شدیدترین آفات نماتودی چغندرقند و خسارت آنها

مقدمه ای بر چغندرقند

چغندرقند (Sugar beet (Beta vulgaris ،محصول مهمی در برخی از مناطق جهان و در کلیماهای معتدل و نیمه گرمسیری می باشد، و بدین ترتیب به وسیله یک نماتود مورد حمله قرار می گیرد. این محصول به طور وسیع در اروپای غربی و شرقی و همچنین در آسیا، قسمت هائی از آمریکای جنوبی، آفریقای شمالی و کانادا کاشته می شود و در ایالات متحده کشت گیاه مزبور در هفت ایالت غربی مرسوم است. شدیدترین آفت نماتودی این محصول شامل : نماتود سیست چغندرقند  Heterodera schachtii، نماتودهای گره ای ریشه (.Meloidogyne spp در هر دو منطقه معتدل و گرمسیر )، نماتود کاذب گره ای ریشه Nacobbus aberrans ، نماتود ساقه و پیاز Ditylenchus dipsaci، نماتودهای ریشه کلی(Paratrichodorus , Trichodorus)، و نماتودهای سوزنی (.Longidorus spp) می باشند.

 

نماتود انگل و خسارت زای سیست چغندرقند

مناطق انتشار نماتود انگل سیست چغندرقند(Heterodera schachtii)

نماتود مولد سیست، آفت مهم چغندر قند محسوب می شود و در تمام مناطق اصلی چغندرکاری و مخصوصا در اروپای شرقی و غربی و غرب ایالات متحده انتشار دارد. نماتود مزبور در نواحی محدودی از نیویورک و اونتاریو جائی که آفت مهم لبو، کلم و سایر سبزی ها نیز هست انتشار دارد.

نشانه ها و شناسائی نماتود انگل سیست چغندرقند(Heterodera schachtii)

گیاهانی که شدیدا مورد حمله H. schachtii قرار می گیرند در شرایط تنش دچار پژمردگی می شوند، که اغلب به صورت لکه ای در سطح مزرعه نمایان می گردد. حمله نماتود و تغذیه آن روی ریشه ها توسط نماتودهای جوان آلوده کننده باعث تشکیل ریشه های جانبی ثانوی و یک توده ریشه روی ریشه اصلی می گردد، محصول ریشه متورم اصلی کاهش می یابد. وجود نماتود را با مشاهده بصری ماده های سفید در سطح ریشه ها و یا استخراج نماتودهای جوان فعال از خاک و ریشه ها، و سیست های لیموئی شکل از خاک می توان تائید نمود. با رنگ آمیزی ریشه ها نیز می توان نماتود را در میکروسکوپ مشاهده کرد.

اهمیت اقتصادی نماتود انگل سیست چغندرقند(Heterodera schachtii)

آستانه خسارت برای نماتود H. schachtii ، یک یا دو عدد تخم در یک گرم در خاک های شنی لومی می باشد. خسارت وارده به محصول می تواند بیش از 60 درصد باشد، اما با احتمال زیاد در خاک هائی که محتوی مواد آلی و معدنی هستند این خسارت 20 تا 30 درصد خواهد بود. کشت متوالی محصول در همان زمین موجب افزایش جمعیت نماتود و استقرار آن و کاهش محصول می گردد.

مدیریت نماتود انگل سیست چغندرقند(Heterodera schachtii)

برقراری تناوب زراعی حداقل 1 تا 2 ساله با گوجه فرنگی مقاوم به نماتود گره ای ریشه، یا آیش گذاردن زمین در کنترل H. schachtii موثر خواهد بود. متام سدیم و آلدیکارب، نماتودکش های قابل توصیه است، اما مصرف آفت کش ها در برخی از کشورها به تدریج غیرقابل پذیرش است. محصول قابل قبول چغندر قند را در موقعی می توان به دست آورد که درجه حرارت خاک در موقع کاشت بذر زیر 10 درجه سانتی گراد برای H. schachtii یا زیر 18 درجه سانتی گراد برای نماتود گره ای ریشه باشد، تا اینکه بدین وسیله گیاه قبل از فعالیت نماتود، مستقر گردد.

کشت محصولات کود سبز بعد از چغندرقند، از قبیل خردل، ترب، و کلزا همچنین قسمتی از توصیه های مدیریتی خواهد بود. این گیاهان به صورت محصولات جلب کن (catch crops) و شاید تله ای عمل خواهند کرد، بدین ترتیب که اگر واریته های مقاومی کاشته شوند، این گیاهان باعث تفریخ تخم های نماتود شده اما اجازه نمی دهند در داخل ریشه ها به طور کامل برسند. مبارزه بیولوژیکی توسط موجودات قارچی نشان دهنده امکان استفاده از این روش علیه نماتود سیست چغندر می باشد.

