خرید کود شیمیایی برای درختان جوان و بارده

 مقدار، فراوانی و زمان مصرف کودهای شیمیایی برای درختان غیر بارده سه سال اول رشد)

درختان جوان مرکبات به مدیریت آبیاری، تغذیه، علف های هرز، بیماری ها، آفات و محافظت از سرما برای تحریک و رشد سریع تاج نیاز دارند. فراهمی نیتروژن  و آب مهم ترین عواملی هستند که بر رشد درختان جوان تاثیر دارند. رشد مناسب درختان جوان به مصرف اصولی آب و نیتروژن بستگی دارد، اما زیادی مصرف آنها، غیر موثر و هزینه دار است و ممکن است موجب تلفات نیتروژن از طریق شستشو و روان آب سطحی شود.

توصیه کود نیتروژن برای درختان غیر بارده از مطالعات و بررسی های میدانی کوددهی تعداد زیادی از باغ های جوان حاصل شده است. این دستورالعمل های راهنما، شامل دامنه ای از مقادیر بر اساس سن درختان است زیرا عوامل زیادی (عوامل خاکی، اقلیمی و….) بر نیاز درختان جوان به کود نیتروژن تاثیر دارند.

معیار های اصلی انتخاب مقدار کود برای درختان غیر بارده

برخی معیارهای اصلی انتخاب مقدار کود در دامنه های توصیه شده در زیر آمده است:

  • نوع خاک: درختان کشت شده در خاک های با مقدار مواد آلی زیاد (۲ درصد یابیشتر) یا خاک های با بافت لومی، نسبت به درختان کشت شده در خاکهای شنی و خاک های با مقدار مواد آلی کم، به کود کمتری نیاز دارند.
  • تاریخچه زمین: کاشت جدید درختان در زمین هایی که قبلا مرتع بوده یا در آن ها، گیاهان رویشی کشت می شده است، در مقایسه با نهال هایی که در زمین هایی کشت می شوند که قبلا باغ بوده اند (کشت مجدد در باغ های احداث شده)، معمولا در سال های اول و دوم کشت، نیاز کمتری به خود دارند که به طور عمده، ناشی از تجمع بیشتر مواد آلی و معدنی شدن بیشتر آن در زمین هایی است که مرتع یا گیاهان رویشی بوده اند.
  • منابع کود: استفاده از کودهای کندرها یا کودهای با قابلیت استفاده کنترل شده، موجب کاهش مقدار مصرف کود می شوند.

 مقدار متوسط مصرف سالانه کود نیتروژن برای درختان غیر بارده

مقدار متوسط مصرف سالانه کود نیتروژن برای درختان ۲ تا ۳ ساله با تراکم حدود ۳۰۰ تا ۷۰۰ درخت در هکتار از ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار است. 

مقدار مصرف سالانه کود های فسفری برای درختان غیر بارده

قبل از تصمیم گیری برای مصرف کود فسفر به درختان جوان، آزمون خاک بری فسفر انجام شود و با توجه به نتایج آزمون خاک، کودهای فسفری (P205) به صورت زیر مصرف شود. .

  • اگر نتایج آزمون خاک، میزان فسفر را زیاد یا خیلی زیاد نشان دهد نیازی به مصرف کود فسفر نیازی نیست.
  • اگر نتایج آزمون خاک، مقدار فسفر قابل استفاده را در دامنه متوسط نشان دهد کود فسفر مصرفی (به شکل P205)، معادل با ۵۰ درصد کود نیتروژن مصرف شود.
  • اگر نتایج آزمون خاک، مقدار فسفر را در دامنه کم قرار دهد کود فسفر (به شکل P205)، معادل ۷۵ درصد مقدار نیتروژن مصرف شود.
  • اگر نتایج آزمون خاک، فسفر قابل استفاده خاک را در دامنه خیلی پایین قرار دهد کود فسفر (به شکل P205)، معادل با مقدار نیتروژن مصرف شود. .
  • اگر نتایج آزمون خاک، نیاز به مصرف کودهای فسفری را در سال جاری تایید کرد.

تاکید می شود برای مصرف فسفر در سال بعد، مجددا آزمون خاک برای فسفر انجام شود و نتایج آن تفسیر شده و سپس مصرف کود فسفری کاهش یابد یا حذف شود. اما در سال سوم رشد، برنامه آزمون برگ نیز انجام شود.

 مقدار مصرف  سالانه کود های پتاسیمی برای درختان غیر بارده

نیاز کود پتاسیم به شکل K2O ، برای درختان جوان غیربارده، به طور متوسط معادل ۳۰ تا ۸۰ درصد نیتروژن مصرفی می باشد.

