انواع آفات شناسایی شده زعفران

کنه زعفران:

این کنه در مناطق دیهوک، اصفهک و منصوریه دستگردان به مزارع زعفران شهرستان طبس خسارت وارد  مینماید.  کنه زعفران کنه ای است میکروسکوپی به طول 4/0-7/0 میلیمتر، تخم مرغی شکل و به رنگ سفید کدر با پاها و یک سر قهوه ای رنگ است.  این آفت در مزارع زعفران در کلیه ماههای سال فعال بوده ولی بیشترین فعالیت را در فصل پائیز و بهار دارد.  چنانچه شرایط حرارتی و رطوبتی برای کنه مساعد باشد، قادر است بیش از 15 نسل در سال ایجاد کند.  هر کنه ماده در طول عمر 2/0-5/1 ماهه خود بیش از 1000 عدد تخم می گذارد .

نحوه خسارت:

خسارت این کنه بوسیله تغذیه مستقیم از پیاز بوده و  با تولید زخم هایی بر روی پیازها آشکار  میشود که بعداً عوامل بیماریزا و گندزا از محل زخمهای حاصل از تغذیه کنه بداخل پیازها نفوذ کرده و باعث پوسیدگی پیازها می گردند. پیازهای آلوده به کنه دارای لکه های سیاه و پوسیده ای  میباشد .

برگهای گیاهان آلوده کوتاه تر و باریک تر و زودتر از حد معمول خزان  میکنند. گلهای زعفران در گیاهان آلوده کوچک تر و ظریف تر و گاهی فاقد کلاله یا دارای  کلاله های ضعیفی می باشند.  بطورکلی خسارت این کنه علاوه بر کاهش عملکرد سالانه، در نهایت منجر به کوتاه شدن عمر مفید زعفران میگردد .

مبارزه:

الف) کنترل کنه ها در مزارع احداث شده:

فعالیت چشمگیر این کنه در مزارعی دیده  میشود که عمق کاشت کمتر از حد معمول  میباشد.  بنابراین در اینگونه مزارع مناسب ترین روش کاهش خسارت کنه ،افزودن خاک زراعی سبک به ارتفاع 10-5 سانتیمتر در طول فصل تابستان  میباشد. بطوریکه عمق کاشت بسته به بافت خاک 20-15 سانتیمتر گردد و بطور مرتب این عمل خاک دهی هر دو سال یکبار تکرار گردد .

ب) کنترل کنه های مزارع در حال احداث:

  • بیرون آوردن پیازهای زعفران از خاک برای کاشت مجدد بصورت خشک کن انجام گیرد .
  • از پیازهای سالم و فاقد لکه های تیره برای کاشت استفاده شود .
  • ضد عفونی پیازها قبل از کاشت انجام گیرد(محلول 2 در هزار کنه کش امایت تهیه نموده و پیازها را 2-1 دقیقه در این محلول شناور نمائید).
  • عمق کاشت بسته به بافت خاک 20-15 سانتی متر انتخاب گردد .
  • هر دو سال یکبار خاک زراعی سبک به ارتفاع 5-4 سانتی متر در طول فصل تابستان روی مزرعه پخش نمائید تا عمق کاشت همیشه ثابت بماند .
  • از خاک برداری مزارع زعفران جهت کاشت مجدد زعفران جداً پرهیز گردد .از آبیاری مزارع آلوده در طول فصل تابستان جداً خودداری گردد .
  • در موقع کاشت از بذر بیشتری در واحد سطح استفاده شود .
  • از کود دامی گاوی پوسیده و عاری از علفهای هرز استفاده گردد .
  • از انتقال پیازهای زعفران آلوده به سایر مناطق جداً جلوگیری بعمل آید .

خسارت جوندگان به زعفران:

از میان جوندگان، خرگوش و انواع موشها و تشی، دشمنان سر سخت زعفران هستند.  هر کدام از اینها به شکل خاصی بوته زعفران را نابود  میکنند .

1)خرگوش:

از آنجا که در فصل زمستان در مناطق زعفران کاری تنها سبزی قابل توجه، علف سبز زعفران  میباشد، خرگوشها برای رفع گرسنگی علاقه زیادی نسبت به خوردن این سبزی خوش خوراک دارند لذا خسارت خرگوش در این فصل از سال گاهی باعث انهدام مزرعه زعفران  میشود.  برای مقابله با این جاندار از تله گذاشتن ،محصور کردن زمین و طعمه مسموم  )فسفر دو زنگ به نسبت 2/5 درصد در بلغور گندم روغن زده(  استفاده  میشود .

2) موش کور:

این جانور علاقه شدیدی به پیاز زعفران دارد و به همین دلیل در مدت کوتاهی مزرعه را نابود می کند.در صورت مشاهده این جانور در مزارع زعفران، باید به سرعت برای مبارزه با آن اقدام نمود زیرا این جانور به سرعت زاد و ولد می کند .

طرق مبارزه با این جانور:

  • انواع دمیدن گازهای سمی لوله اگزوست یا دود کاه و پهن به داخل سوراخهای محل زندگی موش کور .
  • دمیدن گاز با استفاده از کپسولهای گاز شهری به داخل لانه موش .
  • آب انداختن لانه های موش و انتظار بیرون آمدن و کشتن آنها
  • گذاشتن قرص فوستوکسین در لانه موش به منظور مسموم نمودن آنها
  • دادن طعمه مسموم فسفر دو زنگ در مسیر رفت و آمد موشها

3)موش کوهستان:

خسارت این موش نیز همانند موش کور بوده و نحوه مبارزه نیز مشابه است .

 

4)موش صحرایی:

بیشتر تغذیه این موش از برگهای زعفران است .

راههای مبارزه:

استفاده از تله و قرار دادن طعمه مسموم در مسیر رفت و آمد موش از بهترین راههای مبارزه به شمار  میرود .

5) تشی:

این جونده به نام محلی سیخور نیز معروف است.  جانوری است علفخوار و از گیاهان مختلف تغذیه می کند. علاوه بر استفاده از برگ زعفران، پیازهای زعفران را نیز از خاک بیرون کشیده و از آن تغذیه می کند.  تشی ها معمولاً به صورت گروهی 15-3 تایی در یک لانه زندگی  میکنند.  این جانور هر سال 2-1 بار آبستن شده و هر بار 4-1 بچه زایش می کند.

 

راههای مبارزه با تشی عبارتند از: 

تور کشی و حصار کشی اطراف مزارع، شکار تشی با اسلحه، از بین بردن لانه و محل زندگی آن، استفاده از طعمه مسموم و استفاده از سموم تدخینی در درون لانه .

عمر مفید زعفران چقدر است؟

پیازهای زعفران که در مزرعه کشت شدند به مدت 9-8 سال در زمین  میمانند و همه ساله گل  میدهند.  عمر مفید زعفران زار به مراقبتهای زراعی و تراکم کشت بستگی دارد.  هر چقدر تراکم پیازها زیادتر، عمر زعفران زار کوتاهتر خواهد بود بطوری که در تراکم های بالا عمر زعفران زار به 4 سال هم  میرسد .

پس از کشت پیاز در زمین، پیازهای جدیدی تولید  میشود.  با گذشت زمان علاوه بر اینکه پیازها به سطح زمین نزدیک می شوند، تراکم پیازها اضافه شده و این تراکم باعث نقصان مواد غذایی، پوک شدن برخی از پیازها و کوچک شدن پیازها  شده و تولید محصول به قدری کم  میشود که کشاورزان تصمیم به کندن پیازها و انتقال به زمین جدیدی  میگیرند .

نحوه برداشت زعفران

گل دادن زعفران:

پس از آبیاری اول به فاصله 3-2 هفته بسته به درجه حرارت هوا گلهای زیبای زعفران ظاهر می گردند.  دوره گل دهی زعفران حدد 20-15 روز و دوره برداشت گلها 15-10 روز  میباشد.  تعداد گلها در روزهای اول و آخر دوره کم بوده و ارزش برداشت را ندارند. از این رو دوره گل دادن مزرعه طولانی تر از دوره برداشت  می باشد.  هر پیاز بسته به درشتی و ریزی و قدرت و ضعف خاک ممکن است 3-1 گل از هر جوانه تولید کند. عمر متوسط گلها در صورتی که چیده نشوند حدود 3 روز است .

 

طرز و موقع چیدن گلهای زعفران:

برداشت زعفران فقط با دست انجام  میگیرد. بهترین موقع برداشت گل به منظور مرغوبیت و عطر و رنگ زعفران صبح زود و به صورت غنچه  میباشد .

معمولاً چیدن گلها از سحر شروع شده و تا ساعت 9 صبح ادامه خواهد یافت.  اگر گلها  بهصورت غنچه چیده شوند، ماندگاری بیشتری دارند.  حمل و نقل آنها آسان تر از گلهای باز شده  میباشد .

برای جمع آوری غنچه ها و گلها بهتر است از سبدهای منفذ دار استفاده شود و سعی شود که گلها زیاد روی هم انباشته نشوند.  جهت حمل گلها از مزرعه به منزل نیز بهتر است از کارتن استفاده شود تا در هنگام حمل و نقل به گلها فشاری وارد نگردد. هر کارگر در دوران اوج گلدهی ظرف مدت 5-4 ساعت ،10-8 کیلوگرم گل  می چیند .

 باز کردن گل زعفران

برای باز کردن گلها و غنچه ها باید کارگران ناخن های خود را گرفته و دستهای خود را با آب و صابون شستشو دهند. ضمن اینکه محل فرآوری باید کاملاً بهداشتی باشد .

نحوه باز کردن غنچه های برداشت شده به این ترتیب  میباشد که گلها و غنچه ها را با ناخن شکافته و میله سفید رنگی را به همراه سه کلاله قرمز رنگش از درون لوله گل بیرون  میکشند.  معمولاً گلها و غنچه های جمع آوری شده را حداکثر به مدت 10ساعت پس از برداشت گل، جداسازی نمائید .

