آشنایی با کود های مورد استفاده در کشاورزی ارگانیک

آشنایی با کود های کشاورزی مورد استفاده در کشاورزی ارگانیک

اصلاح کننده های حجیم ارگانیک خاک

مواد حجیم حاصل از موجودات زنده، ساختمان خاک را اصلاح و حفظ کرده، کمک می کنند که خاک های سبک آب و مواد غذایی را نگه داشته و خاکهای سنگین به خوبی زهکشی شوند. همچنین وقتی توسط موجودات زندۂ خاک تجزیه شوند، غذای گیاهان را فراهم می سازند.

در ادامه تعدادی از مواد حجیم اصلاح کننده نشان داده می شود. هریک از آنها درجه ای از حاصلخیزی دارند که ارزش غذایی؛ به ویژه محتوی ازت آنها را مشخص می کند. اینها فقط دامنه مقدار مواد را نشان می دهند؛ چون اندازه دقیق مواد غذایی موجود در آنها بر اساس اجزاء اصلی، روش و طول زمان نگهداری بسیار متفاوت است. به یاد داشته باشید که اغلب نیازی به مصرف یک ماده غذایی غنی نیست. اصلاح کننده های دارای خاصلخیزی کم؛ علی رغم پایین بودن ارزش غذایی، می توانند در حفظ باروری خاک فوق العاده مؤثر باشند.

بسیاری از مواد؛ مانند ضایعات آشپزخانه و باغ و کودهای حیوانی، برای تثبیت مواد غذایی که دارند و راحتی مصرف آنها، باید قبل از مصرف به کمپوست تبدیل شوند.

 

منابع اصلاح کننده های ارگانیک خاک

عمل بازیافت؛ که یکی از باورهای کشت ارگانیک است، سبب کاهش نیاز به آوردن موادی از بیرون می شود و نیز از حجم ضایعات دور ریختنی آشپزخانه و باغ کم می کند. بندرت ممکن است یک باغ کاملا خودکفا باشد؛ اما تمام مواد حجیم ارگانیک خانه و باغ را باید بازیافت و از آنها استفاده کرد. این کار را می توان با آوردن فرآورده هایی از منابع محلی مناسب تکمیل نمود.

اگر خودتان قادر به تولید کافی نیستید، اصلاح کننده های تجاری خاک؛ مانند کمپوست کودهای حیوانی و ضایعات گیاهی را میتوانید خریداری نمایید. در صورت امکان محصولاتی را انتخاب کنید که نوعی اعتبارنامه از یک مؤسسه گواهی کننده ارگانیک دارند. اگر تردید دارید، آنها را توسط یک منبع تهیه کننده کنترل کنید. کلمه ((ارگانیک)) به خودی خود کافی نیست. ممکن است بدین معنا باشد که اجزاء آن منشأ حیاتی دارند و نه اینکه مناسب یک باغ ارگانیک هستند.

 

اصلاح کننده های حجیم ارگانیک خاک عبارتند از : 

  1.  خاک برگ، برگ های خزان تجزیه شده
  2.  کمپوست ضایعات قارچ
  3. کمپوست باغ
  4. کود مرغی و سایر ضایعات مرغداری
  5. «ضایعات سبز» کمپوست ضایعات شهری

 

مصرف مواد ارگانیک در خاک

تمام مواد اصلاح کننده را می توان به عنوان مالچ به کار برد. بسیاری از آنها را هم با خاک مخلوط می کنند. آنها را در عمق ۱۵ – ۲۰ سانتی متری خاک و یا در حدی که ریشه های اصلی تعذیه کننده گیاهان قرار دارند و جایی که ساختمان خوب خاک خیلی ضروری است، نگه دارید. موادی را که قدرت حاصلخیزی متوسط یا بالاتری دارند، فقط در تابستان یا بهار به خاک اضافه کنید. اگر آنها را در زمستان؛ یعنی زمانی که میزان رشد گیاه به حداقل رسیده، مصرف کنید، از کیفیت آنها کاسته خواهد شد.