  • اگر نتایج آزمون خاک، میزان پتاسیم را زیاد یا خیلی زیاد نشان دهد به مصرف کود پتاسیم (مصرف خاکی) برای درختان جوان نیازی نیست.اما مصرف به شکل محلول پاشی (کودهای مناسب محلول پاشی مانند نیترات پتاسیم و ….) در برخی موارد خاص، توصیه می شود.
  • اگر نتایج آزمون خاک، مقدار پتاسیم قابل استفاده را در دامنه متوسط نشان داد کود پتاسیم مصرفی به شکل K2O (مجموع مصرف خاکی و محلول پاشی) برای درختان جوان معادل ۳۰ درصد کود نیتروژن، توصیه می شود.
  • اگر نتایج آزمون خاک، مقدار پتاسیم قابل استفاده را در دامنه کم قرار داد کود پتاسیم به شکل K2O (مجموع مصرف خاکی و محلول پاشی) معادل ۴۰ الی ۶۰ درصد مقدار نیتروژن، توصیه می شود.
  • اگر نتایج آزمون خاک، پتاسیم قابل استفاده خاک را در دامنه خیلی پایین قرار داد کود پتاسیم به شکل K2O (مجموع مصرف خاکی و محلول پاشی) معادل با ۸۰ درصد مقدار نیتروژن مصرفی، توصیه می شود.
  • اگر نتایج آزمون خاک، نیاز به مصرف کود پتاسیم را برای سال جاری تایید کرد. تاکید می شود برای مصرف پتاسیم در سال بعد، مجددا آزمون خاک انجام شود و مقدار پتاسیم قابل استفاده خاک اندازه گیری شود و نتایج آن تفسیر شود. سپس مجددا ارزیابی شود که آیا مصرف کود پتاسیم به همان شکل ادامه داده شود، کاهش یابد یا حذف شود. 

 مقدار مصرف  سالانه کود های پتاسیمی برای درختان غیر بارده

 مقدار مصرف سالانه کودهای کلسیمی برای درختان غیر بارده

در خاک های آهکی که مقدار کربنات کلسیم آن بیشتر از ۳ درصد باشد نیازی به مصرف خاکی هیچ نوع کود کلسیمی برای درختان جوان غیر بارده (همه درختان میوه از جمله درختان مرکبات نیست. اما در خاک های اسیدی با pH کمتر از 5/5 مانند برخی خاک های دامنه جنگل ها و غرب مازندران، مصرف آهک به خاک برای افزایش pH به حدود 6 تا 6/5 و حفظ pH خاک در این دامنه ضروری است.

اگر pH خاک، در این دامنه (6 تا 6/5) باشد نیازی به مصرف خاکی کودهای کلسیمی نیست مگر این که آزمون خاک نشان دهد که کلسیم قابل استفاده خاک کمتر از مقدار کفایت است در این صورت، مصرف گچ یا کودهای محلول کلسیمی توصیه می شود. اگر pH خاک، بیشتر از 6/5 باشد معمولا خاک، کلسیم کافی برای رشد درختان دارد و نیازی به مصرف کودهای کلسیمی نیست.

مقدار مصرف سالانه کود منیزیم برای درختان غیر بارده

اگر آزمون خاک نشان دهد که مقدار منیزیم قابل استفاده خاک در دامنه متوسط یا کمتر است، مصرف کودهای منیزیم (مانند سولفات منیزیم، سولفات پتاسیم منیزیم و ….) برای درختان جوان غیر بارده، حداکثر معادل با ۲۰ درصد نیتروژن مصرفی توصیه می شود. اگر آزمون خاک در سال های بعدی نشان داد که مقدار منیزیم قابل استفاده خاک در حد کفایت است، مصرف کودهای منیزیمی باید کاهش یابد.

مصرف عناصر غذایی میکرو (کم مصرف) برای درختان غیر بارده

اگر نهال های مرکبات در زمین هایی که قبلا کشت شده اند، کاشته شوند (مانند بازسازی کامل باغ یا زمین هایی که قبلا تحت کشت های زراعی بوده و در آن ها کود مصرف شده است)، به مصرف کودهای حاوی عناصر غذایی میکرو نیازی نیست مگر این که آزمون برگ نشان دهد که مقدار این عناصر، کمتر از حد کفایت است یا علائم کمبود، در برگ ها و سرشاخه ها مشاهده شود.

اما اگر درختان مرکبات در زمین هایی احداث شوند که سابقه کشت ندارند، مصرف منگنز به شکل کلات منگنز (MnEDTA)، سولفات منگنز و …)، سولفات روی (به شکل کلات روی (ZnEDTA)، سولفات روی و …) سولفات مس و اسید بوریک به ترتیب، حداکثر به مقدار 5، 5، 2/5 و 0/33 درصد مقدار نیتروژن مصرفی توصیه می شود.

تا این که آزمون خاک، آزمون برگ یا ظاهر درختان نشان دهند که نیازی به مصرف یکی یا تعداد بیشتری از این کودها نمی باشد. بور معمولا نیاز است هر سال مصرف شود زیرا به آسانی از پروفیل خاک و منطقه ریشه شسته می شود. کودهای آهن، روی، مس و مولیبدن نیازی نیست که به صورت معمولی هر سال مصرف شوند مگر این که علائم ظاهری، نیاز به مصرف آن ها را تایید کند.