تشخیص نماتود انگل سیست چغندرقند(Heterodera schachtii)

مانند تمام نماتودهای مولد سیست، H. schachtii نیز اساسا از روی مرفولوژی سیست آن تشخیص داده می شود. این نماتود از سایر نماتودهای سیست بوسیله اشکال روی پوست یا سیست لیموئی شکل شناخته می شود.

 

 

بوته های چغندر قند که بر اثر Heterodera schachtii در مزرعه پژمرده شده اند.

 

صدمه شدید چغندر قند که بر اثر Heterodera schachtii که به صورت لکه هائی در مزرعه شیوع یافته است.

 

ماده های سفید رنگ Heterodera schachtii روی ریشه چغندرقند

 

سیست های قهوه ای رنگ Heterodera schachtii استخراج شده از خاک.

 

 

نماتود انگل گره ای ریشه چغندرقند

مناطق انتشار نماتود انگل گره ای ریشه چغندرقند(.Meloidogyne spp)

این گونه های گره ای ریشه روی چغندرقند و سایر چغندرها در کلیماهای نیمه گرمسیری و معتدل گرم  (مدیترانه ای) بالاخص گونه هایM. Incognita, M. javanica, M. arenaria  انتشار دارند. در نواحی معتدل مانند اروپای شمالی و نواحی شمال غربی ایالات متحده گونه های عمده دیگر شامل M. hapla, M. naasi, M. chitwoodi می باشند.

نشانه ها و شناسائی نماتود انگل گره ای ریشه چغندرقند(.Meloidogyne spp)

گال زائی مشخص این گونه ها را روی ریشه های جانبی می توان مشاهده نمود. گونه های M. hapla, M. naasi گال های نسبتا کوچکی تولید می کنند، اما گونه های تروپیکی  M. Incognita,  M. javanica, M. arenaria گال های بزرگ مشخص ایجاد می نمایند. صدمه ریشه منتج به رشد ضعیف اندام های فوقانی شده، و کلروز و پژمردگی، مانند H. schachtii روی بوته ها نمایان می گردد. طول چرخه زندگی گونه های مختلف بستگی به درجه حرارت دارد، گونه های معتدل،  M. hapla, M. naasi معمولا فقط یک نسل در سال دارند، در صورتی که  M. Incognita, M. javanica, M. arenaria در خاک های تروپیکی 4 تا 5 نسل در هر فصل رویشی دارند. گال زائی ریشه بهترین روش شناسائی نماتود است و انواع گال ها می توانند در تشخیص گونه ها کمک نمایند.

اهمیت اقتصادی نماتود انگل گره ای ریشه چغندرقند(.Meloidogyne spp)

گونه های M. hapla, M. naasi, M. chitwoodi در کشورهای معتدل آفات زیان آوری نیستند. اما میزان خسارت گونه های تروپیکی که باعث تورم ریشه ها می شوندو بیش از 50 درصد می باشد.

مدیریت نماتود انگل گره ای ریشه چغندرقند(.Meloidogyne spp)

اجرای تناوب زراعی بهترین روش مدیریت است که باعث کاهش صدمه گونه ها می گردد. با توجه به این که هر یک از گونه های  Meloidogyne دارای دامنه میزبانی متفاوتی هستند لازم است قبل از اجرای تناوب نسبت به تشخیص دقیق و صحیح گونه موجود در خاک اقدام نمود.

 

نماتود انگل کاذب گره ای ریشه چغندرقند

مناطق انتشار نماتود انگل کاذب گره ای ریشه چغندرقند(.Nacobbus spp)

دو گونه نماتودهای کاذب گره ای ریشه،  Nacobbus به اسامی  N. dorsalis, N. aberrans شناخته شده اند و تا کنون این دو گونه فقط به عنوان آفت چغندرقند در آمریکای شمالی پیدا شده اند. مطالعات زیادی روی گونه  N. aberrans صورت گرفته است.

نشانه ها و شناسائی نماتود انگل کاذب گره ای ریشه چغندرقند(.Nacobbus spp)

نشانه های صدمه این نماتود مانند نشانه های مربوط به نماتودهای حقیقی گره ای ریشه  .Meloidogyne spp است. صدمه شدید نماتود به ریشه سبب توقف رشد و ایجاد کلروز و کاهش محصول ریشه می گردد. در سایر محصولات، گال ها کوچک و جوش مانند در طول ریشه هستند.

اهمیت اقتصادی نماتود انگل کاذب گره ای ریشه چغندرقند(.Nacobbus spp)

گونه های .Nacobbus spp فقط اهمیت اقتصاد محلی روی چغندرقند در آمریکای شمالی دارند، اما خسارت آنها در خاک های سبک ایالات متحده بیش از 20 درصد گزارش شده است.

مدیریت نماتود انگل کاذب گره ای ریشه چغندرقند(.Nacobbus spp)

محصولات غیرمیزبانی این نماتودها را می توان با چغندرقند وارد سامانه تناوب زراعی نمود تا جمعیت نماتودها کاهش یابد. ظاهرا این نماتود در ایالات متحده دارای یک نژاد مخصوص روی چغندرقند می باشد که براساس گزارش های موجود، غلات، یونجه، پیاز، و حتی سیب زمینی محصولات غیرمیزبان این نژاد مخصوص می باشند.

