از صفر تا صد کلزا
مرحله غنچه دهي کلزا:
پس از به ساقه رفتن كلزا با ظهور غنچه ها مرحله غنچه دهي شروعمي شود.اقدامات ضروري در اين مرحله به شرح ذيل مي باشد.
الف)مصرف كود ازته(سرك دوم): در مرحله اوج غنچه دهي و قبل ازباز شدن گلها به ميزان 100 كيلوگرم در هكتار . كود سرك اوره در اينزمان به منظور حفظ و توسعه سطح برگ و شاخه بندي مصرف مي گردد .
عدم مصرف كود سرك در اين زمان موجب كوتاه شدن دوره گلدهي و نيزعدم تشكيل غلاف در قسمت بالاي گل آذين مي شود
ب) آبياري: چهارمين مرحله آبياري بلافاصله پس از مصرف كود سركانجام مي شود تا كود ازته مصرفي در دسترس گياه در طي مرحله گلدهيقرار گيرد.
پ) كود مايع: با توجه به لزوم كاربرد ريز مغذي ها و تامين نياز غذاييگياه ضروري است در مرحله غنچه دهي نسبت به مصرف كود مايع بهميزان توصيه شده بر روي برچسب ظرف كود مايع، اقدام گردد.
ج) مبارزه با شته: با مشورت كارشناسان و انتخاب سم مناسب بايستي دراوايل بهار و با ظهور غنچه ها نسبت سم پاشي مزرعه و مبارزه با شته اقدامنمود.
در صورت بلا مانع بودن اختلاط حشره كش با كود مايع مي توان بهمنظور كاهش هزينه توليد، مبارزه با شته و مصرف كود مايع را همزمانبا هم انجام داد.
تغذيه گياهي:
نياز كلزا به مواد غذايي بيشتر از گندم است. اما بخش زيادي از مواد غذاييجذب شده از خاك از طريق بقاياي كلزا به خاك برمي گردد.
بيشترين نيازو جذب ازت از خاك در مرحله شروع به ساقه رفتن در كلزا اتفاق مي افتدو در مرحله اواخر غنچه دهي و اوائل گلدهي به اوج خود مي رسد
و سپس نياز به نيتروژن كاهش مي يابد كه نشان دهنده زمان مناسب مصرف كودسرك ازت در ابتداي ساقه به رفتن و اوج غنچه دهي و قبل از گلدهي است.
كلزا بيشتر از هر گياه ديگر گوگرد را از خاك جذب مي كند . جذبگوگرد توسط كلزا در مقايسه با گندم 2 تا 3 برابر مي باشد. كلزا بيشتر ازگندم عنصر بر را از خاك جذب مي نمايد
و در صورت كمبود اين عنصرعملكرد محصول كاهش مي يابد. در كشت دير هنگام كارايي مصرف كودپايين بوده و كاهش مي يابد.
بهتر است زود بكاريم تا اينكه دير بكاريم وبخواهيم با مصرف كود بيشتر تاخير در رشد را جبران نمائيم.
نكته: براي تشخيص كمبود مواد غذايي و ميزان نياز مزرعه كلزا به هر يكاز عناصر غذايي، ضروري است قبل از هر گونه توصيه كودي، نتيجه آزمونخاك مورد توجه قرار گيرد.
مرحله گلدهي و غلاف دهي كلزا:
باز شدن گل ها از پايين بوته و به سمت بالا ادامه پيدا كرده و به تدريجغلاف ها ظاهر مي شوند. معمولاً دوره گلدهي در كلزا تا 28 روز ادامهمي يابد.
گل هايي كه از روز بيستم به بعد ظاهر مي شوند شانسكمتري براي تبديل شدن به غلاف دارند . مهمترين اقدامات در اينمرحله يه شرح ذيل مي باشد.
الف) آبياري: پنجمين آبياري مزرعه كلزا در اين مرحله انجام مي گيرد .
انجام آبياري در اين مرحله باعث طولاني تر شدن دوره گلدهي و گردهافشاني شده و تعداد غلاف را افزايش مي دهد و با افزايش تعداد غلافعملكرد نيز افزايش مي يابد.
حساسترين مرحله رشد كلزا به تنشخشكي براي توليد دانه مرحله غلاف دهي مي باشد.
ب) در مرحله گلدهي از به كار بردن هرگونه مواد شيميايي همچون كودسرك، كود مايع و سموم شيميايي به دليل ايجاد تنش در گياه و كاهشعملكرد خودداري گردد.