مصرف عناصر غذایی میکرو (کم مصرف) برای درختان غیر بارده

 مدیریت تغذیه درختان میوه (درختان غیر بارده)

مصرف کودها در چندین مرحله (در تقسیط های مختلف)، راندمان مصرف کودها را افزایش می دهد چراکه تداوم قابلیت استفاده عناصر غذایی را افزایش داده و پتانسیل شستشو را کاهش می دهد. حداقل ۴ تا ۶ تقسیط برای مصرف سالانه کودهای خشک نیتروژن برای درختان جوان توصیه می شود. تقسیط کردن کود آبیاری به ۱۰ مرحله یا بیشتر در سال، معمول است.

هزینه تزریق کودهای مایع به سیستم آبیاری در طول آبیاری به طور نسبی پایین است به ویژه اگر تزریق، ماشینی (اتوماتیک) باشد. مصرف یک یا دو بار از کودهای مقدار و زمان مصرف کودهای شیمیایی کندرها یا با رهاسازی کنترل شده می تواند کافی باشد زیرا عناصر غذایی از شستشو محافظت می شوند. کودهای با فرمولاسیون رهاسازی کنترل شده را می توان قبل از کاشت، مخلوط کردن با خاک سطحی بعد از کاشت یا به شکل پخش سطحی برای اطمینان از توزیع یکنواخت عناصر غذایی در تمام منطقه رشد ریشه درختان جوان مصرف کرد.

کود دهی درختان غیر بارده پس از آبان ماه

کوددهی درختان غیر بارده پس از آبان ماه، ممکن است مقاومت به سرمای آن ها را به مقدار بسیار کمی کاهش دهد. اما به طور کلی، رشد درختان مرکبات تا زمانی که درجه حرارت هوا و رطوبت خاک مناسب باشد ادامه خواهد یافت و ادامه یا توقف رشد مرکبات، به وسیله درجه حرارت هوا و رطوبت خاک (نه به وسیله کوددهی) تعیین می شود.

بنابراین حذف کوددهی در پاییز، موجب توقف رشد درختان نخواهد شد. بلکه کاهش درجه حرارت خاک، موجب کاهش جذب عناصر غذایی و توقف رشد می شود. به طوری که درخت آن با پایه سیتروملو حتی می توانند با کوددهی پاییزه نیز در طول زمستان کاملا زرد شوند.

مدیریت آبیاری درختان جوان بسیار حیاتی است زیرا همچنان که خاک منطقه ریشه درختان جوان مرکبات خشک شود تنش آبی می تواند به سرعت رخ دهد. رشد درختان جوان، خیلی حساس به تنش آبی است. در بیشتر باغ های جوان مرکبات، رشد درختان پس از اعمال سیستم کود آبیاری افزایش می یابد و این افزایش رشد، بیشتر ناشی از بهبود رژیم و مدیریت آبیاری است تا افزایش قابلیت دسترسی به عناصر غذایی. مصرف زیاد آب آبیاری حجم زیاد آب آبیاری)، یک مشکل در اغلب باغ ها است.

منطقه ریشه درختان جوان، کوچک است و آبیاری های کوتاه مدت، حداکثر ۳۰ دقیقه در سال اول، می تواند نیاز این درختان را تامین کند و آبیاری بیشتر، عناصر غذایی را به زیر منطقه ریشه انتقال می دهد. زمان فلاش کردن (شستشوی) لوله های آبیاری پس از کود آبیاری درختان جوان برای اجتناب از شستشوی عناصر غذایی خاک باید به حداقل زمان ممکن کاهش داده شود.

احداث مجدد نهال در باغ های احداث شده

نهال های جوان کشت شده مابین درختان بزرگ در باغ های مسن، باید مانند درختان جوان غیر بارده، کوددهی شوند. این نهال های جوان اگر مانند درختان مسن بارده، کوددهی شوند ممکن است رشد کندی داشته باشند زیرا از مقدار زیاد کود مصرفی برای این نهال ها، فقط مقدار کمی در منطقه ریشه کوچک آن ها باقی می ماند و برای این نهال ها قابل استفاده است.

این نهال ها به احتمال زیاد به کود فسفر چندانی نیاز ندارند که با آزمون خاک، می توان نیاز یا عدم نیاز به فسفر را بررسی کرد. کودهای کندرها یا کودهایی با رهاسازی کنترل شده را می توان یک تا دو بار در سال بدون لطمه زدن به رشد درختان در چنین باغ های مصرف کرد. در باغ های با تراکم کاشت بیشتر، رشد نهال های جوان دوباره کاشته شده ممکن است به علت رقابت با درختان مجاور مسن تر، محدود شود.

 برنامه کوددهی درختان غیر بارده (مثال)

مقدار کود توصیه شده برای نهال ها در سه سال اول کشت بر اساس گرم به ازای هر درخت در سال محاسبه می شود. برای مثال، اگر یک نهال دو ساله حدود ۲۰۰ گرم نیتروژن در سال نیاز داشته باشد و در ۱۰ تقسیط مصرف شود بنابراین ۲۰ گرم نیتروژن در هر مرحله کودی برای هر نهال مصرف می شود. اگر از کودی استفاده شود که شامل ۲۰ درصد نیتروژن باشد، هر نهال ۱۰۰ گرم کود نیتروژنی در هر مرحله کودی دریافت خواهد کرد.

