چرا پزشکان طب سنتی برای درمان بیماری ها شاهتره را توصیه می کنند؟

گیاه شاهتره در طب سنتی

از دیرباز به دلیل داشتن خواص و کاربرد دارویی و درمانی شاهتره مورد توجه طب سنتی و عامه مردم بوده است. به فارسی «شاهتره» و در کتب طب سنتی با نامهای «شاهتره» و «بقله الملک» و «شاهترج» نامبرده می شود. به هندی «پیت پاپارا» گویند.

به فرانسوی Fumeterre (نام کلی انواع گونه ها) و به انگلیسی Fumitory نامند. گیاهی است از خانواده Fumariaceae جنس Fumaria نام علمی آن .Fumaria parvifora Lam می باشد.

گیاه شاهتره در طب سنتی

مشخصات ظاهری گیاه شاهتره

شاهتره گیاهی است یکساله و علفی.

برگ: برگهای آن سبز غبار آلود و کوچک خیلی بریده بریده و نواری.

گل: گلها نامنظم به رنگ سفید و به صورت خوشه ای.

میوه: میوه آن کوچک کروی کمی گوشتی پوشیده از دانه های ریز نوک تیز.

مشخصات ظاهری گیاه شاهتره

محل رویش و رشد شاهتره

این گیاه در نقاط مرطوب و سایه دار و کنار نهرهای آب می روید.

در ایران در اطرف تهران، ورامین و در دامنه های البرز، گیلان، مازندران، گرگان، آذربایجان، در فارس در اطراف شیراز و کازرون، در خراسان در قوچان، فریمان و نیشابور، در کرمان در بم و جیرفت، در مناطق جنوبی در جزیره خارک و در بلوچستان انتشار دارد.

چگونگی تکثیر شاهتره

تکثیر این گیاه از طریق کاشت بذر آن صورت می گیرد.

ترکیبات شیمیایی گیاه شاهتره

طبق بررسی های شیمیایی دربرگها و ساقه گیاه ترکیبات غیر آلکالوئیدی پنتاتریاکونتان[1]، گلوکز، تانن و فوماریک اسید[2] مشخص شده است.[S.G.I.M.P].

خواص و کاربرد دارویی و درمانی گیاه شاهتره

در هند: از گیاه خشک به عنوان ضد کرم، مدّر، معرّق و تب بر و در مورد تبهای ضعیف به جهت خواص و کاربرد دارویی و درمانی شاهتره مصرف می شود و به علاوه به عنوان صاف کننده خون در رفع بیماری های جلدی از آن استفاده می شود. گیاه بخصوص برگهای آن تلخ و قابض است.

شاهتره از نظر طبیعت چگونه است؟

از نظر طبیعت شاهتره طبق نظر حکمی طب سنتی مرکب القوی است یعنی در حرارت، معتدل و خیلی خشک است. عده ای آن را گرم و خشک می دانند ولی شیخ الرئیس ابوعلی سینا آن را کمی سرد هم گفته است.

از نظر خواص دارویی و درمانی شاهتره معتقدند:

  • باز کننده انسداد کبد و طحال و مقوی این دو عضو است.
  • مسهل اخلاط سه گانه خصوصاً سودا  و تلخی صفرا و سودای سوخته است.
  • خون را صاف می کند و مدّر است و اشتها را تحریک می کند که از دیگر خواص و کاربرد دارویی و درمانی شاهتره است.
  • خشک آن برای تقویت معده قوی تر از تازه آن است.
  • برای تب، بیماری های سوداوی، بیماری های جلدی و تقویت بن دندان مفید است.

شاهتره به عنوان پاک کننده معده

اگر با سرکه یا با آب عسل و یا مخلوطی از سرکه و عسل خورده شود برای رفع  قی صفراوی و آشفتگی های بلغمی و پاک کردن معده از فضولات حبس شده در معده بسیار نافع است.

آب برگ تازه آن با شکر و یا با تمر هندی برای پاک کردن معده و روده ها و باز کردن گرفتگی های کبد و طحال و تقویت معده و رفع یرقان و بیماری های پوستی نظیر جرب و خارش مفید است.

خواص و کاربرد دارویی و درمانی گیاه شاهتره

خواص درمانی عرق شاهتره

عرق شاهتره که از تقطیر گیاه به دست می آید از اسهال جلوگیری می کند. مزمزه عرق شاهتره برای التیام جراحت کام دهان و زبان و استحکام لثه و ضماد آن با حنا برای معالجه جرب و خارش پوست مفید است.

