گفتگوی صمیمانه با ریاست سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی

نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی چگونه سازمانی است؟

سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، سازمانی صنفی و تخصصی غیردولتی است که از دانش آموختگان رشته های بخش کشاورزی و منابع طبیعی و رشته های مرتبط با آن در راستای نظام بخشیدن به مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی تاسیس گردیده و فعالیت می کند. دارای استقلال مالی و شخصیت حقوقی مستقل بوده و از این جهت سازمان نام دارد.

فعالیت‌های مربوط به بهره‌برداری از آب و زمین به منظور تولید محصولات گیاهی و حیوانی از قبیل زراعت، باغبانی، درختکاری مثمر و غیرمثمر، جنگلداری، جنگل‌‌کاری، مرتعداری، بیابان‌زدایی، آبخیزداری، دامداری، شیلات، آبزیان، پرورش طیور، زنبور عسل، نوغانداری، پرورش قارچ، فرآوری محصولات کشاورزی و منابع طبیعی و سایر امور مرتبط را بر عهده دارد.

با تقدیم سپاس و تشکر فراوان از جناب آقای مهندس محسن کمال الدینی ریاست محترم سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، که با وجود مشغله های زیاد وقت گرانقدرشان را در اختیار این رسانه قرار داده و در جهت ارتقاء هر چه بیشتر سطح دانش کشاورزی در تلاش هستند.

1. جناب آقای مهندس کمال الدینی ھدف از تشکیل سازمان نظام مھندسی کشاورزی و منابع طبیعی چه بوده است؟

افزایش ضریب نفوذ دانش در بخش کشاورزی و بستر سازی اشتغال فارغ التحصیلان و مھندسی نمودن فرآیند تولید در بخش کشاورزی و خروج از کشاورزی سنتی معیشتی و ورود به کشاورزی مدرن و اقتصادی بوده است.

2. جناب مهندس، چه کسانی حق عضویت در این سازمان را دارند؟

کلیه دانش آموختگان دانشگاھی دارای تحصیلات کارشناسی، کارشناس ارشد و دکتری تخصصی در رشته ھای کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست و رشته ھای مرتبط و ھمچنین اشخاص حقوقی(شرکتھا،موسسات و بنگاه ھای اقتصادی)

3. ما چه میزان از توان مھندسین و دانش آموختگان بخش کشاورزی را در راستای توسعه ھمه جانبه بھره می گیریم؟

در حال حاضر میزان خیلی محدود

4. مھمترین ھدف نظام مھندسی کشاورزی در راستای ساماندھی فارغ التحصیلان رشته ھای کشاورزی چیست؟

بازآموزی و نوآموزی فارغ التحصیلان بخش کشاورزی و آماده سازی فارغ التحصیلان برای ورود به واحدھای تولیدی و بالا بردن اعتماد به نفس در فارغ التحصیلان و به طور کلی آموزش و ارتقای سطح کمی و کیفی دانش مھندسین فعال بخش کشاورزی با اعزام فارغ التحصیلان به واحدھای تولیدی و کسب تجربه عملی.

5. چرا کشاورزی ما در روشھای سنتی باقی مانده است؟

عمده ترین دلیل باقی ماندن کشاورزی ایران در روشھای سنتی را باید در کشاورزی معیشتی و خرده مالکی جستجو نمود. در ساختار کشاورزی ایران ھدف اصلی کشاورزی تامین معیشت بھره برداران است و نه تولید.

تولید برای تامین نیازھای روزمره کشاورزان است و نه بھره برداری مطلوب از منابع تجدید ناپذیر. در چنین سیستمی و با قطعات بھره برداری خرد عملا امکان انتقال دانش نوین کشاورزی و توسعه کشاورزی علمی و مبتنی بر بھره وری اقتصادی وجود ندارد.

در نظام بھره برداری خرده مالکی کشاورزی، بھره برداران امکان سرمایه گذاری در تکنولوژی نوین و روشھای جدید بھره برداری را ندارند و عملا با توجه به قانون ارث در کشور روز به روز از ابعاد اراضی کشاورزی کشور کاسته شده و معدود اراضی با مقیاس بالا نیز در گذر زمان دستخوش تقسیم و تفکیک می گردند.

5. چرا کشاورزی ما در روشھای سنتی باقی مانده است؟

این روند با افزایش روز افزون ھزینه ھای تولید ناشی از تورم و بازدھی پایین سرمایه عملا منجر به کاھش و قطع سرمایه گذاری در اراضی موجود گردیده است و عملا تلاشھای سالھای گذشته سیاستگذاران بخش برای تجمیع اراضی را نیز با شکست مواجه نموده است.