درباره میزان مصرف مواد غذایی غنی، این گفته که “اگر کمی از چیزی خوب است، پس زیادش بهتر است” درست نیست. برای مثال، ازت زیادی، بیشتر از آنکه باعث تقویت رشد گل و میوه شود، سبب رشد زیاد برگ ها می شود. هرگونه مصرف بیش از حد آن بی فایده است و ممکن است از خاک شسته شده، وارد منابع آب شود. بگذارید وضعیت عملکرد گیاهان، شما را راهنمایی کند.

 

اصلاح کننده ارگانیکی خاک

 

 

برخی از اصلاح کننده های ارگانیک خاک به صورت زیر می باشند : 

  • کمپوست باغی میزان حاصلخیزی متوسط، مصرف به صورت مالچ و یا مخلوط با خاک.
  • کمپوست ضایعات سبز کمپوست ضایعات سبز میزان حاصلخیزی کم مصرف به صورت مالچ و یا مخلوط با خاک، قابل دسترسی از مراکز بازیافت شهری، ممکن است ازت کمی داشته ولی پتاسیم بالایی را دارا باشد 
  • کمپوست تجارتی کیسه ای میزان حاصلخیزی متغیری دارد، برچسب آن را مطالعه کنید مصرف به صورت مالچ و یا مخلوط با خاک. 
  • ورمی کمپوست حاصلخیزی بالا، معمولا به مقدار کمی در دسترس می باشد.
  •  کود حیوانی مخلوط با کاه حاصلخیزی متوسط تا زیاد، قبل از مخلوط کردن با خاک باید کتملا پوسیده باشد. قابل تهیه از مزارع و اصطبل های غیرصنعتی. ممکن نیست بتوانید از یک مزرعه ارگانیک کود حیوانی تهیه کنید.
  • کمپوست دورریزهای قارچ حاصلخیزی متوسط، گرایش به قلیایی بودن، پس مناسب گیاهان اسید دوست نیست. قابل تهیه از تولید کننده های ارگانیک قارچ.
  • خاک برگ حاصلخیزی کم مصرف به صورت مالج و یا مخلوط با خاک (برحسب سن آن).
  •  کاه حاصلخیزی کم، در حد ممکن قابل تهیه از مزارع ارگانیک. بهترین ماده برای مالچ.
  •  تراشه های پوست و قطعات چوب درختان حاصل از هرس حاصلخیزی کم، بهترین مورد مصرف آن فقط به صورت مالچ و در کشت گل های زینتی، در صورت مخلوط کردن با خاک ضمن پوسیدن باعث کاهش ازت خاک می شود. آن را می توان با کود اسبی نیز همراه تراشه های چوب مخلوط نمود.

 

 

کودهای سبز در کشاورزی ارگانیک 

کود سبز

 

کودهای سبز گیاهانی هستند که آنها را کاشته، سپس به جای تولید محصول با استفاده زینتی برای اصلاح خاک به زمین بر می گردانند. از ویژگی های خوب آنها تثبیت ازت، شاخ و برگ متراکم برای کاهش رشد علف های هرز و ریشه های متراکم یا نفوذی است. بسیار مناسب اصلاح خاک های سنگین و خاک های سبک می باشند.

علل کشت کود سبز :