در صورت لزوم با كارشناسان جهاد كشاورزيمشورت شود.
مرحله غلاف و پرشدن دانه كلزا:
در اين مرحله گلدهي پايان يافته و گلبرگ ها ريخته و دانه هاي داخلغلاف در حال پرشدن و درشت شدن هستند.
در اين زمان برگ هاي كلزاشروع به ريزش كرده و نقش اصلي در جذب نور خورشيد و فتوسنتز برعهده غلاف هاي سبز رنگ مي باشد.
بنابراين حفظ و توسعه غلاف ها ازاهميت خاصي برخوردار مي باشد. اقدامات ضروري در اين مرحله بهشرح ذيل مي باشد.
الف) مبارزه با شته: دومين مرحله سمپاشي بر عليه شته بعد از پايانگلدهي و در شروع مرحله غلاف انجام مي گيرد .
انجام سمپاشي دومبرعليه شته در اين زمان علاوه بر تاثير مثبت آن در افزايش عملكردمي تواند بر كنترل جمعيت اوليه سنك كلزا نيز موثر باشد.
ب) آبياري: ششمين مرحله آبياري كلزا زماني كه دانه هاي داخل غلاف درحال پرشدن هستند بايستي به موقع انجام گيرد. حساسترين مرحله رشدكلزا به تنش خشكي به منظور توليد بذر مرحله پر شدن دانه مي باشد.
كنترل علفهاي هرز:
بهترين زمان مبارزه با علف هاي هرز چه موقع است:
بسياري از گياهان زراعي در طول زندگي خود در طي دوره اي قادر بهتحمل علف هاي هرز هستند و آن زماني است كه به اندازه كافي رشد كردهو بر علف هاي هرز چيره مي گردند و در زماني نيز كه معمولا در اوايلدوره رشد مي باشد
به شدت به حضور علف هاي هرز حساس هستند . دراين شرايط براي جلوگيري از كاهش عملكرد و توليد محصول ، كنترلعلف هاي هرز ضروري است.
دوره بحراني كنترل علف هاي هرز براي كلزا،مرحله 2 تا 4 برگي است. در اين مرحله از رشد به دليل كوچك بودنگياهچه كلزا و سرعت رشد كند آن در صورت حضور علف هاي هرز بهشدت از رشد كلزا كاسته شده و ضعيف مي گردد.
به اين ترتيب بوته جوانكلزا قادر نيست قبل از بروز سرماي زمستان به اندازه كافي رشد نمايد و
خود را به مرحله 6 تا 8 برگي برساند در نتيجه از سرماي زمستان آسيب مي بيند
و در صورت زنده ماندن در بهار نيز با ارتفاع كوتاه و شاخه بنديكمتري به گل رفته و تعداد دانه در بوته كلزا و عملكرد مزرعه كاهشمي يابد.
روش هاي كنترل علفهاي هرز در زراعت كلزا:
1- پيشگيري :اساسي ترين، ارزانترين و ساده ترين روش براي كنترل تمامي گونه هايعلف هرز پيشگيري مي باشد و مفهوم آن جلوگيري از ورود يك علف هرز ازطريق رعايت بهداشت زراعي به داخل يك منطقه غير آلوده مي باشد .ا
مروزه با افزايش و وسعت مزارع، وجود علفكش هاي موثر و قابل دسترس وساير روشهاي كنترل ، كمتر بر پيشگيري تاكيد مي شود.
در دسترس بودنوسايل مؤثر و ارزان اين گمان را تقويت مي كند كه مي توان همواره بعد ازاينكه علفهاي هرز استقرار پيدا كردن
د آنها را كنترل نمود، اين ممكن استدر بعضي از موارد صحيح باشد، اما اگر يك گونه متحمل به ع لفكش يا گونه اي با قدرت رقابت بالا و سخت كنترل به مزرعه راه يافتمي تواند سبب افت عملكرد و افزايش هزينه هاي كنترل گردد.
-2 آبياري زمين قبل از آماده سازي به منظور كشت كلزا:انجام آبياري زمين قبل از آماده سازي و كشت كلزا يكي از بهترينروش هاي كنترل علف هاي هرز باريك برگ در كلزا مي باشد.