روش تهیه عرق شاهتره

اگر شاهتره تازه باشد به نسبت شاهتره  یک واحد، آب صاف و تمیز و شیرین 4 واحد و اگر شاهتره خشک باشد در مقابل هر یک واحد شاهتره 6 واحد آب شیرین مخلوط می نمایند.

در مورد شاهتره خشک 24 ساعت شاهتره را در آب خیس می کنند و پس از آن طبق معمول با روش تقطیر عرق آن را می گیرند. این عرق برای بیماری های صفراوی و سوداوی و تصفیه خون مفید است.

خواص درمانی عرق شاهتره

طرز تهیه عصاره شاهتره

  • مالیدن عصاره شاهتره  به چشم برای تقویت دید چشم و ممانعت از ریختن اشک زیاد نافع است.
  • اگر با صمغ عربی به پلک مالیده شود از روئیدن مجدد موی منحرف در پلک چشم که کنده شده باشد ممانعت به عمل می آورد.
  • شاهتره مضّر ریه است از این نظر با کاسنی خورده شود.

در یادداشتهای شلیمر آمده است:

سابقاً در ایران مرسوم بوده  است که مخلوطی از 150 گرم عصاره کاسنی (چکیده کاسنی) و 150 گرم عصاره شاهتره و 150 گرم سکنجبین عسل را تهیه کرده در مدت 25-20 روز صبح ناشتادر فصل بهار میخورند.

برای رفع اختلالات کبدی و تبهای نوبه ای پیچیده بدون اینکه عوارضی برای ریه داشته باشد، بسیار مفید بوده است. این خاصیت و کاربرد دارویی و درمانی شاهتره بیشتر مورد توجه بوده است.

مقدار خوراک شاهتره از گرد برگهای خشک آن 20-12 گرم و از آب آن 200-150 گرم است. آب برگ شاهتره را معمولاً با آب خیس کرده هلیله زرد و شکر می خوردند.

خواص درمانی عرق شاهتره

روش تهیه شربت شاهتره

شاهتره خشک و نیم کوب 1 واحد و آب مقطر 15 واحد. شاهتره را در مدت 6 ساعت دم کنند و با فشار صاف نموده بگذارند ته نشین شود و صاف روی آن را برداشته در حدود نصف آن شکر داخل کرده بجوشانند تا قوام آید. معمولاً برای رفع عوارض آن برای طحال مقداری پوست هلیله زرد نیز که قبلاً یک شب خیس خورده باشد در آن میریزند.

اگر منظور باز کردن گرفتگی های کبد و تصفیه خون باشد به جای شکر با سکنجبین و عناب می خورند. به هر حال 200-150 گرم از این شربت را بتدریج میل کنند اثر آن ظاهر می شود.

گونه دیگری از گیاه شاهتره

گونه Common Fumitory, Aldbury Nowers Nature Reserve گونه دیگری از گیاه شاهتره است که خواص و کاربرد دارویی و درمانی  آن که شبیه شاهتره گونه یاد شده است، معروف می باشد. این گیاه تا بحال در ایران دیده نشده است و در اروپا می روید.

این گیاه که آن را در کتب مختلف با نامهای مشابه شاهتره نوشته اند از خانواده Fumariaceae و نام علمی آن .Fumaria officinalis L می باشد. به فرانسوی Fumeterre و به انگلیسی Fumitory گفته می شود.

 مشخصات ظاهری گونه شاهتره 

شبیه شاهتره ایران است با این اختلاف که گلهای آن اغلب صورتی است و ریشه آن کمی درازتر و سفید رنگ است.

گونه دیگری از گیاه شاهتره

 ترکیبات شیمیایی گونه ای از شاهتره

دارای کمی لعاب و یک ماده تلخ به نام کلریترین و اسید آلی به نام غفواریک اسید و به علاوه دارای آلکالوئیدی به نام فومارین[3] می باشد.

خواص و کاربرد دارویی و درمانی  گونه اروپایی شاهتره

  • تصفیه کننده خون و صفرا بر و اشتها آور است و مدّر و قاعده آور می باشد .
  • در بیماری های جلدی نیز به علت اثری که در تصفیه خون دارد مفید است.
  • مقدار خوراک آن به صورت جوشانده 50-60 گرم گیاه خشک در 1000 گرم آب می خورند.

برای خرید انواع گیاهان دارویی به فروشگاه ما مراجعه کنید!!

خواص و کاربرد دارویی و درمانی  گونه اروپایی شاهتره



برچسب‌ها:, , , ,
برگشت به بالا