فقدان شرکتھای بزرگ کشاورزی و دولتی یا شبه دولتی بودن معدود شرکتھای بزرگ کشاورزی موجود کشور نیز عملا با مدیریت غیر خلاقانه منجر به ایجاد الگویی قابل دفاع از کشاورزی مدرن نشده است.

در کشاورزی مدرن محور اصلی بھره وری اقتصادی از منابع است و ھیچ عاملی نمی تواند بر تصمیم گیری برای انتخاب الگوی کشت اثرگذار باشد جز بھره وری اقتصادی، در حالیکه کشاورزی معیشتی کشور و با فقدان شرکتھای قدرتمند کشاورزی، سیاستگذاران می توانند با تصمیمات خود حال و آینده کشاورزی را دستخوش نوسان نمایند.

از جمله این سیاستھا می توان به سیاست خودکفایی به ھر قیمتی حتی به قیمت از بین رفتن بی بازگشت منابع اشاره نمود.

مثال روشن در این زمینه توسعه نیشکر در خوزستان و طرح خودکفایی گندم است که ھنوز پس از دھه ھا به نتیجه اولیه خودهدست نیافته است.

5. چرا کشاورزی ما در روشھای سنتی باقی مانده است؟

6. به نظر شما اخذ گواھی ارگانیک برای محصولات و نھاده ھای کشاورزی چه اھمیتی دارد؟

امروزه با پیشرفت تکنولوژی و پایه ریزی کشاورزی سلامت، تولید محصولات سالم از یک انتخاب به یک ضرورت تغییر یافته است. اگر تا یک دھه قبل تولید محصول با حد مجاز آلاینده ھا و باقیمانده سموم و عناصر شیمیایی تقاضای مصرف کنندگان و نھادھای بھداشتی بود امروز تولید محصول فاقد این عناصر در راس تقاضای مصرف کنندگان است.

با پیشرفت تکنولوژی، تولید این محصولات و نھاده ھای سازگار با طبیعت نه تنھا با قیمت پایین تر از گذشته که با ھزینه ای برابر با تولید سنتی مبتنی بر نھاده ھای شیمیایی انجام می شود و در بازارھای جھانی تطبیق با استانداردھای بھداشتی محصولات ارگانیک نه تنھا یک برتری محسوب نمی گردد بلکه یک پیش شرط برای ورود به بازارھای جھانی است.

بررسی قوانین و مقررات کشورھای اروپایی و حتی کشورھای حوزه خلیج فارس در سالھای گذشته نیز بیانگر سختگیرانه تر شدن این قوانین برای ورود محصولات کشاورزی است.

خوشبختانه در کشور ما ایران با توجه به تنوع اقلیمی و کشاورزی سنتی، در بسیاری مناطق امکان تولید محصولات ارگانیک با کمترین ھزینه وجود دارد. در سالھای اخیر در زمینه تولید نھاده ھای مورد نیاز، در زمینه روشھای تولید و علاوه بر آن در بازرسی و اعطای گواھی ارگانیک پیشرفت ھای قابل توجھی بدست آمده و این موضوع می تواند شرایط را برای توسعه صادرات این محصولات فراھم نماید.

6. به نظر شما اخذ گواھی ارگانیک برای محصولات و نھاده ھای کشاورزی چه اھمیتی دارد؟

7. مشکل اساسی تولید پسته ایران در کجاست؟

مشکل اصلی و به عبارت بھتر بزرگترین مشکل تولید پسته ایران کاھش سطح آبھای زیرزمینی، از بین رفتن منابع آب و شور شدن این منابع در دھه ھای گذشته است.

توسعه افقی بی رویه در چھار دھه گذشته عملا نه تنھا منجر به رفاه بخش بزرگی از بھره برداران پسته نشده که با از بین بردن منابع زیرزمینی غیر قابل احیا منجر به توزیع فقر گردیده است.

در دھه گذشته بخش قابل توجھی از باغات پسته در استان کرمان و برخی دیگر از استانھای مرکزی کشور که پایگاه اصلی تولید پسته بودند بدلیل کمبود منابع آب و افت کیفیت آب دچار خشکی یا کاھش عملکرد در واحد سطح شده اند و اگر چه توسعه سطح کشت این محصول در استانھای جدید رو به افزایش است اما متاسفانه ھمان الگوی غلط توسعه در این استانھای جدید نیز در حال الگو برداری است.

8. نا آگاھی کشاورزان و تولیدگران چقدر در ایجاد مشکلات تولید پسته نقش دارد؟

باید توجه نمود که در حال حاضر بیش از ٨٠ درصد بھره برداران پسته کشور دارای باغاتی با سطح کمتر از ٢ ھکتار ھستند که خود موید توسعه غیر اصولی باغات می باشد.