از آن جهتكه عمدتاً كلزا در تناوب با گندم كشت مي شود و معمولاً بعد از برداشتمقدار زيادي دانه گندم به علت تنظيم نبودن كمباين روي زمين مي ريزدكه رويش آنها مي تواند مشكل جدي در زراعت كلزا ايجاد نمايد .
لذابهترين و ارزانترين روش براي كنترل گندم هاي خودرو در مزرعه كلزاانجام آبياري زمين يكماه قبل از آماده سازي خاك و كاشت است.
به اينترتيب تمامي گندم هاي ريخته شده بر روي خاك سبز شده و با انجام شخم از بين مي روند. علاوه بر گندم هاي خودرو علف هاي هرز باريكبرگ ديگري همچون جودره و تا حدودي يولاف وحشي كه بذر آنها فاقدخواب بوده
و در نزديكي سطح خاك نيز قرار داشته باشد، سبز شده و درزمان آماده سازي خاك از بين مي روند. از ديگر مزاياي آبياري زمين قبلاز كاشت كلزا مي توان به موارد ذيل اشاره نمود.
روشي اقتصادي و ارزان است
-2 علف هاي هرز باريك برگ خصوصاً گندم و جو خودرو به خوبيكنترل شده و ديگر نيازي به مصرف علفكش هاي موثر برعلف هاي هرز باريك برگ نيست در نتيجه ضمن حفظ محيط زيست، هزينه هاي توليد كاهش مي يابد.
-3 به دليل انجام آبياري قبل از كاشت آماده سازي خاك به خوبيانجام شده و با توجه به ريزي بذر كلزا كلوخه ها خرد شده وخاكدانه ها از قطر مناسب برخوردار شده و سطح سبز مزرعه
يكنواخت تر مي گردد.
-4 سرعت رشد رويشي كلزا به دليل حذف علف هاي هرز در مراحلاوليه رشد افزايش يافته و گياهچه كلزا قادر خواهد بود قبل ازشروع سرماي زمستان به اندازه كافي رشد نمايد.
-5 با توجه به استقرار مطلوب گياهچه كلزا به دليل عدم حضورعلف هاي هرز در اوايل دوره رشد و ايجاد بوته هاي قوي با سطحبرگ كافي و عدم رقابت علف هاي هرز عملكرد محصول افزايشخواهد يافت.
تناوب زراعي:
يكي از روش هاي مناسب در برنامه ريزي و مديريت علف هاي هرز درمزارع به كار بردن برنامه تناوبي مي باشد.
تناوب زراعي نقش مهمي دركاهش آفات، بيماريها و علف هاي هرز دارد. تناوب كلزا – گندم يك برنامهتناوبي مطلوب مي باشد زيرا علاوه بر افزايش 25 درصدي در عملكرد گندمموجب مي شود در سالي كه زمين به كشت كلزا اختصاص مي يابد بتوانبا علف هاي هرز باريك برگ همچون يولاف وحشي و جو دره كه كنترلآنها در زراعت گندم مشكل است
به راحتي با آبياري قبل از كشت و سپس شخم و يا استفاده از سموم شيميايي مبارزه نمود.
همچنين در سالي كهزمين به كشت گندم اختصاص مي يابد نيز مي توان با علف هاي هرز پهن برگ همچون خردل وحشي كه در زراعت كلزا مبارزه با آن بسيار مشكل است در مزرعه گندم به سادگي و با استفاده از علفكش هاي انتخابي مبارزه نمود.
به اين ترتيب علاوه بر افزايش عملكرد ناشي از كاهش رقابت علف هاي هرز با محصول، از جمعيت علف هاي هرز در زراعت بعدي نيز كاسته خواهد شد.
تناوب محصول اغلب به عنوان يك جزء مهم از مديريت علف هرز شناخته مي شود معمولاً تراكم علفهاي هرز در كشت متناوب نسبت به حالت تك كشتي، كمتر بوده و عملكرد نيز بالاتر است.
علفكش ها:
علفكش هاي مصرفي در كلزا به دو دسته پهن برگ كش و باريك برگكش تقسيم مي شوند.
علفكش هاي مصرفي در كلزا در صورت رعايت مقدار مصرف توصيه شده و همچنين رعايت زمان كاربرد صحيح علفكش قادرند به صورت انتخابي عمل نموده.
