أنواع کودهای آبیاری و طریقه استفاده آن ها

التسميد، تزریق کودها در سیستم آبیاری است. سیستم های خرد آبیاری جهت مصرف کود در سیستم به خوبی سازگاری داشته که به دلیل مصرف آب به دفعات در آن ها و نیز روش توزیع آب به آسانی توسط کاربر سیستم قابل کنترل هستند.

کاربرد کودها در سیستم آبیاری:

1) باعث توزیع یکنواخت کود در آب می گردد.

2) انعطاف پذیری در زمان کاربرد کود دارد.

3) در مقایسه با سایر روش ها نیاز به نیروی کارگری کمتری دارد.

4) در مقایسه با روش های دیگر مقدار کود کمتری مصرف می شود.

5) هزینه های عملیات کوددهی را پایین می آورد.

حلالیت کود

برای انجام عمل تزریق، کودها باید محلول (قابل حل) هل. کودهای محلول می توانند بطور مستقیم در سیستم آبیاری تزریق گردند ولی آن هایی که حالت خشک گرانوله و با کریستاله دارند باید ابتدا با مقداری آب ترکیب شده و بصورت محلول در آیند.

مواد کودی معمولا درجه حلالیت متفاوتی در آب دارند. حلالیت کودها بستگی به خصوصیات فیزیک کود و درجه حرارت و PH آب آبیاری دارد. کودهای خشک در یک مخزن آب حل شده تا غلظت مورد نظر حاصل گردد. سپس محلول حاصل در سیستم تزریق می گردد. عمل تزریق نیز توسط ماشین های تزریق نظیر پمپ های تزریق انجام می گیرد.

منابع کودی ازته

از رایجترین کودهایی که در سیستم تزریق می شوند، کودهای ازته بوده و منابع زیادی از کود ازت محلول می باشند بطور مناسبی جهت تزریق در سیستم مورد استفاده قرار می گیرد. در این قسمت فهرست منابع کود ازته رایج همراه با اطلاعات مورد نیاز جهت استفاده آن ها در سیستم آبیاری آمده است.

آمونیاک بدون آب

این منبع کودی باعث افزایش PH آب شده که ممکن است سبب رسوب کلسیم و منیزیم موجود در آب همراه با بیکربنات ها گردد. از طرفی نیز ممکن است تلفات ازته بصورت تبخیر به اتمسفر نیز رخ دهد.

اليوريا

اوره نسبتا محلول در آب بوده و توسط ذرات خاک نگهداری نمی شود. بنابراین نسبت به منبع ازته آمونیاکی به اعماق پایین تر خاک حرکت می کنند. اوره در اثر عمل هیدرولیز به آمونیاک تبدیل می شود سپس به ذرات خاک می چسبد.

سولفات آمونیم

سولفات آمونیم، نیترات آمونیم و نیترات پتاسیم همگی نسبتا در آب محلول بوده و تنها کمی باعث کاهش PH آب و خاک می گردند.

نترات الكالسيوم

نیترات کلسیم نیز نسبتا در آب محلول بوده و کمی PH آب و خاک را کاهش می دهد. در آب های با میزان بیکربنات بالا، ممکن است تشکیل رسوب کربنات کلسیم (كلس) ال.

فسفات آمونیم

فسفات آمونیم می تواند باعث اسیدی شدن خاک گردد. اگر میزان کلسیم و منیزیم در آب آبیاری باشد ممکن است ایجاد رسوب کرده و باعث مسدود شدن قطره چکان ها گردد.

منابع کودی فسفاته

استفاده از کودهای فسفاته ممکن است باعث گرفتگی های ناشی از رسوبات فیزیکی و شیمیایی گردد. از آنجائیکه در PH های بالاتر از 7/5 احتمال تشکیل رسوبات فسفات کلسیم و فسفات منیزیم وجود دارد لذا در استفاده از این کودها باید به میزان کلسیم، منیزیم و PH آب آبیاری توجه جدی شود.