 برنامه کوددهی درختان غیر بارده (مثال)

مقدار مصرف کود برای درختان بارده (۴ سال و بیشتر)

در مدیریت تغذیه درختان جوان بارده، نیاز است بسیاری از ملاحظات مهم در مورد درختان غیر بارده، رعایت شود. نیتروژن همچنین به عنوان مهمترین عنصر برای رشد درخت، عملکرد میوه و کیفیت میوه است اما دیگر عناصر نیز اثرات قابل توجهی در تولید و کیفیت میوه دارند. برداشت میوه، مقدار قابل توجهی عناصر غذایی را از باغ خارج می کند. اما عناصر غذایی خارج شده توسط میوه، تنها بخشی از نیاز کودی باغ های جوان بارده مرکبات است.

 مقدار مصرف نیتروژن برای درختان بارده

ادامه رشد رویشی قوی برای چند سال پس از شروع تولید میوه، در باغ های جوان مرکبات از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است به طوری که، مصرف کود نیتروژن در توسعه تاج و تولید میوه، تاثیر بسیار زیادی دارد. علاوه بر این، کیفیت میوه در تازه خوری میوه ها و همچنین برای فرآوری (processing) میوه ها مهم است.

درختانی که میوه های آن ها برای فرآوری استفاده می شوند میزان کود نیتروژن بیشتری نیاز دارند زیرا ارزش اقتصادی این میوه ها، بر اساس میزان قند (قند کل) آن ها است. اما اگر میوه برای تازه خوری استفاده شود اندازه میوه، شکل میوه، ضخامت پوست، بافت و رنگ میوه اهمیت زیادی دارد. بنابراین در این باغ ها، نیاز به کود نیتروژن کمتر است و در شرایط یکسان تولید، نیاز کودی باغ هایی با میوه تازه خوری حدود 0/65 تا 0/75 نیاز باغ هایی است که میوه آن ها برای فرآوری استفاده می شود.

 درختان بارده جوان (۴ تا ۷ ساله)

مقدار کود نیتروژن توصیه شده برای درختان مرکبات، باید نیتروژن کافی را برای توسعه تاج درختان و ایجاد یک تاج مناسب فراهم کند تا حداکثر عملکرد اقتصادی با کیفیت مناسب تولید شود. مقدار کود نیتروژن مصرفی بر اساس ویژگی های خاک، پتانسیل عملکرد و نیاز درختان (با تفسیر آزمون خاک و برگ) محاسبه می شود. .

  • برای درختان گریپ فروت، مقدار کود نیتروژن توصیه شده حدود ۱۰۰ تا ۱۸۰کیلوگرم در هکتار است. 
  • برای پرتقال ها و دیگر ارقام، مقدار نیتروژن توصیه شده ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم درهکتار است.
  • برای باغ های جوان با عملکرد بسیار زیاد (بیشتر از ۲۵ تا ۳۰ تن در هکتار)، کود نیتروژن توصیه شده بر اساس عملکرد باغ است و مشابه درختان با ۸ سال سن یا بیشتر توصیه می شود.

درختان بارده (باغ هایی با ۸ سال سن و بیشتر)

مقدار مصرف کود های نیتروژنی برای درختان بارده بزرگ تر از 8 سال

در درختان بیشتر از ۸ سال، اندازه تاج درختان تقریبا کامل شده و رشد بیشتر تاج مورد نظر باعدار نمی باشد (جز در موارد خاص)، بنابراین مصرف نیتروژن می تواند تقریبا ثابت باشد و در برخی موارد نیز احتمالا کاهش یابد.

مدیریت کوددهی نیتروژن درختان بارده باید متمرکز شود برای:

  •  حفظ بیوماس درختان 
  • تولید رشد رویشی کافی برای تولید چوب های میوه ده (سرشاخه هایی که میوه روی آن ها تشکیل می شود).
  •  جایگزینی نیتروژن خارج شده از باغ توسط میوه های برداشت شده
  • بنابراین دستورالعمل مصرف سالانه کود نیتروژن برای این درختان، باید نیتروژن مورد نیاز را برای رشد رویشی و همچنین نیتروژن برداشت شده توسط میوه را در نظر بگیرد.

  کوددهی نتیروژن درختان گریپ فروت

کوددهی نتیروژن درختان گریپ فروت به شرح زیر است:

  • مقدار کود نیتروژن سالانه توصیه شده حدود ۱۲۰ تا ۱۸۰ کیلوگرم در هکتار است. باغدارانی که بیشتر از ۸۰ تن در هکتار، تولید میوه دارند مقدار نیتروژن مصرفی می تواند تا ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار هم افزایش یابد. مقدار کود نیتروژن مصرف شده باید بر اساس نیاز درختان باشد که توسط تفسیر نتایج آزمون برگ، ویژگی های خاک، خصوصیات کیفی میوه مورد نظر و پتانسیل عملکرد محاسبه می شود.
  • مناسب ترین غلظت نیتروژن برگ همراه با بهترین کیفیت میوه در درختان گریپ فروت، حدود 2/2 درصد بر اساس وزن خشک برگ است که کمتر از دامنه غلظت مطلوب نیتروژن برای درختان پرتقال (2/5 تا 2/7 درصد) است. برای رسیدن به عملکرد بالا و میوه های درشت، باغداران باید مصرف کود نیتروژن با را به گونه ای تنظیم نمایند که غلظت نیتروژن برگ در حدود ۲/۲ درصد، باشد.