  • افزودن به غذای گیاه   شبدرها و کودهای سبز وابسته به آنها، ماده ازت را که یک ماده غذایی مهم گیاهی است، از هوا جذب نموده در گره های ریشه های خود ذخیره می سازند. با زیر خاک کردن کود سبز و پس از پوسیدن آن، گیاه از این ماده استفاده می کند. سایر کودهای سبز، مواد معدنی را از اعماق خاک جذب کرده و آنها را جهت مصرف گیاهان محصول بعدی دارای ریشه های سطحی، به سطوح بالاتر می آورند.
  • حفاظت از خاک  کودهای سبز، خاک را از فشردگی در اثر باران سنگین، به خصوص در اراضی رسی حفظ می کنند. آنها همچنین مواد غذایی را از خاک پاک می کنند. در نتیجه، از اشسته شدن مواد غذایی توسط باران جلوگیری و پس از پوسیدن آن را به خاک برمی گردانند.
  • اصلاح ساختمان خاک  برای مثال، چاودار زمستانی با دارا بودن مجموعه ریشه های ظریف متراکم، خاک سنگین را با باز کردن بافت آن اصلاح کرده و به خاک های سبک از طریق در آمیختن با ذرات خاک، در نگهداری آب کمک می کند.
  • خفه کردن علف های هرز  کودهای سبز به سرعت جوانه زده، به زودی رشد می کنند و بوته های علف های هرز را در زمین لخت خفه می سازند.
  • کنترل آفات  قورباغه ها، سوسک ها و سایر شکارگران آفات، پوشش خنک و مرطوب حاصل از کود سبز را دوست دارند. برخی ا از آفات با کشت کود سبز در بین محصول غذایی، دچار سردرگمی می شوند.
  • استراحت دادن به زمین  برای دادن استراحت به زمین، در آن کود سبز با مدت رشد طولانی بکارید و بگذارید تا یک فصل کامل رشد کند. این کار باعث می شود که زمین از خاک ورزی مستمر نجات یافته و با کمی تلاش، حاصلخیزی و ساختمان آن اصلاح شود. کود سبز ظاهر بسیار خوشایندی دارد.

 

انتخاب یک کود سبز

انتخاب نوع گیاه به عنوان کود سبز، به هدفی که دارید، طول مدت لازم برای تحت پوشش قرار گرفتن زمین، آنچه قبلا کشت شده و آنچه بعد کاشته خواهد شد، زمانی از سال و نوع خاکی که دارید، بستگی دارد. این عواماً نخست خیلی مفصل و گیج کننده به نظر می رسند؛ اما اگر بعضی قواعد ساده را رعایت کنید، می توانید بهترین گیاه را برای شرایط خود انتخاب کنید. نکات زیر پرسش هایی هستند که شما در زمان انتخاب کود سبز به دنبال پاسخ آنها هستید:

  • چگونه کود سبز در برنامه تناوب قرارمی گیرد؟ 
  • کی بذر را بکاریم؟  انتخاب واریته های مقاوم برای زمستان گذرانی.
  • چه مدتی باید کود سبز رشد کند؟ بعضی از گیاهان زودتر می رسند.
  • بعد از کود سبز چه باید بکاریم؟ چاودار زمستانه به مدت چند هفته پس از برگرداندن آن در خاک، مانع جوانه زدن بذر می شود. پس، بهتر است آن را قبل از گیاهان دانه ریز نکاریم. از سوی دیگر، یک کود سبز خانواده بقولات؛ از قبیل شبدر یا ماشک زمستانه، ازت را در خاک تثبیت می کند. بنابراین، اگر پس از آنها گیاهان نیازمند به ازت؛ مانند گیاهان جنس براسیکا را کشت کنیم، به نفع آنها خواهد بود.
  • چه واریته ای بیشتر از همه مناسب خاک باغ است؟

با داشتن این اطلاعات، می توانید یک کود سبز مناسب را انتخاب کنید. هر گیاهی را انتخاب کنید، اصول کار یکی است بذرها را کشت کرده، گیاه رشد می کند و در زمان خاص به زمین برگردانده می شود. گیاهان را در عمق ۱۰-۱۵ سانتی متری خاک دفن کنید و آنها را در حین انجام این کار با یک بیلچه تیز خرد سازید.

 

زمان دفن کود سبز

بهتر است چند هفته مانده به زمان کشت بذر گیاه اصلی، کود سبز در زمین دفن شود. به طور معمول اول بهار وقتی که از اگر کودهای سبز در طول زمستان استفاده شده، زمان مناسبی است. بگذارید تا به فاصله یک هفته تا یک ماه یا بیشتر شاخ و برگ ها تجزیه شده و خاک قبل از استفاده دوباره نشست کند. هرچه گیاهان جوان تر و خاک گرم تر باشد، به همان میزان زودتر می توان کود سبز را دفن کرد.

 

کودهای سبز بدون شخم

اگر از تکنیک بدون شخم استفاده می کنید، هنوز هم می توانید کود سبز بکارید. به جای دفن گیاهان، به راحتی آنها را بریده و برای پوسیدن شاخ و برگها آنها را روی زمین رها کنید. می توانید از آن مثل مالچ استفاده کرده و در میان این لایه مالچ محصول را بکارید و یا آن را به کناری زده، بذور را بکارید. به جای این کار کودسبز را بریده، برداشته و محصول را کمپوست کنید.

 

کودهای حیوانی در کشاورزی ارگانیک 

کود حیوانی

 

کودهای حیوانی، در باغبانی ارگانیک، منبع سنتی تقویت خاک هستند. وقتی همراه مواد بستری مصرف شوند، بسیار با ارزش خواهند بود. اگر به خوبی پوسیده یا کمپوست شده باشند، نتیجه اش ماده اصلاح کننده متوسط تا عالی خاک خواهد بود، که هم مادۂ حجیمی را برای اصلاح ساختمان خاک فراهم کرده و هم با تجزیه خود مواد غذایی را به خاک رها می کنند.

 

یافتن کود حیوانی 

بسیاری از کشاورزان ارگانیک، کود خود را در مزرعه بازیافت می کنند. سایر کودها ممکن است با بقایای تولیدات دامپزشکی که در مداوای حیوانات استفاده می شوند، آلوده باشند. اگر تأمین کود به طور مستقیم از یک مزرعه ارگانیک مقدور نباشد، سعی کنید از گله های گوسفندان چراگاه ها و یا واحدهای دامپروری که کمتر به روش صنعتی عمل می کنند، آن را تهیه نمایید. می توان کود را از اصطبل های محلی که مایل اند کود خود را به بیرون بدهند، تهیه کرد؛ اما قبلا از آنها بپرسید که آخرین بار، چه زمانی اسب های آنها به کرم آلوده بوده اند.

 

نگهداری کود حیوانی

کودهای دامی باید قبل از مصرف به طور کامل پوسیده یا کمپوست شده باشند. این کار برای تثبیت مواد غذایی آنها و جلوگیری از هر نوع خطر صدمه به گیاهان انجام می گیرد. کودهای حیوانی را می توان به یک توده کمپوست افزود، یا اگر با مواد بستر مخلوط می کنید، آنها را به صورت یک کپه جداگانه نگهداری کنید. اگر کود مرغی؛ که بسیار غنی است، با خود ماده بستر نداشته باشد، آن را مخلوط با یک توده کمپوست یا با مقداری کاه ذخیره کنید. ضمن اینکه برای کسانی که از فرآورده های حیوانی پرهیز می کنند جایگزین های زیادی وجود دارد، باید گفت که کودهای حیوانی برای بهبود حاصلخیزی خاک مناسب اند.

 

خرید کمپوست کود حیوانی

انواع کمپوست، با برچسب های تجاری مختلف نیز در دسترس می باشند. در صورت امکان کمپوست را از فروشگاهی خریداری کنید که عضو انجمن ارگانیک ایران باشد. وجود کلمه ارگانیک روی فرآورده، به تنهایی کافی نیست. این کلمه، فقط می رساند که مبدأ اجزاء آن موجود زنده بوده و به این معنا نیست که برای استفاده در باغ ارگانیک مناسب باشد.

 

خرید کمپوست کود حیوانی

 

سایر محصول های کود حیوانی

پلت های کود مرغی، که به صورت خرده فروشی موجودند، منبع بسیار فشرده مواد غذایی هستند و باید آنها را به عنوان کود شیمیایی؛ نه کود حیوانی، در نظر گرفته شود. باز هم باید جهت اطمینان از مناسب بودن کود برای مدیریت ارگانیک باغ، برچسب کود را به دقت بررسی کنید. از کود دامی هم به عنوان پایه بعضی از کودهای مایع، معمولا همراه عناصر کم مصرف افزودنی استفاده می کنند.