بدیھی است در چنین شرایطی امکان آگاھی بخشی بھره برداران، ارتقا دانش آنھا و تغییر روند کاھشی تولید در باغات معیشتی و خرده مالکی با محدودیت جدی مواجه است.

با علم به این موضوع سازمان نظام مھندسی کشاورزی و منابع طبیعی و در راس آن سازمان نظام مھندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان برنامه تربیت کارشناسان عضو نظام برای مدیریت باغات پسته را در دستور کار خود قرار داده و تلاش می کند با توسعه کشاورزی علمی و آموزش نیروی انسانی خدمات مشاوره فنی را به باغداران پسته و بویژه باغداران خرده مالک ارائه نماید.

9. نقش صنایع تبدیلی در معرفی پسته ایران به جھان چگونه است؟

در سالھای گذشته توسعه کارگاه ھای فرآوری بھداشتی پسته در کشور عملا منجر به افزایش اطمینان به سلامت و بھداشت و کیفیت پسته ایران در بازارھای جھانی بویژه از نظر افلاتوکسین شده است.

اما اگر منظور از صنایع تبدیلی عرضه پسته در بسته بندی کوچک مصرفی در بازارھای جھانی است این موضوع نه تنھا در پسته بلکه در ھیچیک از محصولات تولید انبوه دنیا موضوعیت ندارد. چرا که ساختار تجارت پسته بر معامله انبوه آن در مقیاس ھای بزرگ مبتنی است و این محصول در بازارھای مقصد توسط شرکت ھای بومی و مطابق با سلیقه مصرف کنندگان ھر کشور فرآوری و بسته بندی و عرضه می گردد.

اگرچه برخی شرکتھای ایرانی (و حتی امریکایی و ترکیه ای) در سالھای گذشته تلاش نمودند که محصول فرآوری و برشته شده را در بازارھای جھانی عرضه کنند اما در این زمینه موفق نبودند زیرا شرکتھای وارداتی در کشورھای مقصد با دارا بودن امکانات بومی رقیب اصلی آنھا در اختصاص ارزش افزوده عرضه محصول در بسته بندی ھای مصرف کننده به خود بودند.

9. نقش صنایع تبدیلی در معرفی پسته ایران به جھان چگونه است؟

10. چرا ما در بازاریابی محصول پسته در جھان موفق نبوده ایم؟

فرض این سوال کاملا اشتباه است چرا که کشور ایران یکی از موفق ترین تجربه ھای جھانی در بازاریابی و فروش را در زمینه پسته داشته است.

و در دھه ھای گذشته ھر آنچه پسته تولید کرده در بازارھای جھانی بفروش رسانده است و صادرکنندگان ایرانی توانسته اند پسته ایران را در بازارھای جھانی شناسانده و ھمواره مشتریان ثابتی را برای پسته خود داشته باشند.

اگرچه در دو دھه گذشته با ظھور امریکا به عنوان رقیب جدی و قدر پسته ایران بخشی از بازار به این کشور اختصاص یافته اما با روند رو به افزایش تقاضای چھانی برای این محصول و با توجه به میزان تولید ایران، در حال حاضر مشکلی برای فروش محصول ایران در بازارھای جھانی وجود ندارد.

با این وجود در سالھای آتی و با پیش بینی افزایش قابل توجه تولید پسته آمریکا رقابت این دو کشور در بازار جھانی موضوعی جدی خواھد بود.

11. آیا تصحیح روند تولید پسته می تواند پیشرفت ما در روند صادرات را منجر شود؟

بله قطعا تصحیح روند تولید از طریق تجمیع مدیریت باغات (و نه تجمیع فیزیکی که با موانع فرھنگی و بعضا قانونی مواجه است) و مدیریت مبتنی بر مشاوره کارشناسان صاحب صلاحیت فنی و ھمچنین اختصاص منابع آب به باغات مطلوب و حذف تدریجی باغات غیر اقتصادی می تواند منجر به ثبات میزان تولید، کاھش نوسانات میزان تولید و عرضه میزان ثابتی از محصول به بازار و حفظ خریداران سنتی پسته ایران در بازارھای جھانی گردد.

11. آیا تصحیح روند تولید پسته می تواند پیشرفت ما در روند صادرات را منجر شود؟

 

 

تهیه و تنظیم:

حسنی سعدی، سمیه. 1399. کارشناس ارشد گیاهپزشکی. حشره شناسی کشاورزی. عضو سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان.



برچسب‌ها:, , , ,
برگشت به بالا