  کوددهی نتیروژن درختان گریپ فروت

 کوددهی نتیروژن درختان نارنگی و پرتقال

 کوددهی نتیروژن درختان نارنگی و پرتقال به شرح زیر است:

مقدار مصرف سالانه نیتروژن برای این درختان در دامنه ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلو گرم در هکتار است. مقدار نیتروژن توصیه شده برای یک باغ مرکبات، به پتانسیل عملکرد مورد انتظار (برای درختان ۸ تا ۱۱ ساله) یا متوسط عملکرد میوه ۴ سال متوالی جاری (برای درختان ۱۲ ساله و بیشتر) بستگی دارد.

وقتی که کود نیتروژن مصرفی بر اساس  پتانسیل عملکرد پیش بینی شده، توصیه می شود موارد زیر باید در نظر گرفته شود:

  • عملکرد میوه درختان بارده جوان در واحد سطح (تن در هکتار).
  • مقدار ماده آلی خاک (جهت محاسبه مقدار نیتروژنی که خاک می تواند فراهم کند)
  • نتایج تجزیه برگ

اگر نتیروژن برگ در دامنه کفایت باشد مصرف کود بیشتر موجب چه عواملی خواهد شد؟

اگر نیتروژن برگ در دامنه کفایت باشد مصرف کود بیشتر، موجب افزایش عملکرد نخواهد شد و ممکن است برخی از جنبه های کیفی میوه را نیز کاهش دهد.

  • اساس توصیه مقدار کود نیتروژن حدود ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار، برایباغ هایی با عملکرد حدود ۲۰ تن در هکتار است که غلظت نیتروژن برگ آن را در دامنه کفایت باشد.
  •  بیشترین کود نیتروژن در باغ هایی با عملکرد حدود ۱۰۰ تن در هکتار، مصرف می شود.
  • حداقل مقدار کود نیتروژن توصیه شده حدود 100 کیلوگرم در هکتار است (اساس و مبنای کود دهی نیتروژن) اما در باغ های با عملکرد بیش از 20 تن در هکتار تقریبا 1/5 کیلو گرم نیتروژن اضافی به ازای هر تن افزایش در پتانسیل عملکرد پیش بینی شده یا هر تن افزایش عملکرد 4 سال متوالی جاری، توصیه می شود.

 پیشنهاد می شود مصرف عناصر غذایی به ویژه نیتروژن، با استفاده از نرخ متغییر مصرف (variable rate application)، در بیشتر باغ ها لحاظ شود. نقشه عملکرد بیشترباغ ها نشان می دهد که چگونه عملکرد در یک باغ یا بلوک تغییر می کند. بنابراین اگر تجهیزات لازم برای اعمال روش مصرف عناصر غذایی با نرخ متغیر فراهم شود یا این که هزینه کارگری، امکان اعمال این روش را از نظر اقتصادی در باغ بدهد این فناوری می تواند مورد استقبال باغداران قرار گیرد.

مقدار مصرف کود های پتاسیمی برای درختان بارده بزرگ تر از 8 سال

مقدار مصرف کود پتاسیم به شکل K2O معادل با مقدار نیتروژن، توصیه می شود. اگر پتاسیم برگ در سال های متوالی همیشه زیر حد کفایت باشد مقدار مصرف K2O باید تا ۲۵ درصد افزایش یابد به ویژه اگر خاک آهکی باشد.

  • اگر آزمون خاک، میزان پتاسیم را زیاد یا خیلی زیاد نشان دهد به مصرف کود پتاسیم (مصرف خاکی) برای درختان جوان و بارده نیازی نیست. اما مصرف به روش محلول پاشی (کودهای مناسب محلول پاشی مانند نیترات پتاسیم، مونوپتاسیم فسفات، دی پتاسیم فسفات و …) پس از تشکیل میوه چه ها و همچنین در اواخر فاز دوم رشد میوه ها، جهت بهبود کیفی میوه توصیه می شود .
  • اگر نتایج آزمون خاک، مقدار پتاسیم قابل استفاده را در دامنه، کم قرار دهد کود پتاسیم به شکل K2O (مجموع مصرف خاکی و محلول پاشی) معادل با مقدار نیتروژن و در مواردی حتی بیشتر مصرف شود.
  • اگر آزمون خاک برای سال جاری مصرف کود پتاسیم را تایید کرد، تاکید می شود برای مصرف پتاسیم در سال بعد، مجددا آزمون خاک پتاسیم انجام شود و با جدول های ۸-۱ و ۸-۲، برای تعیین این که مصرف کود پتاسیم می تواند کاهش یابد یا حذف شود، مقایسه شوند. اما در سال سوم رشد، برنامه آزمون برگ نیز انجام شود.