و بدون آسيب رساندن به گياه كلزا علف هاي هرز را از بين ببرند. با توجه به اينكه بعد از كشت كلزا در پاييز تدريجاً دما كاهش يافته و سرعت رشد كلزا نيز به تدريج كاسته مي شود
و با نزديك شدن به صفر فيزيولوژيكي كلزا ( 5 درجه سانتيگراد) رشد كلزا عملاً متوقف مي گردد. در حالي كه علف هاي هرز باريك برگ حتي در طول زمستان نيز به رشد خود ادامه داده و با كلزا رقابت مي كنند .
با توجه به اينكه بيشترين خسارت كلزا در مرحله 2 تا 4 برگي ايجاد مي شود لذا ضروري است در طول اين دوره با علفهاي هرز باريك برگ در مزرعه كلزا مبارزه گردد.
علف كش سوپر گالانت علفكشي است كه با مقدار مصرف كمتر در مقايسه با ساير باريك برگ كشها از كارايي خوبي در كنترل علف هاي هرز باريك برگ در كلزا برخوردار است.
به منظور كاهش مصرف سموم شيميايي و همچنين كاهش هزينه توليد بايستي دقت شود در توصيه علفكش و ضرورت سم پاشي، علفهاي هرزي كه داراي قدرت رقابت بالا هستند
در اولويت قرار گرفته و در صورت بالا بودن تر اكم اينگونه علفهاي هرز سمپاشي انجام شود.
در زمان كاربرد علفش سوپر گالانت بايستي حداقل درجه حرارت محيط در شب كمتر از 2 درجه سانتيگراد نباشد و در روز نيز كمتر از 10 درجه سانتيگراد نباشد. در غير اينصورت از كارايي آن كاسته خواهد شد.
نكات مهم در كاربرد علفكش ها:
-1 در انتخاب نوع علفكش و زمان مصرف آن در مزرعه كلزا بايستي قبل از مصرف با كارشناسان مراكز دهستان مشورت شود.
-2 در مزارعي كه در اثر سرما، گرما، آفات و تنش رطوبتي دچار خسارت شده اند تحمل محصول اصلي در برابر علفكشها كاهش مي يابد لذا بايستي تا عادي شدن شرايط اقليمي از سمپاشي خودداري نمود.
-3 علفكش را به ميزان توصيه شده بكار ببريد.
-4 قبل از هرگونه محلول پاشي در مزرعه كلزا بايستي نسبت به شستشويسمپاش با استفاده از مواد شوينده اقدام نمود. گياه كلزا به شدت بهبقاياي توفوردي در داخل مخزن و شلنگهاي سمپاش حساس مي باشد.
شته مومي:
شته با مكيدن شيره از كليه قسمت هاي كلز ا موجب ضعف گياه و پيچيدگي برگ، كوتاه ماندن ارتفاع گياه در لكه هاي آلوده، عدم تلقيح گلها، ريزي دانه، ديررسي محصول و اختلال در برداشت مكانيزه و همچنين انتقال بيماريهاي ويروسي اشاره نمود .
جمعيت شته در صورت آلودگي مزرعه به سرعت از حاشيه به سمت داخل مزرعه افزايش مي يابد. جمعيت شته مومي در مناطق گرم و معتدل از اسفندماه و در مناطق سردسير از اواسط فروردين ماه به حالت طغيان در مي آيد .
در هنگام سمپاشي به منظور حفظ حشرات مفيد و زنبور عسل و همچنين كنترل موثر آفت با كارشناسان جهاد كشاورزي مشورت نمود.
زمان مبارزه با شته: در صورت مشاهده يك بوته آلوده به شته، سمپاشي ضرورت پيدا مي كند اما معمولاً انجام دو مرحله سمپاشي ، يكبار قبل از گلدهي و تكرار ان بعد از گلدهي ضرورت پيدا مي كند.
لازم به ذكر است در طول گلدهي خصوصاً 14 روز اول گلدهي از به كاربردن هرگونه سموم شيميايي به دليل اثرات نامطلوب آن بر گلدهي و عملكرد خودداري گردد .
تكرار سمپاشي در اواخر دوره گلدهي علاوه بر كنترل شته مي تواند در كاهش جمعيت ساير آفات از جمله سنك كلزا كه در اواخر دوره رشد كلزادر سطح مزارع ظاهر مي شود موثر باشد.
سوسك گرده خوار:
سوسك گرده خوار يكي از آفات كلزا است كه در مرحله ظهور غنچه وگلدهي به گياه كلزا حمله مي نمايد.
تراكم و خسارت اين آفت در سالهايكم باران بيشتر است.
