بهترین روش بهبود رشد و توسعه پسته در شرایط تنش محیطی

بهترین روش بهبود رشد و توسعه پسته در شرایط تنش محیطی

تنش های محیطی پسته و نقش میکروارگانیسم های مفید بر آن ها

پسته یک محصول زراعی استراتژیک در ایران است. بعضی از عوامل تنش زا مانند هجوم پاتوژن ها یا عوامل بیماری زا، خشکسالی و شوری به صورت منفی بر رشد و تولید پسته تأثیر می گذارد. راه حل های استفاده از ترکیبات شیمیایی که برای مدت طولانی مورد استفاده قرار می گرفته است، اگر به صورت بی رویه موارد استفاده قرار گیرد، می تواند تهدیدی جدی برای محیط زیست و سلامت انسان باشد. ایجاد همزیستی مناسب بین پسته و میکروارگانیسم های مفید خاک، اخیراً مورد توجه بسیاری قرار گرفته است که می تواند جایگزین روش های شیمیایی شود.

قارچ میکروریزا از رایج ترین قارچ همزیست پسته است. این قارچ سطح ریشه را برای جذب آب و برخی عناصر بی تحرک، بخصوص فسفر، را افزایش می دهند. تریکودرما (Trichoderma) یک قارچ آزادزی است که جدا از داشتن برخی از مزایای تغذیه ای، می تواند با پسته همزیستی ایجاد کند تا از آن ها در برابر پاتوژن های مختلف خاک محافظت کند.

بعضی از باکتری های خاکزی نیز می توانند با ریشه های پسته همزیستی ایجاد کنند، بطوریکه ریزوباکتری های رشد گیاه را تقویت کند. این قارچ ها علاوه بر تولید برخی فیتوهورمون ها، با افزایش قابلیت جذب برخی عناصر مانند فسفر، آهن و روی، رشد گیاه را بهبود می بخشند.

میکروارگانیسم های همزیست گیاهان نقش مهمی در فایده رساندن به گیاهان میزبان خود دارند. باور بر این است که ظاهر اولیه گیاهان روی زمین با میکروارگانیسم ها، برهم کنش های همزیستی داشته اند. این میکروارگانیسم ها هر کدام به یک اندازه در تقویت باروری محصول و رشد گیاهان در شرایط استرس زا و عادی از طریق مکانیسم های مستقیم یا غیر مستقیم  مؤثر هستند.

بیشتر بخوانید: خرید میکروارگانیسم های مفید و هر آنچه که باید در مورد آن ها بدانید

 

تنش های محیطی پسته

انواع تنش های گیاهان زراعی

گیاهان زراعی به طور مداوم در معرض شرایط تنش زای محیطی گوناگون، قرار می گیرند. اگرچه برخی از گیاهان با چنین تنش هایی سازگار شده اند، برخی از تنش های زیستی (زنده) و غیرزیستی (غیرزنده) مشخص بر بقای گیاه، رشد، توسعه و همچنین بهره وری گیاه تأثیر منفی می گذارد. اثرات مخرب استرس یا تنش را می تواند با استفاده از یک یا چند راه به گیاهان وارد شود. به عنوان مثال، خشکسالی به عنوان یکی از مخرب ترین تنش، ارتباط آب را مختل می کند، باعث کاهش کارایی مصرف آب و کاهش اندازه برگ، افزایش ساقه و تکثیر ریشه می شود.

بهترین راه کار برای مقابله با این تنش ها

اجرای یک برنامه ریزی برای استفاده از میکروارگانیسم های سازگار با محیط زیست یا مفید، جایگزینی برای به حداقل رساندن به کار بردن محصولات شیمیایی با اثرات مخرب مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت انسان است.

انواع تنش های گیاهان زراعی

بررسی تنش های درخت پسته و راه کارهای مقابله آن

پسته (Pistacia vera)، به عنوان یک گیاه نیمه گرمسیری، به خانواده Anacardiaceae (از جنس پسته) تعلق دارد و بیشتر در بعضی از کشورهای آسیایی (ایران و سوریه)، اروپا (ایتالیا، ترکیه و یونان) و آمریکا (ایالات متحده آمریکا) کشت می شود. پسته در مساحتی در حدود 5 × 105 هکتار در جهان را پوشش می دهد که میانگین تولید آن 1.3 تن در هکتار است. استان کرمان و به ویژه شهرستان رفسنجان به عنوان اصلی ترین تولید کننده پسته در ایران شناخته می شود.

در این مناطق، درختان پسته غالباً در معرض شرایط تنش زیستی و غیرزیستی مانند پاتوژن های ناشی از خاک، خشکسالی، شوری، دمای بالا و همچنین خاک های نابارور و شور قرار می گیرند. به خوبی ثابت شده است که درختان پسته به دلیل داشتن سیستم ریشه ای عمیق و ساختار برگ آن، از مقاومت بالایی در برابر برخی تنش های محیطی مانند خشکسالی و شوری برخوردار هستند. با این حال، این درختان برای رشد و تولید بهینه باید در شرایط مطلوب قرار بگیرند. در این مطالعه، برخی ازهمزیست های اصلی پسته و تأثیر آنها بر بهبود تنش های مختلف محیطی مورد بررسی قرار گرفته است.