مقدار مصرف کود کلسیم برای درختان بارده بزرگ تر از 8 سال

در خاک های آهکی که مقدار کربنات کلسیم آن ها بیشتر از ۳ درصد باشد نیازی به مصرف خاکی هیچ نوع کود کلسیمی برای درختان بارده (همه درختان میوه از جمله درختان مرکبات) نیست. اما مصرف محلول پاشی آن در اوایل فاز اول رشد میوه (پس از تشکیل میوه چه ها و رسیدن قطر آن  ها به حدود ۷ تا ۱۰ میلی متر) و همچنین در طول فاز دوم رشد میوه ها، به ویژه در اواخر فاز دوم رشد میوه با کودهای مناسب کلسیمی مانند نیترات کلسیم یا کودهای کلسیمی با بنیان آلی برای افزایش اندازه، بهبود کیفی رنگ میوه، افزایش انبارمانی میوه و …. ضروری است.

نیاز کلسیم اندام های رویشی درختان مرکبات در خاک های اسیدی مناطق غرب مازنداران

در خاک های اسیدی برخی مناطق غرب مازندران و برخی دامنه های جنوبی و باغ های حاشیه جنگل های شرق مازندران که pH خاک آن ها کمتر از ۶ است، محلول پاشی کلسیم و افزودن آهک به خاک، برای افزایش pH خاک به حدود 6 تا 6/5 (رساندن pH خاک به این دامنه ضروری است و این افزایش pH، می تواند نیاز کلسیم اندام های رویشی درختان مرکبات را به خوبی فراهم کند.

البته همچنان محلول پاشی کلسیم برای بهبود عملکرد و کیفیت میوه ها ضروری است. اگر pH خاک، در دامنه مناسب باشد به مصرف خاکی کودهای کلسیمی نیازی نیست مگر این که آزمون خاک، نشان دهد که کلسیم خاک، کمتر از حد بحرانی است یا این که غلظت کلسیم برگ زیر حد کفایت است. در این حالت، مصرف گچ در خاک یا محلول پاشی با کودهای کلسیمی محلول توصیه می شود. اگر pH خاک، بالای 6/5 باشد خاک احتمالا کلسیم کافی را برای رشد درختان دارد و تنها محلول پاشی کودهای مناسب کلسیمی، برای بهبود کیفی میوه توصیه می شود.

مقدار مصرف کود منیزیم برای درختان بارده بزرگ تر از 8 سال

اگر آزمون خاک، مقدار منیزیم خاک را متوسط یا کم نشان دهد، یا اگر غلظت منیزیم برگ، کمتر از حد کفایت باشد، مصرف کود منیزیم، معادل ۲۰ درصد مقدار نیتروژن مصرفی، توصیه می شود. همچنین منیزیم را می توان به شکل محلول پاشی مصرف کرد. اگر نتایج آزمون خاک پس از مصرف منیزیم نشان دهد که مقدار منیزیم خاک، زیاد و غلظت منیزیم در برگ به حد کفایت رسیده است، توصیه می شود مصرف کودهای منیزیم کاهش یابد.

عناصر غذایی میکرو (کم مصرف) برای درختان بارده بزرگ تر از 8 سال

مقدار خروج این عناصر توسط برداشت میوه، حتی در باغ های با عملکرد بسیار بالا در مقایسه با مقدار عناصر در خاک، بسیار ناچیز است. اگر pH خاک بیشتر از ۷ باشد قابلیت استفاده عناصر غذایی میکرو (به استثنای مولیبدن) به طور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد. نیاز عناصر غذایی میکرو (به استثنای بور و مس) و مصرف آن ها، بر اساس علائم ظاهری کمبود در برگ یا نتایج آزمون برگ (کمتر از حد کفایت) است.

عواملی که بر موثر بودن و راندمان محلول پاشی عناصر میکرو تاثیر بیشتری دارند شامل فرمولاسیون کود، زمان محلول پاشی (سن برگ) و غلظت محلول می باشند. بسیاری از انواع کودهای شیمیایی میکرو تجاری، اگر مطابق با مقدار برچسب (اتیکت) کود مصرف شوند غلظت عناصر را در دامنه کفایت حفظ می کنند اما معمولا کمبودهای متوسط تا شدید را تصحیح نخواهند کرد.

کودهای عناصر غذایی میکرو محلول در آب ممکن است پس از گل دهی یا در تابستان مصرف شوند اما محلول پاشی این کودها زمانی توصیه می شود که اندازه برگ های فلش های رشدی جدید، تقریبا دو سوم برگ های کاملا توسعه یافته شوند.

 عنصر مس (Cu) برای درختان بارده بزرگ تر از 8 سال

بیشتر باغ های مرکبات استان مازندران، دارای مقدار زیادی مسی در لایه سطحی خاک هستند. معمولا محلول پاشی هایی که برای کنترل برخی بیماری های معمول در باغ های مرکبات، هلو و شلیل (قارچ کش های مسی مانند اکسی کلرور مس و محلول بوردو) انجام می شود سالانه حدود ۳ تا ۵ کیلوگرم مس در هکتار به خاک باغ ها می افزاید. بنابراین مصرف هیچ نوع کود مسی در این مناطق توصیه نمی شود.