با توجه به حساسيت اين آفات به روشهاي مبارزه غير شيميايي معمولاً نيازي به سمپاشي نبوده و مي توان با استفاده از تله جمعيت اين آفت را كنترل كرد. روش استفاده از تله حاو ي آب براي كنترل سوسك گرده خوار اولين بار در سال 1384 توسط نگارنده در مزارع كلزاي شهرستان اسلام آباد به كار گرفته شده است.
در روش مورد نظر مي توان با قرار دادن ظروف يك بار مصرف ترجيحاً آبي رنگ بهعنوان تله كه از آب پر شده اند و توزيع آن به ازاء هر 100 متر مربع يك عدد در سطح مزرعه بدون مصرف سموم شيميايي با كمترين هزينه و با حداقل نيروي انساني نسبت به كنترل اين آفت به نحو مطلوب اقدام نمود.
پس از قرار دادن ظروف در سطح مزرعه با توجه به تراكم آفت هر چند روز يكبار بايستي نسبت به تخليه ظرف هاي تله و آبگيري مجدد ظروف اقدام كرد.
برداشت:
زمان برداشت با كمباين يك زمان بحراني محسوب مي شود زيرا فرصت محدودي براي برداشت در اختيار خواهد بود. برداشت محصول با كمباين معمولاً زماني صورت مي گيرد كه بيش از 90 % غلاف ها رسيده و اكثر آنها زرد و تقريباً خشك شده باشند.
در اين حالت رطوبت دانه كمتر از 12
درصد است. در صورتيكه رطوبت دانه كمتر از 8% باشد، دانه شكننده شده و در اثر ضربات كوبنده دانه مي شكند.
برداشت كلزا
بهترين زمان برداشت از صبح زود تا قبل از گرم شدن هوا و حدود ساعت10 صبح قبل از تبخير رطوبت كامل شبنم روي بوته ها خواهد بود .
تراكمزياد بوته و آلودگي به شته باعث ديررسي و عدم رسيدگي يكنواخت محصول شده و غلافها سبز باقي مي مانند.
علاوه بر تراكم بالا، مصرف زياد كود ازته نيز با افزايش ارتفاع گياه موجب خوابيدگي بوته كلزا مي گردد.
كهاين وضعيت به دليل سايه اندازي بوته ها بر روي هم دانه كوچك مانده و برداشت با كمباين نيز مشكل مي شود. در زمان برداشت انجام تنظيماتزير بر روي كمباين به منظور كاهش ريزش دانه ضروري است.
– برداشت چرخ فلك كمباين در صورت نداشتن هد مخصوص برداشت.1 تا 3 كيلومتر در ساعت. / – كاهش سرعت حركت كمباين به 5
– تنظيم ارتفاع برش از زير اولين ساقه فرعي تا از ورود كاه و كلش اضافيبه داخل كمباين جلوگيري شود.
– كم كردن سرعت كوبنده به نصف سرعت كوبنده در غلات . سرعتمناسب كوبنده براي برداشت كلزا 450 تا 650 دور دقيقه است.
– سرعت بادبزن 350 دور در دقيقه
– بستن خلل و فرج و شكستگي هاي بدنه كمباين و تريلر حمل دانه
كلزا.
خريد محصول:
در زمان تحويل محصول به مراكز خريد قيمت خريد از طريق تعيينافت محصول و بر اساس معيار 2درصد ناخالصي و 10 درصد رطوبت مشخص مي گردد.
يكي از عوامل تاثير گذار بر ميزان افت محصول در زمان خريد وجود علف هاي هرز مي باشد كه علاوه بر كاهشعملكرد كه قبلاً به آن اشاره شد بقاياي آن نيزمي تواند موجب افزايش درصد ناخالصي محصول شده
وضمناً با توجه به اينك ه در زمان برداشت كلزا اكثر علفهاي هرز سبز مي باشند وجود دانه هايتر علفهاي هرز نيز در دستگاه رطوبت سنج موجب افزايش رطوبت دانه شده و بدين ترتيب قيمت خريد كاه ش مي يابد .
بنابراينكشاورزان عزيز بايستي به كنترل علفهاي هرز در زراعت كلزا به طور جدي توجه نمايند.
برای مشاهده اخبار روز صنعت پسته و مطالب مفید کشاورزی و پسته به کانال پسته رفسنجان بپیوندید
برای عضویت در کانال بر روی تصویر زیر کلیک کنید:
