انواع کود ها و روش های جمع آوری بقایای گیاهی

انواع کود ها و روش های جمع آوری بقایای گیاهی

مواد آلی نقش زیادی در حاصلخیزی خاک دارند و از طرفی پاک بودن آن ها از عوامل مضر نیز، به ویژگی های خاک خوب می افزاید. ازبقایای گیاهی میتوان برای حاصلخیزی خاک، که یکی از مهمترین عامل های مؤثر در بالا بردن عملکرد محصولات کشاورزی است استفاده نمود. مواد آلی از بقایای گیاهان و یا جانوران به وجود می آید که در دل خاک به مرور زمان پوسیده شده و تجزیه میگردند و در نهایت مورد استفاده مجدد گیاه قرار می گیرند.

 

روش های معمول برای از بین بردن بقایای گیاهی

  1.  خرد کردن و زیر خاک نمودن
  2.  بریدن و جمع کردن
  3. سوزاندن بقایای گیاهی

1ـ خرد کردن و زیر خاک نمودن بقایای گیاهی  

خرد کردن: تکه تکه کردن بقایای گیاهان به قطعات کوچک تر با وسایل دستی و یا ماشینی برای تجزیه آسان سریع می باشد. یک هکتار سبزی و صیفی معمولا بین 10 تا40 تن بقایای (شاخ و برگ و ریشه) گیاهی تازه به جامی گذارد که معادل 5 تا 20 تن کود حیوانی است و میتواند تقریبا یک تا دو تن هوموس (ماده آلی تیره رنگ که از تجزیه گیاهان و جانوران به وجود می آید)به خاک اضافه کند. افزایش بقایای گیاهی باعث تشدید فعالیت میکروب های مفید خاک می شود هرچه مقدار این مواد بیشتر باشد فعالیت آن ها نیز بیشتر خواهد بود. خرد کردن و زیر خاک نمودن بقایای گیاهی را میتوان برای تمام خاک ها توصیه کرد.
روش های جمع آوری بقایای گیاهی

2ـ بریدن و جمع کردن بقایای گیاهی

با بریدن و جمع آوری بقایای گیاهی و انتقال آن ها به خارج از مزرعه وسپس عمل آوری آن ها ماده آلی کمپوست حاصل می شود. تهیه کمپوست یک فرایند بیولوژیک است که در طی آن موادی که منشأ آلی دارند در طبیعت بر اثر فعالیت این میکروارگانیزم ها تجزیه شده و به حالت کمپوست در می آید.

با ایجاد شرایط مناسب(رطوبت، دما و اکسیژن) فعالیت میکروارگانیزم ها افزایش یافته و در نتیجه تجزیه مواد با سرعت بیشتری انجام میگردد. به دلیل جلوگیری از تخریب خاک و کاهش حاصلخیزی آن لازم است که برگ ها پس از پوسیده شدن دوباره به خاک مورد استفاده بازگردانده شوند. برگ ها سرشار از مواد آلی می باشند که باید به روش صحیح پوسیده شده و مجددا قرار گیرند.

 بریدن و جمع کردن

3ـ سوزاندن بقایای گیاهی

سوزاندن بقایای گیاهی منجر به نابودی مواد آلی خاک می شود، متأسفانه این رویه غلط بین کشاورزان رایج شده و بسیاری از کشاورزان به جای برگرداندن بقایای گیاهی به خاک، اقدام به سوزاندن بقایای گیاهی در مزرعه می‌کنند، این اقدام یکی از عوامل آسیب رسان به طبیعت و محیط زیست به شمار می رود که موجب نابودی میلیون ها موجود زنده در خاک نیز می شود.