اسیدی کردن آب آبیاری با اسید سولفوریک یا فسفریک باعث پایین نگه داشتن PH آب آبیاری و حداقل کردن احتمال تسکیل رسوب می گردد. فسفر به سرعت به ذرات خاک چسبیده و به آسانی در پروفیل خاک حرکت نمی کند ولی تحقیقات نشان داده که در سیستم های خرد آبیاری نسبت به روش های آبیاری سنتی بهتر و سریعتر جابجا می گردد.

منابع کودی پتاسیم

تزریق کودهای پتاسیم معمولا مشکلات کمی را ایجاد می کند. اما در مخلوط کردن آن ها با سایر کودها باید احتیاط نمود. پتاسیم هم مانند فسفر جذب ذرات خاک شده و به آسانی در پروفیل خاک حرکت نمی کند.

پتاسیم معمولا به شکل کلرید پتاسیم بکار می رود ولی در مورد گیاهان حساس به کلر، سولفات پتاسیم یا نیترات پتاسیم مناسب تر است. سولفات پتاسیم حلالیت خوبی نداشته و ممکن است بطور کامل در آب آبیاری حل نگردد.

تجهیزات تزریق کود به آب آبیاری

مواد شیمیایی اغلب در سیستم های خرد آبیاری قطره ای و خرد آبپاش تزریق می گردند. این فرآیند به نامChemigationشناخته شده و به مدیر مزرعه اجازه کاربرد مواد شیمیایی را در هر زمان می دهد.

تزریق مواد شیمیایی در سیستم در مقایسه با کاربرد هوایی که احتمال باد بردگی مواد شیمیایی وجود دارد، باعث افزایش راندمان کاربرد مواد شیمیایی با کاهش مصرف مواد شیمیایی و کاهش هزینه ها، کاهش خطرات ناشی از کاربرد آن ها و همچنین کاهش خسارت به محیط زیست می گردد.

اما به هر حال تزریق مواد شیمیایی در سیستم نیز ممکن است خساراتی را به محیط زیست وارد کند. بویژه زمانی که این مواد همراه آب آبیاری حرکت کرده و باعث آلودگی آب های زیرزمینی در اثر آبیاری بیش از حد و نفوذ عمقی گردد.

بسیاری از مواد شیمیایی مختلف نظیر کلر، اسید، کودها، علف کش ها، عناصر ریزمغذی، نماتد کش ها و قارچ کش ها می توانند در داخل سیستم آبیاری تزریق شوند. از بین این مواد، کودها رایج ترین عناصرتزریقی در سیستم آبیاری می باشند.

کلر و اسید نیز معمولا جهت جلوگیری از مشکلات گرفتگی نازل ها در اثر عوامل بیولوژیکی (رشد جلبک ها و لجن های باکتریایی ) و رسوب مواد شیمیایی در سیستم تزریق می گردد. از رایجترین تجهیزات تزریق مواد شیمیایی می توان به مخازن اختلاف فشار، ونتوری ها، پمپ های جابجایی مثبت، پمپ های گریز از مرکز کوچک و ماشین های محلول کننده اشاره کرد.

 

مخازن اختلاف فشار

مخازن اختلاف فشار که اغلب به batch tank موسومند، ساده ترین دستگاه های تزریق می باشند. لوله ورودی مخزن، به سیستم آبیاری در نقطه ای که فشار از محل نقطه خروجی مخزن بالاتر می باشد، متصل می شود.

این اختلاف فشار سبب ایجاد جریان از تانک مواد شیمیایی به داخل سیستم می گردد. یعنی آب آبیاری به داخل مخزن جریان یافته و پس از مخلوط شدن با مواد شیمیایی در قسمت پایین است وارد سیستم آبیاری می گردد. به علت اینکه این مخازن به سیستم آبیاری متصل می گردند لذا باید در برابر فشار سیستم استقامت کافی را داشته باشند.

اگر چه این مخازن نسبتا ارزان بوده و ساده می باشد ولی یک عیب هم دارند و این که به تدریج که آبیاری انجام می شود مخلوط مواد شیمیایی در مخزن رقیق و رقیق تر می گردد و باعث کاهش غلظت ماده شیمیایی در آب آبیاری می گردد . در صورتیکه بخواهیم یک مقدار مشخصی از ماده شیمیایی نظیر کود در سیستم تزریق گردد و غلظت آن در طول عمل تزریق چندان اهمیتی نداشته باشد، استفاده از این مخازن مناسب است.

در صورتیکه لازم باشد که غلظت ماده شیمیایی در طول عمل تزریق ثابت بماند این مخازن مناسب نمی باشند.

ونتوری ها

ونتوری ها اغلب به Mazzei ingector موسومند و شامل یک تنگ شدگی در سطح مقطع جریان در لوله بوده که باعث ایجاد فشار منفی یا مکش در قسمت تنگ شدگی می گردند.

(Mazzei) یک نام تجاری برای یک مارک خاص از تزریق کننده ونتوری است. تزریق کننده های ونتوری از سایر کارخانجات نیز در دسترس هستند. ونتوری بین یک شیر و یا نقاط دیگر نصب می گردد، جایی که فشار بین ۱۰ تا ۳۰ درصد به علت افت اصطکاکی در ونتوری، افت نماید.

این به این معنی است که فشار در ورودی ونتوری باید ۱۰ تا ۳۰ درصد بیشتر از فشار در نقطه خروجی آن باشد. به علت این افت فشار قابل ملاحظه تزریق کننده باید بطور موازی با خطوط لوله نصب گردد، بطوریکه در زمانی که نیاز به تزریق نیست بتوان جریان از داخل ونتوری را قطع کرد.

میزان تزریق ونتوری بر اساس اندازه ونتوری و اختلاف فشار بین ورودی و خروجی آن تعیین می گردد. در ونتوری های بزرگ مقدار دبی تزریق، ممکن است تا ۷۰۰ گالن در ساعت هم برسد. ونتوری ها همچنین ممکن است همراه پمپ های گریز از مرکز کوچک نصب شوند.

پمپ ها آب را از داخل سیستم بیرون کشیده و فشار آن را تا زمانی که باعث حرکت آب در ونتوری گردد، بالا می برند و سپس آب و مواد شیمیایی را به داخل سیستم برمی گردانند.

ونتوری ارزان قیمت و نسبتا ساده بوده اما به دقت پمپ های جابجایی مثبت نمی توانند مواد شیمیایی را بطور ثابت و دقیق تزریق نمایند. اما به هر حال ونتوری ها دقت لازم جهت تزریق موادی نظیر کودها را دارا می باشند.

پمپ های تزریق (جابجایی مثبت)

این پمپ های پیستونی با دیافراگمی بوده و میزان دقیقی از مواد را تزریق می کنند. این پمپ ها با نیروی الکتریکی، بنزین و یا انرژی آب کار می کنند. پمپ هایی که با انرژی آب کار می کنند، می توانند در محل هایی نصب گردند که قدرت کمی نیاز دارند. زمانی که نیاز به تزریق میزان دقیقی از یک ماده می باشد معمولا این پمپ ها ارجحیت دارند . پمپ های تزریق گرانترین نوع دستگاه های تزریق بوده که قیمت نوع الکتریکی آن تا ۷۵ دلار و حتی بیشتر هم می رسد.

پمپ های گریز از مرکز کود آبیاری

پمپ های گریز از مرکز اغلب برای تزریق کودها مورد استفاده قرار می گیرند. این پمپ ها معمولا میزان جریان تزریق بیشتری را از پمپ های جابجایی مثبت و ونتوری ها دارند و لذا آن ها را برای جریان بالا مناسب می سازد.

این پمپ ها می توانند هم الکتریکی باشند و هم بنزینی استفاده از این پمپ ها همراه با یک کنتور برای کنترل میزان تزریق بسیار مناسب می باشد.

ماشین های محلول کننده کود آبیاری

این ماشین ها جهت تزریق موادی که به آسانی بصورت محلول در نمی آیند، استفاده می گردند. بیشترین استفاده آن ها در تزریق گچ های ریزدانه در سیستم آبیاری است اما برای تزریق برخی از کودها نظیر سولفات پتاسیم نیز استفاده می گردند.

این دستگاه ها یک محلول آبکی، از مواد تزریقی را ایجاد کرده و پس از مخلوط کردن آن با آب آبیاری، محلول حاصل را در سیستم تزریق می کند. در سیستم های خرد آبیاری معمولا برای اطمینان از عدم گرفتگی قطره چکان ها توسط مواد غیر محلول، این مواد در بالا دست سیستم تصفیه آب، تزریق می گردند.

بطور مثال مواد گچی با ۹۵ درصد خلوص، ممکن است هنوز شامل ۵ درصد از مواد غیر محلول باشند. یعنی به ازای هر ۱۰۰ پوند گچ تزریقی، ۵ پوند مواد غیر محلول وجود دارد. مواد کودی خشک نیز بطور مشابه ممکن است حاوی مواد غیر محلول باشند.

محل تزریق کود آبیاری به آب

محل تزریق باید طوری انتخاب گردد که کود تزریقی و آب آبیاری بطور مناسب در بالا دست شاخه های جریان مخلوط شوند. از طرفی با توجه به اینکه در هنگام شستشوی معکوس، کود زیادی به بیرون شسته می شود،

لذا محل تزریق باید در پایین دست تصفیه آب قرار گیرد. اما به منظور اطمینان از عدم وجود هر گونه آلودگی به داخل سیستم خرد آبیاری باید یک فیلتر توری با دیسکی مناسب روی خط لوله بین مخزن ماده شیمیایی و تزریق کننده قرار گیرد.

قبل از شروع عمل تزریق باید سیستم به حداکثر فشار خود برسد. بعد از عمل تزریق، باید مدتی سیستم با آب تمیز جهت شستشوی کردها از داخل خطوط کار کند. بر جای ماندن کردها در خطوط آبیاری ممکن است سبب گرفتگی قطره چکان ها، در اثر رسوب مواد شیمیایی و یا آلودگی ناشی از لجن های باکتریایی شود.

یکنواختی عمل تزریق مواد شیمیایی به آب آبیاری

با شروع عمل تزریق، بلافاصله مواد تزریقی به قطره چکان ها (نازل ها) نمی رسند و یک فاصله زمانی برای حرکت آب و مواد شیمیایی در داخل سیستم خرد آبیاری وجود خواهد داشت. اندازه گیری ها نشان داده است که این مدت ممکن است بسته به طراحی سیستم از ۳۰ دقیقه تا بیش از ۱ ساعت هم طول یک اطمینان از توزیع یکنواخت هر ماده شیمیایی در سیستم باید مراحل زیر را انجام داد:

مرحله ۱- تعیین زمان لازم رسیدن یک ماده شیمیایی به دورترین نقطه هیدرولیکی سیستم. این عمل یکبار انجام می شود. طرز عمل به این صورت است که کلر را در سیستم تزریق کرده (روش مناسب نگهداری سیستم) و حرکت آن را در سیستم با آزمایش میزان کلر آب بوسیله دستگاههای مخصوص، ردیابی می کنیم .

مرحله ۲- تزریق دوره ای حداقل باید تا بعد از رسیدن مواد شیمیایی تزریقی به انتهای آخرین خط لوله آبده (تعیین شده در مرحله ۱) القيام به. معمولا دوره های تزریق طولانی تر ترجیح داده می شود.

مرحله ۳- بعد از اتمام عمل تزریق، آبیاری باید حداقل به اندازه مدت لازم جهت رسیدن مواد شیمیایی به دورترین نقطه هیدرولیکی سیستم (زمان تعیین شده در مرحله اول) ادامه یابد. زمان های طولانی تر برای ادامه آبیاری معمولا ترجیح داده می شود.

در مورد مواد تزریقی که قابلیت حرکت زیادی در خاک دارند مانند نیترات ها باید دقت کنیم که آبیاری خیلی زیاد انجام نگیرد چون در این صورت این عمل باعث تلفات مواد تزریقی مانند کودهای ازته به خارج از منطقه ریشه می گردد و از طرفی در برخی از مناطق باعث آلودگی آبهای زیرزمینی می شود.