معمولا pH خاک کمتر از 5/5، موجب انحلال بیشتر مس خاک تا حد سمیت برای درختان می شود. مقدار یک میلی گرم مس در لیتر محلول خاک، می تواند موجب مرگ ریشه ها شود و افزایش pH خاک منظقه ریشه به حدود ۷، موجب کاهش پتانسیل سمیت مس می شود. برخی پایه ها (مانند سوینگل سیتروملو) که عملکرد ضعیفی در pH بالا دارند همچنین حساس به غلظت زیاد مس در خاک هستند، اگر در باغ های قدیمی با pH خاک پایین کاشته شوند احتمال سمیت مس برای آن ها، بسیار زیاد است.

 عنصر مس (Cu) برای درختان بارده بزرگ تر از 8 سال

عنصر آهن (Fe) برای درختان بارده بزرگ تر از 8 سال

معمولا مصرف خاکی کودهای آهن معدنی (غیرکلاته) نمی تواند علائم ظاهری کمبود آهن را رفع کند زیرا این کودهای آهن به آسانی در خاک رسوب می کنند و برای درختان غیر قابل استفاده می شوند. در خاک های خنثی یا خاک های کمی اسیدی نیز اگر غلظت مس در خاک زیاد باشد کمبود آهن می تواند یک مشکل باشد.

خاک های آهکی معمولا دارای مقدار زیادی آهن هستند اما حلالیت آهن در این خاک ها بسیار کم است. بنابراین علائم کمبود آهن در این خاک ها معمول است. ولی عاملی که موجب کلروز آهن در خاک های آهکی می شود یون بی کربنات است که بر جذب و انتقال، غیر فعال و غیر متحرک شدن آهن در بافت های گیاه تاثیر دارد. تحمل پایه های مرکبات به تنش کمبود آهن بسیار متفاوت است.

آسان ترین و پایدارترین روش برای اجتناب از کلروز آهن در خاک های آهکی و قلیایی، استفاده از پایه مناسب است. مصرف خاکی کودهای کلاته آهن می تواند در رفع کلرز آهن موثر باشد. باغداران می توانند با مصرف مقدار کمتری کلات های آهن (نسبت به کودهای معدنی آهن)، آهن مورد نیاز درختان را فراهم کنند. بنابراین، کلات ها منابع مناسب تری برای تغذیه آهن درختان میوه هستند.

 عنصر روی Zn برای درختان بارده بزرگ تر از 8سال

از بین ویژگی های خاک، pH مهم ترین عاملی است که بر قابلیت استفاده روی (Zn) برای درختان میوه تاثیر دارد. یون روی در خاک های آهکی و قلیایی رسوب می کند و قابلیت استفاده آن به طور چشم گیری کاهش می یابد. گرچه مکانیسم های طبیعی در سیستم خاک گیاه وجود دارند که قابلیت استفاده روی را برای درختان در این خاک ها افزایش می دهند، اما کمبود روی در بیشتر باغ های مرکبات معمول است.

اگر علائم کمبود روی در درختان مرکبات موقتی باشد و در باغ گسترش چندانی نداشته باشد، مصرف کود روی توصیه نمی شود. اما اگر کمبود روی، شدید و در طول فصل رشد مشاهده شود مصرف کود روی توصیه می شود. درختان مرکبات با پایه کاریزوسیترنج، بیشتر علائم کمبود روی را نشان می دهند حتی در مواردی که آزمون برگ، احتمال کمبود روی را نشان نمی دهد این درختان احتمال دارد علائم ظاهری کمبود روی را نشان دهند.

مصرف کود های روی به صورت محلول پاشی

اگر کودهای روی به صورت محلول پاشی مصرف شوند می توان آن ها را با حشره کش ها مخلوط کرد و در اواسط بهار تا اوایل تابستان مصرف کرد. به طور کلی، محلول پاشی حدود ۳ تا ۶ کیلوگرم کلات روی ( Zn – EDTA ) یا سولفات روی در هکتار می تواند برای رفع نیاز روی کافی باشد. تعدادی از فرمولاسیون های مناسب دیگر روی برای محلول پاشی شامل نیترات روی و برخی کلات های آلی (مانند لیگنین سولفونات (LSA)، گلوکوهپتونات و آلفاکتو اسیدها) می باشند. به طور کلی، تاثیر محلول پاشی منابع آلی و معدنی روی، در رفع کمبود روی تقریبا یکسان است.

در مقابل از نظر کاربردی، مصرف کودهای روی در خاک از نظر اقتصادی برای باغداران مقرون به صرفه نمی باشد، زیرا مقدار زیادی کود باید مصرف شود تا علائم کمبود روی رفع شود. از طرف دیگر، روی پس از مصرف در خاک های آهکی، به آسانی رسوب کرده و قابلیت استفاده آن به شدت کاهش می یابد.

 عنصر منگنز (Mn) برای درختان بارده بزرگ تر از 8سال

رفتار منگنز در خاک، تقریبا مشابه روی است (به ویژه از جنبه قابلیت استفاده نسبی آن در خاک های اسیدی و قلیایی). سولفات ها، اکسی سولفات ها و برخی اکسیدهای منگنز می توانند برای رفع کمبود منگنز استفاده شوند اما درجه کارایی آن ها، به ترتیبی که در بالا ذکر شده است کاهش می یابد.