جداسازی ممکن است به صورت سرگل  (سر قلم) ، پوشال و یا کلاله و خامه با هم باشد.  اگر برداشت به صورت کلاله و خامه با هم باشد، به آن زعفران دسته گویند که پس از جدا کردن آنها را در یک جهت روی هم می چینند بطوریکه خامه ها روی هم و کلاله ها نیز روی همدیگر قرار گیرند .

معمولاً وزن دسته ها 5-1 مثقال یا 15/23 – 36/4 گرم  می باشد که معمولا پس از خشک شدن ممکن است توسط  نخ های نازک بسته می شوند .

در روش پوشال سه کلاله قرمز رنگ بهم متصل هستند و تقریباً بیشتر زعفران به این روش جداسازی  میشود زیرا در این روش تقلب کمتری صورت  میگیرد .

جداسازی به روش سر گل یا سر قلم که در این شیوه کلاً  کلاله های قرمز از خامه جدا می گردند.  در حال حاضر با توجه به اینکه تنها  کلاله های قرمز رنگ گل زعفران به نام زعفران واقعی اطلاق  میشود، برداشت بصورت دسته مناسب  نمیباشد زیرا خامه سفید رنگ به تنهایی دارای هیچگونه عطر و رنگ  نمیباشد و مقداری از رنگ و عطر کلاله ها را نیز جذب می کند و از کیفیت کلاله ها می کاهد.  از طرفی خامه رطوبت زیادی داشته و در مرحله خشک کردن زعفران دیرتر رطوبت خود را از دست می دهد. از طرفی با توجه به اینکه در حال حاضر خشک کردن زعفران با استفاده از هیتر و الک ابریشمی صورت  میگیرد، روش سر گل و پوشال بهترین روش  میباشد .

خشک کردن زعفران

پس از دسته بندی و یا جداسازی کلاله ها (پوشال و سرگل) باید در اولین فرصت زعفران را خشک نمود.  در روش سنتی زعفران را معمولاً روی کاغذ، پارچه نازک گذاشته و یا اینکه داخل سبد و یا صافی می گذارند و روی آن را معمولاً با پارچه نازک می پوشانند و در محل سایه قرار می دهند و یا هر از گاهی در مقابل آفتاب قرار می دهند و گاهی هم ممکن است نزدیک حرارت قرار می دهند تا سریعتر خشک گردد.  در این روش هر چند روزی یک بار زعفران را زیر و رو  میکنند تا بطور یکنواخت خشک گردد تا کپک نزند. در این روش برای خشک کردن زعفران معمولاً 7-5 روز لازم است .

خشک کردن زعفران به روش هیتر برقی و الک ابریشمی

در این روش از هیتر برقی و الک ابریشمی استفاده  میشود.  هیتر برقی که در این روش استفاده  میشود گرمای لازم که حدود 75 درجه سانتی گراد  میباشد را به طور یکنواخت در قسمت زیر توری و بدون برخورد شعله مستقیم تأمین  مینماید. در این روش زعفران جدا شده که بصورت سر گل و  یا  پوشال  میباشد به توری منتقل نموده و حد مطلوب برای این کار 200-150 گرم سر گل یا پوشال تر  میباشد .

پس از تنظیم دستگاه، توری مخصوص زعفران را به مدت 20-15 دقیقه روی دستگاه گذاشته و به هیچ عنوان به زعفران دست  نمیزنیم. پس از مدت ذکر شده توری خالی را روی توری اولی گذاشته و هر دو توری را برداشته طوری می چرخانیم تا محتویات توری اول در داخل توری دوم قرار گیرد و به این ترتیب زعفران زیر و رو  میگردد .

مجدداً توری را به مدت 15 دقیقه روی هیتر گذاشته و پس از چند بار تکرار که حدوداً 50-40 دقیه طول  میکشد، زعفران داخل توری خشک  میگردد. به این ترتیب از هر توری در هر مرحله 40-30 گرم زعفران خشک بدست  میآید. زعفران را روی پارچه کاملاً تمیز تخلیه نموده تا خنک گردد.  پس از خنک شدن، زعفران را به ظروف بسته بندی منتقل  مینمائیم .

بسته بندی زعفران

چنانچه زعفران در معرض نور، گرما و رطوبت زیاد قرار گیرد، به تدریج کیفیت خود را از دست می دهد بنابراین زعفران را باید در ظرف مناسب قرار داد تا عطر و طعم و همچنین رنگ دهی آن از بین نرود. در حال حاضر روش بسته بندی ارزان و در دسترسی که هست، استفاده از کاغذ لامینه که یک طرف آن آلومینیومی و همچنین استفاده از  حلبهای نگهداری زعفران  میباشد

برای مشاهده اخبار روز صنعت پسته و مطالب مفید کشاورزی و پسته به کانال پسته رفسنجان بپیوندید 

برای عضویت در کانال بر روی تصویر زیر کلیک کنید:

 

مشاهده محتوا بیشتر
ادامه مطلب مهندس مهدی امیری
بارگذاری بیشتر در کشاورزی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

59 دستور العمل جادویی تهیه آب میوه برای سلامتی

دستورالعمل هایی برای تهیه آب میوه شاید شما از خواص فوق العاده میوه ها آگاه باشید ولی شاید …