مصرف کودهای حیوانی

کودهای حیوانی که خوب پوسیده باشند، ساختمان و ظرفیت نگهداری آب را در خاک اصلاح کرده و ازت، پتاسیم و سایر مواد غذایی گیاه را تأمین می نمایند. محتوای غذایی آنها برحسب نسبت مقدار مدفوع و ادرار به کاه یا سایر مواد بستری آنها و اینکه زیر پوشش قرار داشته و یا در محوطه آزاد و زیر باران نگهداری شده باشند، متفاوت است. در هر حال آنها باید به مقدار متوسط تا زیاد، حاصلخیزی خاک را اصلاح کنند. از یک یا دو فرغون آن برای ۵ متر مربع استفاده کنید. در زمان کار با هر نوع محصول حیوانی، محل بریدگی و یا زخم بدن خود را پوشانیده، دست ها را قبل از دست زدن به غذا زیر آب روان بشویید و از به روز بودن واکسن گزاز خود اطمینان حاصل نمایید.

کود حیوانی را که خوب پوسیده باشد، می توانید در خاک دفن کنید و یا به ویژه اگر دارای مقدار زیادی کاه باشد، آن را به صورت مالچ پخش کنید. از تماس آن با ساقه گیاهان زنده جلوگیری نمایید. عمده مصرف کود حیوانی در سبزی های باغی، مانند سیب زمینی، انواع کدو، گوجه فرنگی و گیاهانی از جنس کلم ها می باشد که نیاز به مواد غذایی دارند. همچنین پوشش سطحی خوبی برای رزهایی هستند که هر سال هرس شدید می شوند و آن را برای گیاهان علفی هر دو یا سه سال یک بار مصرف می کنند.

کود مرغی، کود حاصل از مرغداری های فضای باز، غنی از نیتروژن است؛ بنابراین، آن را به مقدار کم در باغ مصرف کنید.

 

کود مایع بیولوژیکی آب نگهدار یکی از بهترین کود های کشاورزی می باشد که حاوی کود حیوانی می باشد. شما می توانید برای خرید این کود بر روی این لینک کلیک کنید.

 

کودهای ارگانیک در کشاورزی ارگانیک 

کود های ارگانیک

 

کودهای ارگانیک منشا گیاهی، دامی یا معدنی دارند. مواد غذایی موجود در آنها آهسته و در طول مدتی از زمان، با تجزیه توسط میکروارگانیسم ها آزاد می شود. این آزاد شدن تدریجی مواد غذایی عموماً برای گیاهان از تثبیت سریع ((کودهای شیمیایی)) بهتر است و از رشد سریع و آبدار که ممکن است باعث حساس شدن گیاهان  به حمله حشرات و یخبندان دیررس بهاره شود، جلوگیری می کند. برخی از کودهای ارگانیک؛ مثل پودر سویا، پودر یونجه، پودر جلبک دریایی و ترکیبی از آنها، انواع مختلفی از مواد غذایی گیاهی را فراهم می سازند. بقیه مواد، مانند سنگ فسفات، مواد اختصاصی تری هستند. چون منشأ همه این مواد طبیعی است، مقدار متفاوتی از عناصر کم مصرف و پرمصرف هم دارند.

بدیهی است که در موقع تهیه کود؛ به خصوص محصولات دامی، لازم است نکات مهم بهداشتی را رعایت کنید. همیشه دستور العمل ها را مراعات کرده، به امید بهتر شدن کار مواد بیشتری را اضافه نکنید. هر جا که علائم خاصی از کمبود مواد معدنی در گیاهان مشاهده می شود، علت آن نمی تواند صرفا کمبود آن ماده باشد. ممکن است عواملی مانع جذب آن ماده از زمین بوده باشند. راه حل این است که علت آن، و نه علائم کمبود را رفع کنید.

اما برای کوتاه مدت، می توان از مواد معدنی قابل حل استفاده کرد. عمده ترین این مواد نمک های اپسون (حاوی منیزیم)، بوراکس (حاوی بر) و جلبک دریایی با آهن می باشند. خاکستر چوب، منبع خوبی از پتاسیم است؛ اما چون خیلی قابل حل است، معمولا ترجیح داده می شود که آن را از طریق توده کمپوست بازیافت کنید.