پسته که از مهمترین محصولات کشاورزی ایران به حساب می آید، در استان کرمان، به ویژه در شهرستان رفسنجان به طور گسترده کشت می شود. این گیاه معمولاً از تنش های محیطی متفاوت زیستی و غیرزیستی، مانند خشکسالی، شوری، دمای بالا، کمبود یا مازاد مواد مغذی و همچنین عوامل بیماری های خاکزی رنج می برند.

بررسی تنش های درخت پسته و راه کارهای مقابله آن

جایگزین مناسب ترکیبات شیمیایی

استفاده از برخی ترکیبات شیمیایی، از جمله کودها، قارچ کش ها، سموم و موارد مشابه می تواند توسط دولت به دلیل نگرانی های بهداشتی و زیست محیطی آن ها در آینده محدود شوند. استفاده از روش های زیست شناسی و سازگار با محیط زیست، مانند همزیستی گیاهان با میکروارگانیسم های مفید خاک برای مقابله با تنش های محیطی، اخیراً توجه بسیاری را به خود جلب کرده است، که می تواند در یک برنامه مدیریت یکپارچه برای کاهش کاربردهای شیمیایی مورد استفاده قرار گیرد.

نحوه تاثیر میکروارگانیسم های مفید در رشد و بهبود پسته

در مطالعه کنونی، برخی از برهمکنش های عمده همزیستی با پسته مورد بررسی قرار گرفته است. ایجاد همزیستی با قارچ های میکوریزا یکی از مهمترین برهمکنش های متقابل با پسته به ویژه در شرایط خشک و نیمه خشک محسوب می شود. این نوع همزیستی در شرایط عادی و استرس زا جذب آب و برخی عناصر بی تحرک به ویژه فسفر را بهبود می بخشد.

نقش برخی از میکروارگانیسم های مفید در برابر بیماری های مهم پسته

از ویژگی بارز قارچ های تریکودرما در همزیستی با پسته، محافظت از گیاه در برابر چندین بیماری قارچی مانند گموز و ورتیسیلیوم است. با این حال، این قارچ ها همچنین می توانند با بهبود بهره وری در گیاهان، جذب مواد مغذی و کود را بهبود بخشند. یکی دیگر از برهمکنش های مهم با پسته از طریق PGPR (ریزوباکترهای محرک رشد گیاه) اتفاق می افتد که با تهیه برخی فیتوهورمون ها در بهبود رشد گیاه مؤثر است و از این طریق جذب و غلظت عناصر اساسی (فسفر، آهن و روی) افزایش می یابد که می تواند از گیاه را در مقابل نماتدها محافظت کند.

بیشتر بخوانید: بیماری ورتیسیلیوم پسته و روش های مبارزه با آن (Verticillium Wilt)

هر آنچه که باید درباره بیماری گموز (پوسیدگی ریشه) در پسته بدانید

بیماری ورتیسیلیوم پسته

ریزوباکترهای محرک رشد گیاه

اثربخشی برهمکنش های همزیستی و میزان استفاده و بهره وری گیاهان از روابط همزیستی با میکروارگانیسم های خاک بیشتر به نوع و منشاء گیاهان و میکروارگانیسم ها و همچنین شرایط محیطی بستگی دارد. برخی از عوامل غیر زنده در خاک، مانند بافت، ساختار، pH، دما، رطوبت و وضعیت مواد غذایی بر بقای همزیست ها و اثربخشی آنها تأثیر می گذارد.

تلقیح میکروارگانیسم ها می تواند مستقیماً در خاک اعمال شود یا روی بافت های گیاهی و دانه ها تلقیح شود. با این وجود، زمان تلقیح گیاه در تولید نتایج خوب با میکروارگانیسم های خاک مؤثر است. کاربرد همزیست های میکروارگانیسمی برای خشک کردن خاک طولانی مدت قبل یا بعد از زمان آبیاری عملاً غیرممکن است، زیرا تعداد کمی از میکروارگانیسم ها می توانند زنده بمانند.

نتیجه گیری و راه حل افزایش رشد و بهبود پسته در شرایط تنش محیطی

پسته به عنوان مهمترین محصول زراعی کشاورزی در ایران در نظر گرفته می شود که به طور معمول با برخی تنش های محیطی روبرو است. استفاده از ترکیبات شیمیایی علاوه بر پرهزینه بودن، می تواند نگرانی های زیست محیطی و بهداشتی را نیز در پی داشته باشد. همزیستی پسته با برخی از میکروارگانیسم های مفید به عنوان عوامل سازگار با محیط زیست می تواند یک روش مناسب برای جایگزین کردن با ترکیبات شیمیایی باشد. انتخاب گونه های میکروارگانیسمی مناسب برای گیاهان تلقیح شده با میکروارگانیسم های سازگار می تواند یک راه حل مؤثر برای بهبود رشد و توسعه پسته در شرایط مختلف تنش محیطی باشد.

تنش های محیطی بر رشد و تولید گیاهی تأثیر می گذارد. اگرچه برای رفع این مشکل مدت هاست که از ترکیبات شیمیایی استفاده می شود، اما ممکن است برای محیط زیست و سلامتی انسان نیز خطرناک باشد. اخیراً برخی از رفتارهای بیولوژیکی با استفاده از میکروارگانیسم های همزیستی مورد توجه بسیاری قرار گرفته و می توانند جایگزین خوبی برای روش های شیمیایی باشند.

راه حل افزایش رشد و بهبود پسته در شرایط تنش محیطی

 

منبع: Pistachio and Health Journal



برچسب‌ها:, , , , , ,
برگشت به بالا