سوزاندن بقایای گیاهی

ساماندهی بقایای گیاهی و غیرگیاهی

برای ساماندهی بقایای غیرگیاهی میتوان آن ها را جمع آوری، جداسازی و از زمین خارج نمود.
در رابطه با بقایای گیاهی روش های مختلفی وجود دارد:

  1.  چرانیدن مزرعه با دام.
  2. خردکردن با ادوات.
  3.  زیر خاک نمودن.
  4.  جمع آوری و خارج نمودن از مزرعه

گیاهان قادراند عناصر غذایی مورد نیاز خود را توسط ریشه از خاک جذب کنند، اگرچه از راه برگ نیز میتوانند تا حدودی این کار را انجام دهند. سبزی هایی که عمر کوتاه و رشد سریع دارند مانند تربچه که زمان کاشت تا برداشت آن سی روز است کود کمتری نیاز دارند. در سبزی هایی مثل فلفل، بادمجان، گوجه فرنگی و نظایر آن ها که در طول فصل رشد محصول می دهند، بهتر است کود در دو یا سه نوبت مصرف شود.

عناصر غذایی مورد نیازگیاهان:

الف_عناصر غذایی پر مصرف گیاه

ب_ عناصر غذایی کم مصرف

عناصر غذایی پر مصرف گیاه عبارتاند از:

  1.  ازت
  2. فسفر
  3. پتاس
  4. گوگرد
  5. کلسیم
  6. منیزیم

عناصر غذایی کم مصرف:

  1. آهن
  2.  بر
  3.  مس
  4. منگنز
  5. مولیبدن
  6. روی
  7. کلر

عناصر پر مصرف و عناصر کم مصرف برای گیاه به یک اندازه اهمیت دارند. سه عنصر حیاتی کربن، اکسیژن و هیدروژن از طریق آب و هوا تأمین می شوند.

کود حیوانی

کود چیست و چه کاربردی دارد؟

یکی از اصول اساسی تغذیه و رفع نیاز غذایی گیاهان، کود دادن است.

تعریف کود: به هر نوع ماده معدنی یا آلی یا بیولوژیک که دارای عناصر غذایی باشد و باعث بالابردن حاصلخیزی خاک و همچنین با تیمار گیاهی باعث افزایش عملکرد کیفی و کمی محصول شود کود اطلاق می شود.به طور کلی هدف این است که کود به شکلی مصرف شود که کارایی آن حداکثر باشد و بسته به نوع کود و نوع کشت و سیستم آبیاری روش کوددادن تفاوت می کند.

کودهای شیمیایی و دامی لازم و ملزوم یکدیگر هستند و هردو در سبزی و صیفی کاری استفاده می شوند. کود حیوانی شرایط جذب را برای عناصر شیمیایی فراهم میکند اما تمام نیاز گیاه را نمیتواند برآورده کند و این کمبودها باید توسط کودهای شیمیایی مرتفع گردد. استفاده صرف از کودهای شیمیایی نیز درست نیست چرا که سبب کاهش خصوصیات مطلوب خاک می شود.

کودهای آلی: هر ماده آلی که به وسیله میکروارگانیسم های خاک قابل تجزیه باشد به عنوان کود آلی محسوب می شود.

کود حیوانی: منظور از کود حیوانی مجموعهای از مواد بستری، فضوالتجامد و مایع گاو، گوسفند، مرغ یا هر حیوان دیگری است که از محل نگهداری آنها به دست می آید.

کمپوست چیست؟

مواد حاصل از عمل پوساندن و تجزیهبقایای گیاهی، حیوانی و یا زباله های شهری و همچنین لجن فاضلاب که تحت شرایط خاص و روش های گوناگون انجام میگیرد را کمپوست میگویند. این عمل شاید کهن ترین روش بازیافت باشد. مواد آلی موجود در توده مصرفی برای کمپوست از ضایعات کشاورزی، مواد خوراکی و زباله هایی است که از راه تجزیه هوازی و بی هوازی به خاک سیاه غنی تبدیل می شوند که به عنوان کود در کشاورزی مصرف می شود.مخلوطی از زباله های خانگی، فاضلاب های عمومی، کاه و بقایای گیاهی و حیوانی را پس از تخمیر میتوان به عنوان کمپوست و برای تقویت و حاصلخیزی زمین مورد استفاده قرار داد.

