تفاوت خاک ورزی با شخم چيست؟
خاک ورزی و تاثیرات آن در بهبود حاصل خیزی خاک
خاک ورزی، عملیات مکانیکی است که به منظور آماده سازی زمین برای کاشت گیاهان انجام می گیرد. زيرا خاک کشاورزی در اثر گذشت زمان سفت می شود بنابراین برای کاشت باید آن را نرم و هموار نمود، طوری که بستر مناسبي براي كاشت بذر گردد. به عبارت دیگر عملیات قبل از کاشت را خاک ورزی می نامند. وقتي خاک سفت مي شود، درخاك لوله هاي عميق باريكي (لوله هاي موئينه) به وجود می آید که رطوبت از این مسیر به سطح خاک آمده و تبخیر می شود.
برای جلوگیری از این کار باید چند سانتیمتر از سطح خاک بريده و خرد شود تا راهها قطع شوند. حفظ رطوبت خاک از اهمیت به سزایی برخوردار است. در حقیقت، در مرحله خاکورزی با به هم زدن خاک و نرم کردن آن محیط مناسبی برای استقرار و سبز شدن بذر، رشد و گسترش ریشه، فراهم می گردد. در ضمن اگر عملیات خاک ورزی به طور صحیح و در زمان مناسب انجام گیرد، ساختمان خاک بهبود یافته، رطوبت خاک حفظ و نگهداری می شود.
همچنین، تهویه خاک به خوبی انجام شده، نفوذپذیری خاک افزایش، علف های هرز، آفات و بیماریهای گیاهی کاهش خواهد یافت. عمليات خاك ورزي با ابزارهاي متفاوت موجب كندن خاك، برگرداندن آن و يا مخلوط كردن بخشي از آن در طي يك يا چند مرحله مي شود. در خاکورزی اولیه خاک را به قطعات نسبتا درشت تقسيم كرده و سپس آن را خرد و به طور کامل یا جزئي زیر و رو كرده كه به اين عمليات شخم زني مي گويند. عمليات شخم زني بايستي در شرايط مناسب از نظر رطوبت يا گاو رو بودن خاك و شرايط آب و هوايي مناسب در زمان شخم، باتوجه به نوع گياه و عمق كاشت انجام شود.
گاو رو بودن خاک
كشاورزان زماني را كه خاك مزرعه به پاي دامها و ادوات نچسبد، بهترين زمان شخم مي دانند و اين حالت معمولا را در اصطلاح گاورو بودن خاك مي گويند. در حالتي كه خاك گاو رو باشد عمليات شخم با بيل يا وسايل ماشينی به سهولت و با صرف كمترين انرژي ممكن مي گردد.
شخم زدن
عمليات شخم به دو صورت انجام ميگيرد:
1ـ دستي (بيل ـ بيلچه ـ چهار شاخ و…)
شخم دستی يا شخم با بيل:
اين شخم بيشتر در قطعات كوچك مورد استفاده قرار میگيرد.
کيفيت شخم با بيل بسيار خوب بوده و هدف از شخم را به خوبی تأمين میکند ولی کند بودن کار و گران بودن مزد کارگر مانع می شود که در زمين هاي بزرگ مورد استفاده قرار گيرد. اگر شخم دستی به دقت انجام گيرد يکی از مفيدترين شخم ها خواهد بود.
2ـ شخم مکانیزه(تراکتور، گاوآهن و …)
شخم به صورت مكانيزه
در اين روش از گاو آهن و تراكتور استفاده ميشود. نوع گاو آهن باید متناسب با خاک، وسعت مزرعه و توان تراکتور موجود انتخاب گردد. برای سبزي و صيفي كاري در سطح کوچک از گاوآهن های برگردان دار ولی برای سبزي و صيفي كاري درسطح متوسط یا بزرگ از گاوآهن های نیمه سوار و دنباله بند توصیه می شود. در هر صورت گاوآهن دو طرفه بهتر از یک طرفه است.
مشخصات يك شخم خوب با گاوآهن برگردان دار:
- لایه هاي خاك به طور يكنواخت زير و رو شده باشد.
- عمق شخم در تمام نقاط زمين يكسان باشد.
- عمليات تكميلي مانند ديسك زدن و … به راحتي انجام گيرد.
- زياد كلوخه اي نشده باشد.
شخم اراضی می بایست به نحوی انجام شود كه هیچ قطعه شخم نخورده اي در زمين باقی نماند، تراكم و فشردگي خاك به حداقل برسد، تسطیح زمین به هم نخورد و در وقت صرفه جویی شود.
عمق شخم باید چقدر باشد؟
عمق خاکی که گاو آهن زیر و رو میکند از نظر زراعتی بسیار مهم است و به جنس زمین، عمق خاک زراعی و نیاز محصول و … بستگی دارد.
عمق شخم را می توان به چهار گروه تقسیم کرد:
- سطحی (10 تا 15 سانتیمتر).
- متوسط(15 تا 25 سانتیمتر)
- عمیق(25 تا 30 سانتیمتر)
- خیلی عمیق (بیشتر از 30 سانتیمتر)
خاک ورزی ثانویه
عملیاتی که مربوط به نرم کردن خاک یعنی خرد کردن کلوخه ها و ریزکردن ذرات درشت خاک می باشند، تا بذر به خوبی به ذرات آن چسبیده و بتواند از رطوبت آن استفاده کند تا جوانه بزند و ریشه های زیادی در اعماق خاک بدواند و در نتیجه حداکثر استفاده را از مواد غذایی اعماق خاک بنماید را عملیات خاکورزی ثانویه می نامند.
و شامل عملیات تسطیح، دیسک زدن، ماله کشیدن و غیره جهت آماده كردن زمين براي كشت می باشد. همچنين ممكن است برخي از بذرها تماس كاملي با خاك نداشته باشند و جذب آب و مواد غذايي توسط بذر انجام نشود. در اين صورت مي توان به كمك ماشین هایی، کلوخ های حاصل از شخم را خرد نموده و سطح خاک را نیز کاملا هموار كرد. این ماشین ها نسبت به ماشین های خاک ورزی اولیه سبک تر بوده و عمق کار کمتری نیز دارند.
رايج ترين ماشين هاي خاک ورزی كه در كشت سبزي و صيفي براي خاك ورزي ثانويه به كار مي روند، عبارت اند از:
- الف ـ دیسک
- ب ـ رتيواتور
- ج ـ شياركش
[product_category category = “167” products limit=”12″ columns=”6″ orderby = “date” order = “ASC operator” = “IN”]