 

برخی از کودهای ارگانیک عبارتند از : 

  • پودر استخوان رشد ریشه را زیاد می کند. از آن قبل از کشتا درختچه ها، درختان میوه و سایر گیاهان چندساله استفاده کنید.
  • کودهای گیاهی این کودها شامل سنیفون، یونجه و سویا برای تغذیه سبزی ها می باشند.
  • پودر سویا منبع نیتروژن زیاد است. از آن در اراضی فقیر، به عنوان پوشش اصلی برای بستر سبزی های یکساله استفاده می کنند.
  • پودر جلبک دریایی به تشکیل هوموس در خاک کمک می کند. از آن در بستر حیوانات، درختان میوه، درختچه ها و چمن ها استفاده کنید.
  • سنگ فسفات برای اصلاح کمبود فسفر به کار می رود. جایگزین غیر حیوانی خوبی برای پودر استخوان است.
  • پتاس باغی ارگانیک (منبع گیاهی) در طول یک فصل از خود پتاس آزاد می کند. از آن برای تغذیه میوه ها و سبزی ها استفاده می شود.
  • جیپسوم بدون تغییر pH کلسیم خاک را تأمین می کند. برای سبک تر کردن خاک های رسی، از مخلوط جیپسوم / سنگ آهک دولومیتی ( ۸۰ : ۲۰ ) می توان استفاده کرد.

 

چگونه می توان PH خاک را بالا برد؟

اگر نیاز به بالا بردن pH خاک دارید، یعنی می خواهید آن را بیشتر قلیایی کنید از سنگ آهک (کربنات کلسیم) و یا سنگ آهک دولومیتی (کربنات کلسیم منیزیم) استفاده کنید. این سنگ های آهکی که اثر کندی دارند، در خاک ملایم تر از آهک هیدراته یا آب آهک هستند. آنها را معمولا برای فعال شدن در فصل رشد بعد، در پاییز مصرف می کنند؛ اما تأثیر کامل آنها یک سال طول می کشد. میزان مصرف آنها به میزان لازم برای تغییر pH بستگی دارد.

در حالت کلی، هر سال باید تا رسیدن به pH مطلوب، به هر متر مربع زمین ۲۰۰ گرم اضافه کرد. در اراضی که مقدار منیزیم آنها کم است، استفاده از سنگ دولومیتی ترجیح دارد.

 

اضافه کردن سنگ آهک به خاک 

در موقع اضافه کردن سنگ آهک به گیاهان یک مزرعه سبزی، برای افزایش pH به عنوان مثال، جهت گیاهان از جنس کلم دستکش بپوشید و برای جلوگیری از تنفس آن از ماسک نیز استفاده کنید. هرگز سنگ آهک را، به دلیل امکان پخش شدن آن ها به اطراف، در روز بادی پخش نکنید.

 

استفاده از سنگ آهک

 

 

 

برای ورود به بازار ارگانیک چه کنیم؟

اگر مصرف کننده هستید با مراجعه به فروشگاه های ارگانیک در سراسر کشور محصولات ارگانیک خریداری نمایید.

اگر تولید کننده هستید اعم از کشاورز، دامدار، یا تولید کننده نهاده های کشاورزی می توانید از خدمات مشاوره ای ما جهت اخذ گواهی ارگانیک بهره مند شوید، برای کسب اطلاعات کامل تر به لینک زیر مراجعه نمایید:

 

خدمات اخذ گواهی ارگانیک

 

منبع : کتاب باغبانی ارگانیک – راهنمای عملی باغبانی سبزتر – تالیف : انتشارات  Dk – ناشر : انتشارات آییژ

 

برای عضویت در کانال تلگرام، اینستاگرام و آپارات پسته رفسنجان بر روی تصاویر زیر کلیک کنید:

 

 



برچسب‌ها:, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
برگشت به بالا