ورمی کمپوست چیست؟

از انواع کمپوست است که به وسیله نوعی ازکرم های خاکی تولید می شود. این کود در نتیجه تغییر و تبدیل و هضم نسبی پسمانده های آلی در ضمن عبور از دستگاه گوارش این جانوران به وجود می آید. تولید ورمی کمپوست فناوری استفاده از انواع خاصی از کرم های خاکی است.

دلیل استفاده از این کرمها توان رشد و تکثیر بسیار سریع و توانایی قابل توجه آنها برای مصرف انواع مواد آلی زائد و تبدیل آنها به یک کود آلی با کیفیت باال و همچنین آغشته شدن این مواد به انواع ترشحات سیستم گوارشی مانند ذرات کربنات کلسیم، آنزیم ها، مواد مخاطی، متابولیت های مختلف، میکروارگانیسم های دستگاه گوارش این کرم ها و بالاخره ایجاد شرایط مناسب برای سنتز اسیدهای هومیک، در مجموع مخلوطی را تولید میکند که خصوصیاتی کاملا متفاوت با مواد خورده شده به وسیله کرم ها پیدا کرده است.

کود سبز چیست؟

یکی از انواع کودهای آلی، کود سبز است. اصطلاح کود سبز به مواد گیاهی پوسیده نشده که به زیر خاک می رود، اطلاق می شود. برای این منظور گیاهان علفی و سریع الرشدی که دارای شاخ و برگ زیاد هستند را در مزرعه کشت نموده و پس از اینکه به حد قابل توجهی از رشد رسیدند، آن را به وسیله گاو آهن برگردان دار زیر خاک می کنند. این عمل باعث پوسیدن گیاه در خاک شده، تولید هوموس می کند و ضمن بهبود خاصیت فیزیکی خاک، موجب بازگشت مواد معدنی جذب شده به خاک می گردد.

کود سبز

طریقه ی عمل آوری کود حیوانی

هرچه تجزیه اولیه کود بیشتر بوده باشد ارزش کود بیشتر است. برای تجزیه کود و تبدیل آن به هوموس نیاز به تهویه، حرارت و رطوبت کافی می باشد. البته اگر شرایط پوسیدگی یا به اصطلاح عمل آوری کود به شکل صحیح تری صورت گیرد، نتیجه کار رضایت بخشتر خواهد بود.

مزایای روش عمل آوری کود حیوانی

  •  کود حیوانی در عرض چهار الی پنج ماه کاملا پوسیده می شود.
  •  تمامی لارو حشرات و بذرهای علف های هرز و حتی اسپور قارچ ها از بین میرود.
  •  به جهت اضافه کردن آب فضوالت دامی بر روی آن، تجزیه سریع تر انجام و حتی کیفیت مواد آلی محلول در کود بالا میرود.
  •  نوع کود به دست آمده با این روش با توجه به مسائل بهداشتی و کیفیت فوق لعاده قوی آن و حتی ارزان بودن قیمت فضولات دامی تازه نسبت به فضولات پوسیده و عمل آوری مطمئن آن، مقرون به صرفه می باشد.عمل آوری کود حیوانی

منبع:

تولید و پرورش سبزی و صیفی

جلیل تاجیک، مجید ریسمانچیان، صدیقه صادقی، مهدی فردوسی زاده، حسین رادنیا، علی
بهرامی، داود جمشیدی، هوشنگ سرداربنده
جلیل تاجیک، مهدی فردوسیزاده،

برای مشاهده اخبار روز صنعت پسته و مطالب مفید کشاورزی و پسته به کانال پسته رفسنجان بپیوندید 

برای عضویت در کانال بر روی تصویر زیر کلیک کنید:

 



برچسب‌ها:, , , , , , , , , , , , , ,
برگشت به بالا