مصرف خاکی منگنز برای باغ های مرکبات در خاک های آهکی توصیه نمی شود. در خاک های آهکی میانه و شرق مازندران نیز مصرف خاکی کودهای حاوی منگنز (حتی همراه با کودهای آلی و حیوانی به شکل چالکود) تاثیری در افزایش جذب منگنز و رفع کمبود برگ درختان مرکبات ندارد.

در چه خاک هایی مصرف کودهای منگنز توصیه نمی شود؟

در خاک های غرب مازندران نیز مصرف خاکی کودهای منگنز توصیه نمی شود. مشکل کمبود منگنز در باغ های مرکبات این مناطق، ناشی از کمبود منگنز در خاک نیست. در بیشتر این باغ ها، قابلیت استفاده منگنز خاک بیش از مقدار مطلوب و در دامنه زیاد و خیلی زیاد قرار دارد ولی در مقابل، برگ های این درختان علائم ظاهری کمبود را به خوبی نشان می دهند.

پژوهش های نگارندگان نشان داده است که مشکل کمبود منگنز در این باغ ها، مشکل جذب و انتقال آن از ریشه ها به اندام هوایی است (نتایج کامل این پژوهش به زودی منتشر خواهد شد. بنابراین در این مناطق، محلول پاشی ۳ تا ۵ کیلوگرم کلات منگنز (MnEDTA) در هکتار (با غلظت یک الی 1/5 در هزار همراه با اوره با غلظت یک تا سه در هزار و یک مویان مناسب با غلظت حدود 0/5 در هزار) توصیه می شود.

به طور کلی، برای پیش گیری از بروز علائم کمبود منگنز و روی در باغ های مرکبات، توجه ویژه ای مورد نیاز است تا امکان پایش مداوم علائم بیماری گرینینگ (citrus greening discase) در باغ های مرکبات فراهم شود. در باغ های مرکبات با خاک های اسیدی و تهویه مناسب، که منگنز قابل استفاده خاک کمتر از حد مطلوب باشد و همچنین علائم دائمی کمبود منگنز در سرشاخه های جوان آن ها مشاهده شود مصرف خاکی حدود ۶ الى 8 کیلوگرم منگنز به شکل سولفات منگنز در هکتار نیز می تواند در رفع کمبود موثر باشد.

عنصر بور (B) برای درختان بارده بزرگ تر از 8 سال

بور برای درختان مرکبات به مقدار کم مورد نیاز است. دامنه بین کمبود و سمیت بور، بسیار کم است. مصرف بور به طور سالانه می تواند به صورت محلول پاشی یا مصرف خاکی با کودهای خشک تقریبا معادل 0/35 درصد نیتروژن توصیه شده باشد. اگر درختان با آب های اصلاح شده (reclaimed water) آبیاری شوند نیاز به مصرف کود بور ندارند.

عنصر مولیبدن (Mo) برای در ختان بارده بزرگ تر از 8 سال

نیاز درختان مرکبات به مولیبدن بسیار کم است. اگر کمبود مولیبدن مشاهده شود نشان می دهد که خاک خیلی اسیدی است. کمبود مولیبدن با محلول پاشی مولیبدن به راحتی رفع می شود و معمولا یک بار محلول پاشی می تواند نیاز درختان را برای چندین سال تامین کند. اما مصرف خاکی مولیبدن، برای درختان میوه توصیه نمی شود. کمبود مولیبدن در خاک های آهکی و قلیایی به ندرت رخ می دهد. بنابراین درختان مرکبات کشت شده در خاک های آهکی و قلیایی نیازی به مصرف کود مولیبدن ندارند.

خرید بهترین کودهای آلی، ارگانیک و شیمیایی(مایع و جامد)

تمامی گیاهان و درختان موجوداتی زنده، و نیاز به تغذیه و آبیاری دارند تغذیه گیاهان و درختان باعث می شود که درخت یا گیاه شاداب پر بار و میوه ای سالم داشته باشد. بنابراین تغذیه گیاهان عملیات بسیار مهم و ضروری بوده و باید به این عملیات اهمیت داد و از بهترین کودها برای تغذیه آن ها استفاده کرد.

گاهی برای شما این سوال مطرح می شود که بهترین کودها را می توان از کجا و به آسان ترین شکل خریداری کرد؟

در جواب این سوال می توان گفت:

رسانه پسته رفسنجان ارائه دهنده انوع کود های آلی، ارگانیک و شیمیایی (به صورت مایع و جامد)  که بر طرف کننده عناصر پر مصرف و کم مصرف بوده و تمامی نیاز های تغذیه گیاه را برطرف می کند که شما می توانید بهترین کود ها را از فروشگاه ما به صورت آنلاین سفارش و خریداری کنید.

ما بزرگترین پرتال کشاورزی کشور هستیم!

 

 

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

منبع:کتاب تغذیه پیشرفته و کاربردی مرکبات از دکتر علی اسدی کنگر شاهی و دکتر نگین اخلاقی امیری

 



برچسب‌ها:, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
برگشت به بالا