 

 

نماتود انگل و پارازیت مهاجر چغندرقند(Ditylenchus dipsaci)

گونه Ditylenchus dipsaci یک نماتود معتدل و دارای انتشار محدود بوده و در اروپا و سویس یک آفت چغندرقند محسوب شده ولی اهمیت آن در درجه دوم قرار دارد. نماتود D. dipsaci یک پارازیت مهاجر است و در تمام مراحل زندگی آلوده کننده است و قسمت های شاخه و برگ گیاهان را مورد حمله قرار می دهد. مرحله چهارم این نماتود می تواند در حالت خشکی زمستان یا دوره های طولانی تری را به صورت زنده بگذراند.

نشانه های صدمه این نماتود بستگی به موقع و محل گیاه مورد حمله دارد و متغیر می باشد. صدمه به نقطه رویشی گیاهان جوان منجر به رشد بیش از حد طوقه و تشکیل گال های محتوی نماتود روی برگ ها و دمبرگ ها شده و برگ ها پیچیدگی پیدا می کنند. موقعی که نماتود روی طوقه گیاهان پیرتر تغذیه نماید می تواند موجب بروز پوسیدگی شود. برای تشخیص این که صدمه حاصله مربوط به وجود نماتود D. dipsaci است یا نه، لازمست که نماتود را از داخل نسوج مبتلا استخراج نمود.

گونه های .Ditylenchus spp نماتودهای خیلی آسانی برای تشخیص نمی باشند، آنها بسیار کوچک و ظریف هستند و مشخصات مرفولوژیکی آنها به سهولت قابل روئیت نمی باشد، لازمست آنها را از داخل نسوج مبتلا برای تائید استخراج نمود. مدیریت این نماتودها به وسیله روش های غیرشیمیائی مشکل است زیرا D. dipsaci دارای دامنه میزبانی بسیار وسیعی از محصولات و علف های هرز می باشد.

 

 

نماتودهای انگل و اکتوپارازیت مهاجر چغندرقند(.Trichodorus spp., Paratrichodorus spp)

گونه های این جنس ها آفات چغندرقند در اروپا و ایالات متحده آمریکا می باشند. گونه های عمده آفت شامل: Paratrichodorus  teres, P. christiei, P. pachydermus و Trichodorus  primitivus می باشند. این جنس ها اکتوپارازیت های مهاجر بوده که اصولا روی ریشه های جانبی به تغذیه می پردازند و موجب کلفتی و کوتاهی(کلی) ریشه ها می گردند. صدمه آنها روی چغندرقند موضعی و اصولا محدود به خاک های بسیار شنی می باشد. نشانه های ابتلا موجب توقف رشد گیاه شده و مزرعه به صورت لکه ای و یا روی ردیف ها لخت می شود و این حالت نیز به علت کلی شدن ریشه های جانبی چغندرقند است.

Trichodorusو Paratrichodorus از نظر مرفولوژیکی با سایر نماتودهای انگل متفاوت می باشند و در این نماتودها شکل استایلت خمیده و پیازهای استایلت وجود ندارند. نماتودهای مزبور کوتاه و سوسیسی شکل و به طول 6/0 تا 9/0 میلی متر هستند.

 

 

نماتود سوزنی انگل زیان آور چغندرقند(.Longidorus spp)

نماتودهای سوزنی بالاخص گونه های  L. attenuates, L. elongates, L. macrosoma در بریتانیا و اروپای شرقی فقط آفت چغندرقند گزارش شده اند. براثر تغذیه آنها گال هائی در نوک ریشه ها تشکیل می گردد که علامت مشخصه این نماتودها می باشد. نشانه های ابتلا روی اندام های فوقانی شامل توقف رشد گیاه مخصوصا در خاک های شنی می باشد، که شباهت به علائم حاصله توسط Trichodorus و Paratrichodorus دارد.

گونه های  Longidorus دارای چرخه های زندگی طولانی بوده که می تواند 1 تا 2 سال در خاک های خنک و معتدل به طول انجامد. گونه های Longidorus بزرگترین نماتودهای انگل گیاهی هستند که گاهی بیش از 10 میلی متر طول دارند. نماتودهای مزبور دارای استایلت های طویلی بوده و اغلب بیش از یک میلی متر طول دارد.

 

نماتود ماده Longidorus macrosoma
مشاهده محتوا بیشتر
ادامه مطلب مهندس حسنی سعدی
بارگذاری بیشتر در حشرات، آفات و بیماریها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

اهمیت کود سولوپتاس در باغات پسته ایران

اهمیت کود سولوپتاس در باغات پسته ایران نقش پتاسیم در فرآیند رشدی گیاه پتاسیم به طور عمده ب…