ملاحظات ایمنی تزریق مواد شیمیایی به آب آبیاری

در هنگام کاربرد مواد کودی دقت لازم را بعمل آورده و ایمنی کاربران باید در درجه اول اهمیت گیرد. حفظ محیط زیست را در هنگام تزریق مواد کودی مدنظر قرار دهید. دستورالعمل های تزریق کودی از منطقه ای به منطقه دیگر متفاوت می باشد. در کالیفرنیا دستورالعمل های ایمنی فقط بر روی شیمیایی وجود دارد و نه بر روی کودها. در حالی که برای برخی مناطق قواعد محلی روی کودها وجود دارد .

شیر کنترل مواد شیمیایی

این شیر بین منبع آب و نقطه تزریق قرار گرفته و از برگشت مواد شیمیایی به داخل منبع آب جلوگیری می کند. شیرهای کنترل حالت یکطرفه داشته و به این وسیله آب فقط در جهت پایین دست می تواند حرکت کند.

این شیر همچنین دارای یک شیر تخلیه هوا و از بین برنده خلاء و یک خروجی با فشار کم می باشد. شیر از بین برنده خلاء از ایجاد خلاء و برگشت مواد شیمیایی به داخل شیر کنترل، جلو گیری می کنند. اگر کمی از مواد شیمیایی نیز به داخل شیر کنترل بسته نشت کند، توسط خروجی با فشار کم به بیرون هدایت می گردد.

شیر خروجی با فشار کم، موقعی که سیستم آبیاری خاموش است باز بوده و در زمانی که عمل آبیاری انجام می گیرد بسته می شود. حتی اگر هیچ ماده شیمیایی دیگری غیر از کود در سیستم آبیاری تزریق نمی گردد، نصب یک شیر کنترل مواد شیمیایی، برای الازم است. چرا که بر گشت کودها به داخل جا با سایر منابع آب باعث آلودگی منابع آب سطحی و زیرزمینی می گردد.

حداقل یک جای خالی برای اتصال شیر مواد شیمیایی بر روی سیستم در نظر بگیرید چون نصب بعدی آن ممکن است نیاز به صرف هزینه بیشتری داشته باشد.

 

 

قفل داخلی الکتریکی

بین پمپ آب و پمپ تزریق کود قرار دارد و مانع از تزریق کود به داخل سیستم در زمانی که سیستم خاموش است می گردد.

شیر کنترل

شیر کنترل نیز در مسیر لوله تزریق قرار دارد و از برگشت آب به داخل تزریق کننده و سرریز کردن مخزن ماده شیمیایی جلوگیری می کند.

شیر سولنوئیدی (مغناطیسی) یا هیدرولیکی

نیز بین تانک مواد شیمیایی و تزریق کننده مانع از تزریق مواد شیمیایی به داخل سیستم در زمان خاموشی پمپ آن می گردد.

یک کلید کنترل فشار نیز در زمانی که به هر دلیل از قبیل پارگی خطوط لوله و …. افت فشار محسوسی در سیستم ایجاد گردد پمپ های سیستم و تزریق کننده را قطع می کند.

مصدر :

دليل إنتاج الفستق

مهندس ناصر صداقتی ، مهندس زهرا شیبانی تذرجی ،

مهندس علی تاج آبادی پور ، دکتر حسین حکم آبادی ،

مهندس معصومه حقدل و دکتر محمد عبدالهی عزت آبادی

 

مشاهده محتوا بیشتر
  • ریواس و خواص ریواس

    شرایط رشد و پرورش ریواس

    شرایط رشد و پرورش ریواس ریواس، سبزی فصل سرد و گیاهی چند ساله است که در برابر سرمای سخت زمس
  • ریواس چیست و چه خواصی دارد؟

    ریواس چیست و چه خواصی دارد؟(Rhubarb-currant-fruited rhubarb.warted leaved rhubarb) ریواس
  • نصائح السلامة على رش

    نصائح السلامة رش المبيدات الحشرية بطرق مختلفة من العينين والجلد والجهاز التنفسي أو التنفس (…
ادامه مطلب مرتضى زينالي
بارگذاری بیشتر در الري شجرة الفستق

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

شرایط رشد و پرورش ریواس

شرایط رشد و پرورش ریواس ریواس، سبزی فصل سرد و گیاهی چند ساله است که در برابر سرمای سخت زمس