. حتماً با نخ این بطری را محکم کنید. به این صورت با وزش باد به‌راحتی دانه‌های گرده از شاخه‌ها جدا می‌شود و عمل گرده افشانی صورت می‌گیرد.

نکته مهم: شاخه‌های جداشده قادر خواهند بود بین 20 تا 30 روز زنده مانده و سبز بمانند و به‌خوبی عمل گرده افشانی را انجام دهند. همچنین لازم است در هر 50 متر از باغ یک شاخه نر بریده‌شده قرار گیرد تا گرده افشانی به‌خوبی انجام شود.

آموزش گرده افشانی مصنوعی درخت پسته با شاخه بریده

آموزش گرده افشانی مصنوعی درختان پسته به شرح زیر می‌باشد:

1.   ابتدا از درختان نر شاخه‌هایی که دارای گل‌هایی که هم به رنگ قرمز و هم زرد هستند را انتخاب می‌کنیم. به این دلیل که دوره گرده افشانی از قرمزی شروع و تا پایان زردی گل ادامه دارد. لازم است گل‌های موجود در یک شاخه طوری باشد که تمام دوره را در بر داشته و بتواند چندین روز مداومت داشته باشند. شاخه‌های حاوی گل را طوری باید قیچی کرد که کمترین تکان را بخورند چون این عمل باعث خالی شدن گرده‌ها یکجا در همان منطقه می‌شود. هرچه تعداد گل در یک شاخه نازک بیشتر باشد بهتر است.
2. شاخه‌ها باید طوری چیده شوند که وقتی درون قوطی آب قرار می‌گیرند نه بسیار به پایین فرو روند که عملکردشان کاهش یابد و نه بسیار بالا باشند که بر اثر باد تکان‌های شدید بخورند و تمام گرده‌هایشان فوری خالی شود.
3. همان‌طور که گفتیم هر چه تعداد گل در شاخه بریده‌شده بیشتر باشد بهتر است و محیط بیشتری از باغ را می‌تواند پشتیبانی کند. قابل‌ذکر است که آب داخل قوطی‌های شاخه‌ها حتماً باید آب شیرین قابل شرب باشد.
4.   ظروف آب که حاوی شاخه گل هست را به درختان کم شاخ و بال در هر منطقه باغ آویزان می‌کنیم تا بهتر باد به آن بوزد و همچنین گرده‌ها بیشتر در هوا پخش شوند. باید قوطی حاوی آب را طوری به درخت محکم کنیم که باد نتواند آن را تکان شدید بدهد.

مهم‌ترین نکته در تمامی این مراحل این است که با ظرافت و به‌آرامی با شاخه‌های حاوی گل برخورد کنیم تا کمترین تکان را بخورند و گرده آن‌ها یکجا خالی نشود.

گرده افشانی مصنوعی درختان پسته به روش مکانیکی

از بهترین روش‌های گرده افشانی مصنوعی در باغات پسته استفاده از دستگاه گوگرد پاش (گرده پاش) می‌باشد. در این روش، دانه‌های گرده را پس از جداسازی داخل دستگاه قرار می‌دهند.

این دستگاه نازل‌های الکتریکی دارد که باعث می‌شود گرده‌ها هنگام خروج از دستگاه بار الکتریکی مثبت بگیرند. بار گل‌های ماده متضاد بار دانه‌های گرده می‌باشد. به همین دلیل گل‌های ماده گرده‌ها را به‌خوبی جذب می‌کنند و تلقیح کامل انجام خواهد شد.

بهترین زمان گرده افشانی مصنوعی درخت پسته

گرده افشانی مصنوعی دقیقاً باید در زمان گرده افشانی طبیعی انجام گیرد تا بهترین نتیجه را به دست آورد؛ یعنی در زمان شکوفایی گل های درختان پسته قبل از ارزنی شدن دانه‌ها. درصورتی‌که درختان ماده قابلیت پذیرش گرده‌ها را نداشته باشند، عملاً گرده افشانی مصنوعی بی‌نتیجه خواهد بود.

ازآنجایی‌که شکوفایی گل ها در درختان پسته به عوامل مختلفی بستگی دارد، بنابراین نمی‌توانیم زمان دقیقی را برای تمامی باغداران پسته تعیین نماییم. ازجمله این عوامل می‌توان به شرایط آب و هوایی هر منطقه، سرمای زمستانه، نوع رقم و شرایط تغذیه‌ای اشاره کرد.

به این موضوع نیز باید دقت داشته باشید که درختان نر زودتر از درختان ماده به مرحله گلدهی می‌رسند. درنتیجه نیاز است که در زمان مناسب دانه‌های گرده جمع‌آوری شوند. معمولاً زمان گلدهی ارقام ماده در بازه زمانی 10 تا 15 فروردین است.

کلام آخر

گرده افشانی، از مهم‌ترین عوامل در کیفیت و کمیت محصولات تولیدی یک باغ می‌باشد. اگر در انجام گرده افشانی اختلالی ایجاد شود، محصولی تولید نمی‌شود و یا محصول تولیدی بدون دانه و به‌اصطلاح پوک خواهد بود. پس بسیار مهم و ضروری است که گرده افشانی به‌درستی و به‌صورت طبیعی انجام شود. نهایت اینکه درصورتی‌که گرده افشانی به‌طور کامل و به‌درستی انجام نشود اقدام به گرده افشانی مصنوعی درختان پسته نماییم.

[product_category category = “19271” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC operator” = “IN”]